{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:1320472"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:1320472","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Τοξικολογικός έλεγχος της μαστίχας Χίου και βιοδραστικών ενώσεών της","abstract":"Το φυτό Pistacia lentiscus var. chia Duham, είναι ένας αειθαλής θάμνος της οικογένειας Anacardiaceae, που καλλιεργείται στο νότιο τμήμα της Χίου. Οι ρητινοφόροι αγωγοί που διατρέχουν το βλαστό, τις ρίζες και τα φύλλα του, παράγουν μία κιτρινοπράσινη ρητίνη, την περίφημη χιακή μαστίχα. Η μαστίχα Χίου είναι γνωστή από την αρχαιότητα, οπότε και αποτέλεσε την πρώτη φυσική τσίχλα του κόσμου, καθώς χρησιμοποιούταν για τον καθαρισμό των δοντιών και τη φρεσκάδα της αναπνοής. Αργότερα, αποδείχθηκαν οι φαρμακευτικές ιδιότητές της, με γνωστότερη την καταπολέμηση της δυσπεψίας και άλλων διαταραχών του πεπτικού σωλήνα, όπως το πεπτικό έλκος. Σήμερα, δεν είναι λίγα τα εμπορικά σκευάσματα που εκμεταλλεύονται το άρωμα και τις ιδιότητες της ρητίνης. Τις τελευταίες δεκαετίες, πολλές επιστημονικές έρευνες έχουν αποδείξει πως η μαστίχα εμφανίζει πληθώρα δράσεων, όπως αντι-Helicobacter pylori, αντιμικροβιακή, αντιοξειδωτική, αντιδιαβητική, αντι-αθηρωματική, αντιφλεγμονώδη, υπολιπιδαιμική, γαστροπροστατευτική, ηπατοπροστατευτική, εντομοκτόνο και αντικαρκινική, κυρίως έναντι σε καρκίνο του ήπατος, του παχέος εντέρου, του παγκρέατος, του προστάτη και του πνεύμονα. Ακόμα, πρόσφατες μελέτες ανέδειξαν τη συμβολή της μαστίχας κατά της νόσου του Crohn. Μέσα από την εκτενή μελέτη της μαστίχας, βρέθηκε πως η συγκεκριμένη ρητίνη αποτελείται από δύο βασικά κλάσματα, το όξινο και το ουδέτερο, και από το αδιάλυτο προϊόν πολυμερισμού του 1,4-πολυ-β-μυρκενίου. Το όξινο και το ουδέτερο κλάσμα περιέχουν μη πτητικά συστατικά, ενώ τα πτητικά έχουν παραληφθεί και μελετηθεί στο αιθέριο έλαιο της μαστίχας. Εξέχουσα θέση ανάμεσα στα μη πτητικά συστατικά κατέχει μία από τις μεγαλύτερες ομάδες φυσικών προϊόντων, τα τερπένια. Τα τερπένια έχουν ποικίλες επιδράσεις στους οργανισμούς αλλά λόγω της μεγάλης αφθονίας τους στη φύση, οι μοριακοί μηχανισμοί τους δεν έχουν πλήρως διαλευκανθεί. Δύο από τα κύρια συστατικά που του όξινου κλάσματος της μαστίχας είναι το μαστιχαδιενονικό και το ισομαστιχαδιενονικό οξύ, που είναι ισομερή θέσης. Ο διαχωρισμός και η απομόνωση τέτοιων μορίων είναι δύσκολη με συμβατικές μεθόδους και απαιτούν ειδικούς χειρισμούς. Στην παρούσα μεταπτυχιακή εργασία, απομονώθηκαν τέσσερα συστατικά του όξινου κλάσματος, το μαστιχαδιενονικό και το ισομερές του ισομαστιχαδιενονικό οξύ, το μαστιχαδιενολικό και το ισομερές του ισομαστιχαδιενολικό οξύ. Για την απομόνωση, ολικό εκχύλισμα μαστίχας χωρίς πολυμερές υποβλήθηκε σε κλασμάτωση με Χρωματογραφία Κατανομής με Φυγοκέντρηση (Centrifugal Partition Chromatography). Το περιεχόμενο των κλασμάτων διερευνήθηκε με φασματοσκοπία μάζας. Για το διαχωρισμό και την απομόνωση καθαρών μορίων εφαρμόστηκε Χρωματογραφία με Υπερκρίσιμα Υγρά (Supercritical Fluid Chromatography), μία «πράσινη» τεχνική που έχει τη δυνατότητα διαχωρίσμών με τη ελάχιστη χρήση οργανικών διαλυτών. Τα απομονωθέντα μόρια ταυτοποιήθηκαν με Φασματοσκοπία Πυρηνικού Μαγνητικού Συντονισμού. Στη συνέχεια, τα δύο ισομερή που παραλήφθηκαν σε μεγαλύτερη ποσότητα, το μαστιχαδιενονικό και το ισομαστιχαδιενονικό οξύ, καθώς και το ολικό εκχύλισμα μαστίχας με ή χωρίς πολυμερές, το όξινο και το ουδέτερο κλάσμα της μαστίχας, ελέγχθηκαν για τυχόν δραστικότητα σε κυτταρική σειρά ηπατοκαρκινώματος ανθρώπου (HepG2). Τα αποτελέσματα έδειξαν πως το ολικό εκχύλισμα μαστίχας με ή χωρίς πολυμερές, το όξινο και το ουδέτερο κλάσμα, είναι κυτταροτοξικά σε συγκεντρώσεις μεγαλύτερες ή ίσες των 50 μg/ml, ενώ τα δύο ισομερή δεν εμφάνισαν κυτταροτοξικότητα. Στη βιολογική δοκιμή για έλεγχο επαγωγής γονοτοξικότητας, η ολική ακατέργαστη μαστίχα και το όξινο κλάσμα προκάλεσαν στατιστικώς σημαντική καταστροφή του γενετικού υλικού στη συγκέντρωση των 25 μg/ml, ενώ τα απομονωμένα μόρια δεν αποδείχθηκαν γονοτοξικά. Επιπρόσθετα, το όξινο κλάσμα της μαστίχας, εμφάνισε προστατευτική δράση από την Η2Ο2-επαγόμενη γονοτοξικότητα σε συγκεντρώσεις μικρότερες ή ίσες των 5 μg/ml. Στον ίδιο βιολογικό έλεγχο η ολική ακατέργαστη μαστίχα και το ουδέτερο κλάσμα επέδειξαν μία προστατευτική τάση, χωρίς όμως να είναι στατιστικώς σημαντική. Τελευταία ελέγχθηκε η ικανότητα επαγωγής απόπτωσης, με τα αποτελέσματα να επιβεβαιώνουν ότι η κυτταροτοξικότητα που προκαλούν οι παραπάνω ουσίες στα συγκεκριμένα καρκινικά κύτταρα, δεν οφείλεται σε νέκρωση αλλά σε ενεργοποίηση της απόπτωσης. Συμπερασματικά, τα ευρήματα της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας, επιβεβαιώνουν την αντικαρκινική δράση της μαστίχας και των κλασμάτων της, ενώ η ένδειξη προστατευτικής δράσης μπορεί, ενδεχομένως, να καταστήσει αυτές τις ουσίες ως αποτελεσματικούς προστατευτικούς παράγοντες έναντι των επαγόμενων από το οξειδωτικό στρες αλλοιώσεων του DNA.","abstract_html":"Το φυτό Pistacia lentiscus var. chia Duham, είναι ένας αειθαλής θάμνος της οικογένειας Anacardiaceae, που καλλιεργείται στο νότιο τμήμα της Χίου. Οι ρητινοφόροι αγωγοί που διατρέχουν το βλαστό, τις ρίζες και τα φύλλα του, παράγουν μία κιτρινοπράσινη ρητίνη, την περίφημη χιακή μαστίχα. Η μαστίχα Χίου είναι γνωστή από την αρχαιότητα, οπότε και αποτέλεσε την πρώτη φυσική τσίχλα του κόσμου, καθώς χρησιμοποιούταν για τον καθαρισμό των δοντιών και τη φρεσκάδα της αναπνοής. Αργότερα, αποδείχθηκαν οι φαρμακευτικές ιδιότητές της, με γνωστότερη την καταπολέμηση της δυσπεψίας και άλλων διαταραχών του πεπτικού σωλήνα, όπως το πεπτικό έλκος. Σήμερα, δεν είναι λίγα τα εμπορικά σκευάσματα που εκμεταλλεύονται το άρωμα και τις ιδιότητες της ρητίνης. Τις τελευταίες δεκαετίες, πολλές επιστημονικές έρευνες έχουν αποδείξει πως η μαστίχα εμφανίζει πληθώρα δράσεων, όπως αντι-Helicobacter pylori, αντιμικροβιακή, αντιοξειδωτική, αντιδιαβητική, αντι-αθηρωματική, αντιφλεγμονώδη, υπολιπιδαιμική, γαστροπροστατευτική, ηπατοπροστατευτική, εντομοκτόνο και αντικαρκινική, κυρίως έναντι σε καρκίνο του ήπατος, του παχέος εντέρου, του παγκρέατος, του προστάτη και του πνεύμονα. Ακόμα, πρόσφατες μελέτες ανέδειξαν τη συμβολή της μαστίχας κατά της νόσου του Crohn. Μέσα από την εκτενή μελέτη της μαστίχας, βρέθηκε πως η συγκεκριμένη ρητίνη αποτελείται από δύο βασικά κλάσματα, το όξινο και το ουδέτερο, και από το αδιάλυτο προϊόν πολυμερισμού του 1,4-πολυ-β-μυρκενίου. Το όξινο και το ουδέτερο κλάσμα περιέχουν μη πτητικά συστατικά, ενώ τα πτητικά έχουν παραληφθεί και μελετηθεί στο αιθέριο έλαιο της μαστίχας. Εξέχουσα θέση ανάμεσα στα μη πτητικά συστατικά κατέχει μία από τις μεγαλύτερες ομάδες φυσικών προϊόντων, τα τερπένια. Τα τερπένια έχουν ποικίλες επιδράσεις στους οργανισμούς αλλά λόγω της μεγάλης αφθονίας τους στη φύση, οι μοριακοί μηχανισμοί τους δεν έχουν πλήρως διαλευκανθεί. Δύο από τα κύρια συστατικά που του όξινου κλάσματος της μαστίχας είναι το μαστιχαδιενονικό και το ισομαστιχαδιενονικό οξύ, που είναι ισομερή θέσης. Ο διαχωρισμός και η απομόνωση τέτοιων μορίων είναι δύσκολη με συμβατικές μεθόδους και απαιτούν ειδικούς χειρισμούς. Στην παρούσα μεταπτυχιακή εργασία, απομονώθηκαν τέσσερα συστατικά του όξινου κλάσματος, το μαστιχαδιενονικό και το ισομερές του ισομαστιχαδιενονικό οξύ, το μαστιχαδιενολικό και το ισομερές του ισομαστιχαδιενολικό οξύ. Για την απομόνωση, ολικό εκχύλισμα μαστίχας χωρίς πολυμερές υποβλήθηκε σε κλασμάτωση με Χρωματογραφία Κατανομής με Φυγοκέντρηση (Centrifugal Partition Chromatography). Το περιεχόμενο των κλασμάτων διερευνήθηκε με φασματοσκοπία μάζας. Για το διαχωρισμό και την απομόνωση καθαρών μορίων εφαρμόστηκε Χρωματογραφία με Υπερκρίσιμα Υγρά (Supercritical Fluid Chromatography), μία «πράσινη» τεχνική που έχει τη δυνατότητα διαχωρίσμών με τη ελάχιστη χρήση οργανικών διαλυτών. Τα απομονωθέντα μόρια ταυτοποιήθηκαν με Φασματοσκοπία Πυρηνικού Μαγνητικού Συντονισμού. Στη συνέχεια, τα δύο ισομερή που παραλήφθηκαν σε μεγαλύτερη ποσότητα, το μαστιχαδιενονικό και το ισομαστιχαδιενονικό οξύ, καθώς και το ολικό εκχύλισμα μαστίχας με ή χωρίς πολυμερές, το όξινο και το ουδέτερο κλάσμα της μαστίχας, ελέγχθηκαν για τυχόν δραστικότητα σε κυτταρική σειρά ηπατοκαρκινώματος ανθρώπου (HepG2). Τα αποτελέσματα έδειξαν πως το ολικό εκχύλισμα μαστίχας με ή χωρίς πολυμερές, το όξινο και το ουδέτερο κλάσμα, είναι κυτταροτοξικά σε συγκεντρώσεις μεγαλύτερες ή ίσες των 50 μg/ml, ενώ τα δύο ισομερή δεν εμφάνισαν κυτταροτοξικότητα. Στη βιολογική δοκιμή για έλεγχο επαγωγής γονοτοξικότητας, η ολική ακατέργαστη μαστίχα και το όξινο κλάσμα προκάλεσαν στατιστικώς σημαντική καταστροφή του γενετικού υλικού στη συγκέντρωση των 25 μg/ml, ενώ τα απομονωμένα μόρια δεν αποδείχθηκαν γονοτοξικά. Επιπρόσθετα, το όξινο κλάσμα της μαστίχας, εμφάνισε προστατευτική δράση από την Η2Ο2-επαγόμενη γονοτοξικότητα σε συγκεντρώσεις μικρότερες ή ίσες των 5 μg/ml. Στον ίδιο βιολογικό έλεγχο η ολική ακατέργαστη μαστίχα και το ουδέτερο κλάσμα επέδειξαν μία προστατευτική τάση, χωρίς όμως να είναι στατιστικώς σημαντική. Τελευταία ελέγχθηκε η ικανότητα επαγωγής απόπτωσης, με τα αποτελέσματα να επιβεβαιώνουν ότι η κυτταροτοξικότητα που προκαλούν οι παραπάνω ουσίες στα συγκεκριμένα καρκινικά κύτταρα, δεν οφείλεται σε νέκρωση αλλά σε ενεργοποίηση της απόπτωσης. Συμπερασματικά, τα ευρήματα της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας, επιβεβαιώνουν την αντικαρκινική δράση της μαστίχας και των κλασμάτων της, ενώ η ένδειξη προστατευτικής δράσης μπορεί, ενδεχομένως, να καταστήσει αυτές τις ουσίες ως αποτελεσματικούς προστατευτικούς παράγοντες έναντι των επαγόμενων από το οξειδωτικό στρες αλλοιώσεων του DNA.","abstract_has_math":false,"creators":["Λάσκαρη Βασιλεία"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2015,"date_issued":"2015","date_published":"2015","updated_at":"2026-11-19T05:26:26Z","subjects":[],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1320472"],"render_values":[{"text":"uoadl:1320472","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1320472","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1320472","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A1320472","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Λάσκαρη Βασιλεία"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2015"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1320472","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1320472"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Το φυτό Pistacia lentiscus var. chia Duham, είναι ένας αειθαλής θάμνος της οικογένειας Anacardiaceae, που καλλιεργείται στο νότιο τμήμα της Χίου. Οι ρητινοφόροι αγωγοί που διατρέχουν το βλαστό, τις ρίζες και τα φύλλα του, παράγουν μία κιτρινοπράσινη ρητίνη, την περίφημη χιακή μαστίχα. Η μαστίχα Χίου είναι γνωστή από την αρχαιότητα, οπότε και αποτέλεσε την πρώτη φυσική τσίχλα του κόσμου, καθώς χρησιμοποιούταν για τον καθαρισμό των δοντιών και τη φρεσκάδα της αναπνοής. Αργότερα, αποδείχθηκαν οι φαρμακευτικές ιδιότητές της, με γνωστότερη την καταπολέμηση της δυσπεψίας και άλλων διαταραχών του πεπτικού σωλήνα, όπως το πεπτικό έλκος. Σήμερα, δεν είναι λίγα τα εμπορικά σκευάσματα που εκμεταλλεύονται το άρωμα και τις ιδιότητες της ρητίνης. Τις τελευταίες δεκαετίες, πολλές επιστημονικές έρευνες έχουν αποδείξει πως η μαστίχα εμφανίζει πληθώρα δράσεων, όπως αντι-Helicobacter pylori, αντιμικροβιακή, αντιοξειδωτική, αντιδιαβητική, αντι-αθηρωματική, αντιφλεγμονώδη, υπολιπιδαιμική, γαστροπροστατευτική, ηπατοπροστατευτική, εντομοκτόνο και αντικαρκινική, κυρίως έναντι σε καρκίνο του ήπατος, του παχέος εντέρου, του παγκρέατος, του προστάτη και του πνεύμονα. Ακόμα, πρόσφατες μελέτες ανέδειξαν τη συμβολή της μαστίχας κατά της νόσου του Crohn. Μέσα από την εκτενή μελέτη της μαστίχας, βρέθηκε πως η συγκεκριμένη ρητίνη αποτελείται από δύο βασικά κλάσματα, το όξινο και το ουδέτερο, και από το αδιάλυτο προϊόν πολυμερισμού του 1,4-πολυ-β-μυρκενίου. Το όξινο και το ουδέτερο κλάσμα περιέχουν μη πτητικά συστατικά, ενώ τα πτητικά έχουν παραληφθεί και μελετηθεί στο αιθέριο έλαιο της μαστίχας. Εξέχουσα θέση ανάμεσα στα μη πτητικά συστατικά κατέχει μία από τις μεγαλύτερες ομάδες φυσικών προϊόντων, τα τερπένια. Τα τερπένια έχουν ποικίλες επιδράσεις στους οργανισμούς αλλά λόγω της μεγάλης αφθονίας τους στη φύση, οι μοριακοί μηχανισμοί τους δεν έχουν πλήρως διαλευκανθεί. Δύο από τα κύρια συστατικά που του όξινου κλάσματος της μαστίχας είναι το μαστιχαδιενονικό και το ισομαστιχαδιενονικό οξύ, που είναι ισομερή θέσης. Ο διαχωρισμός και η απομόνωση τέτοιων μορίων είναι δύσκολη με συμβατικές μεθόδους και απαιτούν ειδικούς χειρισμούς. Στην παρούσα μεταπτυχιακή εργασία, απομονώθηκαν τέσσερα συστατικά του όξινου κλάσματος, το μαστιχαδιενονικό και το ισομερές του ισομαστιχαδιενονικό οξύ, το μαστιχαδιενολικό και το ισομερές του ισομαστιχαδιενολικό οξύ. Για την απομόνωση, ολικό εκχύλισμα μαστίχας χωρίς πολυμερές υποβλήθηκε σε κλασμάτωση με Χρωματογραφία Κατανομής με Φυγοκέντρηση (Centrifugal Partition Chromatography). Το περιεχόμενο των κλασμάτων διερευνήθηκε με φασματοσκοπία μάζας. Για το διαχωρισμό και την απομόνωση καθαρών μορίων εφαρμόστηκε Χρωματογραφία με Υπερκρίσιμα Υγρά (Supercritical Fluid Chromatography), μία «πράσινη» τεχνική που έχει τη δυνατότητα διαχωρίσμών με τη ελάχιστη χρήση οργανικών διαλυτών. Τα απομονωθέντα μόρια ταυτοποιήθηκαν με Φασματοσκοπία Πυρηνικού Μαγνητικού Συντονισμού. Στη συνέχεια, τα δύο ισομερή που παραλήφθηκαν σε μεγαλύτερη ποσότητα, το μαστιχαδιενονικό και το ισομαστιχαδιενονικό οξύ, καθώς και το ολικό εκχύλισμα μαστίχας με ή χωρίς πολυμερές, το όξινο και το ουδέτερο κλάσμα της μαστίχας, ελέγχθηκαν για τυχόν δραστικότητα σε κυτταρική σειρά ηπατοκαρκινώματος ανθρώπου (HepG2). Τα αποτελέσματα έδειξαν πως το ολικό εκχύλισμα μαστίχας με ή χωρίς πολυμερές, το όξινο και το ουδέτερο κλάσμα, είναι κυτταροτοξικά σε συγκεντρώσεις μεγαλύτερες ή ίσες των 50 μg/ml, ενώ τα δύο ισομερή δεν εμφάνισαν κυτταροτοξικότητα. Στη βιολογική δοκιμή για έλεγχο επαγωγής γονοτοξικότητας, η ολική ακατέργαστη μαστίχα και το όξινο κλάσμα προκάλεσαν στατιστικώς σημαντική καταστροφή του γενετικού υλικού στη συγκέντρωση των 25 μg/ml, ενώ τα απομονωμένα μόρια δεν αποδείχθηκαν γονοτοξικά. Επιπρόσθετα, το όξινο κλάσμα της μαστίχας, εμφάνισε προστατευτική δράση από την Η2Ο2-επαγόμενη γονοτοξικότητα σε συγκεντρώσεις μικρότερες ή ίσες των 5 μg/ml. Στον ίδιο βιολογικό έλεγχο η ολική ακατέργαστη μαστίχα και το ουδέτερο κλάσμα επέδειξαν μία προστατευτική τάση, χωρίς όμως να είναι στατιστικώς σημαντική. Τελευταία ελέγχθηκε η ικανότητα επαγωγής απόπτωσης, με τα αποτελέσματα να επιβεβαιώνουν ότι η κυτταροτοξικότητα που προκαλούν οι παραπάνω ουσίες στα συγκεκριμένα καρκινικά κύτταρα, δεν οφείλεται σε νέκρωση αλλά σε ενεργοποίηση της απόπτωσης. Συμπερασματικά, τα ευρήματα της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας, επιβεβαιώνουν την αντικαρκινική δράση της μαστίχας και των κλασμάτων της, ενώ η ένδειξη προστατευτικής δράσης μπορεί, ενδεχομένως, να καταστήσει αυτές τις ουσίες ως αποτελεσματικούς προστατευτικούς παράγοντες έναντι των επαγόμενων από το οξειδωτικό στρες αλλοιώσεων του DNA.","Pistacia lentiscus var. chia is an evergreen shrub of the Anacardiaceae family, which is cultivated in the southern of Chios. Special cells of resin ducts inside the trunk, roots and leaves of the plant produce a yellow-green resin, generally known as Chios mastic gum. Chios mastic gum is known from ancient times, being the first natural chewing gum in the world and used for cleaning teeth and freshening breath. Later on, many pharmaceutical properties of mastic gum were proved, with most known the treatment of various gastrointestinal malfunctions, such as dyspepsia and peptic ulcer. Nowadays, there are plenty of commercial products based on the scent and properties of the resin. In recent decades, it is proved that mastic gum possesses numerous beneficial properties, such as anti-Helicobacter pylori, antimicrobial, antioxidant, anti-diabetic, anti-atherosclerotic, anti-inflammatory, hypolipidemic, gastroprotective, hepatoprotective, insecticide and anti-cancerous activity, especially against liver, colon, pancreas, prostate and lung cancers. Furthermore, recent studies have highlighted the contribution of mastic in Crohn’s disease. Regarding the chemical composition of mastic, the resin consists of two main parts, an acidic and a neutral fraction, as well as of a polymer part, resulting from the polymerization of 1,4-poly-β-myrcene. The acidic and the neutral fraction contain non-volatile components, while the volatile ones are received and studied in the mastic oil. Terpenes are one of the most remarkable groups of natural products which feature among the non-volatile compounds. They have various effects on living organisms but due to their great abundance in nature, their molecular mechanisms have not been fully elucidated. Two of the major compounds present in the acidic fraction are masticadienonic and isomasticadienonic acid. These molecules are isomers and differentiate only in the position of a double bond. Given the small difference of such molecules, their separation and isolation cannot be achieved with common techniques. In this master thesis, four compounds of the acidic fraction were isolated: masticadienonic and its isomer isomasticadienonic acid, masticadienolic and its isomer isomasticadienolic acid. Pure compounds were isolated after fractionation of total mastic extract without polymer with Centrifugal Partition Chromatography. Moreover, the content of several fractions was investigated with mass spectrometry. For the separation and isolation of pure molecules, Supercritical Fluid Chromatography was applied, a new “green” technique which is able to separate substances with low consumption of solvents. Finally, the isolated compounds were identified by NMR spectroscopy. Then, the two acids obtained in great quantity (masticadienonic and isomasticadienonic acid), along with the total mastic extract with or without polymer, the acidic and the neutral fraction, were tested for any activity on human hepatocarcinoma cell line (HepG2). The results showed that the total mastic extract with or without polymer, the acidic and the neutral fraction are cytotoxic at concentrations greater than or equal to 50 μg/ml, while the two pure compounds showed no cytotoxicity. In the genotoxicity testing assay, the total mastic extract with polymer and the acidic fraction proved to cause statistically significant DNA damage at 25 μg/ml, while the pure substances were no genotoxic. In addition, the acidic fraction exhibited a protective effect against H2O2-induced genotoxicity at or below 5 μg/ml. In the same assay, total mastic extract with polymer and the neutral fraction showed a protective trend, though not statistically significant. Finally, results from the apoptosis assay showed confirm that the cytotoxicity caused by the above substances is not due to necrosis but due to activation of apoptosis. In conclusion, the findings of this thesis confirm the anti-cancer activity of mastic gum and its fractions, while their protective effect could possibly make them effective protective agents against oxidative stress-induced DNA damage."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Τοξικολογικός έλεγχος της μαστίχας Χίου και βιοδραστικών ενώσεών της"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Λάσκαρη Βασιλεία"],"dc:date":["2015"],"dc:description":["Το φυτό Pistacia lentiscus var. chia Duham, είναι ένας αειθαλής θάμνος της οικογένειας Anacardiaceae, που καλλιεργείται στο νότιο τμήμα της Χίου. Οι ρητινοφόροι αγωγοί που διατρέχουν το βλαστό, τις ρίζες και τα φύλλα του, παράγουν μία κιτρινοπράσινη ρητίνη, την περίφημη χιακή μαστίχα. Η μαστίχα Χίου είναι γνωστή από την αρχαιότητα, οπότε και αποτέλεσε την πρώτη φυσική τσίχλα του κόσμου, καθώς χρησιμοποιούταν για τον καθαρισμό των δοντιών και τη φρεσκάδα της αναπνοής. Αργότερα, αποδείχθηκαν οι φαρμακευτικές ιδιότητές της, με γνωστότερη την καταπολέμηση της δυσπεψίας και άλλων διαταραχών του πεπτικού σωλήνα, όπως το πεπτικό έλκος. Σήμερα, δεν είναι λίγα τα εμπορικά σκευάσματα που εκμεταλλεύονται το άρωμα και τις ιδιότητες της ρητίνης. Τις τελευταίες δεκαετίες, πολλές επιστημονικές έρευνες έχουν αποδείξει πως η μαστίχα εμφανίζει πληθώρα δράσεων, όπως αντι-Helicobacter pylori, αντιμικροβιακή, αντιοξειδωτική, αντιδιαβητική, αντι-αθηρωματική, αντιφλεγμονώδη, υπολιπιδαιμική, γαστροπροστατευτική, ηπατοπροστατευτική, εντομοκτόνο και αντικαρκινική, κυρίως έναντι σε καρκίνο του ήπατος, του παχέος εντέρου, του παγκρέατος, του προστάτη και του πνεύμονα. Ακόμα, πρόσφατες μελέτες ανέδειξαν τη συμβολή της μαστίχας κατά της νόσου του Crohn. Μέσα από την εκτενή μελέτη της μαστίχας, βρέθηκε πως η συγκεκριμένη ρητίνη αποτελείται από δύο βασικά κλάσματα, το όξινο και το ουδέτερο, και από το αδιάλυτο προϊόν πολυμερισμού του 1,4-πολυ-β-μυρκενίου. Το όξινο και το ουδέτερο κλάσμα περιέχουν μη πτητικά συστατικά, ενώ τα πτητικά έχουν παραληφθεί και μελετηθεί στο αιθέριο έλαιο της μαστίχας. Εξέχουσα θέση ανάμεσα στα μη πτητικά συστατικά κατέχει μία από τις μεγαλύτερες ομάδες φυσικών προϊόντων, τα τερπένια. Τα τερπένια έχουν ποικίλες επιδράσεις στους οργανισμούς αλλά λόγω της μεγάλης αφθονίας τους στη φύση, οι μοριακοί μηχανισμοί τους δεν έχουν πλήρως διαλευκανθεί. Δύο από τα κύρια συστατικά που του όξινου κλάσματος της μαστίχας είναι το μαστιχαδιενονικό και το ισομαστιχαδιενονικό οξύ, που είναι ισομερή θέσης. Ο διαχωρισμός και η απομόνωση τέτοιων μορίων είναι δύσκολη με συμβατικές μεθόδους και απαιτούν ειδικούς χειρισμούς. Στην παρούσα μεταπτυχιακή εργασία, απομονώθηκαν τέσσερα συστατικά του όξινου κλάσματος, το μαστιχαδιενονικό και το ισομερές του ισομαστιχαδιενονικό οξύ, το μαστιχαδιενολικό και το ισομερές του ισομαστιχαδιενολικό οξύ. Για την απομόνωση, ολικό εκχύλισμα μαστίχας χωρίς πολυμερές υποβλήθηκε σε κλασμάτωση με Χρωματογραφία Κατανομής με Φυγοκέντρηση (Centrifugal Partition Chromatography). Το περιεχόμενο των κλασμάτων διερευνήθηκε με φασματοσκοπία μάζας. Για το διαχωρισμό και την απομόνωση καθαρών μορίων εφαρμόστηκε Χρωματογραφία με Υπερκρίσιμα Υγρά (Supercritical Fluid Chromatography), μία «πράσινη» τεχνική που έχει τη δυνατότητα διαχωρίσμών με τη ελάχιστη χρήση οργανικών διαλυτών. Τα απομονωθέντα μόρια ταυτοποιήθηκαν με Φασματοσκοπία Πυρηνικού Μαγνητικού Συντονισμού. Στη συνέχεια, τα δύο ισομερή που παραλήφθηκαν σε μεγαλύτερη ποσότητα, το μαστιχαδιενονικό και το ισομαστιχαδιενονικό οξύ, καθώς και το ολικό εκχύλισμα μαστίχας με ή χωρίς πολυμερές, το όξινο και το ουδέτερο κλάσμα της μαστίχας, ελέγχθηκαν για τυχόν δραστικότητα σε κυτταρική σειρά ηπατοκαρκινώματος ανθρώπου (HepG2). Τα αποτελέσματα έδειξαν πως το ολικό εκχύλισμα μαστίχας με ή χωρίς πολυμερές, το όξινο και το ουδέτερο κλάσμα, είναι κυτταροτοξικά σε συγκεντρώσεις μεγαλύτερες ή ίσες των 50 μg/ml, ενώ τα δύο ισομερή δεν εμφάνισαν κυτταροτοξικότητα. Στη βιολογική δοκιμή για έλεγχο επαγωγής γονοτοξικότητας, η ολική ακατέργαστη μαστίχα και το όξινο κλάσμα προκάλεσαν στατιστικώς σημαντική καταστροφή του γενετικού υλικού στη συγκέντρωση των 25 μg/ml, ενώ τα απομονωμένα μόρια δεν αποδείχθηκαν γονοτοξικά. Επιπρόσθετα, το όξινο κλάσμα της μαστίχας, εμφάνισε προστατευτική δράση από την Η2Ο2-επαγόμενη γονοτοξικότητα σε συγκεντρώσεις μικρότερες ή ίσες των 5 μg/ml. Στον ίδιο βιολογικό έλεγχο η ολική ακατέργαστη μαστίχα και το ουδέτερο κλάσμα επέδειξαν μία προστατευτική τάση, χωρίς όμως να είναι στατιστικώς σημαντική. Τελευταία ελέγχθηκε η ικανότητα επαγωγής απόπτωσης, με τα αποτελέσματα να επιβεβαιώνουν ότι η κυτταροτοξικότητα που προκαλούν οι παραπάνω ουσίες στα συγκεκριμένα καρκινικά κύτταρα, δεν οφείλεται σε νέκρωση αλλά σε ενεργοποίηση της απόπτωσης. Συμπερασματικά, τα ευρήματα της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας, επιβεβαιώνουν την αντικαρκινική δράση της μαστίχας και των κλασμάτων της, ενώ η ένδειξη προστατευτικής δράσης μπορεί, ενδεχομένως, να καταστήσει αυτές τις ουσίες ως αποτελεσματικούς προστατευτικούς παράγοντες έναντι των επαγόμενων από το οξειδωτικό στρες αλλοιώσεων του DNA.","Pistacia lentiscus var. chia is an evergreen shrub of the Anacardiaceae family, which is cultivated in the southern of Chios. Special cells of resin ducts inside the trunk, roots and leaves of the plant produce a yellow-green resin, generally known as Chios mastic gum. Chios mastic gum is known from ancient times, being the first natural chewing gum in the world and used for cleaning teeth and freshening breath. Later on, many pharmaceutical properties of mastic gum were proved, with most known the treatment of various gastrointestinal malfunctions, such as dyspepsia and peptic ulcer. Nowadays, there are plenty of commercial products based on the scent and properties of the resin. In recent decades, it is proved that mastic gum possesses numerous beneficial properties, such as anti-Helicobacter pylori, antimicrobial, antioxidant, anti-diabetic, anti-atherosclerotic, anti-inflammatory, hypolipidemic, gastroprotective, hepatoprotective, insecticide and anti-cancerous activity, especially against liver, colon, pancreas, prostate and lung cancers. Furthermore, recent studies have highlighted the contribution of mastic in Crohn’s disease. Regarding the chemical composition of mastic, the resin consists of two main parts, an acidic and a neutral fraction, as well as of a polymer part, resulting from the polymerization of 1,4-poly-β-myrcene. The acidic and the neutral fraction contain non-volatile components, while the volatile ones are received and studied in the mastic oil. Terpenes are one of the most remarkable groups of natural products which feature among the non-volatile compounds. They have various effects on living organisms but due to their great abundance in nature, their molecular mechanisms have not been fully elucidated. Two of the major compounds present in the acidic fraction are masticadienonic and isomasticadienonic acid. These molecules are isomers and differentiate only in the position of a double bond. Given the small difference of such molecules, their separation and isolation cannot be achieved with common techniques. In this master thesis, four compounds of the acidic fraction were isolated: masticadienonic and its isomer isomasticadienonic acid, masticadienolic and its isomer isomasticadienolic acid. Pure compounds were isolated after fractionation of total mastic extract without polymer with Centrifugal Partition Chromatography. Moreover, the content of several fractions was investigated with mass spectrometry. For the separation and isolation of pure molecules, Supercritical Fluid Chromatography was applied, a new “green” technique which is able to separate substances with low consumption of solvents. Finally, the isolated compounds were identified by NMR spectroscopy. Then, the two acids obtained in great quantity (masticadienonic and isomasticadienonic acid), along with the total mastic extract with or without polymer, the acidic and the neutral fraction, were tested for any activity on human hepatocarcinoma cell line (HepG2). The results showed that the total mastic extract with or without polymer, the acidic and the neutral fraction are cytotoxic at concentrations greater than or equal to 50 μg/ml, while the two pure compounds showed no cytotoxicity. In the genotoxicity testing assay, the total mastic extract with polymer and the acidic fraction proved to cause statistically significant DNA damage at 25 μg/ml, while the pure substances were no genotoxic. In addition, the acidic fraction exhibited a protective effect against H2O2-induced genotoxicity at or below 5 μg/ml. In the same assay, total mastic extract with polymer and the neutral fraction showed a protective trend, though not statistically significant. Finally, results from the apoptosis assay showed confirm that the cytotoxicity caused by the above substances is not due to necrosis but due to activation of apoptosis. In conclusion, the findings of this thesis confirm the anti-cancer activity of mastic gum and its fractions, while their protective effect could possibly make them effective protective agents against oxidative stress-induced DNA damage."],"dc:identifier":["uoadl:1320472","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1320472"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:title":["Τοξικολογικός έλεγχος της μαστίχας Χίου και βιοδραστικών ενώσεών της"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:26:26Z"}