{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:1319474"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:1319474","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Πολλαπλούν Μυέλωμα: Μέθοδοι Διάγνωσης και Ανίχνευσης Ελάχιστης Υπολειμματικής Νόσου (MRD)","abstract":"Το Πολλαπλούν Μυέλωμα (ΠΜ) αποτελεί μια ανίατη νεοπλασματική νόσο του αιμοποιητικού ιστού κατά την οποία τελικώς διαφοροποιημένα καρκινικά πλασματοκύτταρα διηθούν μη φυσιολογικά το μυελό των οστών, πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα και παράγουν σε περίσσεια μονοκλωνική ανοσοσφαιρίνη. Το ΠΜ χαρακτηρίζεται επιπλέον από κλινικά συμπτώματα που σχετίζονται με την πρόκληση βλάβης σε διάφορα όργανα και ιστούς. Η επίτευξη βαθιάς ύφεσης αποτελεί στόχο της θεραπείας και συνδέεται με βελτιωμένη πρόγνωση και μακρύτερη επιβίωση. Ο προσδιορισμός της Ελάχιστης Υπολειμματικής Νόσου (ΕΥΝ) σχετίζεται με την ανταπόκριση στη θεραπεία, την κλινική πορεία των ασθενών και την πρώιμη ανίχνευση υποτροπής. Οι νεότερες θεραπευτικές προσεγγίσεις, που εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια, έχουν αυξήσει το ποσοστό των υφέσεων, προσδιοριζόμενων με συμβατικές μεθόδους όπως η ανοσοκαθήλωση ορού/ούρων και η οστεομυελική βιοψία. Παράλληλα καθιστούν επιτακτική την ανάγκη ανάπτυξης μεθόδων υψηλής ευαισθησίας για τον προσδιορισμό της ΕΥΝ. Η Πολυπαραμετρική Κυτταρομετρία Ροής (ΠΚΡ) προσφέρει υψηλή ευαισθησία, δυνατότητα εφαρμογής στην πλειοψηφία των ασθενών και εσωτερικού ποιοτικού ελέγχου του δείγματος που αναλύεται. Στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η ανάπτυξη και εγκαθίδρυση μεθόδου ανίχνευσης ΕΥΝ στο ΠΜ με κυτταρομετρία ροής οκτώ χρωμάτων, για πρώτη φορά στην Ελλάδα σύμφωνα με τα πρωτόκολλα ανίχνευσης της ΕΥΝ που έχουν προταθεί από την ομάδα του EuroFlow. Μέσω της συνεργασίας με την Αιματολογική-Ογκολογική Κλινική της Ιατρικής Σχολής, ΕΚΠΑ, Γ. Ν.Α. «Αλεξάνδρα», συλλέχθηκε σειρά δειγμάτων από ασθενείς με ΠΜ που παρακολουθούνται συστηματικά και αντιμετωπίζονται θεραπευτικά από την Κλινική. Τα δείγματα αυτά προέρχονταν από ασθενείς με ΠΜ κατά τη διάγνωση και από ασθενείς με ΠΜ που βρίσκονταν τουλάχιστον για δύο χρόνια σε πλήρη ύφεση, όπως αυτή προσδιορίστηκε με συμβατικές μεθόδους. Η επεξεργασία των δειγμάτων μυελού των οστών έγινε σύμφωνα με τα καθιερωμένα πρωτόκολλα του EuroFlow, ενώ για τη σήμανση των απομονωμένων κυττάρων χρησιμοποιήθηκαν δύο συνδυασμοί αντισωμάτων συζευγμένων με οκτώ διαφορετικά φθοριοχρώματα. Για την ανάλυση των δειγμάτων εγκαθιδρύθηκε μια ενιαία στρατηγική πολλαπλών και διαδοχικών περιφράξεων (gating strategy), ώστε να ανακτηθεί η μέγιστη πληροφορία από το κάθε μοναδιαίο δείγμα. Στα δείγματα διάγνωσης ο παθολογικός πλασματοκυτταρικός πληθυσμός ανιχνεύθηκε με επιτυχία και χαρακτηρίστηκε πλήρως ως προς τον ανοσοφαινότυπο αλλά και τον κλωνικό περιορισμό μέσω του προσδιορισμού των ελαφριών κ και λ ανοσοσφαιρινικών αλυσίδων. Τα αποτελέσματά μας ήταν σε πλήρη συμφωνία με άλλες κλινικές εξετάσεις που προσδιορίζουν τον υπότυπο του μυελώματος. Σταδείγματα των ασθενών σε πλήρη ύφεση, η ΠΚΡ, σε αντίθεση με άλλες μεθόδους, ανίχνευσε την παρουσία ΕΥΝ στο 56 % αυτών και επέτρεψε την ποσοτικοποίησή της μέχρι και σε ποσοστό της τάξης του 0,001% των ολικών εμπύρηνων κυττάρων του μυελού των οστών. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε σύγκριση των φθορίζοντων αντισωμάτων που χρησιμοποιούνται στα πρωτόκολλα του EuroFlow με εναλλακτικά αντιδραστήρια .Η σύγκριση πραγματοποιήθηκε με χρήση απομονωμένων κυττάρων από τα ίδια δείγματα μυελού των οστών που σημάνθηκαν παράλληλα με τον ένα ή τον άλλο συνδυασμό αντισωμάτων. Στατιστικά σημαντικές διαφορές παρατηρήθηκαν μόνο για τα αντισώματα έναντι των επιφανειακών μορίων CD138, CD45 και CD56, με τα αντιδραστήρια που χρησιμοποιούνται στα πρωτόκολλα του EuroFlow να επιδεικνύουν καλύτερη επίδοση. Στα ΕΥΝ αρνητικά δείγματα έγινε καταγραφή των συχνοτήτων των υποπληθυσμών των πλασματοκυττάρων ανάλογα με την έκφραση των επιφανειακών μορίων CD19 και CD56. Τα πειραματικά αποτελέσματα συγκρίθηκαν με βιβλιογραφικά ποσοστά από παρόμοιες μελέτες σε δείγματα μυελού των οστών από υγιείς δότες. Επιπροσθέτως, η παρουσία ΕΥΝ στα δείγματα πλήρους ύφεσης συσχετίστηκε με το αν ο ασθενής υποβλήθηκε ή όχι σε αυτόλογη μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων του μυελού των οστών, δίχως να προκύπτουν στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα. Ανάμεσα στα δείγματα των ασθενών που προσδιορίστηκαν ως θετικά για ΕΥΝ με ΠΚΡ, οι ασθενείς που δεν είχαν υποβληθεί σε αυτόλογη μεταμόσχευση εμφάνισαν υψηλότερα % ποσοστά υπολειμματικών παθολογικών πλασματοκυττάρων, από ότι ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε αυτόλογη μεταμόσχευση, δίχως, ωστόσο η διαφορά αυτή να είναι στατιστικά σημαντική. Η διεξαγωγή προοπτικών μελετών σε νεοδιαγνωθέντες ασθενείς με ΠΜ, στις οποίες η αξιολόγηση ΕΥΝ με ΠΚΡ θα διεξαγόταν μετά την επαγωγική θεραπεία, την υποβολή ή όχι σε αυτόλογη μεταμόσχευση, αλλά και σε τακτά χρονικά διαστήματα μετά το πέρας του θεραπευτικού πρωτοκόλλου, κρίνεται ιδανική για την εξαγωγή πιο ισχυρών συμπερασμάτων ως προς την προγνωστική αξία του προσδιορισμού της ΕΥΝ. Μελλοντικός στόχος μας είναι η καθιέρωση της ΠΚΡ ως ενός ιδιαίτερα ευαίσθητου και αξιόπιστου «εργαλείου» ανίχνευσης της ΕΥΝ και, σε πλαίσιο κλινικών μελετών, της ΕΥΝ ως πρωτεύοντος καταληκτικού σημείου για την αξιολόγηση του βάθους και της διάρκειας απόκρισης στη χορηγούμενη θεραπεία σε ασθενείς με ΠΜ. Επιπλέον, τα αποτελέσματά μας καταδεικνύουν την ανάγκη συστηματικής εγκαθίδρυσης της ανίχνευσης παθολογικών πλασματοκυττάρων σε επίπεδο ευαισθησίας τουλάχιστον της τάξης του 10-5 ή και χαμηλότερου από αυτό.","abstract_html":"Το Πολλαπλούν Μυέλωμα (ΠΜ) αποτελεί μια ανίατη νεοπλασματική νόσο του αιμοποιητικού ιστού κατά την οποία τελικώς διαφοροποιημένα καρκινικά πλασματοκύτταρα διηθούν μη φυσιολογικά το μυελό των οστών, πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα και παράγουν σε περίσσεια μονοκλωνική ανοσοσφαιρίνη. Το ΠΜ χαρακτηρίζεται επιπλέον από κλινικά συμπτώματα που σχετίζονται με την πρόκληση βλάβης σε διάφορα όργανα και ιστούς. Η επίτευξη βαθιάς ύφεσης αποτελεί στόχο της θεραπείας και συνδέεται με βελτιωμένη πρόγνωση και μακρύτερη επιβίωση. Ο προσδιορισμός της Ελάχιστης Υπολειμματικής Νόσου (ΕΥΝ) σχετίζεται με την ανταπόκριση στη θεραπεία, την κλινική πορεία των ασθενών και την πρώιμη ανίχνευση υποτροπής. Οι νεότερες θεραπευτικές προσεγγίσεις, που εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια, έχουν αυξήσει το ποσοστό των υφέσεων, προσδιοριζόμενων με συμβατικές μεθόδους όπως η ανοσοκαθήλωση ορού/ούρων και η οστεομυελική βιοψία. Παράλληλα καθιστούν επιτακτική την ανάγκη ανάπτυξης μεθόδων υψηλής ευαισθησίας για τον προσδιορισμό της ΕΥΝ. Η Πολυπαραμετρική Κυτταρομετρία Ροής (ΠΚΡ) προσφέρει υψηλή ευαισθησία, δυνατότητα εφαρμογής στην πλειοψηφία των ασθενών και εσωτερικού ποιοτικού ελέγχου του δείγματος που αναλύεται. Στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η ανάπτυξη και εγκαθίδρυση μεθόδου ανίχνευσης ΕΥΝ στο ΠΜ με κυτταρομετρία ροής οκτώ χρωμάτων, για πρώτη φορά στην Ελλάδα σύμφωνα με τα πρωτόκολλα ανίχνευσης της ΕΥΝ που έχουν προταθεί από την ομάδα του EuroFlow. Μέσω της συνεργασίας με την Αιματολογική-Ογκολογική Κλινική της Ιατρικής Σχολής, ΕΚΠΑ, Γ. Ν.Α. «Αλεξάνδρα», συλλέχθηκε σειρά δειγμάτων από ασθενείς με ΠΜ που παρακολουθούνται συστηματικά και αντιμετωπίζονται θεραπευτικά από την Κλινική. Τα δείγματα αυτά προέρχονταν από ασθενείς με ΠΜ κατά τη διάγνωση και από ασθενείς με ΠΜ που βρίσκονταν τουλάχιστον για δύο χρόνια σε πλήρη ύφεση, όπως αυτή προσδιορίστηκε με συμβατικές μεθόδους. Η επεξεργασία των δειγμάτων μυελού των οστών έγινε σύμφωνα με τα καθιερωμένα πρωτόκολλα του EuroFlow, ενώ για τη σήμανση των απομονωμένων κυττάρων χρησιμοποιήθηκαν δύο συνδυασμοί αντισωμάτων συζευγμένων με οκτώ διαφορετικά φθοριοχρώματα. Για την ανάλυση των δειγμάτων εγκαθιδρύθηκε μια ενιαία στρατηγική πολλαπλών και διαδοχικών περιφράξεων (gating strategy), ώστε να ανακτηθεί η μέγιστη πληροφορία από το κάθε μοναδιαίο δείγμα. Στα δείγματα διάγνωσης ο παθολογικός πλασματοκυτταρικός πληθυσμός ανιχνεύθηκε με επιτυχία και χαρακτηρίστηκε πλήρως ως προς τον ανοσοφαινότυπο αλλά και τον κλωνικό περιορισμό μέσω του προσδιορισμού των ελαφριών κ και λ ανοσοσφαιρινικών αλυσίδων. Τα αποτελέσματά μας ήταν σε πλήρη συμφωνία με άλλες κλινικές εξετάσεις που προσδιορίζουν τον υπότυπο του μυελώματος. Σταδείγματα των ασθενών σε πλήρη ύφεση, η ΠΚΡ, σε αντίθεση με άλλες μεθόδους, ανίχνευσε την παρουσία ΕΥΝ στο 56 % αυτών και επέτρεψε την ποσοτικοποίησή της μέχρι και σε ποσοστό της τάξης του 0,001% των ολικών εμπύρηνων κυττάρων του μυελού των οστών. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε σύγκριση των φθορίζοντων αντισωμάτων που χρησιμοποιούνται στα πρωτόκολλα του EuroFlow με εναλλακτικά αντιδραστήρια .Η σύγκριση πραγματοποιήθηκε με χρήση απομονωμένων κυττάρων από τα ίδια δείγματα μυελού των οστών που σημάνθηκαν παράλληλα με τον ένα ή τον άλλο συνδυασμό αντισωμάτων. Στατιστικά σημαντικές διαφορές παρατηρήθηκαν μόνο για τα αντισώματα έναντι των επιφανειακών μορίων CD138, CD45 και CD56, με τα αντιδραστήρια που χρησιμοποιούνται στα πρωτόκολλα του EuroFlow να επιδεικνύουν καλύτερη επίδοση. Στα ΕΥΝ αρνητικά δείγματα έγινε καταγραφή των συχνοτήτων των υποπληθυσμών των πλασματοκυττάρων ανάλογα με την έκφραση των επιφανειακών μορίων CD19 και CD56. Τα πειραματικά αποτελέσματα συγκρίθηκαν με βιβλιογραφικά ποσοστά από παρόμοιες μελέτες σε δείγματα μυελού των οστών από υγιείς δότες. Επιπροσθέτως, η παρουσία ΕΥΝ στα δείγματα πλήρους ύφεσης συσχετίστηκε με το αν ο ασθενής υποβλήθηκε ή όχι σε αυτόλογη μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων του μυελού των οστών, δίχως να προκύπτουν στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα. Ανάμεσα στα δείγματα των ασθενών που προσδιορίστηκαν ως θετικά για ΕΥΝ με ΠΚΡ, οι ασθενείς που δεν είχαν υποβληθεί σε αυτόλογη μεταμόσχευση εμφάνισαν υψηλότερα % ποσοστά υπολειμματικών παθολογικών πλασματοκυττάρων, από ότι ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε αυτόλογη μεταμόσχευση, δίχως, ωστόσο η διαφορά αυτή να είναι στατιστικά σημαντική. Η διεξαγωγή προοπτικών μελετών σε νεοδιαγνωθέντες ασθενείς με ΠΜ, στις οποίες η αξιολόγηση ΕΥΝ με ΠΚΡ θα διεξαγόταν μετά την επαγωγική θεραπεία, την υποβολή ή όχι σε αυτόλογη μεταμόσχευση, αλλά και σε τακτά χρονικά διαστήματα μετά το πέρας του θεραπευτικού πρωτοκόλλου, κρίνεται ιδανική για την εξαγωγή πιο ισχυρών συμπερασμάτων ως προς την προγνωστική αξία του προσδιορισμού της ΕΥΝ. Μελλοντικός στόχος μας είναι η καθιέρωση της ΠΚΡ ως ενός ιδιαίτερα ευαίσθητου και αξιόπιστου «εργαλείου» ανίχνευσης της ΕΥΝ και, σε πλαίσιο κλινικών μελετών, της ΕΥΝ ως πρωτεύοντος καταληκτικού σημείου για την αξιολόγηση του βάθους και της διάρκειας απόκρισης στη χορηγούμενη θεραπεία σε ασθενείς με ΠΜ. Επιπλέον, τα αποτελέσματά μας καταδεικνύουν την ανάγκη συστηματικής εγκαθίδρυσης της ανίχνευσης παθολογικών πλασματοκυττάρων σε επίπεδο ευαισθησίας τουλάχιστον της τάξης του 10-5 ή και χαμηλότερου από αυτό.","abstract_has_math":false,"creators":["Παπαϊωάννου Νικόλαος"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2016,"date_issued":"2016","date_published":"2016","updated_at":"2026-11-19T05:26:01Z","subjects":[],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1319474"],"render_values":[{"text":"uoadl:1319474","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1319474","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1319474","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A1319474","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Παπαϊωάννου Νικόλαος"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2016"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1319474","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1319474"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Το Πολλαπλούν Μυέλωμα (ΠΜ) αποτελεί μια ανίατη νεοπλασματική νόσο του αιμοποιητικού ιστού κατά την οποία τελικώς διαφοροποιημένα καρκινικά πλασματοκύτταρα διηθούν μη φυσιολογικά το μυελό των οστών, πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα και παράγουν σε περίσσεια μονοκλωνική ανοσοσφαιρίνη. Το ΠΜ χαρακτηρίζεται επιπλέον από κλινικά συμπτώματα που σχετίζονται με την πρόκληση βλάβης σε διάφορα όργανα και ιστούς. Η επίτευξη βαθιάς ύφεσης αποτελεί στόχο της θεραπείας και συνδέεται με βελτιωμένη πρόγνωση και μακρύτερη επιβίωση. Ο προσδιορισμός της Ελάχιστης Υπολειμματικής Νόσου (ΕΥΝ) σχετίζεται με την ανταπόκριση στη θεραπεία, την κλινική πορεία των ασθενών και την πρώιμη ανίχνευση υποτροπής. Οι νεότερες θεραπευτικές προσεγγίσεις, που εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια, έχουν αυξήσει το ποσοστό των υφέσεων, προσδιοριζόμενων με συμβατικές μεθόδους όπως η ανοσοκαθήλωση ορού/ούρων και η οστεομυελική βιοψία. Παράλληλα καθιστούν επιτακτική την ανάγκη ανάπτυξης μεθόδων υψηλής ευαισθησίας για τον προσδιορισμό της ΕΥΝ. Η Πολυπαραμετρική Κυτταρομετρία Ροής (ΠΚΡ) προσφέρει υψηλή ευαισθησία, δυνατότητα εφαρμογής στην πλειοψηφία των ασθενών και εσωτερικού ποιοτικού ελέγχου του δείγματος που αναλύεται. Στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η ανάπτυξη και εγκαθίδρυση μεθόδου ανίχνευσης ΕΥΝ στο ΠΜ με κυτταρομετρία ροής οκτώ χρωμάτων, για πρώτη φορά στην Ελλάδα σύμφωνα με τα πρωτόκολλα ανίχνευσης της ΕΥΝ που έχουν προταθεί από την ομάδα του EuroFlow. Μέσω της συνεργασίας με την Αιματολογική-Ογκολογική Κλινική της Ιατρικής Σχολής, ΕΚΠΑ, Γ. Ν.Α. «Αλεξάνδρα», συλλέχθηκε σειρά δειγμάτων από ασθενείς με ΠΜ που παρακολουθούνται συστηματικά και αντιμετωπίζονται θεραπευτικά από την Κλινική. Τα δείγματα αυτά προέρχονταν από ασθενείς με ΠΜ κατά τη διάγνωση και από ασθενείς με ΠΜ που βρίσκονταν τουλάχιστον για δύο χρόνια σε πλήρη ύφεση, όπως αυτή προσδιορίστηκε με συμβατικές μεθόδους. Η επεξεργασία των δειγμάτων μυελού των οστών έγινε σύμφωνα με τα καθιερωμένα πρωτόκολλα του EuroFlow, ενώ για τη σήμανση των απομονωμένων κυττάρων χρησιμοποιήθηκαν δύο συνδυασμοί αντισωμάτων συζευγμένων με οκτώ διαφορετικά φθοριοχρώματα. Για την ανάλυση των δειγμάτων εγκαθιδρύθηκε μια ενιαία στρατηγική πολλαπλών και διαδοχικών περιφράξεων (gating strategy), ώστε να ανακτηθεί η μέγιστη πληροφορία από το κάθε μοναδιαίο δείγμα. Στα δείγματα διάγνωσης ο παθολογικός πλασματοκυτταρικός πληθυσμός ανιχνεύθηκε με επιτυχία και χαρακτηρίστηκε πλήρως ως προς τον ανοσοφαινότυπο αλλά και τον κλωνικό περιορισμό μέσω του προσδιορισμού των ελαφριών κ και λ ανοσοσφαιρινικών αλυσίδων. Τα αποτελέσματά μας ήταν σε πλήρη συμφωνία με άλλες κλινικές εξετάσεις που προσδιορίζουν τον υπότυπο του μυελώματος. Σταδείγματα των ασθενών σε πλήρη ύφεση, η ΠΚΡ, σε αντίθεση με άλλες μεθόδους, ανίχνευσε την παρουσία ΕΥΝ στο 56 % αυτών και επέτρεψε την ποσοτικοποίησή της μέχρι και σε ποσοστό της τάξης του 0,001% των ολικών εμπύρηνων κυττάρων του μυελού των οστών. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε σύγκριση των φθορίζοντων αντισωμάτων που χρησιμοποιούνται στα πρωτόκολλα του EuroFlow με εναλλακτικά αντιδραστήρια .Η σύγκριση πραγματοποιήθηκε με χρήση απομονωμένων κυττάρων από τα ίδια δείγματα μυελού των οστών που σημάνθηκαν παράλληλα με τον ένα ή τον άλλο συνδυασμό αντισωμάτων. Στατιστικά σημαντικές διαφορές παρατηρήθηκαν μόνο για τα αντισώματα έναντι των επιφανειακών μορίων CD138, CD45 και CD56, με τα αντιδραστήρια που χρησιμοποιούνται στα πρωτόκολλα του EuroFlow να επιδεικνύουν καλύτερη επίδοση. Στα ΕΥΝ αρνητικά δείγματα έγινε καταγραφή των συχνοτήτων των υποπληθυσμών των πλασματοκυττάρων ανάλογα με την έκφραση των επιφανειακών μορίων CD19 και CD56. Τα πειραματικά αποτελέσματα συγκρίθηκαν με βιβλιογραφικά ποσοστά από παρόμοιες μελέτες σε δείγματα μυελού των οστών από υγιείς δότες. Επιπροσθέτως, η παρουσία ΕΥΝ στα δείγματα πλήρους ύφεσης συσχετίστηκε με το αν ο ασθενής υποβλήθηκε ή όχι σε αυτόλογη μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων του μυελού των οστών, δίχως να προκύπτουν στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα. Ανάμεσα στα δείγματα των ασθενών που προσδιορίστηκαν ως θετικά για ΕΥΝ με ΠΚΡ, οι ασθενείς που δεν είχαν υποβληθεί σε αυτόλογη μεταμόσχευση εμφάνισαν υψηλότερα % ποσοστά υπολειμματικών παθολογικών πλασματοκυττάρων, από ότι ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε αυτόλογη μεταμόσχευση, δίχως, ωστόσο η διαφορά αυτή να είναι στατιστικά σημαντική. Η διεξαγωγή προοπτικών μελετών σε νεοδιαγνωθέντες ασθενείς με ΠΜ, στις οποίες η αξιολόγηση ΕΥΝ με ΠΚΡ θα διεξαγόταν μετά την επαγωγική θεραπεία, την υποβολή ή όχι σε αυτόλογη μεταμόσχευση, αλλά και σε τακτά χρονικά διαστήματα μετά το πέρας του θεραπευτικού πρωτοκόλλου, κρίνεται ιδανική για την εξαγωγή πιο ισχυρών συμπερασμάτων ως προς την προγνωστική αξία του προσδιορισμού της ΕΥΝ. Μελλοντικός στόχος μας είναι η καθιέρωση της ΠΚΡ ως ενός ιδιαίτερα ευαίσθητου και αξιόπιστου «εργαλείου» ανίχνευσης της ΕΥΝ και, σε πλαίσιο κλινικών μελετών, της ΕΥΝ ως πρωτεύοντος καταληκτικού σημείου για την αξιολόγηση του βάθους και της διάρκειας απόκρισης στη χορηγούμενη θεραπεία σε ασθενείς με ΠΜ. Επιπλέον, τα αποτελέσματά μας καταδεικνύουν την ανάγκη συστηματικής εγκαθίδρυσης της ανίχνευσης παθολογικών πλασματοκυττάρων σε επίπεδο ευαισθησίας τουλάχιστον της τάξης του 10-5 ή και χαμηλότερου από αυτό.","Multiple myeloma (MM) is an incurable haematological neoplastic disorder which is characterized by the abnormal bone marrow infiltration of terminally differentiated neoplastic plasma cells, their uncontrollable proliferation and excess production of monoclonal immunoglobulin. MM is further characterized by clinical symptoms associated with damage to various organs and tissues. The achievement of deep response, being the target of current therapies, confers a prognostic advantage and longer survival. Minimal Residual Disease (MRD) monitoring correlates with patients’ response to treatment, their clinical outcome and detection of early relapse. New therapeutic approaches, implemented in recent years in clinical practice, have increased the response rates, as determined by conventional methods, such as serum/urine immunofixation and bone marrow biopsy. At the same time, they impose a need for the development of highly sensitive methods for MRD monitoring. Multiparameter Flow Cytometry (MFC) provides high sensitivity, is applicable to virtually all patients and incorporates internal controls for sample quality. The aim of this thesis was to develop and establish a MRD monitoring method by eight-color flow cytometry for the first time in Greece, in line with the MRD detection protocols as proposed by the EuroFlow Consortium. In cooperation with the Hematological-Oncological Clinic of the School of Medicine, NKUA, \"Alexandra\" Hospital, we collected a set of samples from patients with MM who are systematically monitored and treated by the clinic. These samples were derived from patients with MM at diagnosis and patients with MM who were in complete remission, as determined by conventional methods, for at least two years. Bone marrow samples were processed according to the standard protocols proposed by EuroFlow, and isolated cells were labeled using two flow cytometry panels consisting of eight different fluorochrome-conjugated antibodies. Sample analysis was conducted using a unified gating strategy, that allowed the recovery of maximum information from each sample. In diagnostic samples, the pathological plasma cell population was successfully detected and characterized in terms of immunophenotype and immunoglobulin light chain restriction. Our results were in complete agreement with clinical tests that identified the subtype of MM. In samples of patients in complete remission, MFC, in contrast to other methods, revealed the presence of MRD in 56 % of all samples and was able to quantify the pathological plasma cell population to the level of 0.001% of total nucleated bone marrow cells. Furthermore, we conducted a direct comparison of fluorescent antibodies used in EuroFlow protocols with alternative reagents. The comparison was performed using isolated cells from the same bone marrow samples, and these cells were stained in parallel using either the one or the other fluorescent antibody panel. Statistically significant differences were observed only in cases concerning antibodies against the surface molecules CD138, CD45 and CD56, with the reagents used in EuroFlow protocols exhibiting an advantage. In MRD negative samples, the frequencies of plasma cell subpopulations, depending on the expression of the surface molecules CD19 and CD56, were recorded and compared to results from the literature concerning similar studies in bone marrow samples from healthy donors. Additionally, we assessed to correlate MRD positivity in complete remission samples with autologous bone marrow hematopoietic stem cell transfer (ASCT) treatment, without statistically significant results. Among MRD positive samples, patients not subjected to ASCT exhibited higher percentages of residual abnormal plasma cells than patients who underwent ASCT. However, these differences were not statistically significant. We believe that prospective studies in newly diagnosed MM patients, where the evaluation of MRD by MFC upon induction therapy, subjection or not to ASCT, and at regular intervals after completion of the treatment protocol, will validate the prognostic value of MRD monitoring. Our future goal is the establishment of MFC as a highly sensitive and reliable \"tool\" for MRD monitoring and, in the frame of clinical studies, MRD as primary endpoint for the evaluation of the depth and duration of response in patients with MM in conjunction to administered therapies. Furthermore, our results demonstrate the need for the systematic implementation of 10-5 as a lower limit for abnormal plasma cells quantification."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Πολλαπλούν Μυέλωμα: Μέθοδοι Διάγνωσης και Ανίχνευσης Ελάχιστης Υπολειμματικής Νόσου (MRD)"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Παπαϊωάννου Νικόλαος"],"dc:date":["2016"],"dc:description":["Το Πολλαπλούν Μυέλωμα (ΠΜ) αποτελεί μια ανίατη νεοπλασματική νόσο του αιμοποιητικού ιστού κατά την οποία τελικώς διαφοροποιημένα καρκινικά πλασματοκύτταρα διηθούν μη φυσιολογικά το μυελό των οστών, πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα και παράγουν σε περίσσεια μονοκλωνική ανοσοσφαιρίνη. Το ΠΜ χαρακτηρίζεται επιπλέον από κλινικά συμπτώματα που σχετίζονται με την πρόκληση βλάβης σε διάφορα όργανα και ιστούς. Η επίτευξη βαθιάς ύφεσης αποτελεί στόχο της θεραπείας και συνδέεται με βελτιωμένη πρόγνωση και μακρύτερη επιβίωση. Ο προσδιορισμός της Ελάχιστης Υπολειμματικής Νόσου (ΕΥΝ) σχετίζεται με την ανταπόκριση στη θεραπεία, την κλινική πορεία των ασθενών και την πρώιμη ανίχνευση υποτροπής. Οι νεότερες θεραπευτικές προσεγγίσεις, που εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια, έχουν αυξήσει το ποσοστό των υφέσεων, προσδιοριζόμενων με συμβατικές μεθόδους όπως η ανοσοκαθήλωση ορού/ούρων και η οστεομυελική βιοψία. Παράλληλα καθιστούν επιτακτική την ανάγκη ανάπτυξης μεθόδων υψηλής ευαισθησίας για τον προσδιορισμό της ΕΥΝ. Η Πολυπαραμετρική Κυτταρομετρία Ροής (ΠΚΡ) προσφέρει υψηλή ευαισθησία, δυνατότητα εφαρμογής στην πλειοψηφία των ασθενών και εσωτερικού ποιοτικού ελέγχου του δείγματος που αναλύεται. Στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η ανάπτυξη και εγκαθίδρυση μεθόδου ανίχνευσης ΕΥΝ στο ΠΜ με κυτταρομετρία ροής οκτώ χρωμάτων, για πρώτη φορά στην Ελλάδα σύμφωνα με τα πρωτόκολλα ανίχνευσης της ΕΥΝ που έχουν προταθεί από την ομάδα του EuroFlow. Μέσω της συνεργασίας με την Αιματολογική-Ογκολογική Κλινική της Ιατρικής Σχολής, ΕΚΠΑ, Γ. Ν.Α. «Αλεξάνδρα», συλλέχθηκε σειρά δειγμάτων από ασθενείς με ΠΜ που παρακολουθούνται συστηματικά και αντιμετωπίζονται θεραπευτικά από την Κλινική. Τα δείγματα αυτά προέρχονταν από ασθενείς με ΠΜ κατά τη διάγνωση και από ασθενείς με ΠΜ που βρίσκονταν τουλάχιστον για δύο χρόνια σε πλήρη ύφεση, όπως αυτή προσδιορίστηκε με συμβατικές μεθόδους. Η επεξεργασία των δειγμάτων μυελού των οστών έγινε σύμφωνα με τα καθιερωμένα πρωτόκολλα του EuroFlow, ενώ για τη σήμανση των απομονωμένων κυττάρων χρησιμοποιήθηκαν δύο συνδυασμοί αντισωμάτων συζευγμένων με οκτώ διαφορετικά φθοριοχρώματα. Για την ανάλυση των δειγμάτων εγκαθιδρύθηκε μια ενιαία στρατηγική πολλαπλών και διαδοχικών περιφράξεων (gating strategy), ώστε να ανακτηθεί η μέγιστη πληροφορία από το κάθε μοναδιαίο δείγμα. Στα δείγματα διάγνωσης ο παθολογικός πλασματοκυτταρικός πληθυσμός ανιχνεύθηκε με επιτυχία και χαρακτηρίστηκε πλήρως ως προς τον ανοσοφαινότυπο αλλά και τον κλωνικό περιορισμό μέσω του προσδιορισμού των ελαφριών κ και λ ανοσοσφαιρινικών αλυσίδων. Τα αποτελέσματά μας ήταν σε πλήρη συμφωνία με άλλες κλινικές εξετάσεις που προσδιορίζουν τον υπότυπο του μυελώματος. Σταδείγματα των ασθενών σε πλήρη ύφεση, η ΠΚΡ, σε αντίθεση με άλλες μεθόδους, ανίχνευσε την παρουσία ΕΥΝ στο 56 % αυτών και επέτρεψε την ποσοτικοποίησή της μέχρι και σε ποσοστό της τάξης του 0,001% των ολικών εμπύρηνων κυττάρων του μυελού των οστών. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε σύγκριση των φθορίζοντων αντισωμάτων που χρησιμοποιούνται στα πρωτόκολλα του EuroFlow με εναλλακτικά αντιδραστήρια .Η σύγκριση πραγματοποιήθηκε με χρήση απομονωμένων κυττάρων από τα ίδια δείγματα μυελού των οστών που σημάνθηκαν παράλληλα με τον ένα ή τον άλλο συνδυασμό αντισωμάτων. Στατιστικά σημαντικές διαφορές παρατηρήθηκαν μόνο για τα αντισώματα έναντι των επιφανειακών μορίων CD138, CD45 και CD56, με τα αντιδραστήρια που χρησιμοποιούνται στα πρωτόκολλα του EuroFlow να επιδεικνύουν καλύτερη επίδοση. Στα ΕΥΝ αρνητικά δείγματα έγινε καταγραφή των συχνοτήτων των υποπληθυσμών των πλασματοκυττάρων ανάλογα με την έκφραση των επιφανειακών μορίων CD19 και CD56. Τα πειραματικά αποτελέσματα συγκρίθηκαν με βιβλιογραφικά ποσοστά από παρόμοιες μελέτες σε δείγματα μυελού των οστών από υγιείς δότες. Επιπροσθέτως, η παρουσία ΕΥΝ στα δείγματα πλήρους ύφεσης συσχετίστηκε με το αν ο ασθενής υποβλήθηκε ή όχι σε αυτόλογη μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων του μυελού των οστών, δίχως να προκύπτουν στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα. Ανάμεσα στα δείγματα των ασθενών που προσδιορίστηκαν ως θετικά για ΕΥΝ με ΠΚΡ, οι ασθενείς που δεν είχαν υποβληθεί σε αυτόλογη μεταμόσχευση εμφάνισαν υψηλότερα % ποσοστά υπολειμματικών παθολογικών πλασματοκυττάρων, από ότι ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε αυτόλογη μεταμόσχευση, δίχως, ωστόσο η διαφορά αυτή να είναι στατιστικά σημαντική. Η διεξαγωγή προοπτικών μελετών σε νεοδιαγνωθέντες ασθενείς με ΠΜ, στις οποίες η αξιολόγηση ΕΥΝ με ΠΚΡ θα διεξαγόταν μετά την επαγωγική θεραπεία, την υποβολή ή όχι σε αυτόλογη μεταμόσχευση, αλλά και σε τακτά χρονικά διαστήματα μετά το πέρας του θεραπευτικού πρωτοκόλλου, κρίνεται ιδανική για την εξαγωγή πιο ισχυρών συμπερασμάτων ως προς την προγνωστική αξία του προσδιορισμού της ΕΥΝ. Μελλοντικός στόχος μας είναι η καθιέρωση της ΠΚΡ ως ενός ιδιαίτερα ευαίσθητου και αξιόπιστου «εργαλείου» ανίχνευσης της ΕΥΝ και, σε πλαίσιο κλινικών μελετών, της ΕΥΝ ως πρωτεύοντος καταληκτικού σημείου για την αξιολόγηση του βάθους και της διάρκειας απόκρισης στη χορηγούμενη θεραπεία σε ασθενείς με ΠΜ. Επιπλέον, τα αποτελέσματά μας καταδεικνύουν την ανάγκη συστηματικής εγκαθίδρυσης της ανίχνευσης παθολογικών πλασματοκυττάρων σε επίπεδο ευαισθησίας τουλάχιστον της τάξης του 10-5 ή και χαμηλότερου από αυτό.","Multiple myeloma (MM) is an incurable haematological neoplastic disorder which is characterized by the abnormal bone marrow infiltration of terminally differentiated neoplastic plasma cells, their uncontrollable proliferation and excess production of monoclonal immunoglobulin. MM is further characterized by clinical symptoms associated with damage to various organs and tissues. The achievement of deep response, being the target of current therapies, confers a prognostic advantage and longer survival. Minimal Residual Disease (MRD) monitoring correlates with patients’ response to treatment, their clinical outcome and detection of early relapse. New therapeutic approaches, implemented in recent years in clinical practice, have increased the response rates, as determined by conventional methods, such as serum/urine immunofixation and bone marrow biopsy. At the same time, they impose a need for the development of highly sensitive methods for MRD monitoring. Multiparameter Flow Cytometry (MFC) provides high sensitivity, is applicable to virtually all patients and incorporates internal controls for sample quality. The aim of this thesis was to develop and establish a MRD monitoring method by eight-color flow cytometry for the first time in Greece, in line with the MRD detection protocols as proposed by the EuroFlow Consortium. In cooperation with the Hematological-Oncological Clinic of the School of Medicine, NKUA, \"Alexandra\" Hospital, we collected a set of samples from patients with MM who are systematically monitored and treated by the clinic. These samples were derived from patients with MM at diagnosis and patients with MM who were in complete remission, as determined by conventional methods, for at least two years. Bone marrow samples were processed according to the standard protocols proposed by EuroFlow, and isolated cells were labeled using two flow cytometry panels consisting of eight different fluorochrome-conjugated antibodies. Sample analysis was conducted using a unified gating strategy, that allowed the recovery of maximum information from each sample. In diagnostic samples, the pathological plasma cell population was successfully detected and characterized in terms of immunophenotype and immunoglobulin light chain restriction. Our results were in complete agreement with clinical tests that identified the subtype of MM. In samples of patients in complete remission, MFC, in contrast to other methods, revealed the presence of MRD in 56 % of all samples and was able to quantify the pathological plasma cell population to the level of 0.001% of total nucleated bone marrow cells. Furthermore, we conducted a direct comparison of fluorescent antibodies used in EuroFlow protocols with alternative reagents. The comparison was performed using isolated cells from the same bone marrow samples, and these cells were stained in parallel using either the one or the other fluorescent antibody panel. Statistically significant differences were observed only in cases concerning antibodies against the surface molecules CD138, CD45 and CD56, with the reagents used in EuroFlow protocols exhibiting an advantage. In MRD negative samples, the frequencies of plasma cell subpopulations, depending on the expression of the surface molecules CD19 and CD56, were recorded and compared to results from the literature concerning similar studies in bone marrow samples from healthy donors. Additionally, we assessed to correlate MRD positivity in complete remission samples with autologous bone marrow hematopoietic stem cell transfer (ASCT) treatment, without statistically significant results. Among MRD positive samples, patients not subjected to ASCT exhibited higher percentages of residual abnormal plasma cells than patients who underwent ASCT. However, these differences were not statistically significant. We believe that prospective studies in newly diagnosed MM patients, where the evaluation of MRD by MFC upon induction therapy, subjection or not to ASCT, and at regular intervals after completion of the treatment protocol, will validate the prognostic value of MRD monitoring. Our future goal is the establishment of MFC as a highly sensitive and reliable \"tool\" for MRD monitoring and, in the frame of clinical studies, MRD as primary endpoint for the evaluation of the depth and duration of response in patients with MM in conjunction to administered therapies. Furthermore, our results demonstrate the need for the systematic implementation of 10-5 as a lower limit for abnormal plasma cells quantification."],"dc:identifier":["uoadl:1319474","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1319474"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:title":["Πολλαπλούν Μυέλωμα: Μέθοδοι Διάγνωσης και Ανίχνευσης Ελάχιστης Υπολειμματικής Νόσου (MRD)"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:26:01Z"}