{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:1327842"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:1327842","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Το έργο \"Οἰκουμένης Περιήγησις\" του Διονυσίου Περιηγητή στο χειρόγραφο 25 του Σπουδαστηρίου Βυζαντινής και Νεοελληνικής Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών","abstract":"Το περίφημο έργο «Οἰκουμένης Περιήγησις» του Διονυσίου Περιηγητή συνιστά μια έμμετρη γεωγραφική πραγματεία που γνώρισε τεράστια απήχηση κατά την αρχαιότητα ως βασικό σχολικό εγχειρίδιο. Δεδομένου ότι το ποίημα του Διονυσίου παρέμεινε σε τακτική ακαδημαϊκή χρήση σε όλη τη διάρκεια του Μεσαίωνα, σήμερα σώζεται ένας σημαντικός αριθμός υπομνηματισμένων χειρόγραφων αντιγραφών και μεταφράσεων που το παραδίδουν. Ανάμεσά τους συγκαταλέγεται ο κώδικας 25 του Σπουδαστηρίου Βυζαντινής και Νεοελληνικής Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ο οποίος δεν έχει τύχει μέχρι σήμερα επισταμένης μελέτης. Η παρούσα εργασία πραγματεύεται το κείμενο «Οἰκουμένης Περίήγησις» στο χειρόγραφο 25, σε μια προσπάθεια να διαφωτίσει τον εκλεκτικό του χαρακτήρα και να καθορίσει την αξία του. Το πρώτο κεφάλαιο επικεντρώνεται στους λόγους για τους οποίους το ποίημα του Διονυσίου παρουσιάζει πλουσιότατη και δαιδαλώδη χειρόγραφη παράδοση με περισσότερους από 130 άμεσους μάρτυρες, εξετάζοντας θέματα σχετικά με το ευρύτερο περιβάλλον πραγμάτωσης του έργου, τη χρονολόγησή του και τη λογοτεχνική του ταυτότητα. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται λόγος αρχικά για την χειρόγραφη παράδοση του κειμένου με έμφαση στους παλαιότερους άμεσους μάρτυρές της και στη συνέχεια για την έμμεση παράδοση του έργου και τις πολυάριθμες έντυπες εκδόσεις και μεταφράσεις του. Το τρίτο και κεντρικό κεφάλαιο της παρούσας εργασίας πραγματεύεται την εργασία του γραφέα στο έργο «Οἰκουμένης Περιήγησις» του χειρογράφου 25, ο οποίος έχει ταυτιστεί από προηγούμενη έρευνα με τον Παχώμιο Ρουσάνο, έναν από τους σημαντικότερους λογίους του 16ου αιώνα και διδασκάλους του υπόδουλου τότε ελληνισμού. Το γεγονός ότι η υπομνηματιστική δραστηριότητα του Ρουσάνου παραμένει μέχρι σήμερα σε μεγάλο μέρος της ανεξερεύνητη συνιστά και τη σπουδαιότερη σημασία του χειρογράφου. Η ανάλυση του κεφαλαίου παρέχει παραδείγματα των διάστιχων και παρασελίδιων σχολίων του γραφέα στο κείμενο, με σκοπό να διαπιστωθούν οι πηγές του και να προσδιοριστεί ακριβέστερα τόσο η μέθοδος υπομνηματισμού του όσο και ο τρόπος διδασκαλίας του. Το τελευταίο κεφάλαιο εξετάζει τη θέση του κώδικα 25 στο στέμμα χειρογράφων, όπως αυτό προτείνεται στην έκδοση του κειμένου από την Ισαβέλλα Τσαβαρή. Από την εξέταση των γραφών του κώδικα σε σύγκριση με αυτές παλαιότερων χειρογράφων της παράδοσης επιχειρείται η ακριβέστερη ένταξή του στο στέμμα και προτείνεται μια νέα σχέση των χειρογράφων του κλάδου στον οποίο ανήκει ο κώδικας, βάσει συγκεκριμένων στοιχείων. Η μελέτη κλείνει με το κεφάλαιο των Γενικών Συμπερασμάτων, όπου αξιοποιούνται τα πορίσματα των κεφαλαίων που προηγήθηκαν, και συμπληρώνεται από ένα παράρτημα εικονογραφικής τεκμηρίωσης.","abstract_html":"Το περίφημο έργο «Οἰκουμένης Περιήγησις» του Διονυσίου Περιηγητή συνιστά μια έμμετρη γεωγραφική πραγματεία που γνώρισε τεράστια απήχηση κατά την αρχαιότητα ως βασικό σχολικό εγχειρίδιο. Δεδομένου ότι το ποίημα του Διονυσίου παρέμεινε σε τακτική ακαδημαϊκή χρήση σε όλη τη διάρκεια του Μεσαίωνα, σήμερα σώζεται ένας σημαντικός αριθμός υπομνηματισμένων χειρόγραφων αντιγραφών και μεταφράσεων που το παραδίδουν. Ανάμεσά τους συγκαταλέγεται ο κώδικας 25 του Σπουδαστηρίου Βυζαντινής και Νεοελληνικής Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ο οποίος δεν έχει τύχει μέχρι σήμερα επισταμένης μελέτης. Η παρούσα εργασία πραγματεύεται το κείμενο «Οἰκουμένης Περίήγησις» στο χειρόγραφο 25, σε μια προσπάθεια να διαφωτίσει τον εκλεκτικό του χαρακτήρα και να καθορίσει την αξία του. Το πρώτο κεφάλαιο επικεντρώνεται στους λόγους για τους οποίους το ποίημα του Διονυσίου παρουσιάζει πλουσιότατη και δαιδαλώδη χειρόγραφη παράδοση με περισσότερους από 130 άμεσους μάρτυρες, εξετάζοντας θέματα σχετικά με το ευρύτερο περιβάλλον πραγμάτωσης του έργου, τη χρονολόγησή του και τη λογοτεχνική του ταυτότητα. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται λόγος αρχικά για την χειρόγραφη παράδοση του κειμένου με έμφαση στους παλαιότερους άμεσους μάρτυρές της και στη συνέχεια για την έμμεση παράδοση του έργου και τις πολυάριθμες έντυπες εκδόσεις και μεταφράσεις του. Το τρίτο και κεντρικό κεφάλαιο της παρούσας εργασίας πραγματεύεται την εργασία του γραφέα στο έργο «Οἰκουμένης Περιήγησις» του χειρογράφου 25, ο οποίος έχει ταυτιστεί από προηγούμενη έρευνα με τον Παχώμιο Ρουσάνο, έναν από τους σημαντικότερους λογίους του 16ου αιώνα και διδασκάλους του υπόδουλου τότε ελληνισμού. Το γεγονός ότι η υπομνηματιστική δραστηριότητα του Ρουσάνου παραμένει μέχρι σήμερα σε μεγάλο μέρος της ανεξερεύνητη συνιστά και τη σπουδαιότερη σημασία του χειρογράφου. Η ανάλυση του κεφαλαίου παρέχει παραδείγματα των διάστιχων και παρασελίδιων σχολίων του γραφέα στο κείμενο, με σκοπό να διαπιστωθούν οι πηγές του και να προσδιοριστεί ακριβέστερα τόσο η μέθοδος υπομνηματισμού του όσο και ο τρόπος διδασκαλίας του. Το τελευταίο κεφάλαιο εξετάζει τη θέση του κώδικα 25 στο στέμμα χειρογράφων, όπως αυτό προτείνεται στην έκδοση του κειμένου από την Ισαβέλλα Τσαβαρή. Από την εξέταση των γραφών του κώδικα σε σύγκριση με αυτές παλαιότερων χειρογράφων της παράδοσης επιχειρείται η ακριβέστερη ένταξή του στο στέμμα και προτείνεται μια νέα σχέση των χειρογράφων του κλάδου στον οποίο ανήκει ο κώδικας, βάσει συγκεκριμένων στοιχείων. Η μελέτη κλείνει με το κεφάλαιο των Γενικών Συμπερασμάτων, όπου αξιοποιούνται τα πορίσματα των κεφαλαίων που προηγήθηκαν, και συμπληρώνεται από ένα παράρτημα εικονογραφικής τεκμηρίωσης.","abstract_has_math":false,"creators":["Ζαβάκου Γεωργία","Zavakou Georgia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2017,"date_issued":"2017","date_published":"2017","updated_at":"2026-11-19T05:27:31Z","subjects":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1327842"],"render_values":[{"text":"uoadl:1327842","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1327842","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1327842","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A1327842","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Ζαβάκου Γεωργία","Zavakou Georgia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2017"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1327842","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1327842"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Το περίφημο έργο «Οἰκουμένης Περιήγησις» του Διονυσίου Περιηγητή συνιστά μια έμμετρη γεωγραφική πραγματεία που γνώρισε τεράστια απήχηση κατά την αρχαιότητα ως βασικό σχολικό εγχειρίδιο. Δεδομένου ότι το ποίημα του Διονυσίου παρέμεινε σε τακτική ακαδημαϊκή χρήση σε όλη τη διάρκεια του Μεσαίωνα, σήμερα σώζεται ένας σημαντικός αριθμός υπομνηματισμένων χειρόγραφων αντιγραφών και μεταφράσεων που το παραδίδουν. Ανάμεσά τους συγκαταλέγεται ο κώδικας 25 του Σπουδαστηρίου Βυζαντινής και Νεοελληνικής Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ο οποίος δεν έχει τύχει μέχρι σήμερα επισταμένης μελέτης. Η παρούσα εργασία πραγματεύεται το κείμενο «Οἰκουμένης Περίήγησις» στο χειρόγραφο 25, σε μια προσπάθεια να διαφωτίσει τον εκλεκτικό του χαρακτήρα και να καθορίσει την αξία του. Το πρώτο κεφάλαιο επικεντρώνεται στους λόγους για τους οποίους το ποίημα του Διονυσίου παρουσιάζει πλουσιότατη και δαιδαλώδη χειρόγραφη παράδοση με περισσότερους από 130 άμεσους μάρτυρες, εξετάζοντας θέματα σχετικά με το ευρύτερο περιβάλλον πραγμάτωσης του έργου, τη χρονολόγησή του και τη λογοτεχνική του ταυτότητα. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται λόγος αρχικά για την χειρόγραφη παράδοση του κειμένου με έμφαση στους παλαιότερους άμεσους μάρτυρές της και στη συνέχεια για την έμμεση παράδοση του έργου και τις πολυάριθμες έντυπες εκδόσεις και μεταφράσεις του. Το τρίτο και κεντρικό κεφάλαιο της παρούσας εργασίας πραγματεύεται την εργασία του γραφέα στο έργο «Οἰκουμένης Περιήγησις» του χειρογράφου 25, ο οποίος έχει ταυτιστεί από προηγούμενη έρευνα με τον Παχώμιο Ρουσάνο, έναν από τους σημαντικότερους λογίους του 16ου αιώνα και διδασκάλους του υπόδουλου τότε ελληνισμού. Το γεγονός ότι η υπομνηματιστική δραστηριότητα του Ρουσάνου παραμένει μέχρι σήμερα σε μεγάλο μέρος της ανεξερεύνητη συνιστά και τη σπουδαιότερη σημασία του χειρογράφου. Η ανάλυση του κεφαλαίου παρέχει παραδείγματα των διάστιχων και παρασελίδιων σχολίων του γραφέα στο κείμενο, με σκοπό να διαπιστωθούν οι πηγές του και να προσδιοριστεί ακριβέστερα τόσο η μέθοδος υπομνηματισμού του όσο και ο τρόπος διδασκαλίας του. Το τελευταίο κεφάλαιο εξετάζει τη θέση του κώδικα 25 στο στέμμα χειρογράφων, όπως αυτό προτείνεται στην έκδοση του κειμένου από την Ισαβέλλα Τσαβαρή. Από την εξέταση των γραφών του κώδικα σε σύγκριση με αυτές παλαιότερων χειρογράφων της παράδοσης επιχειρείται η ακριβέστερη ένταξή του στο στέμμα και προτείνεται μια νέα σχέση των χειρογράφων του κλάδου στον οποίο ανήκει ο κώδικας, βάσει συγκεκριμένων στοιχείων. Η μελέτη κλείνει με το κεφάλαιο των Γενικών Συμπερασμάτων, όπου αξιοποιούνται τα πορίσματα των κεφαλαίων που προηγήθηκαν, και συμπληρώνεται από ένα παράρτημα εικονογραφικής τεκμηρίωσης.","The famous work “Orbis descriptio” by Dionysius Periegetes constitutes a geographical treatise in verse that enjoyed enormous popularity in ancient times as a school textbook. As Dionysius’s poem remained in regular academic use throughout the Middle ages, a large number of annotated manuscript copies and translations preserving the text have come down to us. Among these manuscripts is the codex 25 of the Library of Byzantine and Modern Greek Philology of the National and Kapodistrian University of Athens, a codex which has not yet been the subject of a thorough study. The present work, dealing with the text “Orbis descriptio” in the manuscript 25, tries to shed light on its eclectic character as well as determine its value. Τhe first chapter focuses on the reasons why Dionysius’s poem enjoyed a remarkable and labyrinthine manuscript tradition by over 130 extant manuscripts witnesses; it deals with issues concerned with the broader context in which this literary work took place, while presenting its dating and its literary form. The second chapter discusses the manuscript tradition of the poem concentrating on the earliest manuscript witnesses, as well as the indirect tradition and the numerous editions and translations of the text. The third and main chapter of the present study examines the scribe’s work on the poem “Orbis descriptio” in the manuscript 25, who has been identified by previous research as Pachomius Rusanus, one of the greatest scholars of the 16th century and teachers of the enslaved Greek nation. The fact that Rusanus’ text annotation activity has not been yet properly researched attaches great importance to the manuscript. The analysis provides examples of his interlinear and marginal notes in the poem, trying to identify his sources as well as determine his annotation and teaching method. The final chapter examines the position of the codex in the stemma codicum, based on the propositions by the editor of the text Isavella Tsavari. A thorough collation of the text, as preserved in codex 25, compared to earlier extant manuscripts shows its precise place in the stemma and proposes a reconstruction of the branch the codex belongs to on the basis of concrete evidence. The study ends up with the General Conclusions where the findings of the previous chapters are underlined, while being complemented by an iconographical documented Annex."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Το έργο \"Οἰκουμένης Περιήγησις\" του Διονυσίου Περιηγητή στο χειρόγραφο 25 του Σπουδαστηρίου Βυζαντινής και Νεοελληνικής Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Ζαβάκου Γεωργία","Zavakou Georgia"],"dc:date":["2017"],"dc:description":["Το περίφημο έργο «Οἰκουμένης Περιήγησις» του Διονυσίου Περιηγητή συνιστά μια έμμετρη γεωγραφική πραγματεία που γνώρισε τεράστια απήχηση κατά την αρχαιότητα ως βασικό σχολικό εγχειρίδιο. Δεδομένου ότι το ποίημα του Διονυσίου παρέμεινε σε τακτική ακαδημαϊκή χρήση σε όλη τη διάρκεια του Μεσαίωνα, σήμερα σώζεται ένας σημαντικός αριθμός υπομνηματισμένων χειρόγραφων αντιγραφών και μεταφράσεων που το παραδίδουν. Ανάμεσά τους συγκαταλέγεται ο κώδικας 25 του Σπουδαστηρίου Βυζαντινής και Νεοελληνικής Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ο οποίος δεν έχει τύχει μέχρι σήμερα επισταμένης μελέτης. Η παρούσα εργασία πραγματεύεται το κείμενο «Οἰκουμένης Περίήγησις» στο χειρόγραφο 25, σε μια προσπάθεια να διαφωτίσει τον εκλεκτικό του χαρακτήρα και να καθορίσει την αξία του. Το πρώτο κεφάλαιο επικεντρώνεται στους λόγους για τους οποίους το ποίημα του Διονυσίου παρουσιάζει πλουσιότατη και δαιδαλώδη χειρόγραφη παράδοση με περισσότερους από 130 άμεσους μάρτυρες, εξετάζοντας θέματα σχετικά με το ευρύτερο περιβάλλον πραγμάτωσης του έργου, τη χρονολόγησή του και τη λογοτεχνική του ταυτότητα. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται λόγος αρχικά για την χειρόγραφη παράδοση του κειμένου με έμφαση στους παλαιότερους άμεσους μάρτυρές της και στη συνέχεια για την έμμεση παράδοση του έργου και τις πολυάριθμες έντυπες εκδόσεις και μεταφράσεις του. Το τρίτο και κεντρικό κεφάλαιο της παρούσας εργασίας πραγματεύεται την εργασία του γραφέα στο έργο «Οἰκουμένης Περιήγησις» του χειρογράφου 25, ο οποίος έχει ταυτιστεί από προηγούμενη έρευνα με τον Παχώμιο Ρουσάνο, έναν από τους σημαντικότερους λογίους του 16ου αιώνα και διδασκάλους του υπόδουλου τότε ελληνισμού. Το γεγονός ότι η υπομνηματιστική δραστηριότητα του Ρουσάνου παραμένει μέχρι σήμερα σε μεγάλο μέρος της ανεξερεύνητη συνιστά και τη σπουδαιότερη σημασία του χειρογράφου. Η ανάλυση του κεφαλαίου παρέχει παραδείγματα των διάστιχων και παρασελίδιων σχολίων του γραφέα στο κείμενο, με σκοπό να διαπιστωθούν οι πηγές του και να προσδιοριστεί ακριβέστερα τόσο η μέθοδος υπομνηματισμού του όσο και ο τρόπος διδασκαλίας του. Το τελευταίο κεφάλαιο εξετάζει τη θέση του κώδικα 25 στο στέμμα χειρογράφων, όπως αυτό προτείνεται στην έκδοση του κειμένου από την Ισαβέλλα Τσαβαρή. Από την εξέταση των γραφών του κώδικα σε σύγκριση με αυτές παλαιότερων χειρογράφων της παράδοσης επιχειρείται η ακριβέστερη ένταξή του στο στέμμα και προτείνεται μια νέα σχέση των χειρογράφων του κλάδου στον οποίο ανήκει ο κώδικας, βάσει συγκεκριμένων στοιχείων. Η μελέτη κλείνει με το κεφάλαιο των Γενικών Συμπερασμάτων, όπου αξιοποιούνται τα πορίσματα των κεφαλαίων που προηγήθηκαν, και συμπληρώνεται από ένα παράρτημα εικονογραφικής τεκμηρίωσης.","The famous work “Orbis descriptio” by Dionysius Periegetes constitutes a geographical treatise in verse that enjoyed enormous popularity in ancient times as a school textbook. As Dionysius’s poem remained in regular academic use throughout the Middle ages, a large number of annotated manuscript copies and translations preserving the text have come down to us. Among these manuscripts is the codex 25 of the Library of Byzantine and Modern Greek Philology of the National and Kapodistrian University of Athens, a codex which has not yet been the subject of a thorough study. The present work, dealing with the text “Orbis descriptio” in the manuscript 25, tries to shed light on its eclectic character as well as determine its value. Τhe first chapter focuses on the reasons why Dionysius’s poem enjoyed a remarkable and labyrinthine manuscript tradition by over 130 extant manuscripts witnesses; it deals with issues concerned with the broader context in which this literary work took place, while presenting its dating and its literary form. The second chapter discusses the manuscript tradition of the poem concentrating on the earliest manuscript witnesses, as well as the indirect tradition and the numerous editions and translations of the text. The third and main chapter of the present study examines the scribe’s work on the poem “Orbis descriptio” in the manuscript 25, who has been identified by previous research as Pachomius Rusanus, one of the greatest scholars of the 16th century and teachers of the enslaved Greek nation. The fact that Rusanus’ text annotation activity has not been yet properly researched attaches great importance to the manuscript. The analysis provides examples of his interlinear and marginal notes in the poem, trying to identify his sources as well as determine his annotation and teaching method. The final chapter examines the position of the codex in the stemma codicum, based on the propositions by the editor of the text Isavella Tsavari. A thorough collation of the text, as preserved in codex 25, compared to earlier extant manuscripts shows its precise place in the stemma and proposes a reconstruction of the branch the codex belongs to on the basis of concrete evidence. The study ends up with the General Conclusions where the findings of the previous chapters are underlined, while being complemented by an iconographical documented Annex."],"dc:identifier":["uoadl:1327842","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1327842"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"dc:title":["Το έργο \"Οἰκουμένης Περιήγησις\" του Διονυσίου Περιηγητή στο χειρόγραφο 25 του Σπουδαστηρίου Βυζαντινής και Νεοελληνικής Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:27:31Z"}