{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:1446807"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:1446807","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Αξιολόγηση της αξιοπιστίας των ακτινογραφικών μετρήσεων, γραμμικών και εμβαδομετρικών, για τον προσδιορισμό της οστικής συμπεριφοράς περιοδοντικά θεραπευμένων ή μη δοντιών","abstract":"Η αναδρομική αυτή ακτινογραφική μελέτη σχεδιάστηκε με σκοπό την αξιολόγηση της οστικής συμπεριφοράς περιοδοντικά προσβεβλημένων δοντιών μετά την περιοδοντική θεραπεία ή επί απουσία αυτής, βασιζόμενη στην αξιοπιστία των αναλογιών της κλινικής μύλης και ρίζας αλλά και της υπολειπόμενης έναντι της φυσιολογικής οστικής στήριξης, οι οποίες αξιολογήθηκαν ως διαγνωστικοί παράγοντες. Η αξιολόγηση αυτή έγινε με τη βοήθεια γραμμικών μετρήσεων και εμβαδομετρήσεων, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με το λογισμικό πρόγραμμα EMAGO, σε ψηφιακές ακτινογραφίες, που είχαν προκύψει από τη μετατροπή συμβατικών μη τυποποιημένων οπισθοφατνιακών ακτινογραφιών. Το υλικό της μελέτης συγκεντρώθηκε από υπάρχουσες ήδη αρχειοθετημένες συμβατικές οπισθοφατνιακές ακτινογραφίες 45 ασθενών με χρόνια περιοδοντίτιδα βραδείας εξέλιξης, μέσης βαρύτητας ή προκεχωρημένης. Οι ασθενείς αυτοί 5-10 χρόνια πριν, είχαν προσέλθει για περιοδοντική εξέταση και διάγνωση, στα πλαίσια της οποίας είχαν υποβληθεί σε κλινική εξέταση και ακτινολογικό έλεγχο, που αφορούσε στη λήψη οπισθοφατνιακών ακτινογραφιών με τη τεχνική του παραλληλισμού και τη χρήση συγκρατητήρων. Εν συνεχεία, αυτοί οι ασθενείς είτε ολοκλήρωσαν την περιοδοντική θεραπεία και εντάχθηκαν στο σύστημα επανάκλησης και επανεξέτασης, στο οποίο δεν προσήλθαν ποτέ (Ομάδα Α, 15 ασθενείς) ή ανταποκρίθηκαν σε αυτό ικανοποιητικά (Ομάδα Β, 15 ασθενείς) είτε δεν πραγματοποίησαν την απαιτούμενη θεραπεία αλλά προσήλθαν μερικά χρόνια μετά για να υποβληθούν σε αυτή (Ομάδα Γ). Και στις τρεις ομάδες των ασθενών πραγματοποιήθηκε και δεύτερος πλήρης ακτινολογικός έλεγχος, με σκοπό την εκτίμηση της έκτασης αλλά και της βαρύτητας της υπάρχουσας κατάστασης. Η επιλογή τόσο των περιοδοντικών ασθενών όσο και των υπό αξιολόγηση προσθίων δοντιών της άνω και κάτω γνάθου αυτών έγινε με συγκεκριμένα κριτήρια. Τα κριτήρια αυτά σε επίπεδο ασθενούς αφορούσαν σε υγιή συστηματικά άτομα ή σε άτομα που ακόμη και αν είχαν βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό ή ελάμβαναν φάρμακα αυτά δεν θα μπορούσαν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα της περιοδοντικής θεραπείας ή την εξέλιξη της νόσου, σε μη καπνιστές ή καπνιστές μέχρι 10 τσιγάρων την ημέρα, σε άτομα με πλήρη οδοντικό φραγμό ή τουλάχιστον επί απουσίας ορισμένων οπισθίων δοντιών και παρουσία προσθετικής αποκατάστασης αυτή δεν θα έπρεπε να είχε αλλαχθεί στο χρονικό διάστημα που είχε μεσολαβήσει μεταξύ των δύο ακτινολογικών ελέγχων. Τα κριτήρια σε επίπεδο δοντιού αφορούσαν σε δόντια των οποίων η αναλογία κλινικής μύλης και ρίζας ήταν από 0,5 μέχρι 0,72 στα οποία δεν υπήρχαν ενδοστικές βλάβες με μεγάλο βάθος και μικρό εύρος, δηλαδή μικρή ακτινογραφική γωνία, γειτνιάσεις, μη αποδεκτές επανορθωτικές αποκαταστάσεις, κινητικότητα, απόκλιση της θέσης τους στον οδοντικό φραγμό, μετακίνηση σε κάθετη διάσταση και τραύμα σύγκλεισης. Η διαδικασία που ακολουθήθηκε, από τη συγκέντρωση του αρχειακού υλικού δηλαδή την επιλογή των υπό αξιολόγηση προσθίων δοντιών μέχρι την καταγραφή των υπό διερεύνηση και αξιολόγηση αναλογιών, ήταν αρχικά η μετατροπή των δύο μη τυποποιημένων (αρχική και μεταγενέστερη) συμβατικών ακτινογραφιών σε έμμεσες ψηφιακές εικόνες. Ακολούθησε, η επεξεργασία των ψηφιακών αυτών ακτινογραφικών εικόνων ανά ζεύγη και η εφαρμογή του λογισμικού προγράμματος EMAGO, ώστε να αναπαραχθεί η δεύτερη ψηφιακή εικόνα (μεταγενέστερη ακτινογραφία) με την ίδια γεωμετρική τυποποίηση της αρχικής ψηφιακής εικόνας (αρχική ακτινογραφία). Με τον τρόπο αυτή προέκυψε μία τρίτη ψηφιακή εικόνα (ανασυντιθέμενη, reconstruction image), η δημιουργία της οποίας είχε ως βασικό σκοπό τη διόρθωση της πυκνότητας και της αντίθεσης, που υπήρχε προφανώς στη δεύτερη ψηφιακή εικόνα. Εν συνεχεία, έγιναν βασιζόμενες σε συγκεκριμένα σημεία αναφοράς οι μετρήσεις ώστε να προσδιοριστούν γραμμικά και εμβαδομετρικά οι υπό διερεύνηση και αξιολόγηση αναλογίες. Τα σημεία αναφοράς ήταν για κάθε υπό αξιολόγηση δόντι το πλέον προέχον σημείο της μύλης αυτού, το όριο της αδαμαντινο-οστεϊνικής ένωσης, το ακρορρίζιο και το πλέον μυλικό σημείο της κορυφής της φατνιακής απόφυσης. Συγκεκριμένα, οι γραμμικές μετρήσεις της ανατομικής μύλης και της ανατομικής ρίζας έγιναν μόνο στην αρχική ψηφιακή ακτινογραφία, ενώ οι μετρήσεις της κλινικής μύλης και ρίζας, της υπολειπόμενης οστικής στήριξης και της φυσιολογικής οστικής στήριξης έγιναν στην αρχική και στην ανασυντιθέμενη ψηφιακή ακτινογραφία. Αντίστοιχα, οι εμβαδομετρήσεις που αφορούσαν στο εμβαδόν της ανατομικής μύλης και ρίζας έγιναν μόνο στην αρχική ψηφιακή ακτινογραφία, ενώ εκείνες που αφορούσαν στο εμβαδόν της υπολειπόμενης οστικής στήριξης, της φυσιολογικής οστικής στήριξης, καθώς της κλινικής μύλης και ρίζας έγιναν τόσο στην αρχική όσο και στην ανασυντιθέμενη ψηφιακή ακτινογραφία. Οι γραμμικές μετρήσεις που έγιναν αφορούσαν και στις δύο όμορες επιφάνειες των υπό αξιολόγηση δοντιών, ενώ ως τελική τιμή καταγράφηκε η μέση τιμή των δύο μετρήσεων. Επίσης, τόσο οι γραμμικές μετρήσεις όσο και οι εμβαδομετρήσεις σε κάθε υπό αξιολόγηση δόντι έγιναν δύο φορές, εντός χρονικού διαστήματος 15 ημερών από τον ίδιο εξεταστή, αφού προηγουμένως αυτός είχε τυποποιηθεί, προσδιορίζοντας ως τελική τιμή της κάθε μέτρησης τη μέση τιμή των δύο καταγραφών. Η διαδικασία αυτή κρίθηκε αναγκαία προκειμένου να περιοριστεί στο ελάχιστο η πιθανότητα υποτίμησης ή και υπερτίμησης των δεδομένων. Όλες οι μετρήσεις που έγιναν σε αυτή τη μελέτη εκφράστηκαν αποκλειστικά σε pixels, που στο πρόγραμμα EMAGO αποτελεί τη μονάδα μέτρησης, η αντιστοιχία της οποίας είναι 10 pixels ισοδύναμο του 1 χιλιοστού. Για τη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων χρησιμοποιήθηκαν παραμετρικές μέθοδοι, και αυτές ήταν η ανάλυση διακύμανσης κατά ένα παράγοντα (one way analysis of variance, ANOVA), η δοκιμασία Student’s t-test ανά ζεύγη, η δοκιμασία Χ2 καθώς και η μέθοδος της ευθύγραμμης γραμμικής παλινδρόμησης (linear regression analysis) που εφαρμόστηκε ως μονομεταβλητή ανάλυση (univariance analysis). Προσδιορίστηκαν ακόμη, ο παραμετρικός συντελεστής Pearson (r, Pearson rank correlation coefficient) και ο συντελεστής γραμμικής παλινδρόμησης (β, coefficient of variance). Ακόμη, χρησιμοποιήθηκε ο τετράπτυχος πίνακας, με σκοπό να καθοριστεί η ευαισθησία, η ειδικότητα, η θετική και η αρνητική διαγνωστική αξία μεταξύ των δύο τρόπων καταγραφής (γραμμικά και εμβαδομετρικά) των αναλογιών τόσο της κλινικής μύλης και ρίζας όσο και της υπολειπόμενης έναντι της φυσιολογικής οστικής στήριξης. Ο τετράπτυχος αυτός πίνακας έγινε χωριστά για το σύνολο των υπό αξιολόγηση δοντιών κάθε μιας ομάδας ασθενών (180 δόντια) και με κριτήριο διαχωρισμού (cut off point), ως ήδη αναφέρθηκε τα 10 pixels, δηλαδή το 1 χιλιοστό. Για όλες τις περιπτώσεις των συγκρίσεων και συσχετίσεων, αλλά και των κριτηρίων αξιολόγησης μεταξύ των δύο τρόπων μέτρησης των υπό αξιολόγηση αναλογιών, η στατιστική σημαντικότητα προσδιορίσθηκε με όριο πιθανότητας λάθους 1% (p≤0,01). Η ανάλυση των αποτελεσμάτων σε αυτή τη μελέτη έγινε με το στατιστικό πακέτο STATA 9.0. Από τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης μπορούν να διατυπωθούν τα ακόλουθα συμπεράσματα, ως προς τις αναλογίες της κλινικής μύλης και ρίζας αλλά και της υπολειπόμενης έναντι της φυσιολογικής οστικής στήριξης: 1. και οι δύο αυτές αναλογίες μπορούν να αναγνωρίσουν αξιόπιστα την οστική συμπεριφορά των περιοδοντικά προσβεβλημένων δοντιών μετά από τη θεραπεία ή επί απουσία αυτής. 2. η εμβαδομετρική αξιολόγηση των δύο αυτών αναλογιών υπερέχει ως διαγνωστική μέθοδος της γραμμικής, αφού μπορεί να «αναγνωρίσει» σε μεγαλύτερο ποσοστό μεταβολές που προκύπτουν στην οστική συμπεριφορά οι οποίες είναι μέχρι και 1 χιλιοστό. 3. η εμβαδομετρική αξιολόγηση αυτών των αναλογιών διαθέτει υψηλού βαθμού αρνητική προγνωστική αξία, η οποία για τις θετικές ή αρνητικές μεταβολές στην αναλογία της κλινικής μύλης και ρίζας κυμαίνεται από 80,55% μέχρι 86,67% και στην αναλογία της υπολειπόμενης έναντι φυσιολογικής οστικής στήριξης κυμαίνεται από 82,78% μέχρι 85,55%. 4. για κάθε μονάδα αύξησης του εμβαδομετρικού προσδιορισμού των μεταβολών στην αναλογία της κλινικής μύλης και ρίζας αντιστοιχεί αύξηση 0,93 μονάδων του αντίστοιχου γραμμικού προσδιορισμού και αυτό αφορά στους αθεράπευτους ασθενείς και στους θεραπευμένους περιοδοντικά αλλά μη ανταποκρινόμενους στη φάση διατήρησης ασθενείς καθώς και μείωση κατά 0,81 μονάδες του αντίστοιχου γραμμικού προσδιορισμού και αυτό αφορά στους θεραπευμένους περιοδοντικά και πλήρως ανταποκρινόμενους ασθενείς στη φάση διατήρησης του αποτελέσματος. 5. για κάθε μονάδα αύξησης του εμβαδομετρικού προσδιορισμού των μεταβολών στην αναλογία της υπολειπόμενης έναντι φυσιολογικής οστικής στήριξης αντιστοιχεί αύξηση 0,77 μονάδων του αντίστοιχου γραμμικού προσδιορισμού και αυτό αφορά στους θεραπευμένους περιοδοντικά και πλήρως ανταποκρινόμενους στη φάση διατήρησης ασθενείς καθώς και μείωση κατά 0,71 και 0,79 μονάδες του αντίστοιχου γραμμικού προσδιορισμού και αυτό αφορά στους θεραπευμένους περιοδοντικά αλλά μη ανταποκρινόμενους στη φάση διατήρησης ασθενείς καθώς και στους αθεράπευτους ασθενείς.","abstract_html":"Η αναδρομική αυτή ακτινογραφική μελέτη σχεδιάστηκε με σκοπό την αξιολόγηση της οστικής συμπεριφοράς περιοδοντικά προσβεβλημένων δοντιών μετά την περιοδοντική θεραπεία ή επί απουσία αυτής, βασιζόμενη στην αξιοπιστία των αναλογιών της κλινικής μύλης και ρίζας αλλά και της υπολειπόμενης έναντι της φυσιολογικής οστικής στήριξης, οι οποίες αξιολογήθηκαν ως διαγνωστικοί παράγοντες. Η αξιολόγηση αυτή έγινε με τη βοήθεια γραμμικών μετρήσεων και εμβαδομετρήσεων, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με το λογισμικό πρόγραμμα EMAGO, σε ψηφιακές ακτινογραφίες, που είχαν προκύψει από τη μετατροπή συμβατικών μη τυποποιημένων οπισθοφατνιακών ακτινογραφιών. Το υλικό της μελέτης συγκεντρώθηκε από υπάρχουσες ήδη αρχειοθετημένες συμβατικές οπισθοφατνιακές ακτινογραφίες 45 ασθενών με χρόνια περιοδοντίτιδα βραδείας εξέλιξης, μέσης βαρύτητας ή προκεχωρημένης. Οι ασθενείς αυτοί 5-10 χρόνια πριν, είχαν προσέλθει για περιοδοντική εξέταση και διάγνωση, στα πλαίσια της οποίας είχαν υποβληθεί σε κλινική εξέταση και ακτινολογικό έλεγχο, που αφορούσε στη λήψη οπισθοφατνιακών ακτινογραφιών με τη τεχνική του παραλληλισμού και τη χρήση συγκρατητήρων. Εν συνεχεία, αυτοί οι ασθενείς είτε ολοκλήρωσαν την περιοδοντική θεραπεία και εντάχθηκαν στο σύστημα επανάκλησης και επανεξέτασης, στο οποίο δεν προσήλθαν ποτέ (Ομάδα Α, 15 ασθενείς) ή ανταποκρίθηκαν σε αυτό ικανοποιητικά (Ομάδα Β, 15 ασθενείς) είτε δεν πραγματοποίησαν την απαιτούμενη θεραπεία αλλά προσήλθαν μερικά χρόνια μετά για να υποβληθούν σε αυτή (Ομάδα Γ). Και στις τρεις ομάδες των ασθενών πραγματοποιήθηκε και δεύτερος πλήρης ακτινολογικός έλεγχος, με σκοπό την εκτίμηση της έκτασης αλλά και της βαρύτητας της υπάρχουσας κατάστασης. Η επιλογή τόσο των περιοδοντικών ασθενών όσο και των υπό αξιολόγηση προσθίων δοντιών της άνω και κάτω γνάθου αυτών έγινε με συγκεκριμένα κριτήρια. Τα κριτήρια αυτά σε επίπεδο ασθενούς αφορούσαν σε υγιή συστηματικά άτομα ή σε άτομα που ακόμη και αν είχαν βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό ή ελάμβαναν φάρμακα αυτά δεν θα μπορούσαν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα της περιοδοντικής θεραπείας ή την εξέλιξη της νόσου, σε μη καπνιστές ή καπνιστές μέχρι 10 τσιγάρων την ημέρα, σε άτομα με πλήρη οδοντικό φραγμό ή τουλάχιστον επί απουσίας ορισμένων οπισθίων δοντιών και παρουσία προσθετικής αποκατάστασης αυτή δεν θα έπρεπε να είχε αλλαχθεί στο χρονικό διάστημα που είχε μεσολαβήσει μεταξύ των δύο ακτινολογικών ελέγχων. Τα κριτήρια σε επίπεδο δοντιού αφορούσαν σε δόντια των οποίων η αναλογία κλινικής μύλης και ρίζας ήταν από 0,5 μέχρι 0,72 στα οποία δεν υπήρχαν ενδοστικές βλάβες με μεγάλο βάθος και μικρό εύρος, δηλαδή μικρή ακτινογραφική γωνία, γειτνιάσεις, μη αποδεκτές επανορθωτικές αποκαταστάσεις, κινητικότητα, απόκλιση της θέσης τους στον οδοντικό φραγμό, μετακίνηση σε κάθετη διάσταση και τραύμα σύγκλεισης. Η διαδικασία που ακολουθήθηκε, από τη συγκέντρωση του αρχειακού υλικού δηλαδή την επιλογή των υπό αξιολόγηση προσθίων δοντιών μέχρι την καταγραφή των υπό διερεύνηση και αξιολόγηση αναλογιών, ήταν αρχικά η μετατροπή των δύο μη τυποποιημένων (αρχική και μεταγενέστερη) συμβατικών ακτινογραφιών σε έμμεσες ψηφιακές εικόνες. Ακολούθησε, η επεξεργασία των ψηφιακών αυτών ακτινογραφικών εικόνων ανά ζεύγη και η εφαρμογή του λογισμικού προγράμματος EMAGO, ώστε να αναπαραχθεί η δεύτερη ψηφιακή εικόνα (μεταγενέστερη ακτινογραφία) με την ίδια γεωμετρική τυποποίηση της αρχικής ψηφιακής εικόνας (αρχική ακτινογραφία). Με τον τρόπο αυτή προέκυψε μία τρίτη ψηφιακή εικόνα (ανασυντιθέμενη, reconstruction image), η δημιουργία της οποίας είχε ως βασικό σκοπό τη διόρθωση της πυκνότητας και της αντίθεσης, που υπήρχε προφανώς στη δεύτερη ψηφιακή εικόνα. Εν συνεχεία, έγιναν βασιζόμενες σε συγκεκριμένα σημεία αναφοράς οι μετρήσεις ώστε να προσδιοριστούν γραμμικά και εμβαδομετρικά οι υπό διερεύνηση και αξιολόγηση αναλογίες. Τα σημεία αναφοράς ήταν για κάθε υπό αξιολόγηση δόντι το πλέον προέχον σημείο της μύλης αυτού, το όριο της αδαμαντινο-οστεϊνικής ένωσης, το ακρορρίζιο και το πλέον μυλικό σημείο της κορυφής της φατνιακής απόφυσης. Συγκεκριμένα, οι γραμμικές μετρήσεις της ανατομικής μύλης και της ανατομικής ρίζας έγιναν μόνο στην αρχική ψηφιακή ακτινογραφία, ενώ οι μετρήσεις της κλινικής μύλης και ρίζας, της υπολειπόμενης οστικής στήριξης και της φυσιολογικής οστικής στήριξης έγιναν στην αρχική και στην ανασυντιθέμενη ψηφιακή ακτινογραφία. Αντίστοιχα, οι εμβαδομετρήσεις που αφορούσαν στο εμβαδόν της ανατομικής μύλης και ρίζας έγιναν μόνο στην αρχική ψηφιακή ακτινογραφία, ενώ εκείνες που αφορούσαν στο εμβαδόν της υπολειπόμενης οστικής στήριξης, της φυσιολογικής οστικής στήριξης, καθώς της κλινικής μύλης και ρίζας έγιναν τόσο στην αρχική όσο και στην ανασυντιθέμενη ψηφιακή ακτινογραφία. Οι γραμμικές μετρήσεις που έγιναν αφορούσαν και στις δύο όμορες επιφάνειες των υπό αξιολόγηση δοντιών, ενώ ως τελική τιμή καταγράφηκε η μέση τιμή των δύο μετρήσεων. Επίσης, τόσο οι γραμμικές μετρήσεις όσο και οι εμβαδομετρήσεις σε κάθε υπό αξιολόγηση δόντι έγιναν δύο φορές, εντός χρονικού διαστήματος 15 ημερών από τον ίδιο εξεταστή, αφού προηγουμένως αυτός είχε τυποποιηθεί, προσδιορίζοντας ως τελική τιμή της κάθε μέτρησης τη μέση τιμή των δύο καταγραφών. Η διαδικασία αυτή κρίθηκε αναγκαία προκειμένου να περιοριστεί στο ελάχιστο η πιθανότητα υποτίμησης ή και υπερτίμησης των δεδομένων. Όλες οι μετρήσεις που έγιναν σε αυτή τη μελέτη εκφράστηκαν αποκλειστικά σε pixels, που στο πρόγραμμα EMAGO αποτελεί τη μονάδα μέτρησης, η αντιστοιχία της οποίας είναι 10 pixels ισοδύναμο του 1 χιλιοστού. Για τη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων χρησιμοποιήθηκαν παραμετρικές μέθοδοι, και αυτές ήταν η ανάλυση διακύμανσης κατά ένα παράγοντα (one way analysis of variance, ANOVA), η δοκιμασία Student’s t-test ανά ζεύγη, η δοκιμασία Χ2 καθώς και η μέθοδος της ευθύγραμμης γραμμικής παλινδρόμησης (linear regression analysis) που εφαρμόστηκε ως μονομεταβλητή ανάλυση (univariance analysis). Προσδιορίστηκαν ακόμη, ο παραμετρικός συντελεστής Pearson (r, Pearson rank correlation coefficient) και ο συντελεστής γραμμικής παλινδρόμησης (β, coefficient of variance). Ακόμη, χρησιμοποιήθηκε ο τετράπτυχος πίνακας, με σκοπό να καθοριστεί η ευαισθησία, η ειδικότητα, η θετική και η αρνητική διαγνωστική αξία μεταξύ των δύο τρόπων καταγραφής (γραμμικά και εμβαδομετρικά) των αναλογιών τόσο της κλινικής μύλης και ρίζας όσο και της υπολειπόμενης έναντι της φυσιολογικής οστικής στήριξης. Ο τετράπτυχος αυτός πίνακας έγινε χωριστά για το σύνολο των υπό αξιολόγηση δοντιών κάθε μιας ομάδας ασθενών (180 δόντια) και με κριτήριο διαχωρισμού (cut off point), ως ήδη αναφέρθηκε τα 10 pixels, δηλαδή το 1 χιλιοστό. Για όλες τις περιπτώσεις των συγκρίσεων και συσχετίσεων, αλλά και των κριτηρίων αξιολόγησης μεταξύ των δύο τρόπων μέτρησης των υπό αξιολόγηση αναλογιών, η στατιστική σημαντικότητα προσδιορίσθηκε με όριο πιθανότητας λάθους 1% (p≤0,01). Η ανάλυση των αποτελεσμάτων σε αυτή τη μελέτη έγινε με το στατιστικό πακέτο STATA 9.0. Από τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης μπορούν να διατυπωθούν τα ακόλουθα συμπεράσματα, ως προς τις αναλογίες της κλινικής μύλης και ρίζας αλλά και της υπολειπόμενης έναντι της φυσιολογικής οστικής στήριξης: 1. και οι δύο αυτές αναλογίες μπορούν να αναγνωρίσουν αξιόπιστα την οστική συμπεριφορά των περιοδοντικά προσβεβλημένων δοντιών μετά από τη θεραπεία ή επί απουσία αυτής. 2. η εμβαδομετρική αξιολόγηση των δύο αυτών αναλογιών υπερέχει ως διαγνωστική μέθοδος της γραμμικής, αφού μπορεί να «αναγνωρίσει» σε μεγαλύτερο ποσοστό μεταβολές που προκύπτουν στην οστική συμπεριφορά οι οποίες είναι μέχρι και 1 χιλιοστό. 3. η εμβαδομετρική αξιολόγηση αυτών των αναλογιών διαθέτει υψηλού βαθμού αρνητική προγνωστική αξία, η οποία για τις θετικές ή αρνητικές μεταβολές στην αναλογία της κλινικής μύλης και ρίζας κυμαίνεται από 80,55% μέχρι 86,67% και στην αναλογία της υπολειπόμενης έναντι φυσιολογικής οστικής στήριξης κυμαίνεται από 82,78% μέχρι 85,55%. 4. για κάθε μονάδα αύξησης του εμβαδομετρικού προσδιορισμού των μεταβολών στην αναλογία της κλινικής μύλης και ρίζας αντιστοιχεί αύξηση 0,93 μονάδων του αντίστοιχου γραμμικού προσδιορισμού και αυτό αφορά στους αθεράπευτους ασθενείς και στους θεραπευμένους περιοδοντικά αλλά μη ανταποκρινόμενους στη φάση διατήρησης ασθενείς καθώς και μείωση κατά 0,81 μονάδες του αντίστοιχου γραμμικού προσδιορισμού και αυτό αφορά στους θεραπευμένους περιοδοντικά και πλήρως ανταποκρινόμενους ασθενείς στη φάση διατήρησης του αποτελέσματος. 5. για κάθε μονάδα αύξησης του εμβαδομετρικού προσδιορισμού των μεταβολών στην αναλογία της υπολειπόμενης έναντι φυσιολογικής οστικής στήριξης αντιστοιχεί αύξηση 0,77 μονάδων του αντίστοιχου γραμμικού προσδιορισμού και αυτό αφορά στους θεραπευμένους περιοδοντικά και πλήρως ανταποκρινόμενους στη φάση διατήρησης ασθενείς καθώς και μείωση κατά 0,71 και 0,79 μονάδες του αντίστοιχου γραμμικού προσδιορισμού και αυτό αφορά στους θεραπευμένους περιοδοντικά αλλά μη ανταποκρινόμενους στη φάση διατήρησης ασθενείς καθώς και στους αθεράπευτους ασθενείς.","abstract_has_math":false,"creators":["Καραΐσκου Μαρία","Karaiskou Maria"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2016,"date_issued":"2016","date_published":"2016","updated_at":"2026-11-19T05:28:04Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1446807"],"render_values":[{"text":"uoadl:1446807","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1446807","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1446807","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A1446807","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Καραΐσκου Μαρία","Karaiskou Maria"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2016"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1446807","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1446807"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η αναδρομική αυτή ακτινογραφική μελέτη σχεδιάστηκε με σκοπό την αξιολόγηση της οστικής συμπεριφοράς περιοδοντικά προσβεβλημένων δοντιών μετά την περιοδοντική θεραπεία ή επί απουσία αυτής, βασιζόμενη στην αξιοπιστία των αναλογιών της κλινικής μύλης και ρίζας αλλά και της υπολειπόμενης έναντι της φυσιολογικής οστικής στήριξης, οι οποίες αξιολογήθηκαν ως διαγνωστικοί παράγοντες. Η αξιολόγηση αυτή έγινε με τη βοήθεια γραμμικών μετρήσεων και εμβαδομετρήσεων, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με το λογισμικό πρόγραμμα EMAGO, σε ψηφιακές ακτινογραφίες, που είχαν προκύψει από τη μετατροπή συμβατικών μη τυποποιημένων οπισθοφατνιακών ακτινογραφιών. Το υλικό της μελέτης συγκεντρώθηκε από υπάρχουσες ήδη αρχειοθετημένες συμβατικές οπισθοφατνιακές ακτινογραφίες 45 ασθενών με χρόνια περιοδοντίτιδα βραδείας εξέλιξης, μέσης βαρύτητας ή προκεχωρημένης. Οι ασθενείς αυτοί 5-10 χρόνια πριν, είχαν προσέλθει για περιοδοντική εξέταση και διάγνωση, στα πλαίσια της οποίας είχαν υποβληθεί σε κλινική εξέταση και ακτινολογικό έλεγχο, που αφορούσε στη λήψη οπισθοφατνιακών ακτινογραφιών με τη τεχνική του παραλληλισμού και τη χρήση συγκρατητήρων. Εν συνεχεία, αυτοί οι ασθενείς είτε ολοκλήρωσαν την περιοδοντική θεραπεία και εντάχθηκαν στο σύστημα επανάκλησης και επανεξέτασης, στο οποίο δεν προσήλθαν ποτέ (Ομάδα Α, 15 ασθενείς) ή ανταποκρίθηκαν σε αυτό ικανοποιητικά (Ομάδα Β, 15 ασθενείς) είτε δεν πραγματοποίησαν την απαιτούμενη θεραπεία αλλά προσήλθαν μερικά χρόνια μετά για να υποβληθούν σε αυτή (Ομάδα Γ). Και στις τρεις ομάδες των ασθενών πραγματοποιήθηκε και δεύτερος πλήρης ακτινολογικός έλεγχος, με σκοπό την εκτίμηση της έκτασης αλλά και της βαρύτητας της υπάρχουσας κατάστασης. Η επιλογή τόσο των περιοδοντικών ασθενών όσο και των υπό αξιολόγηση προσθίων δοντιών της άνω και κάτω γνάθου αυτών έγινε με συγκεκριμένα κριτήρια. Τα κριτήρια αυτά σε επίπεδο ασθενούς αφορούσαν σε υγιή συστηματικά άτομα ή σε άτομα που ακόμη και αν είχαν βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό ή ελάμβαναν φάρμακα αυτά δεν θα μπορούσαν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα της περιοδοντικής θεραπείας ή την εξέλιξη της νόσου, σε μη καπνιστές ή καπνιστές μέχρι 10 τσιγάρων την ημέρα, σε άτομα με πλήρη οδοντικό φραγμό ή τουλάχιστον επί απουσίας ορισμένων οπισθίων δοντιών και παρουσία προσθετικής αποκατάστασης αυτή δεν θα έπρεπε να είχε αλλαχθεί στο χρονικό διάστημα που είχε μεσολαβήσει μεταξύ των δύο ακτινολογικών ελέγχων. Τα κριτήρια σε επίπεδο δοντιού αφορούσαν σε δόντια των οποίων η αναλογία κλινικής μύλης και ρίζας ήταν από 0,5 μέχρι 0,72 στα οποία δεν υπήρχαν ενδοστικές βλάβες με μεγάλο βάθος και μικρό εύρος, δηλαδή μικρή ακτινογραφική γωνία, γειτνιάσεις, μη αποδεκτές επανορθωτικές αποκαταστάσεις, κινητικότητα, απόκλιση της θέσης τους στον οδοντικό φραγμό, μετακίνηση σε κάθετη διάσταση και τραύμα σύγκλεισης. Η διαδικασία που ακολουθήθηκε, από τη συγκέντρωση του αρχειακού υλικού δηλαδή την επιλογή των υπό αξιολόγηση προσθίων δοντιών μέχρι την καταγραφή των υπό διερεύνηση και αξιολόγηση αναλογιών, ήταν αρχικά η μετατροπή των δύο μη τυποποιημένων (αρχική και μεταγενέστερη) συμβατικών ακτινογραφιών σε έμμεσες ψηφιακές εικόνες. Ακολούθησε, η επεξεργασία των ψηφιακών αυτών ακτινογραφικών εικόνων ανά ζεύγη και η εφαρμογή του λογισμικού προγράμματος EMAGO, ώστε να αναπαραχθεί η δεύτερη ψηφιακή εικόνα (μεταγενέστερη ακτινογραφία) με την ίδια γεωμετρική τυποποίηση της αρχικής ψηφιακής εικόνας (αρχική ακτινογραφία). Με τον τρόπο αυτή προέκυψε μία τρίτη ψηφιακή εικόνα (ανασυντιθέμενη, reconstruction image), η δημιουργία της οποίας είχε ως βασικό σκοπό τη διόρθωση της πυκνότητας και της αντίθεσης, που υπήρχε προφανώς στη δεύτερη ψηφιακή εικόνα. Εν συνεχεία, έγιναν βασιζόμενες σε συγκεκριμένα σημεία αναφοράς οι μετρήσεις ώστε να προσδιοριστούν γραμμικά και εμβαδομετρικά οι υπό διερεύνηση και αξιολόγηση αναλογίες. Τα σημεία αναφοράς ήταν για κάθε υπό αξιολόγηση δόντι το πλέον προέχον σημείο της μύλης αυτού, το όριο της αδαμαντινο-οστεϊνικής ένωσης, το ακρορρίζιο και το πλέον μυλικό σημείο της κορυφής της φατνιακής απόφυσης. Συγκεκριμένα, οι γραμμικές μετρήσεις της ανατομικής μύλης και της ανατομικής ρίζας έγιναν μόνο στην αρχική ψηφιακή ακτινογραφία, ενώ οι μετρήσεις της κλινικής μύλης και ρίζας, της υπολειπόμενης οστικής στήριξης και της φυσιολογικής οστικής στήριξης έγιναν στην αρχική και στην ανασυντιθέμενη ψηφιακή ακτινογραφία. Αντίστοιχα, οι εμβαδομετρήσεις που αφορούσαν στο εμβαδόν της ανατομικής μύλης και ρίζας έγιναν μόνο στην αρχική ψηφιακή ακτινογραφία, ενώ εκείνες που αφορούσαν στο εμβαδόν της υπολειπόμενης οστικής στήριξης, της φυσιολογικής οστικής στήριξης, καθώς της κλινικής μύλης και ρίζας έγιναν τόσο στην αρχική όσο και στην ανασυντιθέμενη ψηφιακή ακτινογραφία. Οι γραμμικές μετρήσεις που έγιναν αφορούσαν και στις δύο όμορες επιφάνειες των υπό αξιολόγηση δοντιών, ενώ ως τελική τιμή καταγράφηκε η μέση τιμή των δύο μετρήσεων. Επίσης, τόσο οι γραμμικές μετρήσεις όσο και οι εμβαδομετρήσεις σε κάθε υπό αξιολόγηση δόντι έγιναν δύο φορές, εντός χρονικού διαστήματος 15 ημερών από τον ίδιο εξεταστή, αφού προηγουμένως αυτός είχε τυποποιηθεί, προσδιορίζοντας ως τελική τιμή της κάθε μέτρησης τη μέση τιμή των δύο καταγραφών. Η διαδικασία αυτή κρίθηκε αναγκαία προκειμένου να περιοριστεί στο ελάχιστο η πιθανότητα υποτίμησης ή και υπερτίμησης των δεδομένων. Όλες οι μετρήσεις που έγιναν σε αυτή τη μελέτη εκφράστηκαν αποκλειστικά σε pixels, που στο πρόγραμμα EMAGO αποτελεί τη μονάδα μέτρησης, η αντιστοιχία της οποίας είναι 10 pixels ισοδύναμο του 1 χιλιοστού. Για τη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων χρησιμοποιήθηκαν παραμετρικές μέθοδοι, και αυτές ήταν η ανάλυση διακύμανσης κατά ένα παράγοντα (one way analysis of variance, ANOVA), η δοκιμασία Student’s t-test ανά ζεύγη, η δοκιμασία Χ2 καθώς και η μέθοδος της ευθύγραμμης γραμμικής παλινδρόμησης (linear regression analysis) που εφαρμόστηκε ως μονομεταβλητή ανάλυση (univariance analysis). Προσδιορίστηκαν ακόμη, ο παραμετρικός συντελεστής Pearson (r, Pearson rank correlation coefficient) και ο συντελεστής γραμμικής παλινδρόμησης (β, coefficient of variance). Ακόμη, χρησιμοποιήθηκε ο τετράπτυχος πίνακας, με σκοπό να καθοριστεί η ευαισθησία, η ειδικότητα, η θετική και η αρνητική διαγνωστική αξία μεταξύ των δύο τρόπων καταγραφής (γραμμικά και εμβαδομετρικά) των αναλογιών τόσο της κλινικής μύλης και ρίζας όσο και της υπολειπόμενης έναντι της φυσιολογικής οστικής στήριξης. Ο τετράπτυχος αυτός πίνακας έγινε χωριστά για το σύνολο των υπό αξιολόγηση δοντιών κάθε μιας ομάδας ασθενών (180 δόντια) και με κριτήριο διαχωρισμού (cut off point), ως ήδη αναφέρθηκε τα 10 pixels, δηλαδή το 1 χιλιοστό. Για όλες τις περιπτώσεις των συγκρίσεων και συσχετίσεων, αλλά και των κριτηρίων αξιολόγησης μεταξύ των δύο τρόπων μέτρησης των υπό αξιολόγηση αναλογιών, η στατιστική σημαντικότητα προσδιορίσθηκε με όριο πιθανότητας λάθους 1% (p≤0,01). Η ανάλυση των αποτελεσμάτων σε αυτή τη μελέτη έγινε με το στατιστικό πακέτο STATA 9.0. Από τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης μπορούν να διατυπωθούν τα ακόλουθα συμπεράσματα, ως προς τις αναλογίες της κλινικής μύλης και ρίζας αλλά και της υπολειπόμενης έναντι της φυσιολογικής οστικής στήριξης: 1. και οι δύο αυτές αναλογίες μπορούν να αναγνωρίσουν αξιόπιστα την οστική συμπεριφορά των περιοδοντικά προσβεβλημένων δοντιών μετά από τη θεραπεία ή επί απουσία αυτής. 2. η εμβαδομετρική αξιολόγηση των δύο αυτών αναλογιών υπερέχει ως διαγνωστική μέθοδος της γραμμικής, αφού μπορεί να «αναγνωρίσει» σε μεγαλύτερο ποσοστό μεταβολές που προκύπτουν στην οστική συμπεριφορά οι οποίες είναι μέχρι και 1 χιλιοστό. 3. η εμβαδομετρική αξιολόγηση αυτών των αναλογιών διαθέτει υψηλού βαθμού αρνητική προγνωστική αξία, η οποία για τις θετικές ή αρνητικές μεταβολές στην αναλογία της κλινικής μύλης και ρίζας κυμαίνεται από 80,55% μέχρι 86,67% και στην αναλογία της υπολειπόμενης έναντι φυσιολογικής οστικής στήριξης κυμαίνεται από 82,78% μέχρι 85,55%. 4. για κάθε μονάδα αύξησης του εμβαδομετρικού προσδιορισμού των μεταβολών στην αναλογία της κλινικής μύλης και ρίζας αντιστοιχεί αύξηση 0,93 μονάδων του αντίστοιχου γραμμικού προσδιορισμού και αυτό αφορά στους αθεράπευτους ασθενείς και στους θεραπευμένους περιοδοντικά αλλά μη ανταποκρινόμενους στη φάση διατήρησης ασθενείς καθώς και μείωση κατά 0,81 μονάδες του αντίστοιχου γραμμικού προσδιορισμού και αυτό αφορά στους θεραπευμένους περιοδοντικά και πλήρως ανταποκρινόμενους ασθενείς στη φάση διατήρησης του αποτελέσματος. 5. για κάθε μονάδα αύξησης του εμβαδομετρικού προσδιορισμού των μεταβολών στην αναλογία της υπολειπόμενης έναντι φυσιολογικής οστικής στήριξης αντιστοιχεί αύξηση 0,77 μονάδων του αντίστοιχου γραμμικού προσδιορισμού και αυτό αφορά στους θεραπευμένους περιοδοντικά και πλήρως ανταποκρινόμενους στη φάση διατήρησης ασθενείς καθώς και μείωση κατά 0,71 και 0,79 μονάδες του αντίστοιχου γραμμικού προσδιορισμού και αυτό αφορά στους θεραπευμένους περιοδοντικά αλλά μη ανταποκρινόμενους στη φάση διατήρησης ασθενείς καθώς και στους αθεράπευτους ασθενείς.","The aim of this retrospective radiographic study was to evaluate bone behavior of periodontally compromised teeth treated or not for chronic periodontitis. Clinical crown-root ratio and residual over physiologic bone support, were examined as diagnostic factors. This assessment was performed using both linear and surface area measurements in digital images which have been generated by conventional non-standardized periapical radiographs, with the EMAGO software. The sample was selected from already existing conventional periapical radiographs of radiographic files of 45 patients suffering from advanced or moderate chronic periodontitis. These patients were examined clinically 5 to 10 years ago and the radiographs were performed with the parallel technique and application of radiographic holders. Subsequently, these patients either completed periodontal treatment and never included in a supportive periodontal treatment (Group A, 15 patients) or responded to it adequately (Group B, 15 patients) or did not perform the necessary treatment but they came few years later to undergo this treatment (Group C). In all three groups of patients a second full mouth radiographic examination was performed in order to assess the extent and severity of periodontal disease. The collection of the sample as well as the evaluation of the maxillary and mandibular front teeth was performed under specific selection criteria. These criteria on a patient level included good general health (patients with any systematic condition or under medication that could affect the progression of periodontal disease or the treatment outcome were excluded), smoking habits (patients should not smoke more than 10 cigarettes per day), and a full dentition, or in case of partial posterior edentulism, prosthetic restorations should be misfitted during the period between the two radiographic examinations. The inclusion criteria on a tooth level included crown-root ratio varying from 0.5 to 0.72, the absence of any deep and narrow intraosseous defect, proximities, misfitting prosthetic restorations, tooth mobility and tooth movement, extrusion and trauma from occlusion. After the collection of archival material the two non-standardized (initial and subsequent) conventional radiographs were converted to indirect digital images. Followingly these digital radiographic images were processed in pairs and a second digital image (later radiograph) with the same geometric formulation of the original digital image (initial radiograph) was produced. Therefore a third digital image was reconstructed (reconstruction image), aiming to correct the density and contrast of the second digital image. Subsequently, the linear and surface area measurements were based on specific benchmarks to identify the ratios. The benchmarks were for each tooth the most prominent point of its crown, the cemento-enamel junction, the root appex and the most coronal point of the alveolar crest. Specifically, the linear measurements of the anatomical crown and root were performed only in the original digital radiography, while the measurements of the clinical crown and root, of the remaining bone support as well as physiologic bone support were evaluated in the initial and reconstructed digital radiographs. Correspondingly, surface area measurements related to the area of the anatomic crown and root were performed only in the initial digital radiograph, while those corresponding to the surface of the remaining bone support, normal bone support, as well as the clinical crown and root were performed both in the initial and the reconstructed digital radiographs. Linear measurements were made on the interproximal surfaces of the examined teeth and the mean value of these two measurements was recorded. Moreover, both linear and surface area measurements on each tooth were twice evaluated within a period of 15 days by the same calibrated examiner, determining the final value of each measurement as the mean value of two recordings. This procedure was necessary in order to minimize the probability of underestimation or overestimation of the data. All measurements performed in this study were expressed exclusively in pixels, which is the measurement unit of the EMAGO software. 10 pixels are equivalent to 1 mm. For the statistical analysis of the results, parametric methods were applied, namely the one way analysis of variance (ANOVA), the Student's t-test pairs assay, the X2 test as well as linear regression analysis which was performed as univariance analysis. Moreover, Pearson rank correlation coefficient (r) and the linear regression coefficient of variance (b), coefficients were determined. Furthermore, a fourfold table was used in order to determine the sensitivity, specificity, positive and negative predictive value between the two recordings (linear and surface area measurements) of the ratios of both clinical crown and root and residual versus normal bone support. The fourfold table was done separately for all the examined teeth of each group of patients (180 teeth) and cut off point, as already mentioned the 10 pixels, i.e. 1 mm. For all the comparisons and correlations as well as the criteria for assessment between the two measurements of the evaluated ratios, statistical significance was determined with 1% error probability threshold (p≤0.01). Analysis of the results in this study was done with the statistical package STATA 9.0. The following findings can be extracted from the results of this study as to the ratios of the clinical crown and root and the residual versus normal bone support: 1. both ratios can reliably recognize bone behavior of periodontally compromised teeth after periodontal treatment, or in its absence. 2. surface area evaluation of these two ratios is superior to linear as a diagnostic method for bone behavior, since it can \"recognize\" a higher percentage of changes smaller than 1 mm. 3. surface area evaluation of these ratios presents a high negative predictive value, which ranged for changes in the clinical crown and root ratio from 80.55% to 86.67% and for the ratio of residual versus normal bone support from 82.78% to 85.55%. 4. every unit increment of the area measuring for determining changes in the ratio of the clinical crown and root represents an increase of 0.93 units of the corresponding linear determination and this concerns the untreated and treated patients but non compliant at the maintenance program as well as a decrease of 0.81 units of the corresponding linear determination and this concerns treated periodontally and fully responding patients in the a maintenance phase. 5. every unit increment of the area measured for the determination of changes in the ratio of residual versus normal bone support represents an increase of 0.77 units of the corresponding linear determination and this concerns patients treated periodontally and fully complying to the maintenance program as well as a reduction of 0.71 and 0.79 units of the corresponding linear determination and this concerns patients treated periodοntally but non compliers in the maintenance program and to untreated patients respectively."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Αξιολόγηση της αξιοπιστίας των ακτινογραφικών μετρήσεων, γραμμικών και εμβαδομετρικών, για τον προσδιορισμό της οστικής συμπεριφοράς περιοδοντικά θεραπευμένων ή μη δοντιών"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Καραΐσκου Μαρία","Karaiskou Maria"],"dc:date":["2016"],"dc:description":["Η αναδρομική αυτή ακτινογραφική μελέτη σχεδιάστηκε με σκοπό την αξιολόγηση της οστικής συμπεριφοράς περιοδοντικά προσβεβλημένων δοντιών μετά την περιοδοντική θεραπεία ή επί απουσία αυτής, βασιζόμενη στην αξιοπιστία των αναλογιών της κλινικής μύλης και ρίζας αλλά και της υπολειπόμενης έναντι της φυσιολογικής οστικής στήριξης, οι οποίες αξιολογήθηκαν ως διαγνωστικοί παράγοντες. Η αξιολόγηση αυτή έγινε με τη βοήθεια γραμμικών μετρήσεων και εμβαδομετρήσεων, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με το λογισμικό πρόγραμμα EMAGO, σε ψηφιακές ακτινογραφίες, που είχαν προκύψει από τη μετατροπή συμβατικών μη τυποποιημένων οπισθοφατνιακών ακτινογραφιών. Το υλικό της μελέτης συγκεντρώθηκε από υπάρχουσες ήδη αρχειοθετημένες συμβατικές οπισθοφατνιακές ακτινογραφίες 45 ασθενών με χρόνια περιοδοντίτιδα βραδείας εξέλιξης, μέσης βαρύτητας ή προκεχωρημένης. Οι ασθενείς αυτοί 5-10 χρόνια πριν, είχαν προσέλθει για περιοδοντική εξέταση και διάγνωση, στα πλαίσια της οποίας είχαν υποβληθεί σε κλινική εξέταση και ακτινολογικό έλεγχο, που αφορούσε στη λήψη οπισθοφατνιακών ακτινογραφιών με τη τεχνική του παραλληλισμού και τη χρήση συγκρατητήρων. Εν συνεχεία, αυτοί οι ασθενείς είτε ολοκλήρωσαν την περιοδοντική θεραπεία και εντάχθηκαν στο σύστημα επανάκλησης και επανεξέτασης, στο οποίο δεν προσήλθαν ποτέ (Ομάδα Α, 15 ασθενείς) ή ανταποκρίθηκαν σε αυτό ικανοποιητικά (Ομάδα Β, 15 ασθενείς) είτε δεν πραγματοποίησαν την απαιτούμενη θεραπεία αλλά προσήλθαν μερικά χρόνια μετά για να υποβληθούν σε αυτή (Ομάδα Γ). Και στις τρεις ομάδες των ασθενών πραγματοποιήθηκε και δεύτερος πλήρης ακτινολογικός έλεγχος, με σκοπό την εκτίμηση της έκτασης αλλά και της βαρύτητας της υπάρχουσας κατάστασης. Η επιλογή τόσο των περιοδοντικών ασθενών όσο και των υπό αξιολόγηση προσθίων δοντιών της άνω και κάτω γνάθου αυτών έγινε με συγκεκριμένα κριτήρια. Τα κριτήρια αυτά σε επίπεδο ασθενούς αφορούσαν σε υγιή συστηματικά άτομα ή σε άτομα που ακόμη και αν είχαν βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό ή ελάμβαναν φάρμακα αυτά δεν θα μπορούσαν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα της περιοδοντικής θεραπείας ή την εξέλιξη της νόσου, σε μη καπνιστές ή καπνιστές μέχρι 10 τσιγάρων την ημέρα, σε άτομα με πλήρη οδοντικό φραγμό ή τουλάχιστον επί απουσίας ορισμένων οπισθίων δοντιών και παρουσία προσθετικής αποκατάστασης αυτή δεν θα έπρεπε να είχε αλλαχθεί στο χρονικό διάστημα που είχε μεσολαβήσει μεταξύ των δύο ακτινολογικών ελέγχων. Τα κριτήρια σε επίπεδο δοντιού αφορούσαν σε δόντια των οποίων η αναλογία κλινικής μύλης και ρίζας ήταν από 0,5 μέχρι 0,72 στα οποία δεν υπήρχαν ενδοστικές βλάβες με μεγάλο βάθος και μικρό εύρος, δηλαδή μικρή ακτινογραφική γωνία, γειτνιάσεις, μη αποδεκτές επανορθωτικές αποκαταστάσεις, κινητικότητα, απόκλιση της θέσης τους στον οδοντικό φραγμό, μετακίνηση σε κάθετη διάσταση και τραύμα σύγκλεισης. Η διαδικασία που ακολουθήθηκε, από τη συγκέντρωση του αρχειακού υλικού δηλαδή την επιλογή των υπό αξιολόγηση προσθίων δοντιών μέχρι την καταγραφή των υπό διερεύνηση και αξιολόγηση αναλογιών, ήταν αρχικά η μετατροπή των δύο μη τυποποιημένων (αρχική και μεταγενέστερη) συμβατικών ακτινογραφιών σε έμμεσες ψηφιακές εικόνες. Ακολούθησε, η επεξεργασία των ψηφιακών αυτών ακτινογραφικών εικόνων ανά ζεύγη και η εφαρμογή του λογισμικού προγράμματος EMAGO, ώστε να αναπαραχθεί η δεύτερη ψηφιακή εικόνα (μεταγενέστερη ακτινογραφία) με την ίδια γεωμετρική τυποποίηση της αρχικής ψηφιακής εικόνας (αρχική ακτινογραφία). Με τον τρόπο αυτή προέκυψε μία τρίτη ψηφιακή εικόνα (ανασυντιθέμενη, reconstruction image), η δημιουργία της οποίας είχε ως βασικό σκοπό τη διόρθωση της πυκνότητας και της αντίθεσης, που υπήρχε προφανώς στη δεύτερη ψηφιακή εικόνα. Εν συνεχεία, έγιναν βασιζόμενες σε συγκεκριμένα σημεία αναφοράς οι μετρήσεις ώστε να προσδιοριστούν γραμμικά και εμβαδομετρικά οι υπό διερεύνηση και αξιολόγηση αναλογίες. Τα σημεία αναφοράς ήταν για κάθε υπό αξιολόγηση δόντι το πλέον προέχον σημείο της μύλης αυτού, το όριο της αδαμαντινο-οστεϊνικής ένωσης, το ακρορρίζιο και το πλέον μυλικό σημείο της κορυφής της φατνιακής απόφυσης. Συγκεκριμένα, οι γραμμικές μετρήσεις της ανατομικής μύλης και της ανατομικής ρίζας έγιναν μόνο στην αρχική ψηφιακή ακτινογραφία, ενώ οι μετρήσεις της κλινικής μύλης και ρίζας, της υπολειπόμενης οστικής στήριξης και της φυσιολογικής οστικής στήριξης έγιναν στην αρχική και στην ανασυντιθέμενη ψηφιακή ακτινογραφία. Αντίστοιχα, οι εμβαδομετρήσεις που αφορούσαν στο εμβαδόν της ανατομικής μύλης και ρίζας έγιναν μόνο στην αρχική ψηφιακή ακτινογραφία, ενώ εκείνες που αφορούσαν στο εμβαδόν της υπολειπόμενης οστικής στήριξης, της φυσιολογικής οστικής στήριξης, καθώς της κλινικής μύλης και ρίζας έγιναν τόσο στην αρχική όσο και στην ανασυντιθέμενη ψηφιακή ακτινογραφία. Οι γραμμικές μετρήσεις που έγιναν αφορούσαν και στις δύο όμορες επιφάνειες των υπό αξιολόγηση δοντιών, ενώ ως τελική τιμή καταγράφηκε η μέση τιμή των δύο μετρήσεων. Επίσης, τόσο οι γραμμικές μετρήσεις όσο και οι εμβαδομετρήσεις σε κάθε υπό αξιολόγηση δόντι έγιναν δύο φορές, εντός χρονικού διαστήματος 15 ημερών από τον ίδιο εξεταστή, αφού προηγουμένως αυτός είχε τυποποιηθεί, προσδιορίζοντας ως τελική τιμή της κάθε μέτρησης τη μέση τιμή των δύο καταγραφών. Η διαδικασία αυτή κρίθηκε αναγκαία προκειμένου να περιοριστεί στο ελάχιστο η πιθανότητα υποτίμησης ή και υπερτίμησης των δεδομένων. Όλες οι μετρήσεις που έγιναν σε αυτή τη μελέτη εκφράστηκαν αποκλειστικά σε pixels, που στο πρόγραμμα EMAGO αποτελεί τη μονάδα μέτρησης, η αντιστοιχία της οποίας είναι 10 pixels ισοδύναμο του 1 χιλιοστού. Για τη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων χρησιμοποιήθηκαν παραμετρικές μέθοδοι, και αυτές ήταν η ανάλυση διακύμανσης κατά ένα παράγοντα (one way analysis of variance, ANOVA), η δοκιμασία Student’s t-test ανά ζεύγη, η δοκιμασία Χ2 καθώς και η μέθοδος της ευθύγραμμης γραμμικής παλινδρόμησης (linear regression analysis) που εφαρμόστηκε ως μονομεταβλητή ανάλυση (univariance analysis). Προσδιορίστηκαν ακόμη, ο παραμετρικός συντελεστής Pearson (r, Pearson rank correlation coefficient) και ο συντελεστής γραμμικής παλινδρόμησης (β, coefficient of variance). Ακόμη, χρησιμοποιήθηκε ο τετράπτυχος πίνακας, με σκοπό να καθοριστεί η ευαισθησία, η ειδικότητα, η θετική και η αρνητική διαγνωστική αξία μεταξύ των δύο τρόπων καταγραφής (γραμμικά και εμβαδομετρικά) των αναλογιών τόσο της κλινικής μύλης και ρίζας όσο και της υπολειπόμενης έναντι της φυσιολογικής οστικής στήριξης. Ο τετράπτυχος αυτός πίνακας έγινε χωριστά για το σύνολο των υπό αξιολόγηση δοντιών κάθε μιας ομάδας ασθενών (180 δόντια) και με κριτήριο διαχωρισμού (cut off point), ως ήδη αναφέρθηκε τα 10 pixels, δηλαδή το 1 χιλιοστό. Για όλες τις περιπτώσεις των συγκρίσεων και συσχετίσεων, αλλά και των κριτηρίων αξιολόγησης μεταξύ των δύο τρόπων μέτρησης των υπό αξιολόγηση αναλογιών, η στατιστική σημαντικότητα προσδιορίσθηκε με όριο πιθανότητας λάθους 1% (p≤0,01). Η ανάλυση των αποτελεσμάτων σε αυτή τη μελέτη έγινε με το στατιστικό πακέτο STATA 9.0. Από τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης μπορούν να διατυπωθούν τα ακόλουθα συμπεράσματα, ως προς τις αναλογίες της κλινικής μύλης και ρίζας αλλά και της υπολειπόμενης έναντι της φυσιολογικής οστικής στήριξης: 1. και οι δύο αυτές αναλογίες μπορούν να αναγνωρίσουν αξιόπιστα την οστική συμπεριφορά των περιοδοντικά προσβεβλημένων δοντιών μετά από τη θεραπεία ή επί απουσία αυτής. 2. η εμβαδομετρική αξιολόγηση των δύο αυτών αναλογιών υπερέχει ως διαγνωστική μέθοδος της γραμμικής, αφού μπορεί να «αναγνωρίσει» σε μεγαλύτερο ποσοστό μεταβολές που προκύπτουν στην οστική συμπεριφορά οι οποίες είναι μέχρι και 1 χιλιοστό. 3. η εμβαδομετρική αξιολόγηση αυτών των αναλογιών διαθέτει υψηλού βαθμού αρνητική προγνωστική αξία, η οποία για τις θετικές ή αρνητικές μεταβολές στην αναλογία της κλινικής μύλης και ρίζας κυμαίνεται από 80,55% μέχρι 86,67% και στην αναλογία της υπολειπόμενης έναντι φυσιολογικής οστικής στήριξης κυμαίνεται από 82,78% μέχρι 85,55%. 4. για κάθε μονάδα αύξησης του εμβαδομετρικού προσδιορισμού των μεταβολών στην αναλογία της κλινικής μύλης και ρίζας αντιστοιχεί αύξηση 0,93 μονάδων του αντίστοιχου γραμμικού προσδιορισμού και αυτό αφορά στους αθεράπευτους ασθενείς και στους θεραπευμένους περιοδοντικά αλλά μη ανταποκρινόμενους στη φάση διατήρησης ασθενείς καθώς και μείωση κατά 0,81 μονάδες του αντίστοιχου γραμμικού προσδιορισμού και αυτό αφορά στους θεραπευμένους περιοδοντικά και πλήρως ανταποκρινόμενους ασθενείς στη φάση διατήρησης του αποτελέσματος. 5. για κάθε μονάδα αύξησης του εμβαδομετρικού προσδιορισμού των μεταβολών στην αναλογία της υπολειπόμενης έναντι φυσιολογικής οστικής στήριξης αντιστοιχεί αύξηση 0,77 μονάδων του αντίστοιχου γραμμικού προσδιορισμού και αυτό αφορά στους θεραπευμένους περιοδοντικά και πλήρως ανταποκρινόμενους στη φάση διατήρησης ασθενείς καθώς και μείωση κατά 0,71 και 0,79 μονάδες του αντίστοιχου γραμμικού προσδιορισμού και αυτό αφορά στους θεραπευμένους περιοδοντικά αλλά μη ανταποκρινόμενους στη φάση διατήρησης ασθενείς καθώς και στους αθεράπευτους ασθενείς.","The aim of this retrospective radiographic study was to evaluate bone behavior of periodontally compromised teeth treated or not for chronic periodontitis. Clinical crown-root ratio and residual over physiologic bone support, were examined as diagnostic factors. This assessment was performed using both linear and surface area measurements in digital images which have been generated by conventional non-standardized periapical radiographs, with the EMAGO software. The sample was selected from already existing conventional periapical radiographs of radiographic files of 45 patients suffering from advanced or moderate chronic periodontitis. These patients were examined clinically 5 to 10 years ago and the radiographs were performed with the parallel technique and application of radiographic holders. Subsequently, these patients either completed periodontal treatment and never included in a supportive periodontal treatment (Group A, 15 patients) or responded to it adequately (Group B, 15 patients) or did not perform the necessary treatment but they came few years later to undergo this treatment (Group C). In all three groups of patients a second full mouth radiographic examination was performed in order to assess the extent and severity of periodontal disease. The collection of the sample as well as the evaluation of the maxillary and mandibular front teeth was performed under specific selection criteria. These criteria on a patient level included good general health (patients with any systematic condition or under medication that could affect the progression of periodontal disease or the treatment outcome were excluded), smoking habits (patients should not smoke more than 10 cigarettes per day), and a full dentition, or in case of partial posterior edentulism, prosthetic restorations should be misfitted during the period between the two radiographic examinations. The inclusion criteria on a tooth level included crown-root ratio varying from 0.5 to 0.72, the absence of any deep and narrow intraosseous defect, proximities, misfitting prosthetic restorations, tooth mobility and tooth movement, extrusion and trauma from occlusion. After the collection of archival material the two non-standardized (initial and subsequent) conventional radiographs were converted to indirect digital images. Followingly these digital radiographic images were processed in pairs and a second digital image (later radiograph) with the same geometric formulation of the original digital image (initial radiograph) was produced. Therefore a third digital image was reconstructed (reconstruction image), aiming to correct the density and contrast of the second digital image. Subsequently, the linear and surface area measurements were based on specific benchmarks to identify the ratios. The benchmarks were for each tooth the most prominent point of its crown, the cemento-enamel junction, the root appex and the most coronal point of the alveolar crest. Specifically, the linear measurements of the anatomical crown and root were performed only in the original digital radiography, while the measurements of the clinical crown and root, of the remaining bone support as well as physiologic bone support were evaluated in the initial and reconstructed digital radiographs. Correspondingly, surface area measurements related to the area of the anatomic crown and root were performed only in the initial digital radiograph, while those corresponding to the surface of the remaining bone support, normal bone support, as well as the clinical crown and root were performed both in the initial and the reconstructed digital radiographs. Linear measurements were made on the interproximal surfaces of the examined teeth and the mean value of these two measurements was recorded. Moreover, both linear and surface area measurements on each tooth were twice evaluated within a period of 15 days by the same calibrated examiner, determining the final value of each measurement as the mean value of two recordings. This procedure was necessary in order to minimize the probability of underestimation or overestimation of the data. All measurements performed in this study were expressed exclusively in pixels, which is the measurement unit of the EMAGO software. 10 pixels are equivalent to 1 mm. For the statistical analysis of the results, parametric methods were applied, namely the one way analysis of variance (ANOVA), the Student's t-test pairs assay, the X2 test as well as linear regression analysis which was performed as univariance analysis. Moreover, Pearson rank correlation coefficient (r) and the linear regression coefficient of variance (b), coefficients were determined. Furthermore, a fourfold table was used in order to determine the sensitivity, specificity, positive and negative predictive value between the two recordings (linear and surface area measurements) of the ratios of both clinical crown and root and residual versus normal bone support. The fourfold table was done separately for all the examined teeth of each group of patients (180 teeth) and cut off point, as already mentioned the 10 pixels, i.e. 1 mm. For all the comparisons and correlations as well as the criteria for assessment between the two measurements of the evaluated ratios, statistical significance was determined with 1% error probability threshold (p≤0.01). Analysis of the results in this study was done with the statistical package STATA 9.0. The following findings can be extracted from the results of this study as to the ratios of the clinical crown and root and the residual versus normal bone support: 1. both ratios can reliably recognize bone behavior of periodontally compromised teeth after periodontal treatment, or in its absence. 2. surface area evaluation of these two ratios is superior to linear as a diagnostic method for bone behavior, since it can \"recognize\" a higher percentage of changes smaller than 1 mm. 3. surface area evaluation of these ratios presents a high negative predictive value, which ranged for changes in the clinical crown and root ratio from 80.55% to 86.67% and for the ratio of residual versus normal bone support from 82.78% to 85.55%. 4. every unit increment of the area measuring for determining changes in the ratio of the clinical crown and root represents an increase of 0.93 units of the corresponding linear determination and this concerns the untreated and treated patients but non compliant at the maintenance program as well as a decrease of 0.81 units of the corresponding linear determination and this concerns treated periodontally and fully responding patients in the a maintenance phase. 5. every unit increment of the area measured for the determination of changes in the ratio of residual versus normal bone support represents an increase of 0.77 units of the corresponding linear determination and this concerns patients treated periodontally and fully complying to the maintenance program as well as a reduction of 0.71 and 0.79 units of the corresponding linear determination and this concerns patients treated periodοntally but non compliers in the maintenance program and to untreated patients respectively."],"dc:identifier":["uoadl:1446807","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1446807"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Αξιολόγηση της αξιοπιστίας των ακτινογραφικών μετρήσεων, γραμμικών και εμβαδομετρικών, για τον προσδιορισμό της οστικής συμπεριφοράς περιοδοντικά θεραπευμένων ή μη δοντιών"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:28:04Z"}