{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:1318908"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:1318908","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μεταβολές φυσικού περιβάλλοντος στο δέλτα του ποταμού Μόρνου: Διερεύνηση φυσικών κινδύνων – Πρόληψη και Διαχείριση","abstract":"Είναι γενικά παραδεκτό ότι η κατασκευή και λειτουργία φραγμάτων στον άνω ρου των ποταμών μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον των περιοχών στα κατάντη των φραγμάτων και ιδιαίτερα στο φυσικό περιβάλλον των περιοχών των εκβολών των ποταμών. Αντικείμενο της παρούσας εργασίας υπήρξε η καταγραφή , επεξεργασία και αξιολόγηση του φυσικού περιβάλλοντος του Δέλτα του ποταμού Μόρνου και των επιπτώσεων σε αυτό από την λειτουργία του φράγματος. Ο ποταμός Μόρνος βρίσκεται στη δυτική Στερεά Ελλάδα. Αποτελείται από ένα μεγάλο υδρογραφικό δίκτυο που αποστραγγίζει μια έκταση σχεδόν 1000 km2. Εκβάλλει στο δυτικό Κορινθιακό κόλπο και σχηματίζει το μεγαλύτερο δέλτα του Κορινθιακού. Η μέση ετήσια εκφόρτιση του ποταμού είναι σχεδόν 40 m3/sec (Karymbalis et al, 2007), ενώ με ιζηματοπαροχή που κυμαίνεται στα 0,5-0,8 tn/y/km2 (Piper et al, 1990) θεωρείται ο κύριος παροχέας των ιζημάτων του εσωτερικού τμήματος του Κορινθιακού Κόλπου (Louis et al, 1992). Tο Δέλτα του Μόρνου ανήκει στα δέλτα τύπου Ροδανού, ενώ το προδέλτα του χαρακτηρίζεται κυρίως από ζώνες μέτριων (10-20%) έως πολύ απότομων κλίσεων (>20%), που δεν επιτρέπουν την παραμονή των ιζημάτων με αποτέλεσμα τη μεταφορά τους σε μεγάλα βάθη και τον σχηματισμό τουρβιδιτών (Στουρνάρας, 2006). Στο Δέλτα του Μόρνου υπάρχει δελταϊκή πεδιάδα έκτασης 28 km2 και ο μεγαλύτερος υδροβιότοπος του Κορινθιακού έκτασης σχεδόν 2,8 km2. Το φράγμα του Μόρνου κατασκευάστηκε με σκοπό την ύδρευση της πόλεως των Αθηνών. Η αποπεράτωση της κατασκευής του υδρευτικού φράγματος του Μόρνου δυτικά του Λιδωρικίου το 1979-81 αποτέλεσε μια σημαντική αλλαγή στο καθεστώς του ποταμού. Ως αποτέλεσμα αυτού του γεγονότος υπήρξαν ορισμένες μεταβολές που προκλήθηκαν άμεσα ή έμμεσα στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής του δέλτα του. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να γίνει ο εντοπισμός και η αποτίμηση των μεταβολών που διαχρονικά υφίστανται στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής του δέλτα από την λειτουργία του φράγματος καθώς και η διερεύνηση των μέτρων (πρόληψη και διαχείριση) που θα πρέπει να ληφθούν ώστε να αποφευχθούν κίνδυνοι. Για αυτό το λόγο οριοθετήθηκε σχεδόν τετράγωνη περιοχή έκτασης 250 km2 με κέντρο το Δέλτα του Μόρνου. Εν συνεχεία μελετήθηκαν εκτενώς τα γεωμορφολογικά, γεωλογικά, υδρογεωλογικά, νεοτεκτονικά, σεισμικά, εδαφολογικά, κλιματικά, υδρολογικά, οικολογικά χαρακτηριστικά της περιοχής. Επιπλέον μελετήθηκαν οι διαχρονικές γεωμορφολογικές μεταβολές του Δέλτα κατά τα τελευταία σχεδόν 200 έτη καθώς και η μεταβολή των χρήσεων γης της δελταϊκής πεδιάδας κατά την τελευταία πεντηκονταετία. Στα πλαίσια της μελέτης του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής χρησιμοποιήθηκαν πολλοί χάρτες, αεροφωτογραφίες, δορυφορικές εικόνες και συντάχθηκαν αρκετοί θεματικοί χάρτες. Μέσα από την ανάλυση των ανωτέρω στοιχείων του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής του Δέλτα του Μόρνου προέκυψε ότι οι μεταβολές που υφίστανται στο φυσικό περιβάλλον εξαιτίας της κατασκευής του Φράγματος συνίστανται σε: 1. Μείωση της παροχής των ποτάμιων υδάτων του Μόρνου και πλήρης ξήρανση της κοίτης κατά το θέρος. 2. Τάση αύξησης της συγκέντρωσης των χλωριώντων των υπόγειων υδάτων της πεδιάδας. 3. Οπισθοχώρηση της ακτογραμμής στα πλαίσια της σταδιακής αποδόμησης του Δέλτα. 4. Σταδιακή υποβάθμιση του οικοσυστήματος της περιοχής. 5. Μείωση των παράκτιων αμμοθινών, της χλωρίδας και ορνιθοπανίδας των. 6. Μείωση της ιχθυοπανίδας του γλυκού νερού του ποταμού. 7. Μείωση της θαλάσσιας ιχθυοπανίδας των εκβολών. Οι ανωτέρω μεταβολές του φυσικού περιβάλλοντος, εγκυμονούν κινδύνους για το φυσικό όσο και το ανθρωπογενές περιβάλλον της περιοχής, με τελικό αποδέκτη όλων των δυσμενών επιπτώσεων τoν ίδιο τον άνθρωπο. Οι κίνδυνοι που εγκυμονούνται από τις ανωτέρω μεταβολές είναι σε αντιστοιχία οι εξής: 1. Περαιτέρω καταπατήσεις στην κοίτη του ποταμού και στον πέριξ αυτής χώρο. 2. Ποιοτική υποβάθμιση (αλάτωση) των υπόγειων υδάτων. 3. Προσβολή των παράκτιων δρόμων και οικισμών. 4. Επιπλέον υποβάθμιση του οικοσυστήματος της περιοχής. 5. Σταδιακή εξαφάνιση των παράκτιων αμμοθινών, της χλωρίδας και ορνιθοπανίδας των. 6. Περαιτέρω περιβαλλοντική υποβάθμιση της υπάρχουσας παροχής νερού του ποταμού. 7. Περαιτέρω περιβαλλοντική υποβάθμιση του θαλάσσιου οικοσυστήματος της περιοχής. Ως κυριότερα μέτρα πρόληψης και διαχείρισης των ανωτέρω κινδύνων προτείνονται: • Η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας για την αξία του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής. • Η λήψη μέτρων για ορθολογική διαχείριση των διαθέσιμων υδάτων της πεδιάδας. • Η δημιουργία φορέα διοίκησης και διαχείρισης του υδροβιότοπου του Μόρνου. • Η κατασκευή έργων και η πραγματοποίηση δράσεων ανάδειξης του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής. • Η στήριξη στις αναπτυξιακές ιδιωτικές πρωτοβουλίες και στα δημόσια έργα που εναρμονίζονται με το φυσικό περιβάλλον της περιοχής, ή και πολύ περισσότερο το αναδεικνύουν. • Η κατασκευή κατάλληλων παράκτιων αντιδιαβρωτικών έργων.","abstract_html":"Είναι γενικά παραδεκτό ότι η κατασκευή και λειτουργία φραγμάτων στον άνω ρου των ποταμών μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον των περιοχών στα κατάντη των φραγμάτων και ιδιαίτερα στο φυσικό περιβάλλον των περιοχών των εκβολών των ποταμών. Αντικείμενο της παρούσας εργασίας υπήρξε η καταγραφή , επεξεργασία και αξιολόγηση του φυσικού περιβάλλοντος του Δέλτα του ποταμού Μόρνου και των επιπτώσεων σε αυτό από την λειτουργία του φράγματος. Ο ποταμός Μόρνος βρίσκεται στη δυτική Στερεά Ελλάδα. Αποτελείται από ένα μεγάλο υδρογραφικό δίκτυο που αποστραγγίζει μια έκταση σχεδόν 1000 km2. Εκβάλλει στο δυτικό Κορινθιακό κόλπο και σχηματίζει το μεγαλύτερο δέλτα του Κορινθιακού. Η μέση ετήσια εκφόρτιση του ποταμού είναι σχεδόν 40 m3/sec (Karymbalis et al, 2007), ενώ με ιζηματοπαροχή που κυμαίνεται στα 0,5-0,8 tn/y/km2 (Piper et al, 1990) θεωρείται ο κύριος παροχέας των ιζημάτων του εσωτερικού τμήματος του Κορινθιακού Κόλπου (Louis et al, 1992). Tο Δέλτα του Μόρνου ανήκει στα δέλτα τύπου Ροδανού, ενώ το προδέλτα του χαρακτηρίζεται κυρίως από ζώνες μέτριων (10-20%) έως πολύ απότομων κλίσεων (&gt;20%), που δεν επιτρέπουν την παραμονή των ιζημάτων με αποτέλεσμα τη μεταφορά τους σε μεγάλα βάθη και τον σχηματισμό τουρβιδιτών (Στουρνάρας, 2006). Στο Δέλτα του Μόρνου υπάρχει δελταϊκή πεδιάδα έκτασης 28 km2 και ο μεγαλύτερος υδροβιότοπος του Κορινθιακού έκτασης σχεδόν 2,8 km2. Το φράγμα του Μόρνου κατασκευάστηκε με σκοπό την ύδρευση της πόλεως των Αθηνών. Η αποπεράτωση της κατασκευής του υδρευτικού φράγματος του Μόρνου δυτικά του Λιδωρικίου το 1979-81 αποτέλεσε μια σημαντική αλλαγή στο καθεστώς του ποταμού. Ως αποτέλεσμα αυτού του γεγονότος υπήρξαν ορισμένες μεταβολές που προκλήθηκαν άμεσα ή έμμεσα στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής του δέλτα του. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να γίνει ο εντοπισμός και η αποτίμηση των μεταβολών που διαχρονικά υφίστανται στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής του δέλτα από την λειτουργία του φράγματος καθώς και η διερεύνηση των μέτρων (πρόληψη και διαχείριση) που θα πρέπει να ληφθούν ώστε να αποφευχθούν κίνδυνοι. Για αυτό το λόγο οριοθετήθηκε σχεδόν τετράγωνη περιοχή έκτασης 250 km2 με κέντρο το Δέλτα του Μόρνου. Εν συνεχεία μελετήθηκαν εκτενώς τα γεωμορφολογικά, γεωλογικά, υδρογεωλογικά, νεοτεκτονικά, σεισμικά, εδαφολογικά, κλιματικά, υδρολογικά, οικολογικά χαρακτηριστικά της περιοχής. Επιπλέον μελετήθηκαν οι διαχρονικές γεωμορφολογικές μεταβολές του Δέλτα κατά τα τελευταία σχεδόν 200 έτη καθώς και η μεταβολή των χρήσεων γης της δελταϊκής πεδιάδας κατά την τελευταία πεντηκονταετία. Στα πλαίσια της μελέτης του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής χρησιμοποιήθηκαν πολλοί χάρτες, αεροφωτογραφίες, δορυφορικές εικόνες και συντάχθηκαν αρκετοί θεματικοί χάρτες. Μέσα από την ανάλυση των ανωτέρω στοιχείων του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής του Δέλτα του Μόρνου προέκυψε ότι οι μεταβολές που υφίστανται στο φυσικό περιβάλλον εξαιτίας της κατασκευής του Φράγματος συνίστανται σε: 1. Μείωση της παροχής των ποτάμιων υδάτων του Μόρνου και πλήρης ξήρανση της κοίτης κατά το θέρος. 2. Τάση αύξησης της συγκέντρωσης των χλωριώντων των υπόγειων υδάτων της πεδιάδας. 3. Οπισθοχώρηση της ακτογραμμής στα πλαίσια της σταδιακής αποδόμησης του Δέλτα. 4. Σταδιακή υποβάθμιση του οικοσυστήματος της περιοχής. 5. Μείωση των παράκτιων αμμοθινών, της χλωρίδας και ορνιθοπανίδας των. 6. Μείωση της ιχθυοπανίδας του γλυκού νερού του ποταμού. 7. Μείωση της θαλάσσιας ιχθυοπανίδας των εκβολών. Οι ανωτέρω μεταβολές του φυσικού περιβάλλοντος, εγκυμονούν κινδύνους για το φυσικό όσο και το ανθρωπογενές περιβάλλον της περιοχής, με τελικό αποδέκτη όλων των δυσμενών επιπτώσεων τoν ίδιο τον άνθρωπο. Οι κίνδυνοι που εγκυμονούνται από τις ανωτέρω μεταβολές είναι σε αντιστοιχία οι εξής: 1. Περαιτέρω καταπατήσεις στην κοίτη του ποταμού και στον πέριξ αυτής χώρο. 2. Ποιοτική υποβάθμιση (αλάτωση) των υπόγειων υδάτων. 3. Προσβολή των παράκτιων δρόμων και οικισμών. 4. Επιπλέον υποβάθμιση του οικοσυστήματος της περιοχής. 5. Σταδιακή εξαφάνιση των παράκτιων αμμοθινών, της χλωρίδας και ορνιθοπανίδας των. 6. Περαιτέρω περιβαλλοντική υποβάθμιση της υπάρχουσας παροχής νερού του ποταμού. 7. Περαιτέρω περιβαλλοντική υποβάθμιση του θαλάσσιου οικοσυστήματος της περιοχής. Ως κυριότερα μέτρα πρόληψης και διαχείρισης των ανωτέρω κινδύνων προτείνονται: • Η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας για την αξία του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής. • Η λήψη μέτρων για ορθολογική διαχείριση των διαθέσιμων υδάτων της πεδιάδας. • Η δημιουργία φορέα διοίκησης και διαχείρισης του υδροβιότοπου του Μόρνου. • Η κατασκευή έργων και η πραγματοποίηση δράσεων ανάδειξης του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής. • Η στήριξη στις αναπτυξιακές ιδιωτικές πρωτοβουλίες και στα δημόσια έργα που εναρμονίζονται με το φυσικό περιβάλλον της περιοχής, ή και πολύ περισσότερο το αναδεικνύουν. • Η κατασκευή κατάλληλων παράκτιων αντιδιαβρωτικών έργων.","abstract_has_math":false,"creators":["Παπαποστόλου Αλέξανδρος"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2008,"date_issued":"2008","date_published":"2008","updated_at":"2026-11-19T05:25:31Z","subjects":["Φυσικές καταστροφές","Natural disasters"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1318908"],"render_values":[{"text":"uoadl:1318908","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1318908","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1318908","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A1318908","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Παπαποστόλου Αλέξανδρος"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2008"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Φυσικές καταστροφές","Natural disasters"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1318908","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1318908"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Είναι γενικά παραδεκτό ότι η κατασκευή και λειτουργία φραγμάτων στον άνω ρου των ποταμών μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον των περιοχών στα κατάντη των φραγμάτων και ιδιαίτερα στο φυσικό περιβάλλον των περιοχών των εκβολών των ποταμών. Αντικείμενο της παρούσας εργασίας υπήρξε η καταγραφή , επεξεργασία και αξιολόγηση του φυσικού περιβάλλοντος του Δέλτα του ποταμού Μόρνου και των επιπτώσεων σε αυτό από την λειτουργία του φράγματος. Ο ποταμός Μόρνος βρίσκεται στη δυτική Στερεά Ελλάδα. Αποτελείται από ένα μεγάλο υδρογραφικό δίκτυο που αποστραγγίζει μια έκταση σχεδόν 1000 km2. Εκβάλλει στο δυτικό Κορινθιακό κόλπο και σχηματίζει το μεγαλύτερο δέλτα του Κορινθιακού. Η μέση ετήσια εκφόρτιση του ποταμού είναι σχεδόν 40 m3/sec (Karymbalis et al, 2007), ενώ με ιζηματοπαροχή που κυμαίνεται στα 0,5-0,8 tn/y/km2 (Piper et al, 1990) θεωρείται ο κύριος παροχέας των ιζημάτων του εσωτερικού τμήματος του Κορινθιακού Κόλπου (Louis et al, 1992). Tο Δέλτα του Μόρνου ανήκει στα δέλτα τύπου Ροδανού, ενώ το προδέλτα του χαρακτηρίζεται κυρίως από ζώνες μέτριων (10-20%) έως πολύ απότομων κλίσεων (>20%), που δεν επιτρέπουν την παραμονή των ιζημάτων με αποτέλεσμα τη μεταφορά τους σε μεγάλα βάθη και τον σχηματισμό τουρβιδιτών (Στουρνάρας, 2006). Στο Δέλτα του Μόρνου υπάρχει δελταϊκή πεδιάδα έκτασης 28 km2 και ο μεγαλύτερος υδροβιότοπος του Κορινθιακού έκτασης σχεδόν 2,8 km2. Το φράγμα του Μόρνου κατασκευάστηκε με σκοπό την ύδρευση της πόλεως των Αθηνών. Η αποπεράτωση της κατασκευής του υδρευτικού φράγματος του Μόρνου δυτικά του Λιδωρικίου το 1979-81 αποτέλεσε μια σημαντική αλλαγή στο καθεστώς του ποταμού. Ως αποτέλεσμα αυτού του γεγονότος υπήρξαν ορισμένες μεταβολές που προκλήθηκαν άμεσα ή έμμεσα στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής του δέλτα του. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να γίνει ο εντοπισμός και η αποτίμηση των μεταβολών που διαχρονικά υφίστανται στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής του δέλτα από την λειτουργία του φράγματος καθώς και η διερεύνηση των μέτρων (πρόληψη και διαχείριση) που θα πρέπει να ληφθούν ώστε να αποφευχθούν κίνδυνοι. Για αυτό το λόγο οριοθετήθηκε σχεδόν τετράγωνη περιοχή έκτασης 250 km2 με κέντρο το Δέλτα του Μόρνου. Εν συνεχεία μελετήθηκαν εκτενώς τα γεωμορφολογικά, γεωλογικά, υδρογεωλογικά, νεοτεκτονικά, σεισμικά, εδαφολογικά, κλιματικά, υδρολογικά, οικολογικά χαρακτηριστικά της περιοχής. Επιπλέον μελετήθηκαν οι διαχρονικές γεωμορφολογικές μεταβολές του Δέλτα κατά τα τελευταία σχεδόν 200 έτη καθώς και η μεταβολή των χρήσεων γης της δελταϊκής πεδιάδας κατά την τελευταία πεντηκονταετία. Στα πλαίσια της μελέτης του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής χρησιμοποιήθηκαν πολλοί χάρτες, αεροφωτογραφίες, δορυφορικές εικόνες και συντάχθηκαν αρκετοί θεματικοί χάρτες. Μέσα από την ανάλυση των ανωτέρω στοιχείων του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής του Δέλτα του Μόρνου προέκυψε ότι οι μεταβολές που υφίστανται στο φυσικό περιβάλλον εξαιτίας της κατασκευής του Φράγματος συνίστανται σε: 1. Μείωση της παροχής των ποτάμιων υδάτων του Μόρνου και πλήρης ξήρανση της κοίτης κατά το θέρος. 2. Τάση αύξησης της συγκέντρωσης των χλωριώντων των υπόγειων υδάτων της πεδιάδας. 3. Οπισθοχώρηση της ακτογραμμής στα πλαίσια της σταδιακής αποδόμησης του Δέλτα. 4. Σταδιακή υποβάθμιση του οικοσυστήματος της περιοχής. 5. Μείωση των παράκτιων αμμοθινών, της χλωρίδας και ορνιθοπανίδας των. 6. Μείωση της ιχθυοπανίδας του γλυκού νερού του ποταμού. 7. Μείωση της θαλάσσιας ιχθυοπανίδας των εκβολών. Οι ανωτέρω μεταβολές του φυσικού περιβάλλοντος, εγκυμονούν κινδύνους για το φυσικό όσο και το ανθρωπογενές περιβάλλον της περιοχής, με τελικό αποδέκτη όλων των δυσμενών επιπτώσεων τoν ίδιο τον άνθρωπο. Οι κίνδυνοι που εγκυμονούνται από τις ανωτέρω μεταβολές είναι σε αντιστοιχία οι εξής: 1. Περαιτέρω καταπατήσεις στην κοίτη του ποταμού και στον πέριξ αυτής χώρο. 2. Ποιοτική υποβάθμιση (αλάτωση) των υπόγειων υδάτων. 3. Προσβολή των παράκτιων δρόμων και οικισμών. 4. Επιπλέον υποβάθμιση του οικοσυστήματος της περιοχής. 5. Σταδιακή εξαφάνιση των παράκτιων αμμοθινών, της χλωρίδας και ορνιθοπανίδας των. 6. Περαιτέρω περιβαλλοντική υποβάθμιση της υπάρχουσας παροχής νερού του ποταμού. 7. Περαιτέρω περιβαλλοντική υποβάθμιση του θαλάσσιου οικοσυστήματος της περιοχής. Ως κυριότερα μέτρα πρόληψης και διαχείρισης των ανωτέρω κινδύνων προτείνονται: • Η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας για την αξία του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής. • Η λήψη μέτρων για ορθολογική διαχείριση των διαθέσιμων υδάτων της πεδιάδας. • Η δημιουργία φορέα διοίκησης και διαχείρισης του υδροβιότοπου του Μόρνου. • Η κατασκευή έργων και η πραγματοποίηση δράσεων ανάδειξης του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής. • Η στήριξη στις αναπτυξιακές ιδιωτικές πρωτοβουλίες και στα δημόσια έργα που εναρμονίζονται με το φυσικό περιβάλλον της περιοχής, ή και πολύ περισσότερο το αναδεικνύουν. • Η κατασκευή κατάλληλων παράκτιων αντιδιαβρωτικών έργων.","It is generally admitted that the construction and the function of dams in the upper points of rivers may have significant consequences in the natural environment of the downstream areas and specially of the areas at the mouth of the rivers. The subject of the present research has been the recording, elaborating, valuation of the natural environment of the Mornos fan delta and of the consequences in this because of the function of the dam. The Mornos river is lacated in the western central Greece and drains an area of almost 1000 km2. It empties into the western Gulf of Corinth and forms the greatest delta of the gulf. The mean annual discharge of the river is 40 m3/sec (Karymbalis et al, 2007), while with suspended sediment discharge of 0,5-0,8 tn/y/km2 (Piper et al, 1990) the Mornos river is considered the main provider of the inner part of gulf with sediments (Louis et al, 1992). The Mornos fan delta is a Phone-type delta where its prodelta is characterized by areas of moderate (10-20%) and very steep (>20%) slopes. These slopes do not allow the stay of the sediment in the prodelta area and so they transfer into great depths forming turbidites (Stournaras 2006). In the Mornos delta there is a fertile plain of 28 km2 and the greatest wetland of the Corinth Gulf covering an area of almost 2,8 km2. In 1979-1981 finished the construction of the dam of Mornos, west of Lidoriki, in order to water supply the city of Athens. The construction of the dam caused a great change in the river’s regime. As a result of this fact there have been changes in the natural environment of the area of Mornos delta, which have been caused either directly or indirectly. The aim of the present research was the localization and the valuation of the changes that happen through ages in the natural environment of the delta area because of the construction of the dam and the exploration of the measures (safety and control) that should be taken in order to avoid dangers. For this purpose an almost square research area of about 250 km2 in extent with centre the Delta of Mornos was marked. Then continued the extensive study of the geomorfological, geological, hydrogeological, neotectonical, seismological, soil, climate, water and ecological characteristics of the research area. Futhermore there has been a study of the through ages geomorfology changes in the delta for the last 200 years and of the land use changes of the deltaic plain for the last 50 years. In the research where used many maps, aerophotographies, satellite pictures and were made out many thematic maps. The conclusion of the analysis of the above characteristics of the natural environment of the Mornos Delta area is that the changes that have happened in the environment because of the construction of the dam are: 1. The decrease of the Mornos river water supply and the total draining of the river’s bed through summer. 2. The increasing tendency of the chloride ions’ concentration in the plain’s underground waters. 3. The retreat of the coastline within the scope of the delta’s gradual deconstruction. 4. The gradual downgrading of the areas ecosystem. 5. The decrease of the coastal sandy beaches and of their flora and bird fauna. 6. The decrease of the Mornos river fish fauna. 7. The decrease of the sea fish fauna in the area of the river’s mouth. The above changes are pregnant with dangers for the natural and the human environment of the area, with final receiver of all the unfavourable consequences human himself. In correspondence to the above changes, the dangers lurking are: 1. The moreover encroaching upon the river’s bed the upon the round area. 2. The quality downgrading (salination) of the underground water. 3. The damage of coastal streets and houses. 4. The moreover downgrading of the area’s ecosystem 5. The gradual disappearing of the coastal sandy beaches and of their flora and bird fauna. 6. The moreover environmental downgrading of the Mornos river’s water. 7. The moreover environmental downgrading of the area’s sea ecosystem. As main safety and control measures for the above dangers are suggested: • The familiarization and sensitization of the local community for the value of the area’s natural environment • The taking of measures for the rational control of the available water of the plain. • The establishment of an organization which will manage and control the Mornos wetland. • The actions and the materialize of projects that elevate the area’s natural environment • The support of the private and public projects that harmonize with the area’s natural environment and elevate it. • The materialize of appropriate coastal counter-corrosion projects. It is generally admitted that the construction and the function of dams in the upper points of rivers may have significant consequences in the natural environment of the downstream areas and specially of the areas at the mouth of the rivers. The subject of the present research has been the recording, elaborating, valuation of the natural environment of the Mornos fan delta and of the consequences in this because of the function of the dam. The Mornos river is lacated in the western central Greece and drains an area of almost 1000 km2. It empties into the western Gulf of Corinth and forms the greatest delta of the gulf. The mean annual discharge of the river is 40 m3/sec (Karymbalis et al, 2007), while with suspended sediment discharge of 0,5-0,8 tn/y/km2 (Piper et al, 1990) the Mornos river is considered the main provider of the inner part of gulf with sediments (Louis et al, 1992). The Mornos fan delta is a Phone-type delta where its prodelta is characterized by areas of moderate (10-20%) and very steep (>20%) slopes. These slopes do not allow the stay of the sediment in the prodelta area and so they transfer into great depths forming turbidites (Stournaras 2006). In the Mornos delta there is a fertile plain of 28 km2 and the greatest wetland of the Corinth Gulf covering an area of almost 2,8 km2. In 1979-1981 finished the construction of the dam of Mornos, west of Lidoriki, in order to water supply the city of Athens. The construction of the dam caused a great change in the river’s regime. As a result of this fact there have been changes in the natural environment of the area of Mornos delta, which have been caused either directly or indirectly. The aim of the present research was the localization and the valuation of the changes that happen through ages in the natural environment of the delta area because of the construction of the dam and the exploration of the measures (safety and control) that should be taken in order to avoid dangers. For this purpose an almost square research area of about 250 km2 in extent with centre the Delta of Mornos was marked. Then continued the extensive study of the geomorfological, geological, hydrogeological, neotectonical, seismological, soil, climate, water and ecological characteristics of the research area. Futhermore there has been a study of the through ages geomorfology changes in the delta for the last 200 years and of the land use changes of the deltaic plain for the last 50 years. In the research where used many maps, aerophotographies, satellite pictures and were made out many thematic maps. The conclusion of the analysis of the above characteristics of the natural environment of the Mornos Delta area is that the changes that have happened in the environment because of the construction of the dam are: 1. The decrease of the Mornos river water supply and the total draining of the river’s bed through summer. 2. The increasing tendency of the chloride ions’ concentration in the plain’s underground waters. 3. The retreat of the coastline within the scope of the delta’s gradual deconstruction. 4. The gradual downgrading of the areas ecosystem. 5. The decrease of the coastal sandy beaches and of their flora and bird fauna. 6. The decrease of the Mornos river fish fauna. 7. The decrease of the sea fish fauna in the area of the river’s mouth. The above changes are pregnant with dangers for the natural and the human environment of the area, with final receiver of all the unfavourable consequences human himself. In correspondence to the above changes, the dangers lurking are: 1. The moreover encroaching upon the river’s bed the upon the round area. 2. The quality downgrading (salination) of the underground water. 3. The damage of coastal streets and houses. 4. The moreover downgrading of the area’s ecosystem 5. The gradual disappearing of the coastal sandy beaches and of their flora and bird fauna. 6. The moreover environmental downgrading of the Mornos river’s water. 7. The moreover environmental downgrading of the area’s sea ecosystem. As main safety and control measures for the above dangers are suggested: • The familiarization and sensitization of the local community for the value of the area’s natural environment • The taking of measures for the rational control of the available water of the plain. • The establishment of an organization which will manage and control the Mornos wetland. • The actions and the materialize of projects that elevate the area’s natural environment • The support of the private and public projects that harmonize with the area’s natural environment and elevate it. • The materialize of appropriate coastal counter-corrosion projects."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μεταβολές φυσικού περιβάλλοντος στο δέλτα του ποταμού Μόρνου: Διερεύνηση φυσικών κινδύνων – Πρόληψη και Διαχείριση"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Παπαποστόλου Αλέξανδρος"],"dc:date":["2008"],"dc:description":["Είναι γενικά παραδεκτό ότι η κατασκευή και λειτουργία φραγμάτων στον άνω ρου των ποταμών μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον των περιοχών στα κατάντη των φραγμάτων και ιδιαίτερα στο φυσικό περιβάλλον των περιοχών των εκβολών των ποταμών. Αντικείμενο της παρούσας εργασίας υπήρξε η καταγραφή , επεξεργασία και αξιολόγηση του φυσικού περιβάλλοντος του Δέλτα του ποταμού Μόρνου και των επιπτώσεων σε αυτό από την λειτουργία του φράγματος. Ο ποταμός Μόρνος βρίσκεται στη δυτική Στερεά Ελλάδα. Αποτελείται από ένα μεγάλο υδρογραφικό δίκτυο που αποστραγγίζει μια έκταση σχεδόν 1000 km2. Εκβάλλει στο δυτικό Κορινθιακό κόλπο και σχηματίζει το μεγαλύτερο δέλτα του Κορινθιακού. Η μέση ετήσια εκφόρτιση του ποταμού είναι σχεδόν 40 m3/sec (Karymbalis et al, 2007), ενώ με ιζηματοπαροχή που κυμαίνεται στα 0,5-0,8 tn/y/km2 (Piper et al, 1990) θεωρείται ο κύριος παροχέας των ιζημάτων του εσωτερικού τμήματος του Κορινθιακού Κόλπου (Louis et al, 1992). Tο Δέλτα του Μόρνου ανήκει στα δέλτα τύπου Ροδανού, ενώ το προδέλτα του χαρακτηρίζεται κυρίως από ζώνες μέτριων (10-20%) έως πολύ απότομων κλίσεων (>20%), που δεν επιτρέπουν την παραμονή των ιζημάτων με αποτέλεσμα τη μεταφορά τους σε μεγάλα βάθη και τον σχηματισμό τουρβιδιτών (Στουρνάρας, 2006). Στο Δέλτα του Μόρνου υπάρχει δελταϊκή πεδιάδα έκτασης 28 km2 και ο μεγαλύτερος υδροβιότοπος του Κορινθιακού έκτασης σχεδόν 2,8 km2. Το φράγμα του Μόρνου κατασκευάστηκε με σκοπό την ύδρευση της πόλεως των Αθηνών. Η αποπεράτωση της κατασκευής του υδρευτικού φράγματος του Μόρνου δυτικά του Λιδωρικίου το 1979-81 αποτέλεσε μια σημαντική αλλαγή στο καθεστώς του ποταμού. Ως αποτέλεσμα αυτού του γεγονότος υπήρξαν ορισμένες μεταβολές που προκλήθηκαν άμεσα ή έμμεσα στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής του δέλτα του. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να γίνει ο εντοπισμός και η αποτίμηση των μεταβολών που διαχρονικά υφίστανται στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής του δέλτα από την λειτουργία του φράγματος καθώς και η διερεύνηση των μέτρων (πρόληψη και διαχείριση) που θα πρέπει να ληφθούν ώστε να αποφευχθούν κίνδυνοι. Για αυτό το λόγο οριοθετήθηκε σχεδόν τετράγωνη περιοχή έκτασης 250 km2 με κέντρο το Δέλτα του Μόρνου. Εν συνεχεία μελετήθηκαν εκτενώς τα γεωμορφολογικά, γεωλογικά, υδρογεωλογικά, νεοτεκτονικά, σεισμικά, εδαφολογικά, κλιματικά, υδρολογικά, οικολογικά χαρακτηριστικά της περιοχής. Επιπλέον μελετήθηκαν οι διαχρονικές γεωμορφολογικές μεταβολές του Δέλτα κατά τα τελευταία σχεδόν 200 έτη καθώς και η μεταβολή των χρήσεων γης της δελταϊκής πεδιάδας κατά την τελευταία πεντηκονταετία. Στα πλαίσια της μελέτης του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής χρησιμοποιήθηκαν πολλοί χάρτες, αεροφωτογραφίες, δορυφορικές εικόνες και συντάχθηκαν αρκετοί θεματικοί χάρτες. Μέσα από την ανάλυση των ανωτέρω στοιχείων του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής του Δέλτα του Μόρνου προέκυψε ότι οι μεταβολές που υφίστανται στο φυσικό περιβάλλον εξαιτίας της κατασκευής του Φράγματος συνίστανται σε: 1. Μείωση της παροχής των ποτάμιων υδάτων του Μόρνου και πλήρης ξήρανση της κοίτης κατά το θέρος. 2. Τάση αύξησης της συγκέντρωσης των χλωριώντων των υπόγειων υδάτων της πεδιάδας. 3. Οπισθοχώρηση της ακτογραμμής στα πλαίσια της σταδιακής αποδόμησης του Δέλτα. 4. Σταδιακή υποβάθμιση του οικοσυστήματος της περιοχής. 5. Μείωση των παράκτιων αμμοθινών, της χλωρίδας και ορνιθοπανίδας των. 6. Μείωση της ιχθυοπανίδας του γλυκού νερού του ποταμού. 7. Μείωση της θαλάσσιας ιχθυοπανίδας των εκβολών. Οι ανωτέρω μεταβολές του φυσικού περιβάλλοντος, εγκυμονούν κινδύνους για το φυσικό όσο και το ανθρωπογενές περιβάλλον της περιοχής, με τελικό αποδέκτη όλων των δυσμενών επιπτώσεων τoν ίδιο τον άνθρωπο. Οι κίνδυνοι που εγκυμονούνται από τις ανωτέρω μεταβολές είναι σε αντιστοιχία οι εξής: 1. Περαιτέρω καταπατήσεις στην κοίτη του ποταμού και στον πέριξ αυτής χώρο. 2. Ποιοτική υποβάθμιση (αλάτωση) των υπόγειων υδάτων. 3. Προσβολή των παράκτιων δρόμων και οικισμών. 4. Επιπλέον υποβάθμιση του οικοσυστήματος της περιοχής. 5. Σταδιακή εξαφάνιση των παράκτιων αμμοθινών, της χλωρίδας και ορνιθοπανίδας των. 6. Περαιτέρω περιβαλλοντική υποβάθμιση της υπάρχουσας παροχής νερού του ποταμού. 7. Περαιτέρω περιβαλλοντική υποβάθμιση του θαλάσσιου οικοσυστήματος της περιοχής. Ως κυριότερα μέτρα πρόληψης και διαχείρισης των ανωτέρω κινδύνων προτείνονται: • Η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας για την αξία του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής. • Η λήψη μέτρων για ορθολογική διαχείριση των διαθέσιμων υδάτων της πεδιάδας. • Η δημιουργία φορέα διοίκησης και διαχείρισης του υδροβιότοπου του Μόρνου. • Η κατασκευή έργων και η πραγματοποίηση δράσεων ανάδειξης του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής. • Η στήριξη στις αναπτυξιακές ιδιωτικές πρωτοβουλίες και στα δημόσια έργα που εναρμονίζονται με το φυσικό περιβάλλον της περιοχής, ή και πολύ περισσότερο το αναδεικνύουν. • Η κατασκευή κατάλληλων παράκτιων αντιδιαβρωτικών έργων.","It is generally admitted that the construction and the function of dams in the upper points of rivers may have significant consequences in the natural environment of the downstream areas and specially of the areas at the mouth of the rivers. The subject of the present research has been the recording, elaborating, valuation of the natural environment of the Mornos fan delta and of the consequences in this because of the function of the dam. The Mornos river is lacated in the western central Greece and drains an area of almost 1000 km2. It empties into the western Gulf of Corinth and forms the greatest delta of the gulf. The mean annual discharge of the river is 40 m3/sec (Karymbalis et al, 2007), while with suspended sediment discharge of 0,5-0,8 tn/y/km2 (Piper et al, 1990) the Mornos river is considered the main provider of the inner part of gulf with sediments (Louis et al, 1992). The Mornos fan delta is a Phone-type delta where its prodelta is characterized by areas of moderate (10-20%) and very steep (>20%) slopes. These slopes do not allow the stay of the sediment in the prodelta area and so they transfer into great depths forming turbidites (Stournaras 2006). In the Mornos delta there is a fertile plain of 28 km2 and the greatest wetland of the Corinth Gulf covering an area of almost 2,8 km2. In 1979-1981 finished the construction of the dam of Mornos, west of Lidoriki, in order to water supply the city of Athens. The construction of the dam caused a great change in the river’s regime. As a result of this fact there have been changes in the natural environment of the area of Mornos delta, which have been caused either directly or indirectly. The aim of the present research was the localization and the valuation of the changes that happen through ages in the natural environment of the delta area because of the construction of the dam and the exploration of the measures (safety and control) that should be taken in order to avoid dangers. For this purpose an almost square research area of about 250 km2 in extent with centre the Delta of Mornos was marked. Then continued the extensive study of the geomorfological, geological, hydrogeological, neotectonical, seismological, soil, climate, water and ecological characteristics of the research area. Futhermore there has been a study of the through ages geomorfology changes in the delta for the last 200 years and of the land use changes of the deltaic plain for the last 50 years. In the research where used many maps, aerophotographies, satellite pictures and were made out many thematic maps. The conclusion of the analysis of the above characteristics of the natural environment of the Mornos Delta area is that the changes that have happened in the environment because of the construction of the dam are: 1. The decrease of the Mornos river water supply and the total draining of the river’s bed through summer. 2. The increasing tendency of the chloride ions’ concentration in the plain’s underground waters. 3. The retreat of the coastline within the scope of the delta’s gradual deconstruction. 4. The gradual downgrading of the areas ecosystem. 5. The decrease of the coastal sandy beaches and of their flora and bird fauna. 6. The decrease of the Mornos river fish fauna. 7. The decrease of the sea fish fauna in the area of the river’s mouth. The above changes are pregnant with dangers for the natural and the human environment of the area, with final receiver of all the unfavourable consequences human himself. In correspondence to the above changes, the dangers lurking are: 1. The moreover encroaching upon the river’s bed the upon the round area. 2. The quality downgrading (salination) of the underground water. 3. The damage of coastal streets and houses. 4. The moreover downgrading of the area’s ecosystem 5. The gradual disappearing of the coastal sandy beaches and of their flora and bird fauna. 6. The moreover environmental downgrading of the Mornos river’s water. 7. The moreover environmental downgrading of the area’s sea ecosystem. As main safety and control measures for the above dangers are suggested: • The familiarization and sensitization of the local community for the value of the area’s natural environment • The taking of measures for the rational control of the available water of the plain. • The establishment of an organization which will manage and control the Mornos wetland. • The actions and the materialize of projects that elevate the area’s natural environment • The support of the private and public projects that harmonize with the area’s natural environment and elevate it. • The materialize of appropriate coastal counter-corrosion projects. It is generally admitted that the construction and the function of dams in the upper points of rivers may have significant consequences in the natural environment of the downstream areas and specially of the areas at the mouth of the rivers. The subject of the present research has been the recording, elaborating, valuation of the natural environment of the Mornos fan delta and of the consequences in this because of the function of the dam. The Mornos river is lacated in the western central Greece and drains an area of almost 1000 km2. It empties into the western Gulf of Corinth and forms the greatest delta of the gulf. The mean annual discharge of the river is 40 m3/sec (Karymbalis et al, 2007), while with suspended sediment discharge of 0,5-0,8 tn/y/km2 (Piper et al, 1990) the Mornos river is considered the main provider of the inner part of gulf with sediments (Louis et al, 1992). The Mornos fan delta is a Phone-type delta where its prodelta is characterized by areas of moderate (10-20%) and very steep (>20%) slopes. These slopes do not allow the stay of the sediment in the prodelta area and so they transfer into great depths forming turbidites (Stournaras 2006). In the Mornos delta there is a fertile plain of 28 km2 and the greatest wetland of the Corinth Gulf covering an area of almost 2,8 km2. In 1979-1981 finished the construction of the dam of Mornos, west of Lidoriki, in order to water supply the city of Athens. The construction of the dam caused a great change in the river’s regime. As a result of this fact there have been changes in the natural environment of the area of Mornos delta, which have been caused either directly or indirectly. The aim of the present research was the localization and the valuation of the changes that happen through ages in the natural environment of the delta area because of the construction of the dam and the exploration of the measures (safety and control) that should be taken in order to avoid dangers. For this purpose an almost square research area of about 250 km2 in extent with centre the Delta of Mornos was marked. Then continued the extensive study of the geomorfological, geological, hydrogeological, neotectonical, seismological, soil, climate, water and ecological characteristics of the research area. Futhermore there has been a study of the through ages geomorfology changes in the delta for the last 200 years and of the land use changes of the deltaic plain for the last 50 years. In the research where used many maps, aerophotographies, satellite pictures and were made out many thematic maps. The conclusion of the analysis of the above characteristics of the natural environment of the Mornos Delta area is that the changes that have happened in the environment because of the construction of the dam are: 1. The decrease of the Mornos river water supply and the total draining of the river’s bed through summer. 2. The increasing tendency of the chloride ions’ concentration in the plain’s underground waters. 3. The retreat of the coastline within the scope of the delta’s gradual deconstruction. 4. The gradual downgrading of the areas ecosystem. 5. The decrease of the coastal sandy beaches and of their flora and bird fauna. 6. The decrease of the Mornos river fish fauna. 7. The decrease of the sea fish fauna in the area of the river’s mouth. The above changes are pregnant with dangers for the natural and the human environment of the area, with final receiver of all the unfavourable consequences human himself. In correspondence to the above changes, the dangers lurking are: 1. The moreover encroaching upon the river’s bed the upon the round area. 2. The quality downgrading (salination) of the underground water. 3. The damage of coastal streets and houses. 4. The moreover downgrading of the area’s ecosystem 5. The gradual disappearing of the coastal sandy beaches and of their flora and bird fauna. 6. The moreover environmental downgrading of the Mornos river’s water. 7. The moreover environmental downgrading of the area’s sea ecosystem. As main safety and control measures for the above dangers are suggested: • The familiarization and sensitization of the local community for the value of the area’s natural environment • The taking of measures for the rational control of the available water of the plain. • The establishment of an organization which will manage and control the Mornos wetland. • The actions and the materialize of projects that elevate the area’s natural environment • The support of the private and public projects that harmonize with the area’s natural environment and elevate it. • The materialize of appropriate coastal counter-corrosion projects."],"dc:identifier":["uoadl:1318908","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1318908"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Φυσικές καταστροφές","Natural disasters"],"dc:title":["Μεταβολές φυσικού περιβάλλοντος στο δέλτα του ποταμού Μόρνου: Διερεύνηση φυσικών κινδύνων – Πρόληψη και Διαχείριση"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:25:31Z"}