{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:1310987"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:1310987","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Ελεύθερες ρίζες και οξειδωτικό στρες, μέτρηση των επιπέδων ελευθέρων ριζών σε αστικό κ αγροτικό πληθυσμό της Ελλάδας.","abstract":"Η επιστημονική έρευνα τις τελευταίες δυο δεκαετίες έχει να επιδείξει ένα συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον για την παραγωγή και δράση των ελευθέρων ριζών και ειδικότερα των δραστικών ειδών οξυγόνου, η δράση των οποίων φαίνεται να προκαλεί έντονο προβληματισμό στην επιστημονική κοινότητα. Επιπλέον μεγάλος όγκος ερευνών έχει γίνει και για την αντιοξειδωτική κατάσταση στον ανθρώπινο οργανισμό καθώς και στα αντιοξειδωτικά που λαμβάνονται από αυτόν. Είναι ευρέως γνωστό ότι τα δραστικά είδη οξυγόνου (ΔΕΟ) και οι ελεύθερες ρίζες (ΕΡ) μπορούν να προκαλέσουν μια σειρά βιοχημικών αλλαγών στο κύτταρο, δημιουργώντας ένα πιο οξειδωμένο περιβάλλον, το οποίο έχει ονομαστεί οξειδωτικό στρες (Klatt P, Lamas S. 2000) Οι ελεύθερες ρίζες είναι άτομα ή μόρια που περιέχουν ένα ή περισσότερα ασύζευκτα ηλεκτρόνια στην εξωτερική τους στοιβάδα (Halliwell & Gutteridge, 1990). Ο ορισμός αυτός που χρησιμοποιείται ευρέως από την επιστημονική κοινότητα κ όχι μόνο, συμπεριλαμβάνει το άτομο του υδρογόνου (Η) που έχει ένα ασύζευκτο ηλεκτρόνιο, το μόριο του οξυγόνου (Ο2) που έχει δυο ασύζευκτα ηλεκτρόνια, το οξείδιο του αζώτου (ΝΟ) που έχει ένα ασύζευκτο ηλεκτρόνιο και διάφορα μέταλλα μετάπτωσης, όπως ο Fe2+ και Fe3+ που έχουν τέσσερα και πέντε ασύζευκτα ηλεκτρόνια αντίστοιχα. Οι ελεύθερες ρίζες είναι πολύ δραστικές χημικά, γιατί έχουν την τάση να ζευγαρώσουν το ασύζευκτό τους ηλεκτρόνιο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μπορούν να αντιδράσουν εύκολα με γειτονικά μόρια και να προκαλούν τον σχηματισμό νέων ριζών που έχουν ως αποτέλεσμα διάφορες παθολογικές καταστάσεις οι οποίες θα αναλυθούν στη συνέχεια. (Σωτηρούδης,2004) Είναι πλέον επιστημονικά αποδεκτό ότι οι ελεύθερες ρίζες και η δράση τους στον οργανισμό συνδέονται με πολλαπλά βιολογικά φαινόμενα όπως η φλεγμονή, το γήρας, η καρκινογένεση, η δράση και η τοξικότητα των φαρμάκων (Μανουσάκης, 1983, Halliwell B, 1991, McCord JM. 2000, Spector A.,2000). Είναι προφανές, ότι η ιστική βλάβη αυτή καθαυτή είναι δυνατόν να οδηγήσει σε αυξημένο οξειδωτικό φορτίο. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι σχεδόν οποιαδήποτε νόσος μπορεί να συνοδεύεται από αύξηση του οξειδωτικού στρες. Έχει επίσης αποδειχθεί ότι συμβάλλει στην ιστική βλάβη που επέρχεται μετά από ακτινοβολία και υπεροξία, σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες όπως η νόσος Parkinson και Alzheimer (Flynn, et al,2012, Yan et al, in press ). Παρά το γεγονός ότι υπάρχει πληθώρα επιστημονικών μελετών παραμένει υπό διερεύνηση το αν η αύξηση του οξειδωτικού stress που ενδεχομένως παρατηρείται σε μια πάθηση, συνδέεται με την παθογένεια της ή απλώς συνοδεύει ή επιτείνει την υποκείμενη ιστική βλάβη (Janssen et al,1993). Ειδικότερα σε καταστάσεις όπως η λιπιδική υπεροξείδωση έχει διατυπωθεί η άποψη ότι συνοδεύει την κυτταρική λύση και σπάνια αποτελεί πρώιμο αίτιο κυτταρικής βλάβης (Catala A., 2009). Παρόλα αυτά σε αρκετές παθολογικές καταστάσεις έχει αποδειχθεί ο παθογενετικός ρόλος του αυξημένου οξειδωτικού φορτίου, όπως στην αθηρωμάτωση, στην τραυματική ή ισχαιμική βλάβη του κεντρικού νευρικού συστήματος, στη ρευματοειδή αρθρίτιδα, στη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (X.A.Π.) και στο άσθμα (Maselli et al,2002, MacNee W.,2001). Επιπλέον ο παράγοντας περιβάλλον παίζει ίσως το σημαντικότερο ρόλο από όλους όσον αφορά την εξέλιξη του οξειδωτικού στρες. Έχει αποδειχθεί ότι η δημιουργία ελευθέρων ριζών στον οργανισμό και κατά συνέπεια η καταστροφή ιστών και εμφάνιση ασθενειών έχει άμεση συσχέτιση με τη μόλυνση του περιβάλλοντος. Οι ρύποι του ατμοσφαιρικού αέρα, η μόλυνση των υδάτων και του εδάφους και οι συνέπειες αυτών στην τροφική αλυσίδα, έχουν άμεσο αντίκτυπο στον ανθρώπινο οργανισμό αλλά και στους απογόνους του (Palla et al, 2011, Kelly, F,2003,). Μπορούν να επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό το DNA των κυττάρων και να δημιουργήσουν προβλήματα σε επίπεδο εμβρυική ανάπτυξης καθώς ανδρικής και γυναικείας υπογονιμότητας (Pavel, R et al, 2011, Cortes D.F et al,2011, De Lamirande E and Gagnon C,1999 ). Επιπροσθέτως έρευνες έχουν δείξει ότι το κάπνισμα, η κακής ποιότητας διατροφή Vassalle,et al,2009) και η ακτινοβολία (Pillai et al,2005) προκαλούν αύξηση του οξειδωτικού φορτίου στον οργανισμό με συνέπειες όπως πρόωρη κυτταρική γήρανση και καρκινογένεση (Conklin,2004). Από την άλλη πλευρά, το οξειδωτικό στρες μπορεί όμως να αποβεί και ευεργετικό καθώς έχει και θετικές επιδράσεις και μπορεί με αυτό τον τρόπο να συμβάλλει στην άμυνα του οργανισμού (Jomovaa, K et Valkob,M. 2011). Το ανοσοποιητικό σύστημα χρησιμοποιεί την παραγωγή οξειδωτικών παραγόντων ως το κεντρικό σημείο του μηχανισμού καταστροφής παθογόνων, με τα ενεργοποιημένα φαγοκύτταρα να παράγουν τόσο ROS όσο και ενεργούς αζωτούχους παράγοντες (Σωτηρούδης,2004). Παρόλο που η χρήση αυτών των εξαιρετικά δραστικών παραγόντων από τα φαγοκύτταρα προκαλεί βλάβες και στους ιστούς του ανθρώπου– ξενιστή, η μη ειδικότητά τους είναι ένα πλεονέκτημα το οποίο θα οδηγήσει στη καταστροφή όλων σχεδόν των τμημάτων του κυττάρου στόχου. Προκειμένου να διασαφηνιστεί η συνύπαρξη οξειδωτικού στρες και του περιβάλλοντος της καθημερινότητας υγειών ατόμων αστικού και αγροτικού πληθυσμού, έγινε μέτρηση ελευθέρων ριζών και ποιότητας ζωής των κατοίκων ενός αγροτικού χωριού βόρεια της Μυτιλήνης και κατοίκων Αθήνας. Στους κατοίκους αυτούς έγινε μέτρηση του οξειδωτικού στρες σε συνδυασμό με την ποιότητα ζωής με βάση συνήθειες της καθημερινότητας τους, όπως τις διατροφικές τους συνήθειες, τις καθημερινές τους μετακινήσεις και υιοθέτηση ανθυγιεινών συνηθειών όπως το κάπνισμα κ.α. Η μέτρηση της ποιότητας ζωής καθώς και της αντίληψης για τα στρεσογόνα ερεθίσματα που δέχονταν, έγινε με τη χρήση εξειδικευμένων εργαλείων- ερωτηματολογίων. Η ύπαρξη οξειδωτικής καταπόνησης διερευνήθηκε in vitro μέσω χρήσης διαγνωστικών αντιδραστηρίων για την ποσοτικό προσδιορισμό των επιπέδων της οξειδωτικής κατάστασης στο πλάσμα του αίματος των συμμετεχόντων. Έγινε χρήση του FORT TEST (Free Oxygen Radicals Testing), το οποίο είναι ένα χρωματομετρικό τεστ βασιζόμενο στην ικανότητα των μεταπτωτικών μετάλλων όπως ο σίδηρος (Fe), να καταλύουν τη διάσπαση των υπεροξειδίων (ROOH) σε παράγωγες ελεύθερες ρίζες σύμφωνα με την αντίδραση Fenton. Οι ελεύθερες ρίζες (ROOH) μόλις σχηματιστούν στα κύτταρα διατηρούν τη χημική τους δραστηριότητα και την οξειδωτική τους ικανότητα να παράγουν αναλογικές ποσότητες δραστικών ελευθέρων ριζών όπως (RO• ) και (ROO•). Το FORT test χρησιμοποιεί αυτά τα παράγωγα ελευθέρων ριζών διότι παγιδεύονται κατά προτίμηση από το CrNH2 το οποίο είναι ένα κατάλληλα ρυθμιστικό χρωμογόνο. Έχουμε λοιπόν τη δημιουργία ενός κατιόντος μακράς διάρκειας το οποίο χαρακτηρίζεται απο μια γραμμική αντίδραση η οποία θα μας οδηγήσει στη μέτρηση των ελευθέρων ριζών. Οι ελεύθερες ρίζες που παράγονται από την αντίδραση του FORT test είναι κατευθείαν αναλογικές της ποσότητα των υπεροξειδίων των λιπιδίων που υπάρχουν στο δείγμα και αλληλεπιδρούν με ένα πρόσθετο (παράγωγο της φαινυλενοδιαμίνης), όπου σχηματίζεται ένα μόριο ρίζας το οποίο μπορεί να διαβαστεί από φασματόμετρο στα 505nm. Τα αποτελέσματα εκφράζονται σε FORT units όπου 1 FORT unit = 0.26mg/Lit of H2O2. Κάθε δοκιμή είναι σύντομη με διάρκεια 6 λεπτών της ώρας, παρόλα αυτά δεν υπάρχουν έρευνες από την εταιρεία κατασκευής των αντιδραστηρίων, για τη σταθερότητα και τις ενδεχόμενες παρεμβολές, οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν τα αποτελέσματα. Οι μέχρι τώρα έρευνα της επιστημονικής κοινότητας πάνω στην αξιοπιστία του FORT test έχει δείξει ότι παρέχει αξιόπιστες εκτιμήσεις των επιπέδων του οξειδωτικού στρες στον ανθρώπινο οργανισμό.","abstract_html":"Η επιστημονική έρευνα τις τελευταίες δυο δεκαετίες έχει να επιδείξει ένα συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον για την παραγωγή και δράση των ελευθέρων ριζών και ειδικότερα των δραστικών ειδών οξυγόνου, η δράση των οποίων φαίνεται να προκαλεί έντονο προβληματισμό στην επιστημονική κοινότητα. Επιπλέον μεγάλος όγκος ερευνών έχει γίνει και για την αντιοξειδωτική κατάσταση στον ανθρώπινο οργανισμό καθώς και στα αντιοξειδωτικά που λαμβάνονται από αυτόν. Είναι ευρέως γνωστό ότι τα δραστικά είδη οξυγόνου (ΔΕΟ) και οι ελεύθερες ρίζες (ΕΡ) μπορούν να προκαλέσουν μια σειρά βιοχημικών αλλαγών στο κύτταρο, δημιουργώντας ένα πιο οξειδωμένο περιβάλλον, το οποίο έχει ονομαστεί οξειδωτικό στρες (Klatt P, Lamas S. 2000) Οι ελεύθερες ρίζες είναι άτομα ή μόρια που περιέχουν ένα ή περισσότερα ασύζευκτα ηλεκτρόνια στην εξωτερική τους στοιβάδα (Halliwell &amp; Gutteridge, 1990). Ο ορισμός αυτός που χρησιμοποιείται ευρέως από την επιστημονική κοινότητα κ όχι μόνο, συμπεριλαμβάνει το άτομο του υδρογόνου (Η) που έχει ένα ασύζευκτο ηλεκτρόνιο, το μόριο του οξυγόνου (Ο2) που έχει δυο ασύζευκτα ηλεκτρόνια, το οξείδιο του αζώτου (ΝΟ) που έχει ένα ασύζευκτο ηλεκτρόνιο και διάφορα μέταλλα μετάπτωσης, όπως ο Fe2+ και Fe3+ που έχουν τέσσερα και πέντε ασύζευκτα ηλεκτρόνια αντίστοιχα. Οι ελεύθερες ρίζες είναι πολύ δραστικές χημικά, γιατί έχουν την τάση να ζευγαρώσουν το ασύζευκτό τους ηλεκτρόνιο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μπορούν να αντιδράσουν εύκολα με γειτονικά μόρια και να προκαλούν τον σχηματισμό νέων ριζών που έχουν ως αποτέλεσμα διάφορες παθολογικές καταστάσεις οι οποίες θα αναλυθούν στη συνέχεια. (Σωτηρούδης,2004) Είναι πλέον επιστημονικά αποδεκτό ότι οι ελεύθερες ρίζες και η δράση τους στον οργανισμό συνδέονται με πολλαπλά βιολογικά φαινόμενα όπως η φλεγμονή, το γήρας, η καρκινογένεση, η δράση και η τοξικότητα των φαρμάκων (Μανουσάκης, 1983, Halliwell B, 1991, McCord JM. 2000, Spector A.,2000). Είναι προφανές, ότι η ιστική βλάβη αυτή καθαυτή είναι δυνατόν να οδηγήσει σε αυξημένο οξειδωτικό φορτίο. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι σχεδόν οποιαδήποτε νόσος μπορεί να συνοδεύεται από αύξηση του οξειδωτικού στρες. Έχει επίσης αποδειχθεί ότι συμβάλλει στην ιστική βλάβη που επέρχεται μετά από ακτινοβολία και υπεροξία, σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες όπως η νόσος Parkinson και Alzheimer (Flynn, et al,2012, Yan et al, in press ). Παρά το γεγονός ότι υπάρχει πληθώρα επιστημονικών μελετών παραμένει υπό διερεύνηση το αν η αύξηση του οξειδωτικού stress που ενδεχομένως παρατηρείται σε μια πάθηση, συνδέεται με την παθογένεια της ή απλώς συνοδεύει ή επιτείνει την υποκείμενη ιστική βλάβη (Janssen et al,1993). Ειδικότερα σε καταστάσεις όπως η λιπιδική υπεροξείδωση έχει διατυπωθεί η άποψη ότι συνοδεύει την κυτταρική λύση και σπάνια αποτελεί πρώιμο αίτιο κυτταρικής βλάβης (Catala A., 2009). Παρόλα αυτά σε αρκετές παθολογικές καταστάσεις έχει αποδειχθεί ο παθογενετικός ρόλος του αυξημένου οξειδωτικού φορτίου, όπως στην αθηρωμάτωση, στην τραυματική ή ισχαιμική βλάβη του κεντρικού νευρικού συστήματος, στη ρευματοειδή αρθρίτιδα, στη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (X.A.Π.) και στο άσθμα (Maselli et al,2002, MacNee W.,2001). Επιπλέον ο παράγοντας περιβάλλον παίζει ίσως το σημαντικότερο ρόλο από όλους όσον αφορά την εξέλιξη του οξειδωτικού στρες. Έχει αποδειχθεί ότι η δημιουργία ελευθέρων ριζών στον οργανισμό και κατά συνέπεια η καταστροφή ιστών και εμφάνιση ασθενειών έχει άμεση συσχέτιση με τη μόλυνση του περιβάλλοντος. Οι ρύποι του ατμοσφαιρικού αέρα, η μόλυνση των υδάτων και του εδάφους και οι συνέπειες αυτών στην τροφική αλυσίδα, έχουν άμεσο αντίκτυπο στον ανθρώπινο οργανισμό αλλά και στους απογόνους του (Palla et al, 2011, Kelly, F,2003,). Μπορούν να επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό το DNA των κυττάρων και να δημιουργήσουν προβλήματα σε επίπεδο εμβρυική ανάπτυξης καθώς ανδρικής και γυναικείας υπογονιμότητας (Pavel, R et al, 2011, Cortes D.F et al,2011, De Lamirande E and Gagnon C,1999 ). Επιπροσθέτως έρευνες έχουν δείξει ότι το κάπνισμα, η κακής ποιότητας διατροφή Vassalle,et al,2009) και η ακτινοβολία (Pillai et al,2005) προκαλούν αύξηση του οξειδωτικού φορτίου στον οργανισμό με συνέπειες όπως πρόωρη κυτταρική γήρανση και καρκινογένεση (Conklin,2004). Από την άλλη πλευρά, το οξειδωτικό στρες μπορεί όμως να αποβεί και ευεργετικό καθώς έχει και θετικές επιδράσεις και μπορεί με αυτό τον τρόπο να συμβάλλει στην άμυνα του οργανισμού (Jomovaa, K et Valkob,M. 2011). Το ανοσοποιητικό σύστημα χρησιμοποιεί την παραγωγή οξειδωτικών παραγόντων ως το κεντρικό σημείο του μηχανισμού καταστροφής παθογόνων, με τα ενεργοποιημένα φαγοκύτταρα να παράγουν τόσο ROS όσο και ενεργούς αζωτούχους παράγοντες (Σωτηρούδης,2004). Παρόλο που η χρήση αυτών των εξαιρετικά δραστικών παραγόντων από τα φαγοκύτταρα προκαλεί βλάβες και στους ιστούς του ανθρώπου– ξενιστή, η μη ειδικότητά τους είναι ένα πλεονέκτημα το οποίο θα οδηγήσει στη καταστροφή όλων σχεδόν των τμημάτων του κυττάρου στόχου. Προκειμένου να διασαφηνιστεί η συνύπαρξη οξειδωτικού στρες και του περιβάλλοντος της καθημερινότητας υγειών ατόμων αστικού και αγροτικού πληθυσμού, έγινε μέτρηση ελευθέρων ριζών και ποιότητας ζωής των κατοίκων ενός αγροτικού χωριού βόρεια της Μυτιλήνης και κατοίκων Αθήνας. Στους κατοίκους αυτούς έγινε μέτρηση του οξειδωτικού στρες σε συνδυασμό με την ποιότητα ζωής με βάση συνήθειες της καθημερινότητας τους, όπως τις διατροφικές τους συνήθειες, τις καθημερινές τους μετακινήσεις και υιοθέτηση ανθυγιεινών συνηθειών όπως το κάπνισμα κ.α. Η μέτρηση της ποιότητας ζωής καθώς και της αντίληψης για τα στρεσογόνα ερεθίσματα που δέχονταν, έγινε με τη χρήση εξειδικευμένων εργαλείων- ερωτηματολογίων. Η ύπαρξη οξειδωτικής καταπόνησης διερευνήθηκε in vitro μέσω χρήσης διαγνωστικών αντιδραστηρίων για την ποσοτικό προσδιορισμό των επιπέδων της οξειδωτικής κατάστασης στο πλάσμα του αίματος των συμμετεχόντων. Έγινε χρήση του FORT TEST (Free Oxygen Radicals Testing), το οποίο είναι ένα χρωματομετρικό τεστ βασιζόμενο στην ικανότητα των μεταπτωτικών μετάλλων όπως ο σίδηρος (Fe), να καταλύουν τη διάσπαση των υπεροξειδίων (ROOH) σε παράγωγες ελεύθερες ρίζες σύμφωνα με την αντίδραση Fenton. Οι ελεύθερες ρίζες (ROOH) μόλις σχηματιστούν στα κύτταρα διατηρούν τη χημική τους δραστηριότητα και την οξειδωτική τους ικανότητα να παράγουν αναλογικές ποσότητες δραστικών ελευθέρων ριζών όπως (RO• ) και (ROO•). Το FORT test χρησιμοποιεί αυτά τα παράγωγα ελευθέρων ριζών διότι παγιδεύονται κατά προτίμηση από το CrNH2 το οποίο είναι ένα κατάλληλα ρυθμιστικό χρωμογόνο. Έχουμε λοιπόν τη δημιουργία ενός κατιόντος μακράς διάρκειας το οποίο χαρακτηρίζεται απο μια γραμμική αντίδραση η οποία θα μας οδηγήσει στη μέτρηση των ελευθέρων ριζών. Οι ελεύθερες ρίζες που παράγονται από την αντίδραση του FORT test είναι κατευθείαν αναλογικές της ποσότητα των υπεροξειδίων των λιπιδίων που υπάρχουν στο δείγμα και αλληλεπιδρούν με ένα πρόσθετο (παράγωγο της φαινυλενοδιαμίνης), όπου σχηματίζεται ένα μόριο ρίζας το οποίο μπορεί να διαβαστεί από φασματόμετρο στα 505nm. Τα αποτελέσματα εκφράζονται σε FORT units όπου 1 FORT unit = 0.26mg/Lit of H2O2. Κάθε δοκιμή είναι σύντομη με διάρκεια 6 λεπτών της ώρας, παρόλα αυτά δεν υπάρχουν έρευνες από την εταιρεία κατασκευής των αντιδραστηρίων, για τη σταθερότητα και τις ενδεχόμενες παρεμβολές, οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν τα αποτελέσματα. Οι μέχρι τώρα έρευνα της επιστημονικής κοινότητας πάνω στην αξιοπιστία του FORT test έχει δείξει ότι παρέχει αξιόπιστες εκτιμήσεις των επιπέδων του οξειδωτικού στρες στον ανθρώπινο οργανισμό.","abstract_has_math":false,"creators":["Ανδρέου Ελένη"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2013,"date_issued":"2013","date_published":"2013","updated_at":"2026-11-19T05:22:07Z","subjects":[],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1310987"],"render_values":[{"text":"uoadl:1310987","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1310987","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1310987","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A1310987","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Ανδρέου Ελένη"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2013"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1310987","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1310987"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η επιστημονική έρευνα τις τελευταίες δυο δεκαετίες έχει να επιδείξει ένα συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον για την παραγωγή και δράση των ελευθέρων ριζών και ειδικότερα των δραστικών ειδών οξυγόνου, η δράση των οποίων φαίνεται να προκαλεί έντονο προβληματισμό στην επιστημονική κοινότητα. Επιπλέον μεγάλος όγκος ερευνών έχει γίνει και για την αντιοξειδωτική κατάσταση στον ανθρώπινο οργανισμό καθώς και στα αντιοξειδωτικά που λαμβάνονται από αυτόν. Είναι ευρέως γνωστό ότι τα δραστικά είδη οξυγόνου (ΔΕΟ) και οι ελεύθερες ρίζες (ΕΡ) μπορούν να προκαλέσουν μια σειρά βιοχημικών αλλαγών στο κύτταρο, δημιουργώντας ένα πιο οξειδωμένο περιβάλλον, το οποίο έχει ονομαστεί οξειδωτικό στρες (Klatt P, Lamas S. 2000) Οι ελεύθερες ρίζες είναι άτομα ή μόρια που περιέχουν ένα ή περισσότερα ασύζευκτα ηλεκτρόνια στην εξωτερική τους στοιβάδα (Halliwell & Gutteridge, 1990). Ο ορισμός αυτός που χρησιμοποιείται ευρέως από την επιστημονική κοινότητα κ όχι μόνο, συμπεριλαμβάνει το άτομο του υδρογόνου (Η) που έχει ένα ασύζευκτο ηλεκτρόνιο, το μόριο του οξυγόνου (Ο2) που έχει δυο ασύζευκτα ηλεκτρόνια, το οξείδιο του αζώτου (ΝΟ) που έχει ένα ασύζευκτο ηλεκτρόνιο και διάφορα μέταλλα μετάπτωσης, όπως ο Fe2+ και Fe3+ που έχουν τέσσερα και πέντε ασύζευκτα ηλεκτρόνια αντίστοιχα. Οι ελεύθερες ρίζες είναι πολύ δραστικές χημικά, γιατί έχουν την τάση να ζευγαρώσουν το ασύζευκτό τους ηλεκτρόνιο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μπορούν να αντιδράσουν εύκολα με γειτονικά μόρια και να προκαλούν τον σχηματισμό νέων ριζών που έχουν ως αποτέλεσμα διάφορες παθολογικές καταστάσεις οι οποίες θα αναλυθούν στη συνέχεια. (Σωτηρούδης,2004) Είναι πλέον επιστημονικά αποδεκτό ότι οι ελεύθερες ρίζες και η δράση τους στον οργανισμό συνδέονται με πολλαπλά βιολογικά φαινόμενα όπως η φλεγμονή, το γήρας, η καρκινογένεση, η δράση και η τοξικότητα των φαρμάκων (Μανουσάκης, 1983, Halliwell B, 1991, McCord JM. 2000, Spector A.,2000). Είναι προφανές, ότι η ιστική βλάβη αυτή καθαυτή είναι δυνατόν να οδηγήσει σε αυξημένο οξειδωτικό φορτίο. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι σχεδόν οποιαδήποτε νόσος μπορεί να συνοδεύεται από αύξηση του οξειδωτικού στρες. Έχει επίσης αποδειχθεί ότι συμβάλλει στην ιστική βλάβη που επέρχεται μετά από ακτινοβολία και υπεροξία, σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες όπως η νόσος Parkinson και Alzheimer (Flynn, et al,2012, Yan et al, in press ). Παρά το γεγονός ότι υπάρχει πληθώρα επιστημονικών μελετών παραμένει υπό διερεύνηση το αν η αύξηση του οξειδωτικού stress που ενδεχομένως παρατηρείται σε μια πάθηση, συνδέεται με την παθογένεια της ή απλώς συνοδεύει ή επιτείνει την υποκείμενη ιστική βλάβη (Janssen et al,1993). Ειδικότερα σε καταστάσεις όπως η λιπιδική υπεροξείδωση έχει διατυπωθεί η άποψη ότι συνοδεύει την κυτταρική λύση και σπάνια αποτελεί πρώιμο αίτιο κυτταρικής βλάβης (Catala A., 2009). Παρόλα αυτά σε αρκετές παθολογικές καταστάσεις έχει αποδειχθεί ο παθογενετικός ρόλος του αυξημένου οξειδωτικού φορτίου, όπως στην αθηρωμάτωση, στην τραυματική ή ισχαιμική βλάβη του κεντρικού νευρικού συστήματος, στη ρευματοειδή αρθρίτιδα, στη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (X.A.Π.) και στο άσθμα (Maselli et al,2002, MacNee W.,2001). Επιπλέον ο παράγοντας περιβάλλον παίζει ίσως το σημαντικότερο ρόλο από όλους όσον αφορά την εξέλιξη του οξειδωτικού στρες. Έχει αποδειχθεί ότι η δημιουργία ελευθέρων ριζών στον οργανισμό και κατά συνέπεια η καταστροφή ιστών και εμφάνιση ασθενειών έχει άμεση συσχέτιση με τη μόλυνση του περιβάλλοντος. Οι ρύποι του ατμοσφαιρικού αέρα, η μόλυνση των υδάτων και του εδάφους και οι συνέπειες αυτών στην τροφική αλυσίδα, έχουν άμεσο αντίκτυπο στον ανθρώπινο οργανισμό αλλά και στους απογόνους του (Palla et al, 2011, Kelly, F,2003,). Μπορούν να επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό το DNA των κυττάρων και να δημιουργήσουν προβλήματα σε επίπεδο εμβρυική ανάπτυξης καθώς ανδρικής και γυναικείας υπογονιμότητας (Pavel, R et al, 2011, Cortes D.F et al,2011, De Lamirande E and Gagnon C,1999 ). Επιπροσθέτως έρευνες έχουν δείξει ότι το κάπνισμα, η κακής ποιότητας διατροφή Vassalle,et al,2009) και η ακτινοβολία (Pillai et al,2005) προκαλούν αύξηση του οξειδωτικού φορτίου στον οργανισμό με συνέπειες όπως πρόωρη κυτταρική γήρανση και καρκινογένεση (Conklin,2004). Από την άλλη πλευρά, το οξειδωτικό στρες μπορεί όμως να αποβεί και ευεργετικό καθώς έχει και θετικές επιδράσεις και μπορεί με αυτό τον τρόπο να συμβάλλει στην άμυνα του οργανισμού (Jomovaa, K et Valkob,M. 2011). Το ανοσοποιητικό σύστημα χρησιμοποιεί την παραγωγή οξειδωτικών παραγόντων ως το κεντρικό σημείο του μηχανισμού καταστροφής παθογόνων, με τα ενεργοποιημένα φαγοκύτταρα να παράγουν τόσο ROS όσο και ενεργούς αζωτούχους παράγοντες (Σωτηρούδης,2004). Παρόλο που η χρήση αυτών των εξαιρετικά δραστικών παραγόντων από τα φαγοκύτταρα προκαλεί βλάβες και στους ιστούς του ανθρώπου– ξενιστή, η μη ειδικότητά τους είναι ένα πλεονέκτημα το οποίο θα οδηγήσει στη καταστροφή όλων σχεδόν των τμημάτων του κυττάρου στόχου. Προκειμένου να διασαφηνιστεί η συνύπαρξη οξειδωτικού στρες και του περιβάλλοντος της καθημερινότητας υγειών ατόμων αστικού και αγροτικού πληθυσμού, έγινε μέτρηση ελευθέρων ριζών και ποιότητας ζωής των κατοίκων ενός αγροτικού χωριού βόρεια της Μυτιλήνης και κατοίκων Αθήνας. Στους κατοίκους αυτούς έγινε μέτρηση του οξειδωτικού στρες σε συνδυασμό με την ποιότητα ζωής με βάση συνήθειες της καθημερινότητας τους, όπως τις διατροφικές τους συνήθειες, τις καθημερινές τους μετακινήσεις και υιοθέτηση ανθυγιεινών συνηθειών όπως το κάπνισμα κ.α. Η μέτρηση της ποιότητας ζωής καθώς και της αντίληψης για τα στρεσογόνα ερεθίσματα που δέχονταν, έγινε με τη χρήση εξειδικευμένων εργαλείων- ερωτηματολογίων. Η ύπαρξη οξειδωτικής καταπόνησης διερευνήθηκε in vitro μέσω χρήσης διαγνωστικών αντιδραστηρίων για την ποσοτικό προσδιορισμό των επιπέδων της οξειδωτικής κατάστασης στο πλάσμα του αίματος των συμμετεχόντων. Έγινε χρήση του FORT TEST (Free Oxygen Radicals Testing), το οποίο είναι ένα χρωματομετρικό τεστ βασιζόμενο στην ικανότητα των μεταπτωτικών μετάλλων όπως ο σίδηρος (Fe), να καταλύουν τη διάσπαση των υπεροξειδίων (ROOH) σε παράγωγες ελεύθερες ρίζες σύμφωνα με την αντίδραση Fenton. Οι ελεύθερες ρίζες (ROOH) μόλις σχηματιστούν στα κύτταρα διατηρούν τη χημική τους δραστηριότητα και την οξειδωτική τους ικανότητα να παράγουν αναλογικές ποσότητες δραστικών ελευθέρων ριζών όπως (RO• ) και (ROO•). Το FORT test χρησιμοποιεί αυτά τα παράγωγα ελευθέρων ριζών διότι παγιδεύονται κατά προτίμηση από το CrNH2 το οποίο είναι ένα κατάλληλα ρυθμιστικό χρωμογόνο. Έχουμε λοιπόν τη δημιουργία ενός κατιόντος μακράς διάρκειας το οποίο χαρακτηρίζεται απο μια γραμμική αντίδραση η οποία θα μας οδηγήσει στη μέτρηση των ελευθέρων ριζών. Οι ελεύθερες ρίζες που παράγονται από την αντίδραση του FORT test είναι κατευθείαν αναλογικές της ποσότητα των υπεροξειδίων των λιπιδίων που υπάρχουν στο δείγμα και αλληλεπιδρούν με ένα πρόσθετο (παράγωγο της φαινυλενοδιαμίνης), όπου σχηματίζεται ένα μόριο ρίζας το οποίο μπορεί να διαβαστεί από φασματόμετρο στα 505nm. Τα αποτελέσματα εκφράζονται σε FORT units όπου 1 FORT unit = 0.26mg/Lit of H2O2. Κάθε δοκιμή είναι σύντομη με διάρκεια 6 λεπτών της ώρας, παρόλα αυτά δεν υπάρχουν έρευνες από την εταιρεία κατασκευής των αντιδραστηρίων, για τη σταθερότητα και τις ενδεχόμενες παρεμβολές, οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν τα αποτελέσματα. Οι μέχρι τώρα έρευνα της επιστημονικής κοινότητας πάνω στην αξιοπιστία του FORT test έχει δείξει ότι παρέχει αξιόπιστες εκτιμήσεις των επιπέδων του οξειδωτικού στρες στον ανθρώπινο οργανισμό.","Scientific research over the last two decades has shown a growing interest in the production and action of free radicals and in particular reactive oxygen species, whose action seems to cause great concern in the scientific community. Additional a big amount of research has been done on the antioxidant status in the human body and the antioxidants obtained from the body itself. It is well known that reactive oxygen species (ROS) and free radicals (FR) can cause a series of biochemical changes in the cell, creating a more oxidized environment, which is termed oxidative stress. (Klatt P, Lamas S. 2000) Free radicals are atoms or molecules containing one or more unpaired electrons in their outer layer (Halliwell & Gutteridge, 1990). This definition is widely used not only from the scientific community, and includes the hydrogen atom (H) having an unpaired electron, the oxygen molecule (O2) having two unpaired electrons, nitrogen oxide (NO) has an unpaired electron, various transition metals such as Fe2+ and Fe3+ having four and five unpaired electrons respectively. (Σωτηρούδης,2004) Free radicals are highly reactive chemicals, because they tend to mate to the unpaired electron. This result can easily react with neighboring molecules and cause the formation of new radicals which result in various pathological conditions which will be explained below. It is now scientifically accepted that free radicals and their action in the body associated with multiple biological effects such as inflammation, aging, carcinogenesis, the effects and toxicity of drugs. (Μανουσάκης, 1983, Halliwell B, 1991, McCord JM. 2000, Spector A., 2000). Obviously, the tissue damage in itself may lead to increased oxidative stress. This means that almost any disease can be accompanied by increased oxidative stress. It has also been shown to contribute to tissue damage which occurs after irradiation and hyperoxia, in neurodegenerative diseases such as Parkinson and Alzheimer. (Flynn, et al,2012, Yan et al, in press ). Although there are numerous scientific studies remains under investigation whether the increased oxidative stress is possibly seen in a condition associated with the pathogenesis or simply accompany or aggravate the underlying tissue damage (Janssen et al,1993). Especially in situations such as lipid peroxidation has been suggested that accompanies cytolisis and rarely cause early cell damage (Catala A., 2009). However in several pathologies have proved the pathogenetic role of increased oxidative stress, such as atherosclerosis, in traumatic or ischemic injury of the central nervous system, rheumatoid arthritis, chronic obstructive pulmonary disease and asthma (Maselli et al,2002, MacNee W.,2001). Moreover, the environmental factor plays perhaps the most important role of all in the development of oxidative stress. It has been shown that the creation of free radicals in the body and consequently the destruction of tissues and disease occurrence is directly correlated with the environmental pollution. The pollutants of air, water pollution and soil and the consequences of these in the food chain, have a direct impact on the human body and its descendants. It can greatly affect the DNA of cells and create problems in terms of embryonic development and male and female infertility (Palla et al, 2011, Kelly, F,2003,). Additionally studies have shown that smoking, poor diet and radiation cause increased oxidative stress in the body with effects like premature cellular aging and tumor genesis (Pavel, R et al, 2011, Cortes D.F et al,2011, De Lamirande E and Gagnon C,1999 ). On the other hand, oxidative stress but may prove beneficial and as has positive effects and may thus contribute to the defense of the organism. The immune system uses to produce oxidants as the central point of the mechanism of destruction of pathogens, the activated phagocytes to produce both ROS and nitrogen-containing active agents (Jomovaa, K, Valkob,M. 2011). Although the use of these highly active agents by phagocytes and cause damage to the tissues of human hosts, the non-specificity is an advantage which would result in the destruction of almost all portions of the target cell (Σωτηρούδης,2004). In order to clarify the existence of oxidative stress and the environment of everyday life, of healthy urban and rural population, there was a measurement of free radical damage and quality of life of residents of a rural village north of Lesbos island and Athens residents. In the town’s and village’s residents, there was a measurement of oxidative stress in combination with the quality of life of everyday life habits, such as eating habits, their daily movements and adoption of unhealthy habits like smoking etc. For the measurement of quality of life and the perception of how stressful stimuli was accepted, it was used specialized tools-questionnaires. Free Oxygen Radicals Test (FORT) assay is a colorimetric test based on the ability of transition metals, such as iron, to catalyze the breakdown of hydroperoxides (ROOH) into derivative radicals, according to Fenton's reaction. Once they are formed in cells, ROOH maintain their chemical reactivity and oxidative capacity to generate proportional amounts of alkoxyl (RO•) and peroxyl (ROO•) radicals. These derivative radicals are then preferentially trapped by a suitably buffered chromogen, CrNH2, and develop a long-lived radical cation in a linear kinetic-based reaction. The intensity of the color relates directly to the quantity of radical compounds, according to the Lambert– Beer's law, and it can be related to the oxidative status of the sample. Radical species that are produced by the FORT reaction are directly proportional to the quantity of lipid peroxides present in the sample and interact with an additive (phenylenediamine derivative) that forms a radical molecule which can be read by spectrophotometry at 505 nm. All FORT reagents are stored at room temperature and ready to use without additional preparations. Results are expressed as FORT units, where 1 FORT unit corresponds to 0.26 mg/L of H2O2. The assay is rapid (6 min), however there is no available data on its stability and potential interferences which may influence the results. Data is available to suggest that the FORM system provides good assessment for the level of oxidative radicals in whole blood"]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Ελεύθερες ρίζες και οξειδωτικό στρες, μέτρηση των επιπέδων ελευθέρων ριζών σε αστικό κ αγροτικό πληθυσμό της Ελλάδας."]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Ανδρέου Ελένη"],"dc:date":["2013"],"dc:description":["Η επιστημονική έρευνα τις τελευταίες δυο δεκαετίες έχει να επιδείξει ένα συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον για την παραγωγή και δράση των ελευθέρων ριζών και ειδικότερα των δραστικών ειδών οξυγόνου, η δράση των οποίων φαίνεται να προκαλεί έντονο προβληματισμό στην επιστημονική κοινότητα. Επιπλέον μεγάλος όγκος ερευνών έχει γίνει και για την αντιοξειδωτική κατάσταση στον ανθρώπινο οργανισμό καθώς και στα αντιοξειδωτικά που λαμβάνονται από αυτόν. Είναι ευρέως γνωστό ότι τα δραστικά είδη οξυγόνου (ΔΕΟ) και οι ελεύθερες ρίζες (ΕΡ) μπορούν να προκαλέσουν μια σειρά βιοχημικών αλλαγών στο κύτταρο, δημιουργώντας ένα πιο οξειδωμένο περιβάλλον, το οποίο έχει ονομαστεί οξειδωτικό στρες (Klatt P, Lamas S. 2000) Οι ελεύθερες ρίζες είναι άτομα ή μόρια που περιέχουν ένα ή περισσότερα ασύζευκτα ηλεκτρόνια στην εξωτερική τους στοιβάδα (Halliwell & Gutteridge, 1990). Ο ορισμός αυτός που χρησιμοποιείται ευρέως από την επιστημονική κοινότητα κ όχι μόνο, συμπεριλαμβάνει το άτομο του υδρογόνου (Η) που έχει ένα ασύζευκτο ηλεκτρόνιο, το μόριο του οξυγόνου (Ο2) που έχει δυο ασύζευκτα ηλεκτρόνια, το οξείδιο του αζώτου (ΝΟ) που έχει ένα ασύζευκτο ηλεκτρόνιο και διάφορα μέταλλα μετάπτωσης, όπως ο Fe2+ και Fe3+ που έχουν τέσσερα και πέντε ασύζευκτα ηλεκτρόνια αντίστοιχα. Οι ελεύθερες ρίζες είναι πολύ δραστικές χημικά, γιατί έχουν την τάση να ζευγαρώσουν το ασύζευκτό τους ηλεκτρόνιο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μπορούν να αντιδράσουν εύκολα με γειτονικά μόρια και να προκαλούν τον σχηματισμό νέων ριζών που έχουν ως αποτέλεσμα διάφορες παθολογικές καταστάσεις οι οποίες θα αναλυθούν στη συνέχεια. (Σωτηρούδης,2004) Είναι πλέον επιστημονικά αποδεκτό ότι οι ελεύθερες ρίζες και η δράση τους στον οργανισμό συνδέονται με πολλαπλά βιολογικά φαινόμενα όπως η φλεγμονή, το γήρας, η καρκινογένεση, η δράση και η τοξικότητα των φαρμάκων (Μανουσάκης, 1983, Halliwell B, 1991, McCord JM. 2000, Spector A.,2000). Είναι προφανές, ότι η ιστική βλάβη αυτή καθαυτή είναι δυνατόν να οδηγήσει σε αυξημένο οξειδωτικό φορτίο. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι σχεδόν οποιαδήποτε νόσος μπορεί να συνοδεύεται από αύξηση του οξειδωτικού στρες. Έχει επίσης αποδειχθεί ότι συμβάλλει στην ιστική βλάβη που επέρχεται μετά από ακτινοβολία και υπεροξία, σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες όπως η νόσος Parkinson και Alzheimer (Flynn, et al,2012, Yan et al, in press ). Παρά το γεγονός ότι υπάρχει πληθώρα επιστημονικών μελετών παραμένει υπό διερεύνηση το αν η αύξηση του οξειδωτικού stress που ενδεχομένως παρατηρείται σε μια πάθηση, συνδέεται με την παθογένεια της ή απλώς συνοδεύει ή επιτείνει την υποκείμενη ιστική βλάβη (Janssen et al,1993). Ειδικότερα σε καταστάσεις όπως η λιπιδική υπεροξείδωση έχει διατυπωθεί η άποψη ότι συνοδεύει την κυτταρική λύση και σπάνια αποτελεί πρώιμο αίτιο κυτταρικής βλάβης (Catala A., 2009). Παρόλα αυτά σε αρκετές παθολογικές καταστάσεις έχει αποδειχθεί ο παθογενετικός ρόλος του αυξημένου οξειδωτικού φορτίου, όπως στην αθηρωμάτωση, στην τραυματική ή ισχαιμική βλάβη του κεντρικού νευρικού συστήματος, στη ρευματοειδή αρθρίτιδα, στη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (X.A.Π.) και στο άσθμα (Maselli et al,2002, MacNee W.,2001). Επιπλέον ο παράγοντας περιβάλλον παίζει ίσως το σημαντικότερο ρόλο από όλους όσον αφορά την εξέλιξη του οξειδωτικού στρες. Έχει αποδειχθεί ότι η δημιουργία ελευθέρων ριζών στον οργανισμό και κατά συνέπεια η καταστροφή ιστών και εμφάνιση ασθενειών έχει άμεση συσχέτιση με τη μόλυνση του περιβάλλοντος. Οι ρύποι του ατμοσφαιρικού αέρα, η μόλυνση των υδάτων και του εδάφους και οι συνέπειες αυτών στην τροφική αλυσίδα, έχουν άμεσο αντίκτυπο στον ανθρώπινο οργανισμό αλλά και στους απογόνους του (Palla et al, 2011, Kelly, F,2003,). Μπορούν να επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό το DNA των κυττάρων και να δημιουργήσουν προβλήματα σε επίπεδο εμβρυική ανάπτυξης καθώς ανδρικής και γυναικείας υπογονιμότητας (Pavel, R et al, 2011, Cortes D.F et al,2011, De Lamirande E and Gagnon C,1999 ). Επιπροσθέτως έρευνες έχουν δείξει ότι το κάπνισμα, η κακής ποιότητας διατροφή Vassalle,et al,2009) και η ακτινοβολία (Pillai et al,2005) προκαλούν αύξηση του οξειδωτικού φορτίου στον οργανισμό με συνέπειες όπως πρόωρη κυτταρική γήρανση και καρκινογένεση (Conklin,2004). Από την άλλη πλευρά, το οξειδωτικό στρες μπορεί όμως να αποβεί και ευεργετικό καθώς έχει και θετικές επιδράσεις και μπορεί με αυτό τον τρόπο να συμβάλλει στην άμυνα του οργανισμού (Jomovaa, K et Valkob,M. 2011). Το ανοσοποιητικό σύστημα χρησιμοποιεί την παραγωγή οξειδωτικών παραγόντων ως το κεντρικό σημείο του μηχανισμού καταστροφής παθογόνων, με τα ενεργοποιημένα φαγοκύτταρα να παράγουν τόσο ROS όσο και ενεργούς αζωτούχους παράγοντες (Σωτηρούδης,2004). Παρόλο που η χρήση αυτών των εξαιρετικά δραστικών παραγόντων από τα φαγοκύτταρα προκαλεί βλάβες και στους ιστούς του ανθρώπου– ξενιστή, η μη ειδικότητά τους είναι ένα πλεονέκτημα το οποίο θα οδηγήσει στη καταστροφή όλων σχεδόν των τμημάτων του κυττάρου στόχου. Προκειμένου να διασαφηνιστεί η συνύπαρξη οξειδωτικού στρες και του περιβάλλοντος της καθημερινότητας υγειών ατόμων αστικού και αγροτικού πληθυσμού, έγινε μέτρηση ελευθέρων ριζών και ποιότητας ζωής των κατοίκων ενός αγροτικού χωριού βόρεια της Μυτιλήνης και κατοίκων Αθήνας. Στους κατοίκους αυτούς έγινε μέτρηση του οξειδωτικού στρες σε συνδυασμό με την ποιότητα ζωής με βάση συνήθειες της καθημερινότητας τους, όπως τις διατροφικές τους συνήθειες, τις καθημερινές τους μετακινήσεις και υιοθέτηση ανθυγιεινών συνηθειών όπως το κάπνισμα κ.α. Η μέτρηση της ποιότητας ζωής καθώς και της αντίληψης για τα στρεσογόνα ερεθίσματα που δέχονταν, έγινε με τη χρήση εξειδικευμένων εργαλείων- ερωτηματολογίων. Η ύπαρξη οξειδωτικής καταπόνησης διερευνήθηκε in vitro μέσω χρήσης διαγνωστικών αντιδραστηρίων για την ποσοτικό προσδιορισμό των επιπέδων της οξειδωτικής κατάστασης στο πλάσμα του αίματος των συμμετεχόντων. Έγινε χρήση του FORT TEST (Free Oxygen Radicals Testing), το οποίο είναι ένα χρωματομετρικό τεστ βασιζόμενο στην ικανότητα των μεταπτωτικών μετάλλων όπως ο σίδηρος (Fe), να καταλύουν τη διάσπαση των υπεροξειδίων (ROOH) σε παράγωγες ελεύθερες ρίζες σύμφωνα με την αντίδραση Fenton. Οι ελεύθερες ρίζες (ROOH) μόλις σχηματιστούν στα κύτταρα διατηρούν τη χημική τους δραστηριότητα και την οξειδωτική τους ικανότητα να παράγουν αναλογικές ποσότητες δραστικών ελευθέρων ριζών όπως (RO• ) και (ROO•). Το FORT test χρησιμοποιεί αυτά τα παράγωγα ελευθέρων ριζών διότι παγιδεύονται κατά προτίμηση από το CrNH2 το οποίο είναι ένα κατάλληλα ρυθμιστικό χρωμογόνο. Έχουμε λοιπόν τη δημιουργία ενός κατιόντος μακράς διάρκειας το οποίο χαρακτηρίζεται απο μια γραμμική αντίδραση η οποία θα μας οδηγήσει στη μέτρηση των ελευθέρων ριζών. Οι ελεύθερες ρίζες που παράγονται από την αντίδραση του FORT test είναι κατευθείαν αναλογικές της ποσότητα των υπεροξειδίων των λιπιδίων που υπάρχουν στο δείγμα και αλληλεπιδρούν με ένα πρόσθετο (παράγωγο της φαινυλενοδιαμίνης), όπου σχηματίζεται ένα μόριο ρίζας το οποίο μπορεί να διαβαστεί από φασματόμετρο στα 505nm. Τα αποτελέσματα εκφράζονται σε FORT units όπου 1 FORT unit = 0.26mg/Lit of H2O2. Κάθε δοκιμή είναι σύντομη με διάρκεια 6 λεπτών της ώρας, παρόλα αυτά δεν υπάρχουν έρευνες από την εταιρεία κατασκευής των αντιδραστηρίων, για τη σταθερότητα και τις ενδεχόμενες παρεμβολές, οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν τα αποτελέσματα. Οι μέχρι τώρα έρευνα της επιστημονικής κοινότητας πάνω στην αξιοπιστία του FORT test έχει δείξει ότι παρέχει αξιόπιστες εκτιμήσεις των επιπέδων του οξειδωτικού στρες στον ανθρώπινο οργανισμό.","Scientific research over the last two decades has shown a growing interest in the production and action of free radicals and in particular reactive oxygen species, whose action seems to cause great concern in the scientific community. Additional a big amount of research has been done on the antioxidant status in the human body and the antioxidants obtained from the body itself. It is well known that reactive oxygen species (ROS) and free radicals (FR) can cause a series of biochemical changes in the cell, creating a more oxidized environment, which is termed oxidative stress. (Klatt P, Lamas S. 2000) Free radicals are atoms or molecules containing one or more unpaired electrons in their outer layer (Halliwell & Gutteridge, 1990). This definition is widely used not only from the scientific community, and includes the hydrogen atom (H) having an unpaired electron, the oxygen molecule (O2) having two unpaired electrons, nitrogen oxide (NO) has an unpaired electron, various transition metals such as Fe2+ and Fe3+ having four and five unpaired electrons respectively. (Σωτηρούδης,2004) Free radicals are highly reactive chemicals, because they tend to mate to the unpaired electron. This result can easily react with neighboring molecules and cause the formation of new radicals which result in various pathological conditions which will be explained below. It is now scientifically accepted that free radicals and their action in the body associated with multiple biological effects such as inflammation, aging, carcinogenesis, the effects and toxicity of drugs. (Μανουσάκης, 1983, Halliwell B, 1991, McCord JM. 2000, Spector A., 2000). Obviously, the tissue damage in itself may lead to increased oxidative stress. This means that almost any disease can be accompanied by increased oxidative stress. It has also been shown to contribute to tissue damage which occurs after irradiation and hyperoxia, in neurodegenerative diseases such as Parkinson and Alzheimer. (Flynn, et al,2012, Yan et al, in press ). Although there are numerous scientific studies remains under investigation whether the increased oxidative stress is possibly seen in a condition associated with the pathogenesis or simply accompany or aggravate the underlying tissue damage (Janssen et al,1993). Especially in situations such as lipid peroxidation has been suggested that accompanies cytolisis and rarely cause early cell damage (Catala A., 2009). However in several pathologies have proved the pathogenetic role of increased oxidative stress, such as atherosclerosis, in traumatic or ischemic injury of the central nervous system, rheumatoid arthritis, chronic obstructive pulmonary disease and asthma (Maselli et al,2002, MacNee W.,2001). Moreover, the environmental factor plays perhaps the most important role of all in the development of oxidative stress. It has been shown that the creation of free radicals in the body and consequently the destruction of tissues and disease occurrence is directly correlated with the environmental pollution. The pollutants of air, water pollution and soil and the consequences of these in the food chain, have a direct impact on the human body and its descendants. It can greatly affect the DNA of cells and create problems in terms of embryonic development and male and female infertility (Palla et al, 2011, Kelly, F,2003,). Additionally studies have shown that smoking, poor diet and radiation cause increased oxidative stress in the body with effects like premature cellular aging and tumor genesis (Pavel, R et al, 2011, Cortes D.F et al,2011, De Lamirande E and Gagnon C,1999 ). On the other hand, oxidative stress but may prove beneficial and as has positive effects and may thus contribute to the defense of the organism. The immune system uses to produce oxidants as the central point of the mechanism of destruction of pathogens, the activated phagocytes to produce both ROS and nitrogen-containing active agents (Jomovaa, K, Valkob,M. 2011). Although the use of these highly active agents by phagocytes and cause damage to the tissues of human hosts, the non-specificity is an advantage which would result in the destruction of almost all portions of the target cell (Σωτηρούδης,2004). In order to clarify the existence of oxidative stress and the environment of everyday life, of healthy urban and rural population, there was a measurement of free radical damage and quality of life of residents of a rural village north of Lesbos island and Athens residents. In the town’s and village’s residents, there was a measurement of oxidative stress in combination with the quality of life of everyday life habits, such as eating habits, their daily movements and adoption of unhealthy habits like smoking etc. For the measurement of quality of life and the perception of how stressful stimuli was accepted, it was used specialized tools-questionnaires. Free Oxygen Radicals Test (FORT) assay is a colorimetric test based on the ability of transition metals, such as iron, to catalyze the breakdown of hydroperoxides (ROOH) into derivative radicals, according to Fenton's reaction. Once they are formed in cells, ROOH maintain their chemical reactivity and oxidative capacity to generate proportional amounts of alkoxyl (RO•) and peroxyl (ROO•) radicals. These derivative radicals are then preferentially trapped by a suitably buffered chromogen, CrNH2, and develop a long-lived radical cation in a linear kinetic-based reaction. The intensity of the color relates directly to the quantity of radical compounds, according to the Lambert– Beer's law, and it can be related to the oxidative status of the sample. Radical species that are produced by the FORT reaction are directly proportional to the quantity of lipid peroxides present in the sample and interact with an additive (phenylenediamine derivative) that forms a radical molecule which can be read by spectrophotometry at 505 nm. All FORT reagents are stored at room temperature and ready to use without additional preparations. Results are expressed as FORT units, where 1 FORT unit corresponds to 0.26 mg/L of H2O2. The assay is rapid (6 min), however there is no available data on its stability and potential interferences which may influence the results. Data is available to suggest that the FORM system provides good assessment for the level of oxidative radicals in whole blood"],"dc:identifier":["uoadl:1310987","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1310987"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:title":["Ελεύθερες ρίζες και οξειδωτικό στρες, μέτρηση των επιπέδων ελευθέρων ριζών σε αστικό κ αγροτικό πληθυσμό της Ελλάδας."],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:22:07Z"}