{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:1315744"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:1315744","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Ανάλυση έκφρασης, μελέτη και κλινική αξιολόγηση microRNAs (miRNAs) που συμμετέχουν στην ρύθμιση της έκφρασης ογκογονιδίων στη παιδική λευχαιμία","abstract":"Η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (ALL) αποτελεί μια ομάδα ετερογενών νεοπλασματικών διαταραχών, που χαρακτηρίζεται από συσσώρευση κακοήθων, πρόδρομων λεμφοειδών κυττάρων στο μυελό των οστών και, στις περισσότερες περιπτώσεις, στο περιφερικό αίμα. Κατατάσσεται ως ο πιο συχνός τύπος καρκίνου της παιδικής ηλικίας, που προκύπτει από επαναλαμβανόμενες γενετικές αλλοιώσεις που εμποδίζουν τη διαφοροποίηση των πρόδρομων Β- και Τ-λεμφοκυττάρων και οδηγούν στο μη φυσιολογικό κυτταρικό πολλαπλασιασμό και τελικά την επιβίωση τους. Η ALL αντιπροσωπεύει σχεδόν το 30% όλων των παιδικών καρκίνων και το 80% όλων των περιπτώσεων παιδιατρικών λευχαιμιών, ενώ παρουσιάζει συχνότητα εμφάνισης 4/100.000 σε παιδιά κάτω των 15 ετών. Τα miRNAs είναι μικρά (19-28 nt), μη κωδικά ενδογενή RNA μόρια που προέρχονται από δίκλωνα μόρια RNAs (dsRNAs). Επιδρούν στη γονιδιακή έκφραση, είτε διασπώντας το mRNA-στόχο, είτε εμποδίζοντας την διαδικασία της πρωτεϊνικής έκφρασης, και κατά επέκταση της μετάφρασης, με την πρόσδεσή τους στην 3’ αμετάφραστη περιοχή (3’UTR) του mRNA στόχου, μέσω της συμπληρωματικότητας των βάσεων τους. Επίσης, μια λανθασμένη μεταβολή στη λειτουργία τους μπορεί να οδηγήσει σε ογκογένεση και να επηρεάσει την εξέλιξη των όγκων, από το πρωταρχικό στάδιο έως το στάδιο της μετάστασης. Για το λόγο αυτό, χαρακτηρίζονται ως βασικοί μεσολαβητές στην εξέλιξη του καρκίνου και αποτελούν σπουδαίο αντικείμενο μελέτης από τις αρχές, κυρίως, της δεκαετίας του 1990. Στην παρούσα εργασία μελετήθηκαν τα επίπεδα έκφρασης των γονιδίων miR-125b, miR-143, miR-182 και miR195 σε 21 ζεύγη δειγμάτων μυελού των οστών από παιδιά, τα οποία πάσχουν από Οξεία Λεμφοβλαστική Λευχαιμία (ALL) σε φάση διάγνωσης και 33ης ημέρας εφαρμογής του θεραπευτικού πρωτοκόλλου, καθώς και 21 δείγματα “μαρτύρων”, δηλαδή δείγματα μυελού των οστών από παιδιά που δεν πάσχουν από ALL, αλλά ούτε και από κάποια άλλη κακοήθεια του αιμοποιητικού συστήματος. Η συλλογή των δειγμάτων πραγματοποιήθηκε από το Ογκολογικό Τμήμα του Νοσοκομείου Παίδων “Π.&Α. Κυριακού”. Το πειραματικό πρωτόκολλο, αρχικά, περιλαμβάνει την απομόνωση ολικού RNA, την αντίδραση πολυαδενυλίωσης (ΡΑΡ) και την αντίστροφη μεταγραφή (Reverse Transcription) του RNA προς cDNA με χρήση του ειδικού εκκινητή Poly(T) adapter. Ακολουθεί η ποσοτικοποίηση των cDNAs, με τη μέθοδο της ποσοτικής αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης σε πραγματικό χρόνο (qReal time PCR) με χρήση της φθορίζουσας χρωστικής SYBR Green I. Ως ενδογενής μάρτυρας χρησιμοποιείται το snoRNA RNU48 και ως βαθμονομητής δείγμα μυελού των οστών από μάρτυρα. Τα δεδομένα των πειραμάτων αναλύθηκαν με βάση το μοντέλο σχετικής ποσοτικοποίησης 2-ΔΔCt και στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε στατιστική επεξεργασία και συσχέτισή τους με τα κλινικοεργαστηριακά δεδομένα των ασθενών. Σύμφωνα με τα στατιστικά δεδομένα, η έκφραση του miR-125b παρουσιάζεται μειωμένη στα διαγνωσθέντα με ALL παιδιά, σε σύγκριση με τα παιδιά που τους έχει χορηγηθεί 33 ημερών θεραπεία και σε σχέση με την ομάδα των μαρτύρων, με στατιστικώς σημαντική διαφορά p=0,003 και p <0,001 αντίστοιχα. Ως προς τη διαφοροδιάγνωση με ανάλυση ROC, το μόριο παρουσίασε μέτρια διαγνωστική αξία στη διάγνωση της ALL. Σε ασθενείς με καρυότυπο t(12;21) TEL-AML1, την 33η ημέρα θεραπείας, το miR-125b παρουσιάζεται υποεκφρασμένο, σε σύγκριση με τα επίπεδα έκφρασης του μορίου απουσίας της μετατόπισης, (p=0,020). Ακολούθως, σε ασθενείς με MRD 15ης ημέρας > 10% και θετική MRD 33ης ημέρας, παρατηρήθηκε την 33η ημέρα θεραπείας αυξημένη έκφραση του miR-125b (p=0,048 και p=0,044 αντίστοιχα). Σε ασθενείς που κατατάχθηκαν σε ομάδες ενδιάμεσου/υψηλού κινδύνου το μόριο στη διάγνωση παρουσίασε τάση (p=0,072) αυξημένης έκφρασης, σε σχέση με τους ασθενείς που άνηκαν σε ομάδες χαμηλού κινδύνου. Παρόμοια, το μόριο εμφάνισε αυξημένη έκφραση την 33η ημέρα θεραπείας, σε ασθενείς που ταξινομήθηκαν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, σε αντίθεση με εκείνους που ανήκαν σε ομάδες χαμηλού/ ενδιάμεσου κινδύνου (p=0.048). Παρατηρώντας, λοιπόν, τα παραπάνω δεδομένα, το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι το miR-125b δεν παρουσιάζει κάποια σημαντική συσχέτιση με η διάγνωση της νόσου, εκτός από μια τάση αύξησης στους ασθενείς σε ενδιάμεση/υψηλή ομάδα κινδύνου. Ωστόσο, παρουσιάζει αυξημένα επίπεδα έκφρασης την 33η ημέρα θεραπείας και μάλιστα σε ασθενείς με δυσμενή πρόγνωση. Η επεξεργασία των πειραματικών δεδομένων ανέδειξε τη μειωμένη έκφραση του miR-143, σε στατιστικά σημαντικό βαθμό (p<0,001), στα διαγνωσθέντα με ALL παιδιά, σε σύγκριση με τα παιδιά που τους έχει χορηγηθεί 33 ημερών θεραπεία και σε σύγκριση με την ομάδα των υγιών ατόμων. Επίσης, το μόριο χαρακτηρίστηκε από την διαφοροδιάγνωση ως ένας πάρα πολύ καλός διαγνωστικός βιοδείκτης της ALL. Παρατηρήθηκε, επίσης, αύξηση της έκφρασης του miR-143 από τις ηλικιακές ομάδες χαμηλού κινδύνου (1-5 ετών) προς τις ηλικιακές ομάδες υψηλού κινδύνου (<1 και >10 ετών) με στατιστικώς σημαντική διαφορά p=0,007. Η έκφραση του μορίου παρατηρείται ιδιαίτερα αυξημένη στα παιδιά άνω των 10 ετών την 33η ημέρα θεραπείας (p=0,007), ενώ στον λόγο έκφρασης 33η ημέρα/διάγνωση, το miR-143 εμφανίζεται επίσης, μειωμένο στα παιδιά κάτω των 10 ετών σε σχέση με εκείνα άνω των 10 ετών (p=0,009). Επίσης, τα επίπεδα έκφρασης του miR-143 παρουσιάστηκαν αυξημένα στους ασθενείς με T-ALL σε σχέση με εκείνους με CALLA+ Β-ALL (p=0,049). Παρουσία της κυτταρογενετικής ανωμαλίας t(12;21), το μόριο εμφάνισε μειωμένη έκφραση την 33η ημέρα θεραπείας (p=0,005). Στις διαφορετικές τιμές WBC, τα επίπεδα έκφρασης του μορίου παρουσιάζονται περισσότερο αυξημένα την 33η ημέρα στους ασθενείς με WBC διάγνωσης 50.000 κύτταρα/μL, σε σχέση με τους ασθενείς με WBC διάγνωσης <50.000 κύτταρα/μL, με επίσης σημαντική στατιστικώς διαφορά p=0,049. Το miR-143 παρουσιάστηκε αυξημένο κατά την 33η ημέρα, στους ασθενείς που παρουσίαζαν αριθμό βλαστών την 8η ημέρα στην περιφέρεια μεγαλύτερο των 1000 κυττάρων/μL, από ότι στους ασθενείς με αριθμό βλαστών την 8η ημέρα μικρότερο των 1000 κυττάρων/Μl (p=0,044). Παρατηρήθηκε, επίσης, αυξημένη έκφραση του μορίου την 33η ημέρα της θεραπείας στους ασθενείς με MRD >10% 15ης ημέρας με p=0,040. Επιπλέον, το miR-143 παρουσίασε την 33η ημέρα, αυξημένη έκφραση στους ασθενείς με θετική MRD 33ης ημέρας, σε σύγκριση με τους ασθενείς με αρνητική MRD (p=0,020). Συνεχίζοντας, διαπιστώθηκε ότι την 33η ημέρα θεραπείας, το miR-143 φαίνεται να αυξάνεται όσο αυξάνεται και ο βαθμός κινδύνου των ασθενών (p=0,018). Κατά την 33η ημέρα, το miR-143 παρουσίασε επίσης, αυξημένη έκφραση στους ασθενείς υψηλού κινδύνου σε σχέση με τους ασθενείς χαμηλού/ενδιαμέσου κινδύνου με στατιστικώς σημαντική διαφορά p=0,010. Το βασικό πόρισμα από την παραπάνω στατιστική μελέτη είναι ότι, το miR-143 εμφανίζει χακτηριστικά πάρα πολύ καλού διαφοροδιαγνωστικού βιοδείκτη αν και δε φαίνεται να παρουσιάζει κάποια σημαντική συσχέτιση με την πρόγνωση της νόσου κατά τη διάγνωση. Παρόλα αυτά, την 33η ημέρα θεραπείας είναι ξεκάθαρη η μεγαλύτερη αύξηση των επιπέδων της έκφρασής του σε ασθενείς που παρουσιάζουν κακή πρόγνωση. Η έκφραση του miR-182 εμφανίστηκε επίσης μειωμένη στα παιδιά με ALL κατά τη διάγνωση, σε σύγκριση με τα παιδιά την 33η ημέρα θεραπείας και σε σχέση με την ομάδα των υγιών ατόμων (p<0,001). Η έκφραση του μορίου κατά τη διάγνωση παρουσιάζεται αυξημένη μεταξύ 1-5 ετών και μεταξύ 6 έως <10 ετών (p=0,028). Όμοια αποτελέσματα διεξάχθηκαν και όταν ο προγνωστικός παράγοντας της ηλικίας εξετάστηκε ως διχότομη μεταβλητή με cutoff τα 10 έτη (p=0,032). Η έκφραση του miR-182 κατά τη διάγνωση εμφάνισε μειωμένη τάση έκφρασης (p=0,069) σε ασθενείς με θετική MRD 15ης ημέρας. Αντίθετα, ο λόγος έκφρασης 33η ημέρα/διάγνωση του miR-182 εμφανίζεται αυξημένος παρουσία θετικής MRD 15ης ημέρας (p=0,032). Την 33η ημέρα θεραπείας, το μόριο παρουσίασε αυξημένη έκφραση στους ασθενείς με MRD 15ης ημέρα, >10% με στατιστικώς σημαντική διαφορά p=0,044. Τέλος, το miR-182 παρουσίασε τάση αυξημένης έκφρασης (p=0,053) την 33η ημέρα θεραπείας για ασθενείς με θετική MRD 33ης ημέρας. Δεδομένου των παραπάνω αποτελεσμάτων είναι ορθό να υποστηριχθεί ότι η μικρότερη μείωση των επιπέδων του μορίου την ημέρα της διάγνωσης συνοδεύεται από ευνοϊκή πρόγνωση των ασθενών. Αντίθετα, την 33η ημέρα τα επίπεδα έκφρασης του miR-182 παρουσιάζονται περισσότερο αυξημένα σε ασθενείς με δυσμενή πρόγνωση.Τέλος, η διαφοροδιαγνωστική αξία του μορίου παρουσιάστηκε στα επιθυμητά επίπεδα θέτωντας το ως έναν πιθανό καλό διαγνωστικό βιοδείκτη. H έκφραση του miR-195 εμφανίστηκε μειωμένη στα παιδιά με ALL κατά τη διάγνωση, σε σύγκριση με τα παιδιά την 33η ημέρα θεραπείας και με την ομάδα των μαρτύρων, με στατιστικώς σημαντική διαφορά p<0,001. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το miR-195, όπως και το miR-182, παρουσίασε καλή διαφοροδιαγνωστική αξία στην ALL. Το μόριο, στη συνέχεια, εμφάνισε τάση για μειωμένη έκφραση σε παιδιά άνω των 10 ετών, σε σύγκριση με παιδιά μικρότερα των 10 ετών (p=0,060). Σε ασθενείς με περισσότερα των 50 χρωμοσωμάτων στους λεμφοβλάστες, ο λόγος έκφρασης 33η ημέρα/διάγνωση του miR-195 παρουσίασε μειωμένη τάση, σε σχέση με τους υπόλοιπους ασθενείς (p=0,055). Για την MRD 33ης ημέρας, το μόριο παρουσίασε την 33η ημέρα θεραπείας τάση (p=0,063) για αυξημένη έκφραση, για ασθενείς με θετική MRD. Τέλος, ο λόγος έκφρασης 33η ημέρα/διάγνωση του μορίου εμφάνισε τάση αυξημένης έκφρασης (p=0,069) στους ασθενείς υψηλού κινδύνου. Συμπερασματικά, τα περισσότερο αυξημένα επίπεδα έκφρασης του miR-195 την 33η ημέρα σχετίζονται με δυσμενή πρόγνωση. Συνοπτικά, η διαφοροδιαγνωστική αξία και των τεσσάρων μορίων παρουσιάστηκε ικανοποιητική. Πρώτο, το miR-143, χαρακτηρίστηκε ως πάρα πολύ καλός βιοδείκτης, με τα miR-182 και miR-195 να ακολουθούν στη διαγνωστική αξία. Το miR-125b εμφάνισε αρκετά καλή διαγνωστική αξία, όχι όμως τόσο καλή όσο τα τρια υπόλοιπα μόρια. Δεδομένου ότι και τα miR-143, miR-182 και miR-195 παρουσίασαν αυξημένα επίπεδα έκφρασης την 33η ημέρα θεραπείας, ενώ ήταν μειωμένα κατά τη διάγνωση, μπορεί να υποτεθεί η ογκοκατασταλτική δράση τους. Για το miR-125b τα δεδομένα της εργασίας δε συμφωνούν απόλυτα με την ήδη υπάρχουσα βιβλιογραφία και πιθανόν να χρειάζεται να πραγματοποιηθούν μεταγενέστερες μελέτες με μεγαλύτερο αριθμό δειγμάτων, ώστε να διαξεχθεί πιο έγκυρο συμπέρασμα για τη δράση του στην ALL. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι και τα τέσσερα μόρια συσχετίστηκαν με δυσμενή πρόγνωση, κάθε φορά που τα επίπεδά τους παρουσιάζονταν αρκετά αυξημένα την 33η ημέρα θεραπείας. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να σημειωθεί ότι πρέπει να πραγματοποιηθούν έρευνες με μεγαλύτερο αριθμό ασθενών για να εξακριβωθεί η ορθότητα και η εγκυρότητα των παραπάνω συμπερασμάτων με μεγαλύτερη στατιστική ισχύ.","abstract_html":"Η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (ALL) αποτελεί μια ομάδα ετερογενών νεοπλασματικών διαταραχών, που χαρακτηρίζεται από συσσώρευση κακοήθων, πρόδρομων λεμφοειδών κυττάρων στο μυελό των οστών και, στις περισσότερες περιπτώσεις, στο περιφερικό αίμα. Κατατάσσεται ως ο πιο συχνός τύπος καρκίνου της παιδικής ηλικίας, που προκύπτει από επαναλαμβανόμενες γενετικές αλλοιώσεις που εμποδίζουν τη διαφοροποίηση των πρόδρομων Β- και Τ-λεμφοκυττάρων και οδηγούν στο μη φυσιολογικό κυτταρικό πολλαπλασιασμό και τελικά την επιβίωση τους. Η ALL αντιπροσωπεύει σχεδόν το 30% όλων των παιδικών καρκίνων και το 80% όλων των περιπτώσεων παιδιατρικών λευχαιμιών, ενώ παρουσιάζει συχνότητα εμφάνισης 4/100.000 σε παιδιά κάτω των 15 ετών. Τα miRNAs είναι μικρά (19-28 nt), μη κωδικά ενδογενή RNA μόρια που προέρχονται από δίκλωνα μόρια RNAs (dsRNAs). Επιδρούν στη γονιδιακή έκφραση, είτε διασπώντας το mRNA-στόχο, είτε εμποδίζοντας την διαδικασία της πρωτεϊνικής έκφρασης, και κατά επέκταση της μετάφρασης, με την πρόσδεσή τους στην 3’ αμετάφραστη περιοχή (3’UTR) του mRNA στόχου, μέσω της συμπληρωματικότητας των βάσεων τους. Επίσης, μια λανθασμένη μεταβολή στη λειτουργία τους μπορεί να οδηγήσει σε ογκογένεση και να επηρεάσει την εξέλιξη των όγκων, από το πρωταρχικό στάδιο έως το στάδιο της μετάστασης. Για το λόγο αυτό, χαρακτηρίζονται ως βασικοί μεσολαβητές στην εξέλιξη του καρκίνου και αποτελούν σπουδαίο αντικείμενο μελέτης από τις αρχές, κυρίως, της δεκαετίας του 1990. Στην παρούσα εργασία μελετήθηκαν τα επίπεδα έκφρασης των γονιδίων miR-125b, miR-143, miR-182 και miR195 σε 21 ζεύγη δειγμάτων μυελού των οστών από παιδιά, τα οποία πάσχουν από Οξεία Λεμφοβλαστική Λευχαιμία (ALL) σε φάση διάγνωσης και 33ης ημέρας εφαρμογής του θεραπευτικού πρωτοκόλλου, καθώς και 21 δείγματα “μαρτύρων”, δηλαδή δείγματα μυελού των οστών από παιδιά που δεν πάσχουν από ALL, αλλά ούτε και από κάποια άλλη κακοήθεια του αιμοποιητικού συστήματος. Η συλλογή των δειγμάτων πραγματοποιήθηκε από το Ογκολογικό Τμήμα του Νοσοκομείου Παίδων “Π.&amp;Α. Κυριακού”. Το πειραματικό πρωτόκολλο, αρχικά, περιλαμβάνει την απομόνωση ολικού RNA, την αντίδραση πολυαδενυλίωσης (ΡΑΡ) και την αντίστροφη μεταγραφή (Reverse Transcription) του RNA προς cDNA με χρήση του ειδικού εκκινητή Poly(T) adapter. Ακολουθεί η ποσοτικοποίηση των cDNAs, με τη μέθοδο της ποσοτικής αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης σε πραγματικό χρόνο (qReal time PCR) με χρήση της φθορίζουσας χρωστικής SYBR Green I. Ως ενδογενής μάρτυρας χρησιμοποιείται το snoRNA RNU48 και ως βαθμονομητής δείγμα μυελού των οστών από μάρτυρα. Τα δεδομένα των πειραμάτων αναλύθηκαν με βάση το μοντέλο σχετικής ποσοτικοποίησης 2-ΔΔCt και στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε στατιστική επεξεργασία και συσχέτισή τους με τα κλινικοεργαστηριακά δεδομένα των ασθενών. Σύμφωνα με τα στατιστικά δεδομένα, η έκφραση του miR-125b παρουσιάζεται μειωμένη στα διαγνωσθέντα με ALL παιδιά, σε σύγκριση με τα παιδιά που τους έχει χορηγηθεί 33 ημερών θεραπεία και σε σχέση με την ομάδα των μαρτύρων, με στατιστικώς σημαντική διαφορά p=0,003 και p &lt;0,001 αντίστοιχα. Ως προς τη διαφοροδιάγνωση με ανάλυση ROC, το μόριο παρουσίασε μέτρια διαγνωστική αξία στη διάγνωση της ALL. Σε ασθενείς με καρυότυπο t(12;21) TEL-AML1, την 33η ημέρα θεραπείας, το miR-125b παρουσιάζεται υποεκφρασμένο, σε σύγκριση με τα επίπεδα έκφρασης του μορίου απουσίας της μετατόπισης, (p=0,020). Ακολούθως, σε ασθενείς με MRD 15ης ημέρας &gt; 10% και θετική MRD 33ης ημέρας, παρατηρήθηκε την 33η ημέρα θεραπείας αυξημένη έκφραση του miR-125b (p=0,048 και p=0,044 αντίστοιχα). Σε ασθενείς που κατατάχθηκαν σε ομάδες ενδιάμεσου/υψηλού κινδύνου το μόριο στη διάγνωση παρουσίασε τάση (p=0,072) αυξημένης έκφρασης, σε σχέση με τους ασθενείς που άνηκαν σε ομάδες χαμηλού κινδύνου. Παρόμοια, το μόριο εμφάνισε αυξημένη έκφραση την 33η ημέρα θεραπείας, σε ασθενείς που ταξινομήθηκαν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, σε αντίθεση με εκείνους που ανήκαν σε ομάδες χαμηλού/ ενδιάμεσου κινδύνου (p=0.048). Παρατηρώντας, λοιπόν, τα παραπάνω δεδομένα, το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι το miR-125b δεν παρουσιάζει κάποια σημαντική συσχέτιση με η διάγνωση της νόσου, εκτός από μια τάση αύξησης στους ασθενείς σε ενδιάμεση/υψηλή ομάδα κινδύνου. Ωστόσο, παρουσιάζει αυξημένα επίπεδα έκφρασης την 33η ημέρα θεραπείας και μάλιστα σε ασθενείς με δυσμενή πρόγνωση. Η επεξεργασία των πειραματικών δεδομένων ανέδειξε τη μειωμένη έκφραση του miR-143, σε στατιστικά σημαντικό βαθμό (p&lt;0,001), στα διαγνωσθέντα με ALL παιδιά, σε σύγκριση με τα παιδιά που τους έχει χορηγηθεί 33 ημερών θεραπεία και σε σύγκριση με την ομάδα των υγιών ατόμων. Επίσης, το μόριο χαρακτηρίστηκε από την διαφοροδιάγνωση ως ένας πάρα πολύ καλός διαγνωστικός βιοδείκτης της ALL. Παρατηρήθηκε, επίσης, αύξηση της έκφρασης του miR-143 από τις ηλικιακές ομάδες χαμηλού κινδύνου (1-5 ετών) προς τις ηλικιακές ομάδες υψηλού κινδύνου (&lt;1 και &gt;10 ετών) με στατιστικώς σημαντική διαφορά p=0,007. Η έκφραση του μορίου παρατηρείται ιδιαίτερα αυξημένη στα παιδιά άνω των 10 ετών την 33η ημέρα θεραπείας (p=0,007), ενώ στον λόγο έκφρασης 33η ημέρα/διάγνωση, το miR-143 εμφανίζεται επίσης, μειωμένο στα παιδιά κάτω των 10 ετών σε σχέση με εκείνα άνω των 10 ετών (p=0,009). Επίσης, τα επίπεδα έκφρασης του miR-143 παρουσιάστηκαν αυξημένα στους ασθενείς με T-ALL σε σχέση με εκείνους με CALLA+ Β-ALL (p=0,049). Παρουσία της κυτταρογενετικής ανωμαλίας t(12;21), το μόριο εμφάνισε μειωμένη έκφραση την 33η ημέρα θεραπείας (p=0,005). Στις διαφορετικές τιμές WBC, τα επίπεδα έκφρασης του μορίου παρουσιάζονται περισσότερο αυξημένα την 33η ημέρα στους ασθενείς με WBC διάγνωσης 50.000 κύτταρα/μL, σε σχέση με τους ασθενείς με WBC διάγνωσης &lt;50.000 κύτταρα/μL, με επίσης σημαντική στατιστικώς διαφορά p=0,049. Το miR-143 παρουσιάστηκε αυξημένο κατά την 33η ημέρα, στους ασθενείς που παρουσίαζαν αριθμό βλαστών την 8η ημέρα στην περιφέρεια μεγαλύτερο των 1000 κυττάρων/μL, από ότι στους ασθενείς με αριθμό βλαστών την 8η ημέρα μικρότερο των 1000 κυττάρων/Μl (p=0,044). Παρατηρήθηκε, επίσης, αυξημένη έκφραση του μορίου την 33η ημέρα της θεραπείας στους ασθενείς με MRD &gt;10% 15ης ημέρας με p=0,040. Επιπλέον, το miR-143 παρουσίασε την 33η ημέρα, αυξημένη έκφραση στους ασθενείς με θετική MRD 33ης ημέρας, σε σύγκριση με τους ασθενείς με αρνητική MRD (p=0,020). Συνεχίζοντας, διαπιστώθηκε ότι την 33η ημέρα θεραπείας, το miR-143 φαίνεται να αυξάνεται όσο αυξάνεται και ο βαθμός κινδύνου των ασθενών (p=0,018). Κατά την 33η ημέρα, το miR-143 παρουσίασε επίσης, αυξημένη έκφραση στους ασθενείς υψηλού κινδύνου σε σχέση με τους ασθενείς χαμηλού/ενδιαμέσου κινδύνου με στατιστικώς σημαντική διαφορά p=0,010. Το βασικό πόρισμα από την παραπάνω στατιστική μελέτη είναι ότι, το miR-143 εμφανίζει χακτηριστικά πάρα πολύ καλού διαφοροδιαγνωστικού βιοδείκτη αν και δε φαίνεται να παρουσιάζει κάποια σημαντική συσχέτιση με την πρόγνωση της νόσου κατά τη διάγνωση. Παρόλα αυτά, την 33η ημέρα θεραπείας είναι ξεκάθαρη η μεγαλύτερη αύξηση των επιπέδων της έκφρασής του σε ασθενείς που παρουσιάζουν κακή πρόγνωση. Η έκφραση του miR-182 εμφανίστηκε επίσης μειωμένη στα παιδιά με ALL κατά τη διάγνωση, σε σύγκριση με τα παιδιά την 33η ημέρα θεραπείας και σε σχέση με την ομάδα των υγιών ατόμων (p&lt;0,001). Η έκφραση του μορίου κατά τη διάγνωση παρουσιάζεται αυξημένη μεταξύ 1-5 ετών και μεταξύ 6 έως &lt;10 ετών (p=0,028). Όμοια αποτελέσματα διεξάχθηκαν και όταν ο προγνωστικός παράγοντας της ηλικίας εξετάστηκε ως διχότομη μεταβλητή με cutoff τα 10 έτη (p=0,032). Η έκφραση του miR-182 κατά τη διάγνωση εμφάνισε μειωμένη τάση έκφρασης (p=0,069) σε ασθενείς με θετική MRD 15ης ημέρας. Αντίθετα, ο λόγος έκφρασης 33η ημέρα/διάγνωση του miR-182 εμφανίζεται αυξημένος παρουσία θετικής MRD 15ης ημέρας (p=0,032). Την 33η ημέρα θεραπείας, το μόριο παρουσίασε αυξημένη έκφραση στους ασθενείς με MRD 15ης ημέρα, &gt;10% με στατιστικώς σημαντική διαφορά p=0,044. Τέλος, το miR-182 παρουσίασε τάση αυξημένης έκφρασης (p=0,053) την 33η ημέρα θεραπείας για ασθενείς με θετική MRD 33ης ημέρας. Δεδομένου των παραπάνω αποτελεσμάτων είναι ορθό να υποστηριχθεί ότι η μικρότερη μείωση των επιπέδων του μορίου την ημέρα της διάγνωσης συνοδεύεται από ευνοϊκή πρόγνωση των ασθενών. Αντίθετα, την 33η ημέρα τα επίπεδα έκφρασης του miR-182 παρουσιάζονται περισσότερο αυξημένα σε ασθενείς με δυσμενή πρόγνωση.Τέλος, η διαφοροδιαγνωστική αξία του μορίου παρουσιάστηκε στα επιθυμητά επίπεδα θέτωντας το ως έναν πιθανό καλό διαγνωστικό βιοδείκτη. H έκφραση του miR-195 εμφανίστηκε μειωμένη στα παιδιά με ALL κατά τη διάγνωση, σε σύγκριση με τα παιδιά την 33η ημέρα θεραπείας και με την ομάδα των μαρτύρων, με στατιστικώς σημαντική διαφορά p&lt;0,001. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το miR-195, όπως και το miR-182, παρουσίασε καλή διαφοροδιαγνωστική αξία στην ALL. Το μόριο, στη συνέχεια, εμφάνισε τάση για μειωμένη έκφραση σε παιδιά άνω των 10 ετών, σε σύγκριση με παιδιά μικρότερα των 10 ετών (p=0,060). Σε ασθενείς με περισσότερα των 50 χρωμοσωμάτων στους λεμφοβλάστες, ο λόγος έκφρασης 33η ημέρα/διάγνωση του miR-195 παρουσίασε μειωμένη τάση, σε σχέση με τους υπόλοιπους ασθενείς (p=0,055). Για την MRD 33ης ημέρας, το μόριο παρουσίασε την 33η ημέρα θεραπείας τάση (p=0,063) για αυξημένη έκφραση, για ασθενείς με θετική MRD. Τέλος, ο λόγος έκφρασης 33η ημέρα/διάγνωση του μορίου εμφάνισε τάση αυξημένης έκφρασης (p=0,069) στους ασθενείς υψηλού κινδύνου. Συμπερασματικά, τα περισσότερο αυξημένα επίπεδα έκφρασης του miR-195 την 33η ημέρα σχετίζονται με δυσμενή πρόγνωση. Συνοπτικά, η διαφοροδιαγνωστική αξία και των τεσσάρων μορίων παρουσιάστηκε ικανοποιητική. Πρώτο, το miR-143, χαρακτηρίστηκε ως πάρα πολύ καλός βιοδείκτης, με τα miR-182 και miR-195 να ακολουθούν στη διαγνωστική αξία. Το miR-125b εμφάνισε αρκετά καλή διαγνωστική αξία, όχι όμως τόσο καλή όσο τα τρια υπόλοιπα μόρια. Δεδομένου ότι και τα miR-143, miR-182 και miR-195 παρουσίασαν αυξημένα επίπεδα έκφρασης την 33η ημέρα θεραπείας, ενώ ήταν μειωμένα κατά τη διάγνωση, μπορεί να υποτεθεί η ογκοκατασταλτική δράση τους. Για το miR-125b τα δεδομένα της εργασίας δε συμφωνούν απόλυτα με την ήδη υπάρχουσα βιβλιογραφία και πιθανόν να χρειάζεται να πραγματοποιηθούν μεταγενέστερες μελέτες με μεγαλύτερο αριθμό δειγμάτων, ώστε να διαξεχθεί πιο έγκυρο συμπέρασμα για τη δράση του στην ALL. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι και τα τέσσερα μόρια συσχετίστηκαν με δυσμενή πρόγνωση, κάθε φορά που τα επίπεδά τους παρουσιάζονταν αρκετά αυξημένα την 33η ημέρα θεραπείας. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να σημειωθεί ότι πρέπει να πραγματοποιηθούν έρευνες με μεγαλύτερο αριθμό ασθενών για να εξακριβωθεί η ορθότητα και η εγκυρότητα των παραπάνω συμπερασμάτων με μεγαλύτερη στατιστική ισχύ.","abstract_has_math":false,"creators":["Δρακάκη- Καβαλάρη Ιωάννα"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2016,"date_issued":"2016","date_published":"2016","updated_at":"2026-11-19T05:24:17Z","subjects":[],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1315744"],"render_values":[{"text":"uoadl:1315744","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1315744","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1315744","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A1315744","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Δρακάκη- Καβαλάρη Ιωάννα"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2016"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1315744","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1315744"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (ALL) αποτελεί μια ομάδα ετερογενών νεοπλασματικών διαταραχών, που χαρακτηρίζεται από συσσώρευση κακοήθων, πρόδρομων λεμφοειδών κυττάρων στο μυελό των οστών και, στις περισσότερες περιπτώσεις, στο περιφερικό αίμα. Κατατάσσεται ως ο πιο συχνός τύπος καρκίνου της παιδικής ηλικίας, που προκύπτει από επαναλαμβανόμενες γενετικές αλλοιώσεις που εμποδίζουν τη διαφοροποίηση των πρόδρομων Β- και Τ-λεμφοκυττάρων και οδηγούν στο μη φυσιολογικό κυτταρικό πολλαπλασιασμό και τελικά την επιβίωση τους. Η ALL αντιπροσωπεύει σχεδόν το 30% όλων των παιδικών καρκίνων και το 80% όλων των περιπτώσεων παιδιατρικών λευχαιμιών, ενώ παρουσιάζει συχνότητα εμφάνισης 4/100.000 σε παιδιά κάτω των 15 ετών. Τα miRNAs είναι μικρά (19-28 nt), μη κωδικά ενδογενή RNA μόρια που προέρχονται από δίκλωνα μόρια RNAs (dsRNAs). Επιδρούν στη γονιδιακή έκφραση, είτε διασπώντας το mRNA-στόχο, είτε εμποδίζοντας την διαδικασία της πρωτεϊνικής έκφρασης, και κατά επέκταση της μετάφρασης, με την πρόσδεσή τους στην 3’ αμετάφραστη περιοχή (3’UTR) του mRNA στόχου, μέσω της συμπληρωματικότητας των βάσεων τους. Επίσης, μια λανθασμένη μεταβολή στη λειτουργία τους μπορεί να οδηγήσει σε ογκογένεση και να επηρεάσει την εξέλιξη των όγκων, από το πρωταρχικό στάδιο έως το στάδιο της μετάστασης. Για το λόγο αυτό, χαρακτηρίζονται ως βασικοί μεσολαβητές στην εξέλιξη του καρκίνου και αποτελούν σπουδαίο αντικείμενο μελέτης από τις αρχές, κυρίως, της δεκαετίας του 1990. Στην παρούσα εργασία μελετήθηκαν τα επίπεδα έκφρασης των γονιδίων miR-125b, miR-143, miR-182 και miR195 σε 21 ζεύγη δειγμάτων μυελού των οστών από παιδιά, τα οποία πάσχουν από Οξεία Λεμφοβλαστική Λευχαιμία (ALL) σε φάση διάγνωσης και 33ης ημέρας εφαρμογής του θεραπευτικού πρωτοκόλλου, καθώς και 21 δείγματα “μαρτύρων”, δηλαδή δείγματα μυελού των οστών από παιδιά που δεν πάσχουν από ALL, αλλά ούτε και από κάποια άλλη κακοήθεια του αιμοποιητικού συστήματος. Η συλλογή των δειγμάτων πραγματοποιήθηκε από το Ογκολογικό Τμήμα του Νοσοκομείου Παίδων “Π.&Α. Κυριακού”. Το πειραματικό πρωτόκολλο, αρχικά, περιλαμβάνει την απομόνωση ολικού RNA, την αντίδραση πολυαδενυλίωσης (ΡΑΡ) και την αντίστροφη μεταγραφή (Reverse Transcription) του RNA προς cDNA με χρήση του ειδικού εκκινητή Poly(T) adapter. Ακολουθεί η ποσοτικοποίηση των cDNAs, με τη μέθοδο της ποσοτικής αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης σε πραγματικό χρόνο (qReal time PCR) με χρήση της φθορίζουσας χρωστικής SYBR Green I. Ως ενδογενής μάρτυρας χρησιμοποιείται το snoRNA RNU48 και ως βαθμονομητής δείγμα μυελού των οστών από μάρτυρα. Τα δεδομένα των πειραμάτων αναλύθηκαν με βάση το μοντέλο σχετικής ποσοτικοποίησης 2-ΔΔCt και στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε στατιστική επεξεργασία και συσχέτισή τους με τα κλινικοεργαστηριακά δεδομένα των ασθενών. Σύμφωνα με τα στατιστικά δεδομένα, η έκφραση του miR-125b παρουσιάζεται μειωμένη στα διαγνωσθέντα με ALL παιδιά, σε σύγκριση με τα παιδιά που τους έχει χορηγηθεί 33 ημερών θεραπεία και σε σχέση με την ομάδα των μαρτύρων, με στατιστικώς σημαντική διαφορά p=0,003 και p <0,001 αντίστοιχα. Ως προς τη διαφοροδιάγνωση με ανάλυση ROC, το μόριο παρουσίασε μέτρια διαγνωστική αξία στη διάγνωση της ALL. Σε ασθενείς με καρυότυπο t(12;21) TEL-AML1, την 33η ημέρα θεραπείας, το miR-125b παρουσιάζεται υποεκφρασμένο, σε σύγκριση με τα επίπεδα έκφρασης του μορίου απουσίας της μετατόπισης, (p=0,020). Ακολούθως, σε ασθενείς με MRD 15ης ημέρας > 10% και θετική MRD 33ης ημέρας, παρατηρήθηκε την 33η ημέρα θεραπείας αυξημένη έκφραση του miR-125b (p=0,048 και p=0,044 αντίστοιχα). Σε ασθενείς που κατατάχθηκαν σε ομάδες ενδιάμεσου/υψηλού κινδύνου το μόριο στη διάγνωση παρουσίασε τάση (p=0,072) αυξημένης έκφρασης, σε σχέση με τους ασθενείς που άνηκαν σε ομάδες χαμηλού κινδύνου. Παρόμοια, το μόριο εμφάνισε αυξημένη έκφραση την 33η ημέρα θεραπείας, σε ασθενείς που ταξινομήθηκαν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, σε αντίθεση με εκείνους που ανήκαν σε ομάδες χαμηλού/ ενδιάμεσου κινδύνου (p=0.048). Παρατηρώντας, λοιπόν, τα παραπάνω δεδομένα, το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι το miR-125b δεν παρουσιάζει κάποια σημαντική συσχέτιση με η διάγνωση της νόσου, εκτός από μια τάση αύξησης στους ασθενείς σε ενδιάμεση/υψηλή ομάδα κινδύνου. Ωστόσο, παρουσιάζει αυξημένα επίπεδα έκφρασης την 33η ημέρα θεραπείας και μάλιστα σε ασθενείς με δυσμενή πρόγνωση. Η επεξεργασία των πειραματικών δεδομένων ανέδειξε τη μειωμένη έκφραση του miR-143, σε στατιστικά σημαντικό βαθμό (p<0,001), στα διαγνωσθέντα με ALL παιδιά, σε σύγκριση με τα παιδιά που τους έχει χορηγηθεί 33 ημερών θεραπεία και σε σύγκριση με την ομάδα των υγιών ατόμων. Επίσης, το μόριο χαρακτηρίστηκε από την διαφοροδιάγνωση ως ένας πάρα πολύ καλός διαγνωστικός βιοδείκτης της ALL. Παρατηρήθηκε, επίσης, αύξηση της έκφρασης του miR-143 από τις ηλικιακές ομάδες χαμηλού κινδύνου (1-5 ετών) προς τις ηλικιακές ομάδες υψηλού κινδύνου (<1 και >10 ετών) με στατιστικώς σημαντική διαφορά p=0,007. Η έκφραση του μορίου παρατηρείται ιδιαίτερα αυξημένη στα παιδιά άνω των 10 ετών την 33η ημέρα θεραπείας (p=0,007), ενώ στον λόγο έκφρασης 33η ημέρα/διάγνωση, το miR-143 εμφανίζεται επίσης, μειωμένο στα παιδιά κάτω των 10 ετών σε σχέση με εκείνα άνω των 10 ετών (p=0,009). Επίσης, τα επίπεδα έκφρασης του miR-143 παρουσιάστηκαν αυξημένα στους ασθενείς με T-ALL σε σχέση με εκείνους με CALLA+ Β-ALL (p=0,049). Παρουσία της κυτταρογενετικής ανωμαλίας t(12;21), το μόριο εμφάνισε μειωμένη έκφραση την 33η ημέρα θεραπείας (p=0,005). Στις διαφορετικές τιμές WBC, τα επίπεδα έκφρασης του μορίου παρουσιάζονται περισσότερο αυξημένα την 33η ημέρα στους ασθενείς με WBC διάγνωσης 50.000 κύτταρα/μL, σε σχέση με τους ασθενείς με WBC διάγνωσης <50.000 κύτταρα/μL, με επίσης σημαντική στατιστικώς διαφορά p=0,049. Το miR-143 παρουσιάστηκε αυξημένο κατά την 33η ημέρα, στους ασθενείς που παρουσίαζαν αριθμό βλαστών την 8η ημέρα στην περιφέρεια μεγαλύτερο των 1000 κυττάρων/μL, από ότι στους ασθενείς με αριθμό βλαστών την 8η ημέρα μικρότερο των 1000 κυττάρων/Μl (p=0,044). Παρατηρήθηκε, επίσης, αυξημένη έκφραση του μορίου την 33η ημέρα της θεραπείας στους ασθενείς με MRD >10% 15ης ημέρας με p=0,040. Επιπλέον, το miR-143 παρουσίασε την 33η ημέρα, αυξημένη έκφραση στους ασθενείς με θετική MRD 33ης ημέρας, σε σύγκριση με τους ασθενείς με αρνητική MRD (p=0,020). Συνεχίζοντας, διαπιστώθηκε ότι την 33η ημέρα θεραπείας, το miR-143 φαίνεται να αυξάνεται όσο αυξάνεται και ο βαθμός κινδύνου των ασθενών (p=0,018). Κατά την 33η ημέρα, το miR-143 παρουσίασε επίσης, αυξημένη έκφραση στους ασθενείς υψηλού κινδύνου σε σχέση με τους ασθενείς χαμηλού/ενδιαμέσου κινδύνου με στατιστικώς σημαντική διαφορά p=0,010. Το βασικό πόρισμα από την παραπάνω στατιστική μελέτη είναι ότι, το miR-143 εμφανίζει χακτηριστικά πάρα πολύ καλού διαφοροδιαγνωστικού βιοδείκτη αν και δε φαίνεται να παρουσιάζει κάποια σημαντική συσχέτιση με την πρόγνωση της νόσου κατά τη διάγνωση. Παρόλα αυτά, την 33η ημέρα θεραπείας είναι ξεκάθαρη η μεγαλύτερη αύξηση των επιπέδων της έκφρασής του σε ασθενείς που παρουσιάζουν κακή πρόγνωση. Η έκφραση του miR-182 εμφανίστηκε επίσης μειωμένη στα παιδιά με ALL κατά τη διάγνωση, σε σύγκριση με τα παιδιά την 33η ημέρα θεραπείας και σε σχέση με την ομάδα των υγιών ατόμων (p<0,001). Η έκφραση του μορίου κατά τη διάγνωση παρουσιάζεται αυξημένη μεταξύ 1-5 ετών και μεταξύ 6 έως <10 ετών (p=0,028). Όμοια αποτελέσματα διεξάχθηκαν και όταν ο προγνωστικός παράγοντας της ηλικίας εξετάστηκε ως διχότομη μεταβλητή με cutoff τα 10 έτη (p=0,032). Η έκφραση του miR-182 κατά τη διάγνωση εμφάνισε μειωμένη τάση έκφρασης (p=0,069) σε ασθενείς με θετική MRD 15ης ημέρας. Αντίθετα, ο λόγος έκφρασης 33η ημέρα/διάγνωση του miR-182 εμφανίζεται αυξημένος παρουσία θετικής MRD 15ης ημέρας (p=0,032). Την 33η ημέρα θεραπείας, το μόριο παρουσίασε αυξημένη έκφραση στους ασθενείς με MRD 15ης ημέρα, >10% με στατιστικώς σημαντική διαφορά p=0,044. Τέλος, το miR-182 παρουσίασε τάση αυξημένης έκφρασης (p=0,053) την 33η ημέρα θεραπείας για ασθενείς με θετική MRD 33ης ημέρας. Δεδομένου των παραπάνω αποτελεσμάτων είναι ορθό να υποστηριχθεί ότι η μικρότερη μείωση των επιπέδων του μορίου την ημέρα της διάγνωσης συνοδεύεται από ευνοϊκή πρόγνωση των ασθενών. Αντίθετα, την 33η ημέρα τα επίπεδα έκφρασης του miR-182 παρουσιάζονται περισσότερο αυξημένα σε ασθενείς με δυσμενή πρόγνωση.Τέλος, η διαφοροδιαγνωστική αξία του μορίου παρουσιάστηκε στα επιθυμητά επίπεδα θέτωντας το ως έναν πιθανό καλό διαγνωστικό βιοδείκτη. H έκφραση του miR-195 εμφανίστηκε μειωμένη στα παιδιά με ALL κατά τη διάγνωση, σε σύγκριση με τα παιδιά την 33η ημέρα θεραπείας και με την ομάδα των μαρτύρων, με στατιστικώς σημαντική διαφορά p<0,001. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το miR-195, όπως και το miR-182, παρουσίασε καλή διαφοροδιαγνωστική αξία στην ALL. Το μόριο, στη συνέχεια, εμφάνισε τάση για μειωμένη έκφραση σε παιδιά άνω των 10 ετών, σε σύγκριση με παιδιά μικρότερα των 10 ετών (p=0,060). Σε ασθενείς με περισσότερα των 50 χρωμοσωμάτων στους λεμφοβλάστες, ο λόγος έκφρασης 33η ημέρα/διάγνωση του miR-195 παρουσίασε μειωμένη τάση, σε σχέση με τους υπόλοιπους ασθενείς (p=0,055). Για την MRD 33ης ημέρας, το μόριο παρουσίασε την 33η ημέρα θεραπείας τάση (p=0,063) για αυξημένη έκφραση, για ασθενείς με θετική MRD. Τέλος, ο λόγος έκφρασης 33η ημέρα/διάγνωση του μορίου εμφάνισε τάση αυξημένης έκφρασης (p=0,069) στους ασθενείς υψηλού κινδύνου. Συμπερασματικά, τα περισσότερο αυξημένα επίπεδα έκφρασης του miR-195 την 33η ημέρα σχετίζονται με δυσμενή πρόγνωση. Συνοπτικά, η διαφοροδιαγνωστική αξία και των τεσσάρων μορίων παρουσιάστηκε ικανοποιητική. Πρώτο, το miR-143, χαρακτηρίστηκε ως πάρα πολύ καλός βιοδείκτης, με τα miR-182 και miR-195 να ακολουθούν στη διαγνωστική αξία. Το miR-125b εμφάνισε αρκετά καλή διαγνωστική αξία, όχι όμως τόσο καλή όσο τα τρια υπόλοιπα μόρια. Δεδομένου ότι και τα miR-143, miR-182 και miR-195 παρουσίασαν αυξημένα επίπεδα έκφρασης την 33η ημέρα θεραπείας, ενώ ήταν μειωμένα κατά τη διάγνωση, μπορεί να υποτεθεί η ογκοκατασταλτική δράση τους. Για το miR-125b τα δεδομένα της εργασίας δε συμφωνούν απόλυτα με την ήδη υπάρχουσα βιβλιογραφία και πιθανόν να χρειάζεται να πραγματοποιηθούν μεταγενέστερες μελέτες με μεγαλύτερο αριθμό δειγμάτων, ώστε να διαξεχθεί πιο έγκυρο συμπέρασμα για τη δράση του στην ALL. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι και τα τέσσερα μόρια συσχετίστηκαν με δυσμενή πρόγνωση, κάθε φορά που τα επίπεδά τους παρουσιάζονταν αρκετά αυξημένα την 33η ημέρα θεραπείας. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να σημειωθεί ότι πρέπει να πραγματοποιηθούν έρευνες με μεγαλύτερο αριθμό ασθενών για να εξακριβωθεί η ορθότητα και η εγκυρότητα των παραπάνω συμπερασμάτων με μεγαλύτερη στατιστική ισχύ.","Acute lymphoblastic leukemia (ALL) is an heterogeneous group of neoplastic disorders characterized by the accumulation of malignant, lymphoid precursor cells in the bone marrow and, in most cases, in the peripheral blood. It ranks as the most common type of childhood cancer, resulting from recurrent genetic alterations that block the differentiation of precursor B and T lymphocytes, leading to abnormal cell proliferation and, ultimately, prolonged survival. ALL represents almost 30% of all childhood cancers and 80% of all pediatric leukemia cases with an incidence of 4 / 100,000 in children under 15 years old. MiRNAs are small (19-28 nt), endogenous noncoding RNA molecules derived from double-stranded RNA molecules (dsRNAs). They affect gene expression, either by cleaving the mRNA-target or preventing the process of protein expression, as they bind to the 3’ untranslated region (3'UTR) of the target mRNA, via complementary base pairing. Also, a dysregulation in their expression can lead to tumorigenesis and affect tumor progression, from the primary stage to the stage of metastasis. Therefore, they are identified as key mediators in the development of cancer and as an important subject of study since the early 1990s. In the present research, the expression levels of miR-125b, miR-143, miR-182 and miR195 genes were studied in 21 pairs of bone marrow samples from children suffering from acute lymphoblastic leukemia (ALL) on diagnosis and on the 33rd day of the BFM treatment protocol, and also, in 21 control bone marrow samples from children who are not suffering from ALL or any other malignancy of the hematopoietic system. The samples were collected from the Oncology Department of the Childrens' Hospital \"P. & A. Kyriakou\". The experimental protocol initially involved the isolation of total RNA, followed by polyadenylation reaction (PAP) and reverse transcription of RNA to cDNA using the specific primer Poly (T) adapter. The quantitation of gene expression was conducted via real time polymerase chain reaction (qReal time PCR), using the fluorescent dye SYBR Green I. SnoRNA RNU48 was used as endogenous control and a bone marrow sample from a healthy donor was used as calibrator. The experimental data were analyzed by the relative quantification method 2-ΔΔCt, followed by a statistical analysis, taking into consideration the clinical and laboratory data of the patients. According to the statistics, the expression of miR-125b was observed to be reduced in children diagnosed with ALL, compared to children who undergone 33 days of treatment and to children in the control group (p=0,003 and p<0,001 respectively). As far as discriminatory significance is concerned, miR-125b indicated a moderate diagnostic value for the diagnosis of ALL. On the 33rd day of treatment, the expression of miR-125b was shown to be decreased in patients with karyotype t(12; 21)/TEL-AML1, compared to patients without the translocation (p=0,020). Subsequently, on day 33 of treatment, patients with MRD on day 15 > 10% and positive MRD on day 33, presented statistically significant increased expression of miR-125b (p=0,048 and p=0,044). It was also observed a trend (p=0,072) of increased expression of the molecule on the day of diagnosis in patients who had been classified in the intermediate / high risk groups compared to patients classified in low risk group. Similarly, on the day 33 of treatment, the expression of miR-125b was found increased in patients classified in high risk group, as opposed to those in low / intermediate risk groups (p=0,048). Therefore, the above data indicate that miR-125b expression did not have any significant correlation to the diagnosis of the disease, althougth a trend of increased expression was observed in patients in intermediate / high risk groups. However, the molecule showed increased expression levels on day 33 of treatment in patients with an unfavorable prognosis. The analysis of the experimental data highlighted the significantly reduced expression (p<0,001) of miR-143 in children diagnosed with ALL, compared to children who had been treated for 33 days and compared to the group of healthy individuals. Also, ROC curve analysis demonstrated that the molecule is as a very good diagnostic biomarker of ALL. On day 33, the expression levels of miR-143 increased from the low risk age groups (1-5 years old) to the high risk age groups (<1 and> 10 years) (p=0,007). The expression of the molecule was observed particularly high in children over 10 years old on day 33 of treatment, while the ratio of expression on day 33/ diagnosis indicated a reduced expression of miR-143 in children under 10 years old, compared to those over 10 years old (p=0,007 and p=0,009 respectively). In addition, the expression levels of miR-143 were presented elevated in patients with T-ALL than in those with CALLA+-B-ALL (p=0,049). In presence of the cytogenetic abnormality t(12;21), the molecule showed reduced expression, with statistically significant difference p=0,005, on the 33rd day of treatment. Moreover, the expression levels of miR-143 on day 33 were found more elevated in patients with diagnostic WBC 50.000 cells / μL, compared to those with WBC <50,000 cells / μL (p=0,049). On the 33rd day of treatment, expression levels of miR-143 were increased in patients who had more than 1000 blasts / μL on day 8 in their peripheral blood, in comparison to patients who had less than 1000 blasts / μL (p=0,044). Increased expression of the molecule was also observed, on day 33, in patients with MRD on day 15 > 10% and also in patients with positive MRD on the 33rd day (p=0,040 and p=0,020 respectively). Furthermore, miR-143 showed increased expression in the high risk group of patients in comparison to the low / intermediate risk group on the 33rd day, with statistically significant difference p=0,010. The main conclusion of the above statistical analysis is that miR-143 displayed characteristics of a very good diagnostic biomarker, although its’expression levels did not seem to present any significant correlation to the prognosis of the disease at diagnosis. Nevertheless, on day 33 of treatment, it was clear that patients with poor prognosis had higher expression levels of miR-143 than patients with good prognosis. The expression levels of miR-182 appeared to be reduced statistically significant (p<0,001) in children with ALL at diagnosis, compared to the same children on the 33rd day of treatment and compared to the group of healthy individuals. The expression of the molecule at diagnosis, was increased in patients between 1-5 years and between 6 to <10 years old compared to patients over 10 years old (p=0,028). Similar results were conducted when age was examined as a dichotomous variable with a cutoff of 10 years. The expression of miR-182 at diagnosis, showed a tendency (p=0,069) for reduced expression in patients with positive MRD on day 15. In contrast, the expression ratio of miR-182 on day 33/diagnosis appeared to be higher in the presence of positive MRD on day 15 (p=0,032). On the 33rd day of treatment, the molecule showed increased expression in patients with MRD on day 15 > 10%, with statistically significant difference p=0,044. Finally, miR-182 showed a trend (p=0,053) of increased expression on the 33rd day of treatment in patients with positive MRD on day 33. Given the above results, it could be argued that the decreased rate of reduction of miR-182 levels, on the day of diagnosis, was accompanied by a favorable prognosis. Instead, on the 33rd day, miR-182 expression levels were observed to be more elevated in patients with unfavorable prognosis. Finally, miR-182 was shown to be a potential good diagnostic biomarker after performing ROC curve analysis. The expression of miR-195 was reduced in children with ALL at diagnosis, compared to children on the day 33 of treatment and the control group (p<0,001). In this research, miR-195, as miR-182, showed a good ability to discriminate malignant from normal specimens. The molecule also indicated a tendency for decreased expression in patients over 10 years old, compared to patients younger than 10 years old (p=0,060). In patients with more than 50 chromosomes in their lymphoblasts, the expression ratio of miR-195 on day 33/diagnosis showed a reduced trend (p=0,055), in comparison to the other patients. In addition, on the 33rd day of treatment, the molecule presented a trendency (p=0,063) for increased expression in patients with positive MRD on day 33. Finally, the expression ratio of the molecule on day 33/ diagnosis showed a trend (p=0,069) of increased levels in high risk patients. In conclusion, higher expression levels of miR-195 on day 33 were associated with unfavorable prognosis. In summary, the discriminatory diagnostic ability of all four molecules was satisfactory. First, miR-143 was described as a very good biomarker, while miR-182 and miR-195 followed regarding their diagnostic value. MiR-125b presented a fairly good diagnostic value, but not as sufficient as the three other molecules. Since miR-143, miR-182 and miR-195 had increased expression levels on day 33 of treatment and decreased levels at diagnosis, their tumor suppressor action could be assumed. Data for miR-125b did not agree with the current bibliography and other subsequent studies with larger number of samples have to be made, so that more meaningful conclusions could be conducted on the effect of miR-125b in ALL. In addition, all four molecules were associated with unfavorable prognosis when their levels were presented quite elevated on day 33 of treatment. However, it is necessary to be noted that further experiments should be made, with a higher number of patients, to verify the correctness and validity of the above findings with greater statistical power."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Ανάλυση έκφρασης, μελέτη και κλινική αξιολόγηση microRNAs (miRNAs) που συμμετέχουν στην ρύθμιση της έκφρασης ογκογονιδίων στη παιδική λευχαιμία"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Δρακάκη- Καβαλάρη Ιωάννα"],"dc:date":["2016"],"dc:description":["Η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (ALL) αποτελεί μια ομάδα ετερογενών νεοπλασματικών διαταραχών, που χαρακτηρίζεται από συσσώρευση κακοήθων, πρόδρομων λεμφοειδών κυττάρων στο μυελό των οστών και, στις περισσότερες περιπτώσεις, στο περιφερικό αίμα. Κατατάσσεται ως ο πιο συχνός τύπος καρκίνου της παιδικής ηλικίας, που προκύπτει από επαναλαμβανόμενες γενετικές αλλοιώσεις που εμποδίζουν τη διαφοροποίηση των πρόδρομων Β- και Τ-λεμφοκυττάρων και οδηγούν στο μη φυσιολογικό κυτταρικό πολλαπλασιασμό και τελικά την επιβίωση τους. Η ALL αντιπροσωπεύει σχεδόν το 30% όλων των παιδικών καρκίνων και το 80% όλων των περιπτώσεων παιδιατρικών λευχαιμιών, ενώ παρουσιάζει συχνότητα εμφάνισης 4/100.000 σε παιδιά κάτω των 15 ετών. Τα miRNAs είναι μικρά (19-28 nt), μη κωδικά ενδογενή RNA μόρια που προέρχονται από δίκλωνα μόρια RNAs (dsRNAs). Επιδρούν στη γονιδιακή έκφραση, είτε διασπώντας το mRNA-στόχο, είτε εμποδίζοντας την διαδικασία της πρωτεϊνικής έκφρασης, και κατά επέκταση της μετάφρασης, με την πρόσδεσή τους στην 3’ αμετάφραστη περιοχή (3’UTR) του mRNA στόχου, μέσω της συμπληρωματικότητας των βάσεων τους. Επίσης, μια λανθασμένη μεταβολή στη λειτουργία τους μπορεί να οδηγήσει σε ογκογένεση και να επηρεάσει την εξέλιξη των όγκων, από το πρωταρχικό στάδιο έως το στάδιο της μετάστασης. Για το λόγο αυτό, χαρακτηρίζονται ως βασικοί μεσολαβητές στην εξέλιξη του καρκίνου και αποτελούν σπουδαίο αντικείμενο μελέτης από τις αρχές, κυρίως, της δεκαετίας του 1990. Στην παρούσα εργασία μελετήθηκαν τα επίπεδα έκφρασης των γονιδίων miR-125b, miR-143, miR-182 και miR195 σε 21 ζεύγη δειγμάτων μυελού των οστών από παιδιά, τα οποία πάσχουν από Οξεία Λεμφοβλαστική Λευχαιμία (ALL) σε φάση διάγνωσης και 33ης ημέρας εφαρμογής του θεραπευτικού πρωτοκόλλου, καθώς και 21 δείγματα “μαρτύρων”, δηλαδή δείγματα μυελού των οστών από παιδιά που δεν πάσχουν από ALL, αλλά ούτε και από κάποια άλλη κακοήθεια του αιμοποιητικού συστήματος. Η συλλογή των δειγμάτων πραγματοποιήθηκε από το Ογκολογικό Τμήμα του Νοσοκομείου Παίδων “Π.&Α. Κυριακού”. Το πειραματικό πρωτόκολλο, αρχικά, περιλαμβάνει την απομόνωση ολικού RNA, την αντίδραση πολυαδενυλίωσης (ΡΑΡ) και την αντίστροφη μεταγραφή (Reverse Transcription) του RNA προς cDNA με χρήση του ειδικού εκκινητή Poly(T) adapter. Ακολουθεί η ποσοτικοποίηση των cDNAs, με τη μέθοδο της ποσοτικής αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης σε πραγματικό χρόνο (qReal time PCR) με χρήση της φθορίζουσας χρωστικής SYBR Green I. Ως ενδογενής μάρτυρας χρησιμοποιείται το snoRNA RNU48 και ως βαθμονομητής δείγμα μυελού των οστών από μάρτυρα. Τα δεδομένα των πειραμάτων αναλύθηκαν με βάση το μοντέλο σχετικής ποσοτικοποίησης 2-ΔΔCt και στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε στατιστική επεξεργασία και συσχέτισή τους με τα κλινικοεργαστηριακά δεδομένα των ασθενών. Σύμφωνα με τα στατιστικά δεδομένα, η έκφραση του miR-125b παρουσιάζεται μειωμένη στα διαγνωσθέντα με ALL παιδιά, σε σύγκριση με τα παιδιά που τους έχει χορηγηθεί 33 ημερών θεραπεία και σε σχέση με την ομάδα των μαρτύρων, με στατιστικώς σημαντική διαφορά p=0,003 και p <0,001 αντίστοιχα. Ως προς τη διαφοροδιάγνωση με ανάλυση ROC, το μόριο παρουσίασε μέτρια διαγνωστική αξία στη διάγνωση της ALL. Σε ασθενείς με καρυότυπο t(12;21) TEL-AML1, την 33η ημέρα θεραπείας, το miR-125b παρουσιάζεται υποεκφρασμένο, σε σύγκριση με τα επίπεδα έκφρασης του μορίου απουσίας της μετατόπισης, (p=0,020). Ακολούθως, σε ασθενείς με MRD 15ης ημέρας > 10% και θετική MRD 33ης ημέρας, παρατηρήθηκε την 33η ημέρα θεραπείας αυξημένη έκφραση του miR-125b (p=0,048 και p=0,044 αντίστοιχα). Σε ασθενείς που κατατάχθηκαν σε ομάδες ενδιάμεσου/υψηλού κινδύνου το μόριο στη διάγνωση παρουσίασε τάση (p=0,072) αυξημένης έκφρασης, σε σχέση με τους ασθενείς που άνηκαν σε ομάδες χαμηλού κινδύνου. Παρόμοια, το μόριο εμφάνισε αυξημένη έκφραση την 33η ημέρα θεραπείας, σε ασθενείς που ταξινομήθηκαν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, σε αντίθεση με εκείνους που ανήκαν σε ομάδες χαμηλού/ ενδιάμεσου κινδύνου (p=0.048). Παρατηρώντας, λοιπόν, τα παραπάνω δεδομένα, το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι το miR-125b δεν παρουσιάζει κάποια σημαντική συσχέτιση με η διάγνωση της νόσου, εκτός από μια τάση αύξησης στους ασθενείς σε ενδιάμεση/υψηλή ομάδα κινδύνου. Ωστόσο, παρουσιάζει αυξημένα επίπεδα έκφρασης την 33η ημέρα θεραπείας και μάλιστα σε ασθενείς με δυσμενή πρόγνωση. Η επεξεργασία των πειραματικών δεδομένων ανέδειξε τη μειωμένη έκφραση του miR-143, σε στατιστικά σημαντικό βαθμό (p<0,001), στα διαγνωσθέντα με ALL παιδιά, σε σύγκριση με τα παιδιά που τους έχει χορηγηθεί 33 ημερών θεραπεία και σε σύγκριση με την ομάδα των υγιών ατόμων. Επίσης, το μόριο χαρακτηρίστηκε από την διαφοροδιάγνωση ως ένας πάρα πολύ καλός διαγνωστικός βιοδείκτης της ALL. Παρατηρήθηκε, επίσης, αύξηση της έκφρασης του miR-143 από τις ηλικιακές ομάδες χαμηλού κινδύνου (1-5 ετών) προς τις ηλικιακές ομάδες υψηλού κινδύνου (<1 και >10 ετών) με στατιστικώς σημαντική διαφορά p=0,007. Η έκφραση του μορίου παρατηρείται ιδιαίτερα αυξημένη στα παιδιά άνω των 10 ετών την 33η ημέρα θεραπείας (p=0,007), ενώ στον λόγο έκφρασης 33η ημέρα/διάγνωση, το miR-143 εμφανίζεται επίσης, μειωμένο στα παιδιά κάτω των 10 ετών σε σχέση με εκείνα άνω των 10 ετών (p=0,009). Επίσης, τα επίπεδα έκφρασης του miR-143 παρουσιάστηκαν αυξημένα στους ασθενείς με T-ALL σε σχέση με εκείνους με CALLA+ Β-ALL (p=0,049). Παρουσία της κυτταρογενετικής ανωμαλίας t(12;21), το μόριο εμφάνισε μειωμένη έκφραση την 33η ημέρα θεραπείας (p=0,005). Στις διαφορετικές τιμές WBC, τα επίπεδα έκφρασης του μορίου παρουσιάζονται περισσότερο αυξημένα την 33η ημέρα στους ασθενείς με WBC διάγνωσης 50.000 κύτταρα/μL, σε σχέση με τους ασθενείς με WBC διάγνωσης <50.000 κύτταρα/μL, με επίσης σημαντική στατιστικώς διαφορά p=0,049. Το miR-143 παρουσιάστηκε αυξημένο κατά την 33η ημέρα, στους ασθενείς που παρουσίαζαν αριθμό βλαστών την 8η ημέρα στην περιφέρεια μεγαλύτερο των 1000 κυττάρων/μL, από ότι στους ασθενείς με αριθμό βλαστών την 8η ημέρα μικρότερο των 1000 κυττάρων/Μl (p=0,044). Παρατηρήθηκε, επίσης, αυξημένη έκφραση του μορίου την 33η ημέρα της θεραπείας στους ασθενείς με MRD >10% 15ης ημέρας με p=0,040. Επιπλέον, το miR-143 παρουσίασε την 33η ημέρα, αυξημένη έκφραση στους ασθενείς με θετική MRD 33ης ημέρας, σε σύγκριση με τους ασθενείς με αρνητική MRD (p=0,020). Συνεχίζοντας, διαπιστώθηκε ότι την 33η ημέρα θεραπείας, το miR-143 φαίνεται να αυξάνεται όσο αυξάνεται και ο βαθμός κινδύνου των ασθενών (p=0,018). Κατά την 33η ημέρα, το miR-143 παρουσίασε επίσης, αυξημένη έκφραση στους ασθενείς υψηλού κινδύνου σε σχέση με τους ασθενείς χαμηλού/ενδιαμέσου κινδύνου με στατιστικώς σημαντική διαφορά p=0,010. Το βασικό πόρισμα από την παραπάνω στατιστική μελέτη είναι ότι, το miR-143 εμφανίζει χακτηριστικά πάρα πολύ καλού διαφοροδιαγνωστικού βιοδείκτη αν και δε φαίνεται να παρουσιάζει κάποια σημαντική συσχέτιση με την πρόγνωση της νόσου κατά τη διάγνωση. Παρόλα αυτά, την 33η ημέρα θεραπείας είναι ξεκάθαρη η μεγαλύτερη αύξηση των επιπέδων της έκφρασής του σε ασθενείς που παρουσιάζουν κακή πρόγνωση. Η έκφραση του miR-182 εμφανίστηκε επίσης μειωμένη στα παιδιά με ALL κατά τη διάγνωση, σε σύγκριση με τα παιδιά την 33η ημέρα θεραπείας και σε σχέση με την ομάδα των υγιών ατόμων (p<0,001). Η έκφραση του μορίου κατά τη διάγνωση παρουσιάζεται αυξημένη μεταξύ 1-5 ετών και μεταξύ 6 έως <10 ετών (p=0,028). Όμοια αποτελέσματα διεξάχθηκαν και όταν ο προγνωστικός παράγοντας της ηλικίας εξετάστηκε ως διχότομη μεταβλητή με cutoff τα 10 έτη (p=0,032). Η έκφραση του miR-182 κατά τη διάγνωση εμφάνισε μειωμένη τάση έκφρασης (p=0,069) σε ασθενείς με θετική MRD 15ης ημέρας. Αντίθετα, ο λόγος έκφρασης 33η ημέρα/διάγνωση του miR-182 εμφανίζεται αυξημένος παρουσία θετικής MRD 15ης ημέρας (p=0,032). Την 33η ημέρα θεραπείας, το μόριο παρουσίασε αυξημένη έκφραση στους ασθενείς με MRD 15ης ημέρα, >10% με στατιστικώς σημαντική διαφορά p=0,044. Τέλος, το miR-182 παρουσίασε τάση αυξημένης έκφρασης (p=0,053) την 33η ημέρα θεραπείας για ασθενείς με θετική MRD 33ης ημέρας. Δεδομένου των παραπάνω αποτελεσμάτων είναι ορθό να υποστηριχθεί ότι η μικρότερη μείωση των επιπέδων του μορίου την ημέρα της διάγνωσης συνοδεύεται από ευνοϊκή πρόγνωση των ασθενών. Αντίθετα, την 33η ημέρα τα επίπεδα έκφρασης του miR-182 παρουσιάζονται περισσότερο αυξημένα σε ασθενείς με δυσμενή πρόγνωση.Τέλος, η διαφοροδιαγνωστική αξία του μορίου παρουσιάστηκε στα επιθυμητά επίπεδα θέτωντας το ως έναν πιθανό καλό διαγνωστικό βιοδείκτη. H έκφραση του miR-195 εμφανίστηκε μειωμένη στα παιδιά με ALL κατά τη διάγνωση, σε σύγκριση με τα παιδιά την 33η ημέρα θεραπείας και με την ομάδα των μαρτύρων, με στατιστικώς σημαντική διαφορά p<0,001. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το miR-195, όπως και το miR-182, παρουσίασε καλή διαφοροδιαγνωστική αξία στην ALL. Το μόριο, στη συνέχεια, εμφάνισε τάση για μειωμένη έκφραση σε παιδιά άνω των 10 ετών, σε σύγκριση με παιδιά μικρότερα των 10 ετών (p=0,060). Σε ασθενείς με περισσότερα των 50 χρωμοσωμάτων στους λεμφοβλάστες, ο λόγος έκφρασης 33η ημέρα/διάγνωση του miR-195 παρουσίασε μειωμένη τάση, σε σχέση με τους υπόλοιπους ασθενείς (p=0,055). Για την MRD 33ης ημέρας, το μόριο παρουσίασε την 33η ημέρα θεραπείας τάση (p=0,063) για αυξημένη έκφραση, για ασθενείς με θετική MRD. Τέλος, ο λόγος έκφρασης 33η ημέρα/διάγνωση του μορίου εμφάνισε τάση αυξημένης έκφρασης (p=0,069) στους ασθενείς υψηλού κινδύνου. Συμπερασματικά, τα περισσότερο αυξημένα επίπεδα έκφρασης του miR-195 την 33η ημέρα σχετίζονται με δυσμενή πρόγνωση. Συνοπτικά, η διαφοροδιαγνωστική αξία και των τεσσάρων μορίων παρουσιάστηκε ικανοποιητική. Πρώτο, το miR-143, χαρακτηρίστηκε ως πάρα πολύ καλός βιοδείκτης, με τα miR-182 και miR-195 να ακολουθούν στη διαγνωστική αξία. Το miR-125b εμφάνισε αρκετά καλή διαγνωστική αξία, όχι όμως τόσο καλή όσο τα τρια υπόλοιπα μόρια. Δεδομένου ότι και τα miR-143, miR-182 και miR-195 παρουσίασαν αυξημένα επίπεδα έκφρασης την 33η ημέρα θεραπείας, ενώ ήταν μειωμένα κατά τη διάγνωση, μπορεί να υποτεθεί η ογκοκατασταλτική δράση τους. Για το miR-125b τα δεδομένα της εργασίας δε συμφωνούν απόλυτα με την ήδη υπάρχουσα βιβλιογραφία και πιθανόν να χρειάζεται να πραγματοποιηθούν μεταγενέστερες μελέτες με μεγαλύτερο αριθμό δειγμάτων, ώστε να διαξεχθεί πιο έγκυρο συμπέρασμα για τη δράση του στην ALL. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι και τα τέσσερα μόρια συσχετίστηκαν με δυσμενή πρόγνωση, κάθε φορά που τα επίπεδά τους παρουσιάζονταν αρκετά αυξημένα την 33η ημέρα θεραπείας. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να σημειωθεί ότι πρέπει να πραγματοποιηθούν έρευνες με μεγαλύτερο αριθμό ασθενών για να εξακριβωθεί η ορθότητα και η εγκυρότητα των παραπάνω συμπερασμάτων με μεγαλύτερη στατιστική ισχύ.","Acute lymphoblastic leukemia (ALL) is an heterogeneous group of neoplastic disorders characterized by the accumulation of malignant, lymphoid precursor cells in the bone marrow and, in most cases, in the peripheral blood. It ranks as the most common type of childhood cancer, resulting from recurrent genetic alterations that block the differentiation of precursor B and T lymphocytes, leading to abnormal cell proliferation and, ultimately, prolonged survival. ALL represents almost 30% of all childhood cancers and 80% of all pediatric leukemia cases with an incidence of 4 / 100,000 in children under 15 years old. MiRNAs are small (19-28 nt), endogenous noncoding RNA molecules derived from double-stranded RNA molecules (dsRNAs). They affect gene expression, either by cleaving the mRNA-target or preventing the process of protein expression, as they bind to the 3’ untranslated region (3'UTR) of the target mRNA, via complementary base pairing. Also, a dysregulation in their expression can lead to tumorigenesis and affect tumor progression, from the primary stage to the stage of metastasis. Therefore, they are identified as key mediators in the development of cancer and as an important subject of study since the early 1990s. In the present research, the expression levels of miR-125b, miR-143, miR-182 and miR195 genes were studied in 21 pairs of bone marrow samples from children suffering from acute lymphoblastic leukemia (ALL) on diagnosis and on the 33rd day of the BFM treatment protocol, and also, in 21 control bone marrow samples from children who are not suffering from ALL or any other malignancy of the hematopoietic system. The samples were collected from the Oncology Department of the Childrens' Hospital \"P. & A. Kyriakou\". The experimental protocol initially involved the isolation of total RNA, followed by polyadenylation reaction (PAP) and reverse transcription of RNA to cDNA using the specific primer Poly (T) adapter. The quantitation of gene expression was conducted via real time polymerase chain reaction (qReal time PCR), using the fluorescent dye SYBR Green I. SnoRNA RNU48 was used as endogenous control and a bone marrow sample from a healthy donor was used as calibrator. The experimental data were analyzed by the relative quantification method 2-ΔΔCt, followed by a statistical analysis, taking into consideration the clinical and laboratory data of the patients. According to the statistics, the expression of miR-125b was observed to be reduced in children diagnosed with ALL, compared to children who undergone 33 days of treatment and to children in the control group (p=0,003 and p<0,001 respectively). As far as discriminatory significance is concerned, miR-125b indicated a moderate diagnostic value for the diagnosis of ALL. On the 33rd day of treatment, the expression of miR-125b was shown to be decreased in patients with karyotype t(12; 21)/TEL-AML1, compared to patients without the translocation (p=0,020). Subsequently, on day 33 of treatment, patients with MRD on day 15 > 10% and positive MRD on day 33, presented statistically significant increased expression of miR-125b (p=0,048 and p=0,044). It was also observed a trend (p=0,072) of increased expression of the molecule on the day of diagnosis in patients who had been classified in the intermediate / high risk groups compared to patients classified in low risk group. Similarly, on the day 33 of treatment, the expression of miR-125b was found increased in patients classified in high risk group, as opposed to those in low / intermediate risk groups (p=0,048). Therefore, the above data indicate that miR-125b expression did not have any significant correlation to the diagnosis of the disease, althougth a trend of increased expression was observed in patients in intermediate / high risk groups. However, the molecule showed increased expression levels on day 33 of treatment in patients with an unfavorable prognosis. The analysis of the experimental data highlighted the significantly reduced expression (p<0,001) of miR-143 in children diagnosed with ALL, compared to children who had been treated for 33 days and compared to the group of healthy individuals. Also, ROC curve analysis demonstrated that the molecule is as a very good diagnostic biomarker of ALL. On day 33, the expression levels of miR-143 increased from the low risk age groups (1-5 years old) to the high risk age groups (<1 and> 10 years) (p=0,007). The expression of the molecule was observed particularly high in children over 10 years old on day 33 of treatment, while the ratio of expression on day 33/ diagnosis indicated a reduced expression of miR-143 in children under 10 years old, compared to those over 10 years old (p=0,007 and p=0,009 respectively). In addition, the expression levels of miR-143 were presented elevated in patients with T-ALL than in those with CALLA+-B-ALL (p=0,049). In presence of the cytogenetic abnormality t(12;21), the molecule showed reduced expression, with statistically significant difference p=0,005, on the 33rd day of treatment. Moreover, the expression levels of miR-143 on day 33 were found more elevated in patients with diagnostic WBC 50.000 cells / μL, compared to those with WBC <50,000 cells / μL (p=0,049). On the 33rd day of treatment, expression levels of miR-143 were increased in patients who had more than 1000 blasts / μL on day 8 in their peripheral blood, in comparison to patients who had less than 1000 blasts / μL (p=0,044). Increased expression of the molecule was also observed, on day 33, in patients with MRD on day 15 > 10% and also in patients with positive MRD on the 33rd day (p=0,040 and p=0,020 respectively). Furthermore, miR-143 showed increased expression in the high risk group of patients in comparison to the low / intermediate risk group on the 33rd day, with statistically significant difference p=0,010. The main conclusion of the above statistical analysis is that miR-143 displayed characteristics of a very good diagnostic biomarker, although its’expression levels did not seem to present any significant correlation to the prognosis of the disease at diagnosis. Nevertheless, on day 33 of treatment, it was clear that patients with poor prognosis had higher expression levels of miR-143 than patients with good prognosis. The expression levels of miR-182 appeared to be reduced statistically significant (p<0,001) in children with ALL at diagnosis, compared to the same children on the 33rd day of treatment and compared to the group of healthy individuals. The expression of the molecule at diagnosis, was increased in patients between 1-5 years and between 6 to <10 years old compared to patients over 10 years old (p=0,028). Similar results were conducted when age was examined as a dichotomous variable with a cutoff of 10 years. The expression of miR-182 at diagnosis, showed a tendency (p=0,069) for reduced expression in patients with positive MRD on day 15. In contrast, the expression ratio of miR-182 on day 33/diagnosis appeared to be higher in the presence of positive MRD on day 15 (p=0,032). On the 33rd day of treatment, the molecule showed increased expression in patients with MRD on day 15 > 10%, with statistically significant difference p=0,044. Finally, miR-182 showed a trend (p=0,053) of increased expression on the 33rd day of treatment in patients with positive MRD on day 33. Given the above results, it could be argued that the decreased rate of reduction of miR-182 levels, on the day of diagnosis, was accompanied by a favorable prognosis. Instead, on the 33rd day, miR-182 expression levels were observed to be more elevated in patients with unfavorable prognosis. Finally, miR-182 was shown to be a potential good diagnostic biomarker after performing ROC curve analysis. The expression of miR-195 was reduced in children with ALL at diagnosis, compared to children on the day 33 of treatment and the control group (p<0,001). In this research, miR-195, as miR-182, showed a good ability to discriminate malignant from normal specimens. The molecule also indicated a tendency for decreased expression in patients over 10 years old, compared to patients younger than 10 years old (p=0,060). In patients with more than 50 chromosomes in their lymphoblasts, the expression ratio of miR-195 on day 33/diagnosis showed a reduced trend (p=0,055), in comparison to the other patients. In addition, on the 33rd day of treatment, the molecule presented a trendency (p=0,063) for increased expression in patients with positive MRD on day 33. Finally, the expression ratio of the molecule on day 33/ diagnosis showed a trend (p=0,069) of increased levels in high risk patients. In conclusion, higher expression levels of miR-195 on day 33 were associated with unfavorable prognosis. In summary, the discriminatory diagnostic ability of all four molecules was satisfactory. First, miR-143 was described as a very good biomarker, while miR-182 and miR-195 followed regarding their diagnostic value. MiR-125b presented a fairly good diagnostic value, but not as sufficient as the three other molecules. Since miR-143, miR-182 and miR-195 had increased expression levels on day 33 of treatment and decreased levels at diagnosis, their tumor suppressor action could be assumed. Data for miR-125b did not agree with the current bibliography and other subsequent studies with larger number of samples have to be made, so that more meaningful conclusions could be conducted on the effect of miR-125b in ALL. In addition, all four molecules were associated with unfavorable prognosis when their levels were presented quite elevated on day 33 of treatment. However, it is necessary to be noted that further experiments should be made, with a higher number of patients, to verify the correctness and validity of the above findings with greater statistical power."],"dc:identifier":["uoadl:1315744","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1315744"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:title":["Ανάλυση έκφρασης, μελέτη και κλινική αξιολόγηση microRNAs (miRNAs) που συμμετέχουν στην ρύθμιση της έκφρασης ογκογονιδίων στη παιδική λευχαιμία"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:24:17Z"}