{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:1326251"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:1326251","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η γονιδιωματική εκδοτική επεξεργασία (genome editing) ως θεραπευτική προσέγγιση για τη μοριακή θεραπεία της β-θαλασσαιμίας","abstract":"Η β-θαλασσαιμία προκύπτει από διαταραχές στην παραγωγή της β-αλυσίδας της αιμοσφαιρίνης λόγω μεταλλάξεων στο β-γονίδιο. Ωστόσο, επειδή είναι γνωστό ότι η έκφραση της εμβρυϊκής αιμοσφαιρίνης (HbF, α2γ2) στους θαλασσαιμικούς ασθενείς βελτιώνει σημαντικά την κλινική τους εικόνα, η επανενεργοποίηση της έκφρασης των ενδογενών γ-γονιδίων με στοχευμένη και ελεγχόμενη γενετική απαλοιφή γνωστών και καλά χαρακτηρισμένων καταστολέων της έκφρασής τους θα αποτελούσε μια δυνητική θεραπευτική προσέγγιση. Προς τον σκοπό αυτό, ο στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας υπήρξε η επιλεκτική αφαίρεση από το γονιδίωμα συγκεκριμένων καταστολέων της γ-σφαιρίνης, όπως το πρωτο-ογκογονίδιο c-myb και το ERV-9 LTR ρετροϊικό στοιχείο που βρίσκεται στο 5’ άκρο του γενετικού τόπου της β-σφαιρίνης, καθώς και η δημιουργία ελλειμμάτων τύπου HPFH (γειτνίαση των HPFH-1 και HPFH-2 ενισχυτών στο γονίδιο της γ-σφαιρίνης), μέσω της τεχνολογίας CRISPR/Cas9. Σχεδιάστηκαν ειδικά RNAs-οδηγοί (guide RNAs), με το εργαλείο βιοπληροφορικής CRISPR Design, Feng Zhang lab, Massachusetts Institute of Technology (http://crispr.mit.edu/) και κλωνοποιήθηκαν σε πλασμιδιακό φορέα ως συνέχεια του γονιδίου που κωδικοποιεί την νουκλεάση Cas9 του Streptococcus pyogenes. Η ορθότητα της κλωνοποίησης των guide RNAs στα πλασμίδια ελέγχθηκε με αλληλούχιση κατά Sanger. Τα πλασμίδια εισήχθησαν με την τεχνική της πυρηνοδιάτρησης (nucleofection) στα αιμοποιητικά κύτταρα Κ562 και σε ανθρώπινα αρχέγονα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα CD34+ φυσιολογικών ατόμων και θαλασσαιμικών ασθενών. Τα κύτταρα, στη συνέχεια, διαφοροποιήθηκαν προς ερυθροειδικό φαινότυπο, προκειμένου να εκτιμηθεί το ποσοστό των κυττάρων που εξέφραζαν γ-σφαιρίνη με κυτταρομετρία ροής (FACS). Η απόδοση της πυρηνοδιάτρησης εκτιμήθηκε με κυτταρομετρία ροής και η αποτελεσματικότητα εισόδου της Cas9 νουκλεάσης στον πυρήνα για την πρόκληση των στοχευμένων δίκλωνων ρηγμάτων εκτιμήθηκε με κυτταρομετρία ροής και ανοσοφθορισμό. Η αποτελεσματικότητα διαμόλυνσης των κυττάρων με τη μέθοδο του nucleofection ήταν 13.99% (n=3) και η απόδοση της εκδοτικής επεξεργασίας στους ανωτέρω γενετικούς τόπους υπολογίστηκε πως αφορούσε το 10.9% (n=3) του ολικού κυτταρικού πληθυσμού. Η πυρηνοδιάτρηση με τα 5μg των CRISPR/Cas9 πλασμιδίων για την απαλοιφή του γονιδίου c-myb οδήγησε σε 63.6% αύξηση του ποσοστού των Κ562 κυττάρων που εξέφραζαν γ-σφαιρίνη, σε 65.4% (n=2) αύξηση στα φυσιολογικά CD34+ κύτταρα και σε 50.4% αύξηση στα θαλασσαιμικά CD34+ κύτταρα. Στην περίπτωση της δημιουργίας του ελλείμματος HPFH-2, τα αιμοποιητικά βλαστικά CD34+ κύτταρα από φυσιολογικά άτομα εμφάνισαν αύξηση του ποσοστού των F κυττάρων κατά 20.9% (n=4). Κατά τη δημιουργία του ελλείμματος HPFH-1 σε CD34+ κύτταρα φυσιολογικών ατόμων, σημειώθηκε αύξηση κατά 19% (n=2) στο ποσοστό των F κυττάρων, ενώ κατά την πυρηνοδιάτρηση CD34+ κυττάρων φυσιολογικών ατόμων για την απαλοιφή του ERV-9 LTR στοιχείου παρατηρήθηκε 92% (n=2) αύξηση του ποσοστού των κυττάρων που εξέφραζαν γ-σφαιρίνη. Τα αποτελέσματα της παρούσας διπλωματικής εργασίας τεκμηριώνουν μία σημαντική αύξηση στα επίπεδα έκφρασης της γ-σφαιρίνης, παρά τη σχετικά χαμηλή απόδοση της τεχνικής. Τα δεδομένα αυτά αποδεικνύουν αφ’ ενός τη δυναμική της νέας τεχνολογίας της γονιδιωματικής εκδοτικής επεξεργασίας και αφ’ ετέρου υποδηλώνουν ότι ενδεχόμενη περαιτέρω βελτίωση της αποτελεσματικότητάς της έχει τη δυνατότητα να οδηγήσει σε θεραπευτικά επίπεδα έκφρασης της εμβρυϊκής αιμοσφαιρίνης HbF στα θαλασσαιμικά αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα.","abstract_html":"Η β-θαλασσαιμία προκύπτει από διαταραχές στην παραγωγή της β-αλυσίδας της αιμοσφαιρίνης λόγω μεταλλάξεων στο β-γονίδιο. Ωστόσο, επειδή είναι γνωστό ότι η έκφραση της εμβρυϊκής αιμοσφαιρίνης (HbF, α2γ2) στους θαλασσαιμικούς ασθενείς βελτιώνει σημαντικά την κλινική τους εικόνα, η επανενεργοποίηση της έκφρασης των ενδογενών γ-γονιδίων με στοχευμένη και ελεγχόμενη γενετική απαλοιφή γνωστών και καλά χαρακτηρισμένων καταστολέων της έκφρασής τους θα αποτελούσε μια δυνητική θεραπευτική προσέγγιση. Προς τον σκοπό αυτό, ο στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας υπήρξε η επιλεκτική αφαίρεση από το γονιδίωμα συγκεκριμένων καταστολέων της γ-σφαιρίνης, όπως το πρωτο-ογκογονίδιο c-myb και το ERV-9 LTR ρετροϊικό στοιχείο που βρίσκεται στο 5’ άκρο του γενετικού τόπου της β-σφαιρίνης, καθώς και η δημιουργία ελλειμμάτων τύπου HPFH (γειτνίαση των HPFH-1 και HPFH-2 ενισχυτών στο γονίδιο της γ-σφαιρίνης), μέσω της τεχνολογίας CRISPR/Cas9. Σχεδιάστηκαν ειδικά RNAs-οδηγοί (guide RNAs), με το εργαλείο βιοπληροφορικής CRISPR Design, Feng Zhang lab, Massachusetts Institute of Technology (http://crispr.mit.edu/) και κλωνοποιήθηκαν σε πλασμιδιακό φορέα ως συνέχεια του γονιδίου που κωδικοποιεί την νουκλεάση Cas9 του Streptococcus pyogenes. Η ορθότητα της κλωνοποίησης των guide RNAs στα πλασμίδια ελέγχθηκε με αλληλούχιση κατά Sanger. Τα πλασμίδια εισήχθησαν με την τεχνική της πυρηνοδιάτρησης (nucleofection) στα αιμοποιητικά κύτταρα Κ562 και σε ανθρώπινα αρχέγονα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα CD34+ φυσιολογικών ατόμων και θαλασσαιμικών ασθενών. Τα κύτταρα, στη συνέχεια, διαφοροποιήθηκαν προς ερυθροειδικό φαινότυπο, προκειμένου να εκτιμηθεί το ποσοστό των κυττάρων που εξέφραζαν γ-σφαιρίνη με κυτταρομετρία ροής (FACS). Η απόδοση της πυρηνοδιάτρησης εκτιμήθηκε με κυτταρομετρία ροής και η αποτελεσματικότητα εισόδου της Cas9 νουκλεάσης στον πυρήνα για την πρόκληση των στοχευμένων δίκλωνων ρηγμάτων εκτιμήθηκε με κυτταρομετρία ροής και ανοσοφθορισμό. Η αποτελεσματικότητα διαμόλυνσης των κυττάρων με τη μέθοδο του nucleofection ήταν 13.99% (n=3) και η απόδοση της εκδοτικής επεξεργασίας στους ανωτέρω γενετικούς τόπους υπολογίστηκε πως αφορούσε το 10.9% (n=3) του ολικού κυτταρικού πληθυσμού. Η πυρηνοδιάτρηση με τα 5μg των CRISPR/Cas9 πλασμιδίων για την απαλοιφή του γονιδίου c-myb οδήγησε σε 63.6% αύξηση του ποσοστού των Κ562 κυττάρων που εξέφραζαν γ-σφαιρίνη, σε 65.4% (n=2) αύξηση στα φυσιολογικά CD34+ κύτταρα και σε 50.4% αύξηση στα θαλασσαιμικά CD34+ κύτταρα. Στην περίπτωση της δημιουργίας του ελλείμματος HPFH-2, τα αιμοποιητικά βλαστικά CD34+ κύτταρα από φυσιολογικά άτομα εμφάνισαν αύξηση του ποσοστού των F κυττάρων κατά 20.9% (n=4). Κατά τη δημιουργία του ελλείμματος HPFH-1 σε CD34+ κύτταρα φυσιολογικών ατόμων, σημειώθηκε αύξηση κατά 19% (n=2) στο ποσοστό των F κυττάρων, ενώ κατά την πυρηνοδιάτρηση CD34+ κυττάρων φυσιολογικών ατόμων για την απαλοιφή του ERV-9 LTR στοιχείου παρατηρήθηκε 92% (n=2) αύξηση του ποσοστού των κυττάρων που εξέφραζαν γ-σφαιρίνη. Τα αποτελέσματα της παρούσας διπλωματικής εργασίας τεκμηριώνουν μία σημαντική αύξηση στα επίπεδα έκφρασης της γ-σφαιρίνης, παρά τη σχετικά χαμηλή απόδοση της τεχνικής. Τα δεδομένα αυτά αποδεικνύουν αφ’ ενός τη δυναμική της νέας τεχνολογίας της γονιδιωματικής εκδοτικής επεξεργασίας και αφ’ ετέρου υποδηλώνουν ότι ενδεχόμενη περαιτέρω βελτίωση της αποτελεσματικότητάς της έχει τη δυνατότητα να οδηγήσει σε θεραπευτικά επίπεδα έκφρασης της εμβρυϊκής αιμοσφαιρίνης HbF στα θαλασσαιμικά αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα.","abstract_has_math":false,"creators":["Μπουντούνη Πολυτίμη","Bountouni Polytimi"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2016,"date_issued":"2016","date_published":"2016","updated_at":"2026-11-19T05:27:16Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1326251"],"render_values":[{"text":"uoadl:1326251","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1326251","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1326251","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A1326251","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μπουντούνη Πολυτίμη","Bountouni Polytimi"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2016"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1326251","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1326251"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η β-θαλασσαιμία προκύπτει από διαταραχές στην παραγωγή της β-αλυσίδας της αιμοσφαιρίνης λόγω μεταλλάξεων στο β-γονίδιο. Ωστόσο, επειδή είναι γνωστό ότι η έκφραση της εμβρυϊκής αιμοσφαιρίνης (HbF, α2γ2) στους θαλασσαιμικούς ασθενείς βελτιώνει σημαντικά την κλινική τους εικόνα, η επανενεργοποίηση της έκφρασης των ενδογενών γ-γονιδίων με στοχευμένη και ελεγχόμενη γενετική απαλοιφή γνωστών και καλά χαρακτηρισμένων καταστολέων της έκφρασής τους θα αποτελούσε μια δυνητική θεραπευτική προσέγγιση. Προς τον σκοπό αυτό, ο στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας υπήρξε η επιλεκτική αφαίρεση από το γονιδίωμα συγκεκριμένων καταστολέων της γ-σφαιρίνης, όπως το πρωτο-ογκογονίδιο c-myb και το ERV-9 LTR ρετροϊικό στοιχείο που βρίσκεται στο 5’ άκρο του γενετικού τόπου της β-σφαιρίνης, καθώς και η δημιουργία ελλειμμάτων τύπου HPFH (γειτνίαση των HPFH-1 και HPFH-2 ενισχυτών στο γονίδιο της γ-σφαιρίνης), μέσω της τεχνολογίας CRISPR/Cas9. Σχεδιάστηκαν ειδικά RNAs-οδηγοί (guide RNAs), με το εργαλείο βιοπληροφορικής CRISPR Design, Feng Zhang lab, Massachusetts Institute of Technology (http://crispr.mit.edu/) και κλωνοποιήθηκαν σε πλασμιδιακό φορέα ως συνέχεια του γονιδίου που κωδικοποιεί την νουκλεάση Cas9 του Streptococcus pyogenes. Η ορθότητα της κλωνοποίησης των guide RNAs στα πλασμίδια ελέγχθηκε με αλληλούχιση κατά Sanger. Τα πλασμίδια εισήχθησαν με την τεχνική της πυρηνοδιάτρησης (nucleofection) στα αιμοποιητικά κύτταρα Κ562 και σε ανθρώπινα αρχέγονα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα CD34+ φυσιολογικών ατόμων και θαλασσαιμικών ασθενών. Τα κύτταρα, στη συνέχεια, διαφοροποιήθηκαν προς ερυθροειδικό φαινότυπο, προκειμένου να εκτιμηθεί το ποσοστό των κυττάρων που εξέφραζαν γ-σφαιρίνη με κυτταρομετρία ροής (FACS). Η απόδοση της πυρηνοδιάτρησης εκτιμήθηκε με κυτταρομετρία ροής και η αποτελεσματικότητα εισόδου της Cas9 νουκλεάσης στον πυρήνα για την πρόκληση των στοχευμένων δίκλωνων ρηγμάτων εκτιμήθηκε με κυτταρομετρία ροής και ανοσοφθορισμό. Η αποτελεσματικότητα διαμόλυνσης των κυττάρων με τη μέθοδο του nucleofection ήταν 13.99% (n=3) και η απόδοση της εκδοτικής επεξεργασίας στους ανωτέρω γενετικούς τόπους υπολογίστηκε πως αφορούσε το 10.9% (n=3) του ολικού κυτταρικού πληθυσμού. Η πυρηνοδιάτρηση με τα 5μg των CRISPR/Cas9 πλασμιδίων για την απαλοιφή του γονιδίου c-myb οδήγησε σε 63.6% αύξηση του ποσοστού των Κ562 κυττάρων που εξέφραζαν γ-σφαιρίνη, σε 65.4% (n=2) αύξηση στα φυσιολογικά CD34+ κύτταρα και σε 50.4% αύξηση στα θαλασσαιμικά CD34+ κύτταρα. Στην περίπτωση της δημιουργίας του ελλείμματος HPFH-2, τα αιμοποιητικά βλαστικά CD34+ κύτταρα από φυσιολογικά άτομα εμφάνισαν αύξηση του ποσοστού των F κυττάρων κατά 20.9% (n=4). Κατά τη δημιουργία του ελλείμματος HPFH-1 σε CD34+ κύτταρα φυσιολογικών ατόμων, σημειώθηκε αύξηση κατά 19% (n=2) στο ποσοστό των F κυττάρων, ενώ κατά την πυρηνοδιάτρηση CD34+ κυττάρων φυσιολογικών ατόμων για την απαλοιφή του ERV-9 LTR στοιχείου παρατηρήθηκε 92% (n=2) αύξηση του ποσοστού των κυττάρων που εξέφραζαν γ-σφαιρίνη. Τα αποτελέσματα της παρούσας διπλωματικής εργασίας τεκμηριώνουν μία σημαντική αύξηση στα επίπεδα έκφρασης της γ-σφαιρίνης, παρά τη σχετικά χαμηλή απόδοση της τεχνικής. Τα δεδομένα αυτά αποδεικνύουν αφ’ ενός τη δυναμική της νέας τεχνολογίας της γονιδιωματικής εκδοτικής επεξεργασίας και αφ’ ετέρου υποδηλώνουν ότι ενδεχόμενη περαιτέρω βελτίωση της αποτελεσματικότητάς της έχει τη δυνατότητα να οδηγήσει σε θεραπευτικά επίπεδα έκφρασης της εμβρυϊκής αιμοσφαιρίνης HbF στα θαλασσαιμικά αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα.","β-thalassemia results from reduced or absent expression of β-chain of hemoglobin (HbA, α2β2), causing precipitation of excess α-chains in erythroblasts and eventually apoptosis. However, it is known that the expression of fetal hemoglobin (HbF, α2γ2), as in the HPFH phenotype, reduces the degree of chain imbalance and has ameliorating effects on the disease. Hence, gene therapy of β-thalassemia based on endogenous γ-globin gene reactivation displays a considerable advantage. A novel feasible approach for the treatment of β-thalassemia, therefore, is transient expression of the CRISPR/Cas9 system that specifically deletes γ-globin repressors, resulting in reactivation of the endogenous γ-globin genes. To this end, the aim of this master thesis is to disrupt specific γ-globin repressors such as the proto-oncogene c-myb and the human endogenous retroviral element ERV-9 LTR that is located at the 5’ end of β-globin locus and recapitulate the HPFH deletions, by juxtaposing HPFH-1 and HPFH-2 enhancers in proximity to γ-globin genes, via the CRISPR/Cas9 technology. Specific guide RNAs were designed via the bioinformatics tool «CRISPR Design, Feng Zhang lab, Massachusetts Institute of Technology (http://crispr.mit.edu/)» and cloned into a plasmid vector next to the gene encoding the nuclease Cas9 derived from Streptococcus pyogenes. The generated plasmids were designated as 5’CMYB and 3’CMYB for targeted disruption of the c-myb gene, HBG1 and HPFH-2 for generation of the HPFH-2 breakpoints, HBG1 and HPFH-1 for generation of the HPFH-1 breakpoints and 5’ERV-9 and 3’ERV-9 for targeted disruption of the ERV-9 LTR element. Plasmids were nucleofected in K562 cells and human CD34+ hematopoietic stem cells derived from normal and thalassemic individuals. The cells were subsequently differentiated towards the erythroid phenotype in order to assess the amount of γ-globin by flow cytometric analysis. Nucleofection efficiency was also estimated by flow cytometry. The efficiency of Cas9 entry into the nucleus was estimated by immunofluorescence and flow cytometry. The results showed that the nucleofection efficiency was 13.99% (n=3) and the efficiency of gene editing was 10.9% (n=3). It was estimated that nucleofection with the CMYB CRISPR/Cas9 plasmids resulted in an increase of 63.6% in the expression levels of γ-globin in K562 cells, 65.4% (n=2) in normal CD34+ cells and 50.4% in thalassemic CD34+ cells. In the case of HPFH-2, CD34+ cells from normal individuals were nucleofected with the HPFH-2 CRISPR/Cas9 plasmids and γ-globin expression was increased by 20.9% (n=4). Furthermore, in the case of HPFH-1, nucleofection with the HPFH-1 CRISPR/Cas9 plasmids resulted in an increase of 19% (n=2) in the expression levels of γ-globin in normal CD34+ cells. When CD34+ cells from normal individuals were nucleofected with the ERV-9 LTR CRISPR/Cas9 plasmids, an increase of 92% (n=2) in the expression levels of γ-globin was observed. These results show that albeit the genome’s editing low efficiency, a significant increase in γ-globin expression is observed, suggesting that fetal hemoglobin expression can reach the anticipated therapeutic levels if the efficiency is improved. Therefore, the novel gene editing CRISPR/Cas9 technology presents a promising approach for the reactivation of endogenous γ-globin chains."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η γονιδιωματική εκδοτική επεξεργασία (genome editing) ως θεραπευτική προσέγγιση για τη μοριακή θεραπεία της β-θαλασσαιμίας"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μπουντούνη Πολυτίμη","Bountouni Polytimi"],"dc:date":["2016"],"dc:description":["Η β-θαλασσαιμία προκύπτει από διαταραχές στην παραγωγή της β-αλυσίδας της αιμοσφαιρίνης λόγω μεταλλάξεων στο β-γονίδιο. Ωστόσο, επειδή είναι γνωστό ότι η έκφραση της εμβρυϊκής αιμοσφαιρίνης (HbF, α2γ2) στους θαλασσαιμικούς ασθενείς βελτιώνει σημαντικά την κλινική τους εικόνα, η επανενεργοποίηση της έκφρασης των ενδογενών γ-γονιδίων με στοχευμένη και ελεγχόμενη γενετική απαλοιφή γνωστών και καλά χαρακτηρισμένων καταστολέων της έκφρασής τους θα αποτελούσε μια δυνητική θεραπευτική προσέγγιση. Προς τον σκοπό αυτό, ο στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας υπήρξε η επιλεκτική αφαίρεση από το γονιδίωμα συγκεκριμένων καταστολέων της γ-σφαιρίνης, όπως το πρωτο-ογκογονίδιο c-myb και το ERV-9 LTR ρετροϊικό στοιχείο που βρίσκεται στο 5’ άκρο του γενετικού τόπου της β-σφαιρίνης, καθώς και η δημιουργία ελλειμμάτων τύπου HPFH (γειτνίαση των HPFH-1 και HPFH-2 ενισχυτών στο γονίδιο της γ-σφαιρίνης), μέσω της τεχνολογίας CRISPR/Cas9. Σχεδιάστηκαν ειδικά RNAs-οδηγοί (guide RNAs), με το εργαλείο βιοπληροφορικής CRISPR Design, Feng Zhang lab, Massachusetts Institute of Technology (http://crispr.mit.edu/) και κλωνοποιήθηκαν σε πλασμιδιακό φορέα ως συνέχεια του γονιδίου που κωδικοποιεί την νουκλεάση Cas9 του Streptococcus pyogenes. Η ορθότητα της κλωνοποίησης των guide RNAs στα πλασμίδια ελέγχθηκε με αλληλούχιση κατά Sanger. Τα πλασμίδια εισήχθησαν με την τεχνική της πυρηνοδιάτρησης (nucleofection) στα αιμοποιητικά κύτταρα Κ562 και σε ανθρώπινα αρχέγονα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα CD34+ φυσιολογικών ατόμων και θαλασσαιμικών ασθενών. Τα κύτταρα, στη συνέχεια, διαφοροποιήθηκαν προς ερυθροειδικό φαινότυπο, προκειμένου να εκτιμηθεί το ποσοστό των κυττάρων που εξέφραζαν γ-σφαιρίνη με κυτταρομετρία ροής (FACS). Η απόδοση της πυρηνοδιάτρησης εκτιμήθηκε με κυτταρομετρία ροής και η αποτελεσματικότητα εισόδου της Cas9 νουκλεάσης στον πυρήνα για την πρόκληση των στοχευμένων δίκλωνων ρηγμάτων εκτιμήθηκε με κυτταρομετρία ροής και ανοσοφθορισμό. Η αποτελεσματικότητα διαμόλυνσης των κυττάρων με τη μέθοδο του nucleofection ήταν 13.99% (n=3) και η απόδοση της εκδοτικής επεξεργασίας στους ανωτέρω γενετικούς τόπους υπολογίστηκε πως αφορούσε το 10.9% (n=3) του ολικού κυτταρικού πληθυσμού. Η πυρηνοδιάτρηση με τα 5μg των CRISPR/Cas9 πλασμιδίων για την απαλοιφή του γονιδίου c-myb οδήγησε σε 63.6% αύξηση του ποσοστού των Κ562 κυττάρων που εξέφραζαν γ-σφαιρίνη, σε 65.4% (n=2) αύξηση στα φυσιολογικά CD34+ κύτταρα και σε 50.4% αύξηση στα θαλασσαιμικά CD34+ κύτταρα. Στην περίπτωση της δημιουργίας του ελλείμματος HPFH-2, τα αιμοποιητικά βλαστικά CD34+ κύτταρα από φυσιολογικά άτομα εμφάνισαν αύξηση του ποσοστού των F κυττάρων κατά 20.9% (n=4). Κατά τη δημιουργία του ελλείμματος HPFH-1 σε CD34+ κύτταρα φυσιολογικών ατόμων, σημειώθηκε αύξηση κατά 19% (n=2) στο ποσοστό των F κυττάρων, ενώ κατά την πυρηνοδιάτρηση CD34+ κυττάρων φυσιολογικών ατόμων για την απαλοιφή του ERV-9 LTR στοιχείου παρατηρήθηκε 92% (n=2) αύξηση του ποσοστού των κυττάρων που εξέφραζαν γ-σφαιρίνη. Τα αποτελέσματα της παρούσας διπλωματικής εργασίας τεκμηριώνουν μία σημαντική αύξηση στα επίπεδα έκφρασης της γ-σφαιρίνης, παρά τη σχετικά χαμηλή απόδοση της τεχνικής. Τα δεδομένα αυτά αποδεικνύουν αφ’ ενός τη δυναμική της νέας τεχνολογίας της γονιδιωματικής εκδοτικής επεξεργασίας και αφ’ ετέρου υποδηλώνουν ότι ενδεχόμενη περαιτέρω βελτίωση της αποτελεσματικότητάς της έχει τη δυνατότητα να οδηγήσει σε θεραπευτικά επίπεδα έκφρασης της εμβρυϊκής αιμοσφαιρίνης HbF στα θαλασσαιμικά αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα.","β-thalassemia results from reduced or absent expression of β-chain of hemoglobin (HbA, α2β2), causing precipitation of excess α-chains in erythroblasts and eventually apoptosis. However, it is known that the expression of fetal hemoglobin (HbF, α2γ2), as in the HPFH phenotype, reduces the degree of chain imbalance and has ameliorating effects on the disease. Hence, gene therapy of β-thalassemia based on endogenous γ-globin gene reactivation displays a considerable advantage. A novel feasible approach for the treatment of β-thalassemia, therefore, is transient expression of the CRISPR/Cas9 system that specifically deletes γ-globin repressors, resulting in reactivation of the endogenous γ-globin genes. To this end, the aim of this master thesis is to disrupt specific γ-globin repressors such as the proto-oncogene c-myb and the human endogenous retroviral element ERV-9 LTR that is located at the 5’ end of β-globin locus and recapitulate the HPFH deletions, by juxtaposing HPFH-1 and HPFH-2 enhancers in proximity to γ-globin genes, via the CRISPR/Cas9 technology. Specific guide RNAs were designed via the bioinformatics tool «CRISPR Design, Feng Zhang lab, Massachusetts Institute of Technology (http://crispr.mit.edu/)» and cloned into a plasmid vector next to the gene encoding the nuclease Cas9 derived from Streptococcus pyogenes. The generated plasmids were designated as 5’CMYB and 3’CMYB for targeted disruption of the c-myb gene, HBG1 and HPFH-2 for generation of the HPFH-2 breakpoints, HBG1 and HPFH-1 for generation of the HPFH-1 breakpoints and 5’ERV-9 and 3’ERV-9 for targeted disruption of the ERV-9 LTR element. Plasmids were nucleofected in K562 cells and human CD34+ hematopoietic stem cells derived from normal and thalassemic individuals. The cells were subsequently differentiated towards the erythroid phenotype in order to assess the amount of γ-globin by flow cytometric analysis. Nucleofection efficiency was also estimated by flow cytometry. The efficiency of Cas9 entry into the nucleus was estimated by immunofluorescence and flow cytometry. The results showed that the nucleofection efficiency was 13.99% (n=3) and the efficiency of gene editing was 10.9% (n=3). It was estimated that nucleofection with the CMYB CRISPR/Cas9 plasmids resulted in an increase of 63.6% in the expression levels of γ-globin in K562 cells, 65.4% (n=2) in normal CD34+ cells and 50.4% in thalassemic CD34+ cells. In the case of HPFH-2, CD34+ cells from normal individuals were nucleofected with the HPFH-2 CRISPR/Cas9 plasmids and γ-globin expression was increased by 20.9% (n=4). Furthermore, in the case of HPFH-1, nucleofection with the HPFH-1 CRISPR/Cas9 plasmids resulted in an increase of 19% (n=2) in the expression levels of γ-globin in normal CD34+ cells. When CD34+ cells from normal individuals were nucleofected with the ERV-9 LTR CRISPR/Cas9 plasmids, an increase of 92% (n=2) in the expression levels of γ-globin was observed. These results show that albeit the genome’s editing low efficiency, a significant increase in γ-globin expression is observed, suggesting that fetal hemoglobin expression can reach the anticipated therapeutic levels if the efficiency is improved. Therefore, the novel gene editing CRISPR/Cas9 technology presents a promising approach for the reactivation of endogenous γ-globin chains."],"dc:identifier":["uoadl:1326251","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1326251"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Η γονιδιωματική εκδοτική επεξεργασία (genome editing) ως θεραπευτική προσέγγιση για τη μοριακή θεραπεία της β-θαλασσαιμίας"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:27:16Z"}