{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:1502109"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:1502109","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η εφαρμογή του Προγράμματος Καλλικράτης σε δήμους της Αρκαδίας.","abstract":"Κοινή τάση στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες κατά τις τελευταίες δεκαετί- ες υπήρξε η πραγματοποίηση μιας σειράς από μεταρρυθμίσεις στη διάρθρωση, τη δομή και την λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης με στόχο την αναβάθμιση του ρόλου της και την αναπροσαρμογή της στη σύγχρονη πραγματικότητα. Εξέχουσα θέση στις μεταρρυθμίσεις αυτές κατέχουν οι εδαφικές αναδιαρθρώσεις που οδήγησαν πολλές χώρες της Ευρώπης σε δραστική μείωση των οργανισμών πρωτοβάθμιας αυ- τοδιοίκησης μέσω της υλοποίησης εκτεταμένων προγραμμάτων συγχωνεύσεων και συνενώσεων ΟΤΑ. Η μείωση του κόστους των παρεχομένων αγαθών και υπηρεσιών, ο περιορισμός των λειτουργικών δαπανών και η ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας ήταν μερικά από το κυριότερα κίνητρα για την πραγματοποίηση των συνενώσεων αυ- τών. Στην Ελλάδα, η πρώτη συστηματική προσπάθεια για αντιμετώπιση του προβλήματος πολυδιάσπασης της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης έλαβε χώρα στα τέλη της δεκαετίας του 1990 με τις υποχρεωτικές συνενώσεις του σχεδίου Καποδίστριας. Μολονότι το μεταρρυθμιστικό αυτό εγχείρημα δεν ανταποκρίθηκε με επάρκεια στους αρχικούς του στόχους, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι άλλαξε ριζικά το τοπίο της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης, ενώ μια νέα ριζική τομή επήλθε με την εφαρμογή του μεταρρυθμιστικού προγράμματος Καλλικράτης και την εκτεταμένη εδαφική αναδιοργάνωση που οδήγησε στην επαναθεμελίωση του πρώτου βαθμού αυτοδιοίκησης με λιγότερους και μεγαλύτερους ΟΤΑ. Η επίτευξη της αποτελεσματικότητας, ο εκσυγχρονισμός του διοικητικού συστήματος στο σύνολό του με αφετηρία την τοπική αυτοδιοίκηση, η ενθάρρυνση της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και επιχειρηματικότητας καθώς και η προσαρμογή στις προκλήσεις του εξευρωπαϊσμού, παραμένουν βασικά ζητούμενα και του νέου μεταρρυθμιστικού εγχειρήματος που δρομολογήθηκε μία περίπου δεκαετία μετά την εφαρμογή του σχεδίου Καποδίστριας από την κεντρική εξουσία, με την επί της αρχής συναίνεση, πάντως, των εθνικών συλλογικών φορέων (ΚΕΔΚΕ, ΕΝΑΕ) της τοπικής αυτοδιοίκησης. Στο νομό Αρκαδίας η πολυδιάσπαση που χαρακτήριζε την πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση σε ολόκληρη τη χώρα παρουσιαζόταν, και λόγω του ορεινού της χαρακτήρα, με ιδιαίτερη ένταση καθώς πολλοί, μικροί σε πληθυσμό και μεγάλοι σε έκταση ΟΤΑ, συνέθεταν την εικόνα της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης. Την εικόνα αυτή συμπλήρωνε ένας σημαντικός αριθμός διάσπαρτων τοπικών διαμερισμάτων αλλά και η διοικητική καχεξία των ΟΤΑ όπως αυτή αντανακλούνταν στην υποστελέχωσή τους. Υπό τις συνθήκες αυτές, η αναδιάρθρωση του πρώτου βαθμού αυτοδιοίκησης που επιχειρήθηκε με τον Καλλικράτη συγκέντρωνε, επί της αρχής, σημαντική αποδοχή από τους τοπικούς φορείς. Οι Δήμοι Τρίπολης, Μεγαλόπολης και Γορτυνίας, που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας εργασίας, χαρακτηρίζονται από την απουσία σημαντικών αστικών κέντρων, με την εξαίρεση βέβαια της πρωτεύουσας του νομού, και την πολυδιάσπασή τους σε πολλές μικρές τοπικές κοινότητες, οι περισσότερες με πληθυσμό κάτω από τριακόσιους (300) κατοίκους. Οι αιρετοί τους εκπρόσωποι, εξάλλου, χαρακτηρίζονται από την συντριπτική υπεροχή του αντρικού φύλου, την επικράτηση της μέσης ηλικίας και την έλλειψη, σε σημαντικό βαθμό, ανώτερης ή ανώτατης εκπαίδευσης. Σύμφωνα με τα ευρήματα της εμπειρικής έρευνας, διακριτές είναι οι εκτιμήσεις των δημοτικών συμβούλων και των προέδρων και εκπροσώπων των κοινοτήτων ως προς την προοπτική αποτελεσματικότητας των νέων δήμων, με την πλειοψηφία των δημοτικών συμβούλων να θεωρεί ότι το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα Καλλικράτης πράγματι οδήγησε στη δημιουργία πιο ισχυρών και αποτελεσματικών δήμων, εκτίμηση που δεν συμμερίζεται όμως μια μεγάλη μερίδα των προέδρων και εκπροσώπων των κοινοτήτων. Θετικά κρίνεται, γενικά, η επίδραση του μεταρρυθμιστικού προγράμματος στα οικονομικά των νέων δήμων, αμφισβητείται όμως έντονα είτε από το σύνολο είτε από κατηγορία των αιρετών, η ισόρροπη διοίκηση όλων των περιοχών, η δίκαιη κατανομή των πόρων στις επιμέρους χωρικές ενότητες, η διασφάλιση των συμφερόντων των δήμων που καταργήθηκαν και συγχωνεύθηκαν, η ικανοποιητική εκπροσώπηση των κοινοτήτων στη δημοτική αρχή και η ευκολία πρόσβασης στις δημοτικές υπηρεσίες για τους δημότες των δημοτικών ενοτήτων εκτός της έδρας. 12 Η εκλογή, εξάλλου, ικανών ανθρώπων, ανεξαρτήτως της ένταξής τους σε κάποια παράταξη, φαίνεται να έχει βαρύνουσα σημασία για τους αιρετούς των μελετώμενων δήμων στο σύνολό τους, αφού τους βρίσκει σύμφωνους το ενδεχόμενο της εφαρμογής ενιαίου, μη παραταξιακού ψηφοδελτίου, και επέκτασης της απλής αναλογικής και στην ανάδειξη των αιρετών των δημοτικών κοινοτήτων. Αντίθετα, κατηγορηματικά αντίθετους τους βρίσκει το ενδεχόμενο περαιτέρω συνενώσεων κάποιων κοινοτήτων καθώς θεωρούν ότι κάτι τέτοιο θα έχει αρνητικές συνέπειες στη διατήρηση της ταυτότητας των χωριών αλλά και στην εκπροοσώπησή τους. Ως προς την λειτουργία των δομών ενδοδημοτικής αποκέντρωσης τέλος, είναι εμφανής η αναντιστοιχία ανάμεσα στη θεσμική πρόβλεψη και την πραγματικότητα, καθώς τα όργανα των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων ασκούν μέρος μόνο των αρμοδιοτήτων που τους εκχωρεί ο νόμος, χωρίς σχεδόν ποτέ να τους μεταβιβάζονται επιπρόσθετες αρμοδιότητες από το δημοτικό συμβούλιο, ενώ οι αιρετοί τους εκ- πρόσωποι αισθάνονται αποδυναμωμένοι σε σχέση με το προϊσχύσαν καθεστώς.","abstract_html":"Κοινή τάση στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες κατά τις τελευταίες δεκαετί- ες υπήρξε η πραγματοποίηση μιας σειράς από μεταρρυθμίσεις στη διάρθρωση, τη δομή και την λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης με στόχο την αναβάθμιση του ρόλου της και την αναπροσαρμογή της στη σύγχρονη πραγματικότητα. Εξέχουσα θέση στις μεταρρυθμίσεις αυτές κατέχουν οι εδαφικές αναδιαρθρώσεις που οδήγησαν πολλές χώρες της Ευρώπης σε δραστική μείωση των οργανισμών πρωτοβάθμιας αυ- τοδιοίκησης μέσω της υλοποίησης εκτεταμένων προγραμμάτων συγχωνεύσεων και συνενώσεων ΟΤΑ. Η μείωση του κόστους των παρεχομένων αγαθών και υπηρεσιών, ο περιορισμός των λειτουργικών δαπανών και η ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας ήταν μερικά από το κυριότερα κίνητρα για την πραγματοποίηση των συνενώσεων αυ- τών. Στην Ελλάδα, η πρώτη συστηματική προσπάθεια για αντιμετώπιση του προβλήματος πολυδιάσπασης της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης έλαβε χώρα στα τέλη της δεκαετίας του 1990 με τις υποχρεωτικές συνενώσεις του σχεδίου Καποδίστριας. Μολονότι το μεταρρυθμιστικό αυτό εγχείρημα δεν ανταποκρίθηκε με επάρκεια στους αρχικούς του στόχους, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι άλλαξε ριζικά το τοπίο της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης, ενώ μια νέα ριζική τομή επήλθε με την εφαρμογή του μεταρρυθμιστικού προγράμματος Καλλικράτης και την εκτεταμένη εδαφική αναδιοργάνωση που οδήγησε στην επαναθεμελίωση του πρώτου βαθμού αυτοδιοίκησης με λιγότερους και μεγαλύτερους ΟΤΑ. Η επίτευξη της αποτελεσματικότητας, ο εκσυγχρονισμός του διοικητικού συστήματος στο σύνολό του με αφετηρία την τοπική αυτοδιοίκηση, η ενθάρρυνση της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και επιχειρηματικότητας καθώς και η προσαρμογή στις προκλήσεις του εξευρωπαϊσμού, παραμένουν βασικά ζητούμενα και του νέου μεταρρυθμιστικού εγχειρήματος που δρομολογήθηκε μία περίπου δεκαετία μετά την εφαρμογή του σχεδίου Καποδίστριας από την κεντρική εξουσία, με την επί της αρχής συναίνεση, πάντως, των εθνικών συλλογικών φορέων (ΚΕΔΚΕ, ΕΝΑΕ) της τοπικής αυτοδιοίκησης. Στο νομό Αρκαδίας η πολυδιάσπαση που χαρακτήριζε την πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση σε ολόκληρη τη χώρα παρουσιαζόταν, και λόγω του ορεινού της χαρακτήρα, με ιδιαίτερη ένταση καθώς πολλοί, μικροί σε πληθυσμό και μεγάλοι σε έκταση ΟΤΑ, συνέθεταν την εικόνα της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης. Την εικόνα αυτή συμπλήρωνε ένας σημαντικός αριθμός διάσπαρτων τοπικών διαμερισμάτων αλλά και η διοικητική καχεξία των ΟΤΑ όπως αυτή αντανακλούνταν στην υποστελέχωσή τους. Υπό τις συνθήκες αυτές, η αναδιάρθρωση του πρώτου βαθμού αυτοδιοίκησης που επιχειρήθηκε με τον Καλλικράτη συγκέντρωνε, επί της αρχής, σημαντική αποδοχή από τους τοπικούς φορείς. Οι Δήμοι Τρίπολης, Μεγαλόπολης και Γορτυνίας, που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας εργασίας, χαρακτηρίζονται από την απουσία σημαντικών αστικών κέντρων, με την εξαίρεση βέβαια της πρωτεύουσας του νομού, και την πολυδιάσπασή τους σε πολλές μικρές τοπικές κοινότητες, οι περισσότερες με πληθυσμό κάτω από τριακόσιους (300) κατοίκους. Οι αιρετοί τους εκπρόσωποι, εξάλλου, χαρακτηρίζονται από την συντριπτική υπεροχή του αντρικού φύλου, την επικράτηση της μέσης ηλικίας και την έλλειψη, σε σημαντικό βαθμό, ανώτερης ή ανώτατης εκπαίδευσης. Σύμφωνα με τα ευρήματα της εμπειρικής έρευνας, διακριτές είναι οι εκτιμήσεις των δημοτικών συμβούλων και των προέδρων και εκπροσώπων των κοινοτήτων ως προς την προοπτική αποτελεσματικότητας των νέων δήμων, με την πλειοψηφία των δημοτικών συμβούλων να θεωρεί ότι το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα Καλλικράτης πράγματι οδήγησε στη δημιουργία πιο ισχυρών και αποτελεσματικών δήμων, εκτίμηση που δεν συμμερίζεται όμως μια μεγάλη μερίδα των προέδρων και εκπροσώπων των κοινοτήτων. Θετικά κρίνεται, γενικά, η επίδραση του μεταρρυθμιστικού προγράμματος στα οικονομικά των νέων δήμων, αμφισβητείται όμως έντονα είτε από το σύνολο είτε από κατηγορία των αιρετών, η ισόρροπη διοίκηση όλων των περιοχών, η δίκαιη κατανομή των πόρων στις επιμέρους χωρικές ενότητες, η διασφάλιση των συμφερόντων των δήμων που καταργήθηκαν και συγχωνεύθηκαν, η ικανοποιητική εκπροσώπηση των κοινοτήτων στη δημοτική αρχή και η ευκολία πρόσβασης στις δημοτικές υπηρεσίες για τους δημότες των δημοτικών ενοτήτων εκτός της έδρας. 12 Η εκλογή, εξάλλου, ικανών ανθρώπων, ανεξαρτήτως της ένταξής τους σε κάποια παράταξη, φαίνεται να έχει βαρύνουσα σημασία για τους αιρετούς των μελετώμενων δήμων στο σύνολό τους, αφού τους βρίσκει σύμφωνους το ενδεχόμενο της εφαρμογής ενιαίου, μη παραταξιακού ψηφοδελτίου, και επέκτασης της απλής αναλογικής και στην ανάδειξη των αιρετών των δημοτικών κοινοτήτων. Αντίθετα, κατηγορηματικά αντίθετους τους βρίσκει το ενδεχόμενο περαιτέρω συνενώσεων κάποιων κοινοτήτων καθώς θεωρούν ότι κάτι τέτοιο θα έχει αρνητικές συνέπειες στη διατήρηση της ταυτότητας των χωριών αλλά και στην εκπροοσώπησή τους. Ως προς την λειτουργία των δομών ενδοδημοτικής αποκέντρωσης τέλος, είναι εμφανής η αναντιστοιχία ανάμεσα στη θεσμική πρόβλεψη και την πραγματικότητα, καθώς τα όργανα των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων ασκούν μέρος μόνο των αρμοδιοτήτων που τους εκχωρεί ο νόμος, χωρίς σχεδόν ποτέ να τους μεταβιβάζονται επιπρόσθετες αρμοδιότητες από το δημοτικό συμβούλιο, ενώ οι αιρετοί τους εκ- πρόσωποι αισθάνονται αποδυναμωμένοι σε σχέση με το προϊσχύσαν καθεστώς.","abstract_has_math":false,"creators":["Γεωργακοπούλου Παρασκευή"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2014,"date_issued":"2014","date_published":"2014","updated_at":"2026-11-19T05:28:20Z","subjects":["Κοινωνικές, Πολιτικές και Οικονομικές επιστήμες","Social, Political and Economic sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1502109"],"render_values":[{"text":"uoadl:1502109","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1502109","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1502109","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A1502109","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Γεωργακοπούλου Παρασκευή"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2014"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Κοινωνικές, Πολιτικές και Οικονομικές επιστήμες","Social, Political and Economic sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1502109","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1502109"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Κοινή τάση στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες κατά τις τελευταίες δεκαετί- ες υπήρξε η πραγματοποίηση μιας σειράς από μεταρρυθμίσεις στη διάρθρωση, τη δομή και την λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης με στόχο την αναβάθμιση του ρόλου της και την αναπροσαρμογή της στη σύγχρονη πραγματικότητα. Εξέχουσα θέση στις μεταρρυθμίσεις αυτές κατέχουν οι εδαφικές αναδιαρθρώσεις που οδήγησαν πολλές χώρες της Ευρώπης σε δραστική μείωση των οργανισμών πρωτοβάθμιας αυ- τοδιοίκησης μέσω της υλοποίησης εκτεταμένων προγραμμάτων συγχωνεύσεων και συνενώσεων ΟΤΑ. Η μείωση του κόστους των παρεχομένων αγαθών και υπηρεσιών, ο περιορισμός των λειτουργικών δαπανών και η ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας ήταν μερικά από το κυριότερα κίνητρα για την πραγματοποίηση των συνενώσεων αυ- τών. Στην Ελλάδα, η πρώτη συστηματική προσπάθεια για αντιμετώπιση του προβλήματος πολυδιάσπασης της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης έλαβε χώρα στα τέλη της δεκαετίας του 1990 με τις υποχρεωτικές συνενώσεις του σχεδίου Καποδίστριας. Μολονότι το μεταρρυθμιστικό αυτό εγχείρημα δεν ανταποκρίθηκε με επάρκεια στους αρχικούς του στόχους, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι άλλαξε ριζικά το τοπίο της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης, ενώ μια νέα ριζική τομή επήλθε με την εφαρμογή του μεταρρυθμιστικού προγράμματος Καλλικράτης και την εκτεταμένη εδαφική αναδιοργάνωση που οδήγησε στην επαναθεμελίωση του πρώτου βαθμού αυτοδιοίκησης με λιγότερους και μεγαλύτερους ΟΤΑ. Η επίτευξη της αποτελεσματικότητας, ο εκσυγχρονισμός του διοικητικού συστήματος στο σύνολό του με αφετηρία την τοπική αυτοδιοίκηση, η ενθάρρυνση της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και επιχειρηματικότητας καθώς και η προσαρμογή στις προκλήσεις του εξευρωπαϊσμού, παραμένουν βασικά ζητούμενα και του νέου μεταρρυθμιστικού εγχειρήματος που δρομολογήθηκε μία περίπου δεκαετία μετά την εφαρμογή του σχεδίου Καποδίστριας από την κεντρική εξουσία, με την επί της αρχής συναίνεση, πάντως, των εθνικών συλλογικών φορέων (ΚΕΔΚΕ, ΕΝΑΕ) της τοπικής αυτοδιοίκησης. Στο νομό Αρκαδίας η πολυδιάσπαση που χαρακτήριζε την πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση σε ολόκληρη τη χώρα παρουσιαζόταν, και λόγω του ορεινού της χαρακτήρα, με ιδιαίτερη ένταση καθώς πολλοί, μικροί σε πληθυσμό και μεγάλοι σε έκταση ΟΤΑ, συνέθεταν την εικόνα της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης. Την εικόνα αυτή συμπλήρωνε ένας σημαντικός αριθμός διάσπαρτων τοπικών διαμερισμάτων αλλά και η διοικητική καχεξία των ΟΤΑ όπως αυτή αντανακλούνταν στην υποστελέχωσή τους. Υπό τις συνθήκες αυτές, η αναδιάρθρωση του πρώτου βαθμού αυτοδιοίκησης που επιχειρήθηκε με τον Καλλικράτη συγκέντρωνε, επί της αρχής, σημαντική αποδοχή από τους τοπικούς φορείς. Οι Δήμοι Τρίπολης, Μεγαλόπολης και Γορτυνίας, που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας εργασίας, χαρακτηρίζονται από την απουσία σημαντικών αστικών κέντρων, με την εξαίρεση βέβαια της πρωτεύουσας του νομού, και την πολυδιάσπασή τους σε πολλές μικρές τοπικές κοινότητες, οι περισσότερες με πληθυσμό κάτω από τριακόσιους (300) κατοίκους. Οι αιρετοί τους εκπρόσωποι, εξάλλου, χαρακτηρίζονται από την συντριπτική υπεροχή του αντρικού φύλου, την επικράτηση της μέσης ηλικίας και την έλλειψη, σε σημαντικό βαθμό, ανώτερης ή ανώτατης εκπαίδευσης. Σύμφωνα με τα ευρήματα της εμπειρικής έρευνας, διακριτές είναι οι εκτιμήσεις των δημοτικών συμβούλων και των προέδρων και εκπροσώπων των κοινοτήτων ως προς την προοπτική αποτελεσματικότητας των νέων δήμων, με την πλειοψηφία των δημοτικών συμβούλων να θεωρεί ότι το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα Καλλικράτης πράγματι οδήγησε στη δημιουργία πιο ισχυρών και αποτελεσματικών δήμων, εκτίμηση που δεν συμμερίζεται όμως μια μεγάλη μερίδα των προέδρων και εκπροσώπων των κοινοτήτων. Θετικά κρίνεται, γενικά, η επίδραση του μεταρρυθμιστικού προγράμματος στα οικονομικά των νέων δήμων, αμφισβητείται όμως έντονα είτε από το σύνολο είτε από κατηγορία των αιρετών, η ισόρροπη διοίκηση όλων των περιοχών, η δίκαιη κατανομή των πόρων στις επιμέρους χωρικές ενότητες, η διασφάλιση των συμφερόντων των δήμων που καταργήθηκαν και συγχωνεύθηκαν, η ικανοποιητική εκπροσώπηση των κοινοτήτων στη δημοτική αρχή και η ευκολία πρόσβασης στις δημοτικές υπηρεσίες για τους δημότες των δημοτικών ενοτήτων εκτός της έδρας. 12 Η εκλογή, εξάλλου, ικανών ανθρώπων, ανεξαρτήτως της ένταξής τους σε κάποια παράταξη, φαίνεται να έχει βαρύνουσα σημασία για τους αιρετούς των μελετώμενων δήμων στο σύνολό τους, αφού τους βρίσκει σύμφωνους το ενδεχόμενο της εφαρμογής ενιαίου, μη παραταξιακού ψηφοδελτίου, και επέκτασης της απλής αναλογικής και στην ανάδειξη των αιρετών των δημοτικών κοινοτήτων. Αντίθετα, κατηγορηματικά αντίθετους τους βρίσκει το ενδεχόμενο περαιτέρω συνενώσεων κάποιων κοινοτήτων καθώς θεωρούν ότι κάτι τέτοιο θα έχει αρνητικές συνέπειες στη διατήρηση της ταυτότητας των χωριών αλλά και στην εκπροοσώπησή τους. Ως προς την λειτουργία των δομών ενδοδημοτικής αποκέντρωσης τέλος, είναι εμφανής η αναντιστοιχία ανάμεσα στη θεσμική πρόβλεψη και την πραγματικότητα, καθώς τα όργανα των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων ασκούν μέρος μόνο των αρμοδιοτήτων που τους εκχωρεί ο νόμος, χωρίς σχεδόν ποτέ να τους μεταβιβάζονται επιπρόσθετες αρμοδιότητες από το δημοτικό συμβούλιο, ενώ οι αιρετοί τους εκ- πρόσωποι αισθάνονται αποδυναμωμένοι σε σχέση με το προϊσχύσαν καθεστώς.","A common trend in most European countries over the last decades has been the realization of a number of reforms in the structure, the legal framework and the function of local government in order to upgrade its role and to enhance its adaptation to contemporary reality. Amongst these reforms prominence hold the territorial consolidations that led many European countries to drastically reduce the number of municipalities through the implementation of comprehensive programs of consolidations. Economies of scale ,restriction of operating costs and strengthening of local democracy were some of the main motives for making them. In Greece, the first comprehensive attempt to address the problem of fragmentation of the first tier of local government took place in the late 1990s with the mandatory mergers of the Kapodistrias plan. Although this project has not reached its initial targets, there is no doubt that it radically changed the landscape of local government. Beyond this, a new significant change occurred through the implementation of the reform program Kallikratis and the extensive territorial reorganization that led to the restructuring of the first tier of local government driving to fewer and larger organisations. The main aims of this new top-down reform project, launched almost a decade after the implementation of the plan Kapodistrias by the central government with the consent of the associations of the municipalities and communities, remain the efficiency, the modernization of the administrative system in its entirety starting with the local government, the promotion of growth, competitiveness and entrepreneurship and the adjustment to the challenges of Europeanisation. The fragmentation that characterized local government across the country presented in Arcadia Prefecture with particular intensity, due to its mountainous nature as many, small in population and large in extent, manucipalities and communities formed the first tier of local government. This picture is completed by a significant number of scattered local departments and by the administrative malfunction as was reflected in their staffing. Under these conditions, the reorganisation of the first tier of local government, attempted through Kallikratis project, received, in principle, significant acceptance by local stakeholders. 9 Municipalities of Tripoli, Megalopoli and Gortynia, that are the subject of this paper, are characterized by the absence of major urban centers, with the exception, of course, of the capital of the Nomos of Arcadia, and the fragmentation into many small local communities, most of them with populations of less than three hundred ( 300 ) residents. Their elected representatives, also, characterized by the overwhelming predominance of the male sex, the prevalence of middle aged and the lack of university degree or diploma. According to the findings of the empirical research, there are different assessments of the elected representatives in regard to the prospect of effectiveness of the new municipalities. The majority of the municipal councillors considers that the reform program Kallikratis actually led to the creation of more powerful and effective entities, an estimation that is not common to a large proportion of the presidents and representives of municipal and local comunities. Beyond this, there is a general approvement on the effect of the reform program concerning the finances of new municipalities. Despite this, there is a strongdoubt, by either the whole or a part of the elected, regarding the balanced governance of all submunicipall areas, the fair distribution of resources to local spatial units, the promotion of the interests of the municipalities that have been merged , the adequate representation of communities in the municipality and the ease of access to municipal services for residents of the municipal units outside the capital. The election, moreover, of capable people, regardless of their party membership, seems importan for electives of surveyed municipalities as a whole, after they are consistent with the possibility of implementing a single, non- partisan ballot and the expansion of proportional vote also to the election of representatives of municipal communities. In contrast, they are opposed to the potential for further amalgamations of some communities because they believe that this would have negative consequences to the maintenance of villages’ identity and their representation. Finally, regarding the function of sub-municipal structures, a mismatch is apparent between institutional provision and reality due to the fact that the institutions of municipal and local communities exercise only part of the competencies conferred by the Act, while additional competencies have hardly been devolved by the city 10 council, and their elected representatives feel disempowered in relation to the preexisting system."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η εφαρμογή του Προγράμματος Καλλικράτης σε δήμους της Αρκαδίας."]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Γεωργακοπούλου Παρασκευή"],"dc:date":["2014"],"dc:description":["Κοινή τάση στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες κατά τις τελευταίες δεκαετί- ες υπήρξε η πραγματοποίηση μιας σειράς από μεταρρυθμίσεις στη διάρθρωση, τη δομή και την λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης με στόχο την αναβάθμιση του ρόλου της και την αναπροσαρμογή της στη σύγχρονη πραγματικότητα. Εξέχουσα θέση στις μεταρρυθμίσεις αυτές κατέχουν οι εδαφικές αναδιαρθρώσεις που οδήγησαν πολλές χώρες της Ευρώπης σε δραστική μείωση των οργανισμών πρωτοβάθμιας αυ- τοδιοίκησης μέσω της υλοποίησης εκτεταμένων προγραμμάτων συγχωνεύσεων και συνενώσεων ΟΤΑ. Η μείωση του κόστους των παρεχομένων αγαθών και υπηρεσιών, ο περιορισμός των λειτουργικών δαπανών και η ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας ήταν μερικά από το κυριότερα κίνητρα για την πραγματοποίηση των συνενώσεων αυ- τών. Στην Ελλάδα, η πρώτη συστηματική προσπάθεια για αντιμετώπιση του προβλήματος πολυδιάσπασης της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης έλαβε χώρα στα τέλη της δεκαετίας του 1990 με τις υποχρεωτικές συνενώσεις του σχεδίου Καποδίστριας. Μολονότι το μεταρρυθμιστικό αυτό εγχείρημα δεν ανταποκρίθηκε με επάρκεια στους αρχικούς του στόχους, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι άλλαξε ριζικά το τοπίο της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης, ενώ μια νέα ριζική τομή επήλθε με την εφαρμογή του μεταρρυθμιστικού προγράμματος Καλλικράτης και την εκτεταμένη εδαφική αναδιοργάνωση που οδήγησε στην επαναθεμελίωση του πρώτου βαθμού αυτοδιοίκησης με λιγότερους και μεγαλύτερους ΟΤΑ. Η επίτευξη της αποτελεσματικότητας, ο εκσυγχρονισμός του διοικητικού συστήματος στο σύνολό του με αφετηρία την τοπική αυτοδιοίκηση, η ενθάρρυνση της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και επιχειρηματικότητας καθώς και η προσαρμογή στις προκλήσεις του εξευρωπαϊσμού, παραμένουν βασικά ζητούμενα και του νέου μεταρρυθμιστικού εγχειρήματος που δρομολογήθηκε μία περίπου δεκαετία μετά την εφαρμογή του σχεδίου Καποδίστριας από την κεντρική εξουσία, με την επί της αρχής συναίνεση, πάντως, των εθνικών συλλογικών φορέων (ΚΕΔΚΕ, ΕΝΑΕ) της τοπικής αυτοδιοίκησης. Στο νομό Αρκαδίας η πολυδιάσπαση που χαρακτήριζε την πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση σε ολόκληρη τη χώρα παρουσιαζόταν, και λόγω του ορεινού της χαρακτήρα, με ιδιαίτερη ένταση καθώς πολλοί, μικροί σε πληθυσμό και μεγάλοι σε έκταση ΟΤΑ, συνέθεταν την εικόνα της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης. Την εικόνα αυτή συμπλήρωνε ένας σημαντικός αριθμός διάσπαρτων τοπικών διαμερισμάτων αλλά και η διοικητική καχεξία των ΟΤΑ όπως αυτή αντανακλούνταν στην υποστελέχωσή τους. Υπό τις συνθήκες αυτές, η αναδιάρθρωση του πρώτου βαθμού αυτοδιοίκησης που επιχειρήθηκε με τον Καλλικράτη συγκέντρωνε, επί της αρχής, σημαντική αποδοχή από τους τοπικούς φορείς. Οι Δήμοι Τρίπολης, Μεγαλόπολης και Γορτυνίας, που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας εργασίας, χαρακτηρίζονται από την απουσία σημαντικών αστικών κέντρων, με την εξαίρεση βέβαια της πρωτεύουσας του νομού, και την πολυδιάσπασή τους σε πολλές μικρές τοπικές κοινότητες, οι περισσότερες με πληθυσμό κάτω από τριακόσιους (300) κατοίκους. Οι αιρετοί τους εκπρόσωποι, εξάλλου, χαρακτηρίζονται από την συντριπτική υπεροχή του αντρικού φύλου, την επικράτηση της μέσης ηλικίας και την έλλειψη, σε σημαντικό βαθμό, ανώτερης ή ανώτατης εκπαίδευσης. Σύμφωνα με τα ευρήματα της εμπειρικής έρευνας, διακριτές είναι οι εκτιμήσεις των δημοτικών συμβούλων και των προέδρων και εκπροσώπων των κοινοτήτων ως προς την προοπτική αποτελεσματικότητας των νέων δήμων, με την πλειοψηφία των δημοτικών συμβούλων να θεωρεί ότι το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα Καλλικράτης πράγματι οδήγησε στη δημιουργία πιο ισχυρών και αποτελεσματικών δήμων, εκτίμηση που δεν συμμερίζεται όμως μια μεγάλη μερίδα των προέδρων και εκπροσώπων των κοινοτήτων. Θετικά κρίνεται, γενικά, η επίδραση του μεταρρυθμιστικού προγράμματος στα οικονομικά των νέων δήμων, αμφισβητείται όμως έντονα είτε από το σύνολο είτε από κατηγορία των αιρετών, η ισόρροπη διοίκηση όλων των περιοχών, η δίκαιη κατανομή των πόρων στις επιμέρους χωρικές ενότητες, η διασφάλιση των συμφερόντων των δήμων που καταργήθηκαν και συγχωνεύθηκαν, η ικανοποιητική εκπροσώπηση των κοινοτήτων στη δημοτική αρχή και η ευκολία πρόσβασης στις δημοτικές υπηρεσίες για τους δημότες των δημοτικών ενοτήτων εκτός της έδρας. 12 Η εκλογή, εξάλλου, ικανών ανθρώπων, ανεξαρτήτως της ένταξής τους σε κάποια παράταξη, φαίνεται να έχει βαρύνουσα σημασία για τους αιρετούς των μελετώμενων δήμων στο σύνολό τους, αφού τους βρίσκει σύμφωνους το ενδεχόμενο της εφαρμογής ενιαίου, μη παραταξιακού ψηφοδελτίου, και επέκτασης της απλής αναλογικής και στην ανάδειξη των αιρετών των δημοτικών κοινοτήτων. Αντίθετα, κατηγορηματικά αντίθετους τους βρίσκει το ενδεχόμενο περαιτέρω συνενώσεων κάποιων κοινοτήτων καθώς θεωρούν ότι κάτι τέτοιο θα έχει αρνητικές συνέπειες στη διατήρηση της ταυτότητας των χωριών αλλά και στην εκπροοσώπησή τους. Ως προς την λειτουργία των δομών ενδοδημοτικής αποκέντρωσης τέλος, είναι εμφανής η αναντιστοιχία ανάμεσα στη θεσμική πρόβλεψη και την πραγματικότητα, καθώς τα όργανα των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων ασκούν μέρος μόνο των αρμοδιοτήτων που τους εκχωρεί ο νόμος, χωρίς σχεδόν ποτέ να τους μεταβιβάζονται επιπρόσθετες αρμοδιότητες από το δημοτικό συμβούλιο, ενώ οι αιρετοί τους εκ- πρόσωποι αισθάνονται αποδυναμωμένοι σε σχέση με το προϊσχύσαν καθεστώς.","A common trend in most European countries over the last decades has been the realization of a number of reforms in the structure, the legal framework and the function of local government in order to upgrade its role and to enhance its adaptation to contemporary reality. Amongst these reforms prominence hold the territorial consolidations that led many European countries to drastically reduce the number of municipalities through the implementation of comprehensive programs of consolidations. Economies of scale ,restriction of operating costs and strengthening of local democracy were some of the main motives for making them. In Greece, the first comprehensive attempt to address the problem of fragmentation of the first tier of local government took place in the late 1990s with the mandatory mergers of the Kapodistrias plan. Although this project has not reached its initial targets, there is no doubt that it radically changed the landscape of local government. Beyond this, a new significant change occurred through the implementation of the reform program Kallikratis and the extensive territorial reorganization that led to the restructuring of the first tier of local government driving to fewer and larger organisations. The main aims of this new top-down reform project, launched almost a decade after the implementation of the plan Kapodistrias by the central government with the consent of the associations of the municipalities and communities, remain the efficiency, the modernization of the administrative system in its entirety starting with the local government, the promotion of growth, competitiveness and entrepreneurship and the adjustment to the challenges of Europeanisation. The fragmentation that characterized local government across the country presented in Arcadia Prefecture with particular intensity, due to its mountainous nature as many, small in population and large in extent, manucipalities and communities formed the first tier of local government. This picture is completed by a significant number of scattered local departments and by the administrative malfunction as was reflected in their staffing. Under these conditions, the reorganisation of the first tier of local government, attempted through Kallikratis project, received, in principle, significant acceptance by local stakeholders. 9 Municipalities of Tripoli, Megalopoli and Gortynia, that are the subject of this paper, are characterized by the absence of major urban centers, with the exception, of course, of the capital of the Nomos of Arcadia, and the fragmentation into many small local communities, most of them with populations of less than three hundred ( 300 ) residents. Their elected representatives, also, characterized by the overwhelming predominance of the male sex, the prevalence of middle aged and the lack of university degree or diploma. According to the findings of the empirical research, there are different assessments of the elected representatives in regard to the prospect of effectiveness of the new municipalities. The majority of the municipal councillors considers that the reform program Kallikratis actually led to the creation of more powerful and effective entities, an estimation that is not common to a large proportion of the presidents and representives of municipal and local comunities. Beyond this, there is a general approvement on the effect of the reform program concerning the finances of new municipalities. Despite this, there is a strongdoubt, by either the whole or a part of the elected, regarding the balanced governance of all submunicipall areas, the fair distribution of resources to local spatial units, the promotion of the interests of the municipalities that have been merged , the adequate representation of communities in the municipality and the ease of access to municipal services for residents of the municipal units outside the capital. The election, moreover, of capable people, regardless of their party membership, seems importan for electives of surveyed municipalities as a whole, after they are consistent with the possibility of implementing a single, non- partisan ballot and the expansion of proportional vote also to the election of representatives of municipal communities. In contrast, they are opposed to the potential for further amalgamations of some communities because they believe that this would have negative consequences to the maintenance of villages’ identity and their representation. Finally, regarding the function of sub-municipal structures, a mismatch is apparent between institutional provision and reality due to the fact that the institutions of municipal and local communities exercise only part of the competencies conferred by the Act, while additional competencies have hardly been devolved by the city 10 council, and their elected representatives feel disempowered in relation to the preexisting system."],"dc:identifier":["uoadl:1502109","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1502109"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Κοινωνικές, Πολιτικές και Οικονομικές επιστήμες","Social, Political and Economic sciences"],"dc:title":["Η εφαρμογή του Προγράμματος Καλλικράτης σε δήμους της Αρκαδίας."],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:28:20Z"}