{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:1519373"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:1519373","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Αξιολόγηση φαρμακευτικών σκευασμάτων διφασικής αποδέσμευσης με δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών","abstract":"Οι μελέτες βιοϊσοδυναμίας για την έγκριση γενοσήμων φαρμακευτικών προϊόντων είναι υποχρεωτικές από τις αρμόδιες Υγειονομικές Αρχές και πραγματοποιούνται ώστε να εξασφαλίσουν την ύπαρξη ισοδύναμης θεραπευτικής δράσης και ασφάλειας των σκευασμάτων αυτών για τους ασθενείς. Δύο σκευάσματα με την ίδια δραστική ουσία, μπορούν να θεωρηθούν βιοϊσοδύναμα όταν είναι φαρμακευτικά ισοδύναμα και οι βιοδιαθεσιμότητες τους (ρυθμός και έκταση της απορρόφησης) μετά από χορήγηση της ίδιας μοριακής δόσης βρίσκονται εντός των προκαθορισμένων αποδεκτών ορίων. Το νομοθετικό πλαίσιο για τον καθορισμό της βιοϊσοδυναμίας περιλαμβάνει την αξιολόγηση των κύριων φαρμακοκινητικών παραμέτρων, AUC (επιφάνεια κάτω από την καμπύλη συγκέντρωσης του φαρμάκου στο αίμα – χρόνου) και Cmax (μέγιστη συγκέντρωση του φαρμάκου στο αίμα). Σε περιπτώσεις όπου για λόγους αποτελεσματικότητας της θεραπείας, απαιτείται γρήγορη έναρξη της δράσης μπορεί να αξιολογηθεί επίσης και η παράμετρος AUCTmaxR (αρχική επιφάνεια μέχρι το χρόνο μέγιστης συγκέντρωσης). Βέβαια, υπάρχουν περιπτώσεις όπου και πάλι για λόγους αποτελεσματικότητας της θεραπείας, απαιτείται ελεγχόμενη διάρκεια της επίδρασης του φαρμάκου, όπως συμβαίνει σε ορισμένα σκευάσματα τροποποιημένης αποδέσμευσης. Όμως διαφορετικοί ρυθμοί αποδέσμευσης για σκευάσματα με μηχανισμό διφασικής αποδέσμευσης, όπως είναι κάποια σκευάσματα τροποποιημένης αποδέσμευσης μεθυλφαινιδάτης, μπορεί να οδηγήσουν σε διαφορετικού σχήματος καμπύλες συγκέντρωσης – χρόνου και μη ισοδύναμες θεραπευτικά φαρμακοτεχνικές μορφές. Η μεθυλφαινιδάτη, είναι ένας διεγέρτης του κεντρικού νευρικού συστήματος, και είναι η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη φαρμακευτική αγωγή για τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) η οποία είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που εμφανίζεται συνήθως κατά τη νηπιακή ηλικία και συνεχίζεται κατά ένα σημαντικό ποσοστό, και στην ενήλικη ζωή. Η μεθυλφαινιδάτη κυκλοφορεί σε μια σειρά από διαφορετικά εμπορικά σήματα, συχνά με τη μορφή σκευασμάτων τροποποιημένης διφασικής αποδέσμευσης. Τόσο ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) όσο και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΜΑ), έχουν αναθεωρήσει τις οδηγίες βιοϊσοδυναμίας για το συγκεκριμένο είδος σκευασμάτων, εισάγοντας επιπρόσθετες παραμέτρους εκτίμησης της βιοϊσοδυναμίας – τις μερικές επιφάνειες (pAUCs) για διάφορους χρόνους αποκοπής, εστιάζοντας στο χαρακτηρισμό της αποδέσμευσης της δραστικής ουσίας όταν αυτή γίνεται σε περισσότερες από μία φάσεις. H βιοϊσοδυναμία δύο σκευασμάτων της ίδιας δραστικής ουσίας έχει προταθεί στη βιβλιογραφία ότι θα μπορούσε να προσδιοριστεί εκτιμώντας την ομοιότητα των αντίστοιχων καμπυλών συγκέντρωσης του φαρμάκου στο πλάσμα σε σχέση με το χρόνο, μετά από per os χορήγηση, μέσω δεικτών άμεσης σύγκρισης καμπυλών (Direct Curve Comparison Indices, DCCIs). Στα πλαίσια μελέτης της θεωρητικής ευαισθησίας δεικτών άμεσης σύγκρισης καμπυλών στο να αντανακλούν διαφορές στα φαρμακοκινητικά προφίλ, διαπιστώθηκε ότι κάθε δείκτης f1, ξ1 ή ξ2, που υπολογίστηκε μέχρι δύο χρονικές στιγμές (Tmax, χρόνο μέγιστης συγκέντρωσης του προφίλ του σκευάσματος αναφοράς και tlast, χρόνο τελευταίας δειγματοληψίας) αποτέλεσε σε όλες τις περιπτώσεις, ένα αποτελεσματικό εργαλείο σύγκρισης των υπό εξέταση φαρμακοκινητικών προφίλ. Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία με τη χρήση εκτεταμένων προσομοιώσεων εξετάζει αρχικά την ευαισθησία των δεικτών άμεσης σύγκρισης καμπυλών συγκέντρωσης-χρόνου f1, ξ1 και ξ2 στο να αντανακλούν διαφορές στις καμπύλες συγκέντρωσης του φαρμάκου στο πλάσμα, σκευασμάτων υπό έλεγχο και σκευασμάτων αναφοράς διφασικής αποδέσμευσης. Πιο ειδικά, επιχειρείται η αξιολόγηση του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας για σκευάσματα διφασικής αποδέσμευσης μεθυλφαινιδάτης με βάση τους «μερικούς» δείκτες f1,t1-t2, ξ1,t1-t2 και ξ2,t1-t2 θεωρώντας ως χρόνους αποκοπής, τους χρόνους που ορίζουν οι τροποποιημένες οδηγίες του FDA και του ΕΜΑ για τις pAUCs για το συγκεκριμένο είδος σκευασμάτων τροποποιημένης αποδέσμευσης. Σε κάθε περίπτωση ακολουθεί σύγκριση της συμβολής κάθε δείκτη στο εκάστοτε κριτήριο βιοϊσοδυναμίας. Επιπλέον, πραγματοποιείται συγκριτική αξιολόγηση του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας υπολογισμένο με βάση τους «μερικούς» δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών, f1,t1-t2, ξ1,t1-t2 και ξ2,t1-t2 με το κριτήριο βιοϊσοδυναμίας που υπολογίστηκε σε προηγούμενη μελέτη με βάση τις κλασικές παραμέτρους, Cmax και pAUCs, σύμφωνα με το προσχέδιο της νέας οδηγίας του FDA, για σκευάσματα διφασικής αποδέσμευσης μεθυλφαινιδάτης και σύμφωνα με την οδηγία του ΕΜΑ, για σκευάσματα πολυφασικής αποδέσμευσης. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκαν ως πρότυπα προϊόντα δύο σκευάσματα υδροχλωρικής μεθυλφαινιδάτης διφασικής αποδέσμευσης, το Ritalin LA® (σκεύασμα αναφοράς Ι) και το Concerta® (σκεύασμα αναφοράς ΙΙ). Τα αποτελέσματα που προέκυψαν έδειξαν ότι το κριτήριο βιοϊσοδυναμίας με βάση το δείκτη f1,t1-t2 εμφανίζεται, στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων που μελετήθηκαν, πιο αυστηρό σε σχέση με τα κριτήρια που βασίζονται στους άλλους δύο δείκτες. Ακόμη, από τη σύγκριση των αποτελεσμάτων που ελήφθησαν από τη μελέτη των προσομοιώσεων των δύο προτύπων σκευασμάτων, φαίνεται πως οι δείκτες εμφανίζονται πιο ευαίσθητοι στις μεταβολές των παραμέτρων του φαρμακοκινητικού μοντέλου στις περιπτώσεις των προσομοιώσεων του σκευάσματος ΙΙ απ’ ότι στις προσομοιώσεις του σκευάσματος Ι. Επίσης, το κριτήριο βιοϊσοδυναμίας με βάση το συνδυασμό μερικών δεικτών άμεσης σύγκρισης καμπυλών που υπολογίστηκαν σε χρόνους αποκοπής που προτείνονται στην οδηγία του FDA για τις μερικές επιφάνειες pAUCs, φαίνεται να είναι, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, πιο αυστηρό απ’ ότι το κριτήριο με βάση τους χρόνους αποκοπής που προτείνονται στην οδηγία του EMA. Σε ότι αφορά την αξιολόγηση του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας με βάση τους δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών έναντι των κλασικών φαρμακοκινητικών παραμέτρων προέκυψαν τα παρακάτω ενδιαφέροντα συμπεράσματα: Τα κριτήρια βιοϊσοδυναμίας με βάση τους δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών ήταν σε όλες τις περιπτώσεις πιο αυστηρά απ’ ότι οι τα κριτήρια που ορίζονται μόνο από τις μερικές επιφάνειες κάτω από την καμπύλη συγκέντρωσης - χρόνου (pAUCs). Επιπλέον, σε καμία από τις 36 διαφορετικές περιπτώσεις προσομοιώσεων που μελετήθηκαν, τα κριτήρια του FDA ή του EMA δεν εμφανίζονται συνολικά πιο αυστηρά από τα κριτήρια με βάση τους δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών. Σε αρκετές περιπτώσεις οι δείκτες και οι κλασικές φαρμακοκινητικές παράμετροι εμφανίζουν διαφορετική ευαισθησία ανάλογα με τις παραμέτρους του φαρμακοκινητικού μοντέλου αποδέσμευσης του φαρμάκου, που μεταβάλλονται στην εκάστοτε προσομοίωση. Αυτό συνεπάγεται περιοχές αποδοχής της βιοϊσοδυναμίας με βάση τους δείκτες, αλλά απόρριψης με βάση τα κριτήρια του FDA ή του EMA, καθώς επίσης και το αντίστροφο. Η απόρριψη της βιοϊσοδυναμίας με βάση τις κλασικές φαρμακοκινητικές παραμέτρους, οφείλεται στην Cmax για τον FDA και στις Cmax,1 και Cmax,2 για τον ΕΜΑ και όχι στις επιφάνειες pAUCs. Στις περιπτώσεις αυτές, όταν οι μερικοί δείκτες υπολογίστηκαν από χρόνο 3 h ή 4 h μέχρι το χρόνο Tmax2R, δηλαδή μέχρι το χρόνο που παρατηρείται ή μέγιστη συγκέντρωση κατά τη δεύτερη (πιο αργή) φάση της απορρόφησης του φαρμάκου, τότε όλοι οι δείκτες έδειξαν απόρριψη της βιοϊσοδυναμίας και κατ’ επέκταση «αυστηροποίηση» του κριτηρίου. Αυτό είναι σε συμφωνία με τα αποτελέσματα μελέτης που έγινε για σκευάσματα με μία φάση αποδέσμευσης και όπου ο συνδυασμός των δεικτών υπολογισμένων μέχρι δύο σημεία αποκοπής, δηλαδή μέχρι το TmaxR και μέχρι το χρόνο tlast οδηγούσε σε ένα πολύ ευαίσθητο κριτήριο βιοϊσοδυναμίας, που ήταν εξίσου ή και πιο ευαίσθητο απ’ ότι τα κλασικά κριτήρια με βάση τις παραμέτρους Cmax, AUC και AUCTmaxR. Έτσι λοιπόν και στην περίπτωση των σκευασμάτων διφασικής αποδέσμευσης, η επιλογή του κατάλληλου χρόνου αποκοπής είναι καθοριστικής σημασίας για την ευαισθησία του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας. Τέλος για την πλειοψηφία των προσομοιώσεων που μελετήθηκαν, οι περιοχές αποδοχής της βιοϊσοδυναμίας με βάση τους δείκτες ήταν μικρότερες και συμπεριλαμβάνονταν στις αντίστοιχες περιοχές αποδοχής της βιοϊσοδυναμίας που καθορίζονται από τα κριτήρια του FDA ή του EMA. Οι μερικοί δείκτες που υπολογίζονται για το διάστημα 3 h - 7 h, φαίνεται να συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στην «αυστηροποίηση» του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας, ενώ οι μερικοί δείκτες από 7 h - 12 h σε πολύ λίγες περιπτώσεις φαίνεται να περιορίζουν το κριτήριο βιοϊσοδυναμίας.","abstract_html":"Οι μελέτες βιοϊσοδυναμίας για την έγκριση γενοσήμων φαρμακευτικών προϊόντων είναι υποχρεωτικές από τις αρμόδιες Υγειονομικές Αρχές και πραγματοποιούνται ώστε να εξασφαλίσουν την ύπαρξη ισοδύναμης θεραπευτικής δράσης και ασφάλειας των σκευασμάτων αυτών για τους ασθενείς. Δύο σκευάσματα με την ίδια δραστική ουσία, μπορούν να θεωρηθούν βιοϊσοδύναμα όταν είναι φαρμακευτικά ισοδύναμα και οι βιοδιαθεσιμότητες τους (ρυθμός και έκταση της απορρόφησης) μετά από χορήγηση της ίδιας μοριακής δόσης βρίσκονται εντός των προκαθορισμένων αποδεκτών ορίων. Το νομοθετικό πλαίσιο για τον καθορισμό της βιοϊσοδυναμίας περιλαμβάνει την αξιολόγηση των κύριων φαρμακοκινητικών παραμέτρων, AUC (επιφάνεια κάτω από την καμπύλη συγκέντρωσης του φαρμάκου στο αίμα – χρόνου) και Cmax (μέγιστη συγκέντρωση του φαρμάκου στο αίμα). Σε περιπτώσεις όπου για λόγους αποτελεσματικότητας της θεραπείας, απαιτείται γρήγορη έναρξη της δράσης μπορεί να αξιολογηθεί επίσης και η παράμετρος AUCTmaxR (αρχική επιφάνεια μέχρι το χρόνο μέγιστης συγκέντρωσης). Βέβαια, υπάρχουν περιπτώσεις όπου και πάλι για λόγους αποτελεσματικότητας της θεραπείας, απαιτείται ελεγχόμενη διάρκεια της επίδρασης του φαρμάκου, όπως συμβαίνει σε ορισμένα σκευάσματα τροποποιημένης αποδέσμευσης. Όμως διαφορετικοί ρυθμοί αποδέσμευσης για σκευάσματα με μηχανισμό διφασικής αποδέσμευσης, όπως είναι κάποια σκευάσματα τροποποιημένης αποδέσμευσης μεθυλφαινιδάτης, μπορεί να οδηγήσουν σε διαφορετικού σχήματος καμπύλες συγκέντρωσης – χρόνου και μη ισοδύναμες θεραπευτικά φαρμακοτεχνικές μορφές. Η μεθυλφαινιδάτη, είναι ένας διεγέρτης του κεντρικού νευρικού συστήματος, και είναι η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη φαρμακευτική αγωγή για τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) η οποία είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που εμφανίζεται συνήθως κατά τη νηπιακή ηλικία και συνεχίζεται κατά ένα σημαντικό ποσοστό, και στην ενήλικη ζωή. Η μεθυλφαινιδάτη κυκλοφορεί σε μια σειρά από διαφορετικά εμπορικά σήματα, συχνά με τη μορφή σκευασμάτων τροποποιημένης διφασικής αποδέσμευσης. Τόσο ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) όσο και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΜΑ), έχουν αναθεωρήσει τις οδηγίες βιοϊσοδυναμίας για το συγκεκριμένο είδος σκευασμάτων, εισάγοντας επιπρόσθετες παραμέτρους εκτίμησης της βιοϊσοδυναμίας – τις μερικές επιφάνειες (pAUCs) για διάφορους χρόνους αποκοπής, εστιάζοντας στο χαρακτηρισμό της αποδέσμευσης της δραστικής ουσίας όταν αυτή γίνεται σε περισσότερες από μία φάσεις. H βιοϊσοδυναμία δύο σκευασμάτων της ίδιας δραστικής ουσίας έχει προταθεί στη βιβλιογραφία ότι θα μπορούσε να προσδιοριστεί εκτιμώντας την ομοιότητα των αντίστοιχων καμπυλών συγκέντρωσης του φαρμάκου στο πλάσμα σε σχέση με το χρόνο, μετά από per os χορήγηση, μέσω δεικτών άμεσης σύγκρισης καμπυλών (Direct Curve Comparison Indices, DCCIs). Στα πλαίσια μελέτης της θεωρητικής ευαισθησίας δεικτών άμεσης σύγκρισης καμπυλών στο να αντανακλούν διαφορές στα φαρμακοκινητικά προφίλ, διαπιστώθηκε ότι κάθε δείκτης f1, ξ1 ή ξ2, που υπολογίστηκε μέχρι δύο χρονικές στιγμές (Tmax, χρόνο μέγιστης συγκέντρωσης του προφίλ του σκευάσματος αναφοράς και tlast, χρόνο τελευταίας δειγματοληψίας) αποτέλεσε σε όλες τις περιπτώσεις, ένα αποτελεσματικό εργαλείο σύγκρισης των υπό εξέταση φαρμακοκινητικών προφίλ. Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία με τη χρήση εκτεταμένων προσομοιώσεων εξετάζει αρχικά την ευαισθησία των δεικτών άμεσης σύγκρισης καμπυλών συγκέντρωσης-χρόνου f1, ξ1 και ξ2 στο να αντανακλούν διαφορές στις καμπύλες συγκέντρωσης του φαρμάκου στο πλάσμα, σκευασμάτων υπό έλεγχο και σκευασμάτων αναφοράς διφασικής αποδέσμευσης. Πιο ειδικά, επιχειρείται η αξιολόγηση του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας για σκευάσματα διφασικής αποδέσμευσης μεθυλφαινιδάτης με βάση τους «μερικούς» δείκτες f1,t1-t2, ξ1,t1-t2 και ξ2,t1-t2 θεωρώντας ως χρόνους αποκοπής, τους χρόνους που ορίζουν οι τροποποιημένες οδηγίες του FDA και του ΕΜΑ για τις pAUCs για το συγκεκριμένο είδος σκευασμάτων τροποποιημένης αποδέσμευσης. Σε κάθε περίπτωση ακολουθεί σύγκριση της συμβολής κάθε δείκτη στο εκάστοτε κριτήριο βιοϊσοδυναμίας. Επιπλέον, πραγματοποιείται συγκριτική αξιολόγηση του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας υπολογισμένο με βάση τους «μερικούς» δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών, f1,t1-t2, ξ1,t1-t2 και ξ2,t1-t2 με το κριτήριο βιοϊσοδυναμίας που υπολογίστηκε σε προηγούμενη μελέτη με βάση τις κλασικές παραμέτρους, Cmax και pAUCs, σύμφωνα με το προσχέδιο της νέας οδηγίας του FDA, για σκευάσματα διφασικής αποδέσμευσης μεθυλφαινιδάτης και σύμφωνα με την οδηγία του ΕΜΑ, για σκευάσματα πολυφασικής αποδέσμευσης. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκαν ως πρότυπα προϊόντα δύο σκευάσματα υδροχλωρικής μεθυλφαινιδάτης διφασικής αποδέσμευσης, το Ritalin LA® (σκεύασμα αναφοράς Ι) και το Concerta® (σκεύασμα αναφοράς ΙΙ). Τα αποτελέσματα που προέκυψαν έδειξαν ότι το κριτήριο βιοϊσοδυναμίας με βάση το δείκτη f1,t1-t2 εμφανίζεται, στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων που μελετήθηκαν, πιο αυστηρό σε σχέση με τα κριτήρια που βασίζονται στους άλλους δύο δείκτες. Ακόμη, από τη σύγκριση των αποτελεσμάτων που ελήφθησαν από τη μελέτη των προσομοιώσεων των δύο προτύπων σκευασμάτων, φαίνεται πως οι δείκτες εμφανίζονται πιο ευαίσθητοι στις μεταβολές των παραμέτρων του φαρμακοκινητικού μοντέλου στις περιπτώσεις των προσομοιώσεων του σκευάσματος ΙΙ απ’ ότι στις προσομοιώσεις του σκευάσματος Ι. Επίσης, το κριτήριο βιοϊσοδυναμίας με βάση το συνδυασμό μερικών δεικτών άμεσης σύγκρισης καμπυλών που υπολογίστηκαν σε χρόνους αποκοπής που προτείνονται στην οδηγία του FDA για τις μερικές επιφάνειες pAUCs, φαίνεται να είναι, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, πιο αυστηρό απ’ ότι το κριτήριο με βάση τους χρόνους αποκοπής που προτείνονται στην οδηγία του EMA. Σε ότι αφορά την αξιολόγηση του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας με βάση τους δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών έναντι των κλασικών φαρμακοκινητικών παραμέτρων προέκυψαν τα παρακάτω ενδιαφέροντα συμπεράσματα: Τα κριτήρια βιοϊσοδυναμίας με βάση τους δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών ήταν σε όλες τις περιπτώσεις πιο αυστηρά απ’ ότι οι τα κριτήρια που ορίζονται μόνο από τις μερικές επιφάνειες κάτω από την καμπύλη συγκέντρωσης - χρόνου (pAUCs). Επιπλέον, σε καμία από τις 36 διαφορετικές περιπτώσεις προσομοιώσεων που μελετήθηκαν, τα κριτήρια του FDA ή του EMA δεν εμφανίζονται συνολικά πιο αυστηρά από τα κριτήρια με βάση τους δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών. Σε αρκετές περιπτώσεις οι δείκτες και οι κλασικές φαρμακοκινητικές παράμετροι εμφανίζουν διαφορετική ευαισθησία ανάλογα με τις παραμέτρους του φαρμακοκινητικού μοντέλου αποδέσμευσης του φαρμάκου, που μεταβάλλονται στην εκάστοτε προσομοίωση. Αυτό συνεπάγεται περιοχές αποδοχής της βιοϊσοδυναμίας με βάση τους δείκτες, αλλά απόρριψης με βάση τα κριτήρια του FDA ή του EMA, καθώς επίσης και το αντίστροφο. Η απόρριψη της βιοϊσοδυναμίας με βάση τις κλασικές φαρμακοκινητικές παραμέτρους, οφείλεται στην Cmax για τον FDA και στις Cmax,1 και Cmax,2 για τον ΕΜΑ και όχι στις επιφάνειες pAUCs. Στις περιπτώσεις αυτές, όταν οι μερικοί δείκτες υπολογίστηκαν από χρόνο 3 h ή 4 h μέχρι το χρόνο Tmax2R, δηλαδή μέχρι το χρόνο που παρατηρείται ή μέγιστη συγκέντρωση κατά τη δεύτερη (πιο αργή) φάση της απορρόφησης του φαρμάκου, τότε όλοι οι δείκτες έδειξαν απόρριψη της βιοϊσοδυναμίας και κατ’ επέκταση «αυστηροποίηση» του κριτηρίου. Αυτό είναι σε συμφωνία με τα αποτελέσματα μελέτης που έγινε για σκευάσματα με μία φάση αποδέσμευσης και όπου ο συνδυασμός των δεικτών υπολογισμένων μέχρι δύο σημεία αποκοπής, δηλαδή μέχρι το TmaxR και μέχρι το χρόνο tlast οδηγούσε σε ένα πολύ ευαίσθητο κριτήριο βιοϊσοδυναμίας, που ήταν εξίσου ή και πιο ευαίσθητο απ’ ότι τα κλασικά κριτήρια με βάση τις παραμέτρους Cmax, AUC και AUCTmaxR. Έτσι λοιπόν και στην περίπτωση των σκευασμάτων διφασικής αποδέσμευσης, η επιλογή του κατάλληλου χρόνου αποκοπής είναι καθοριστικής σημασίας για την ευαισθησία του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας. Τέλος για την πλειοψηφία των προσομοιώσεων που μελετήθηκαν, οι περιοχές αποδοχής της βιοϊσοδυναμίας με βάση τους δείκτες ήταν μικρότερες και συμπεριλαμβάνονταν στις αντίστοιχες περιοχές αποδοχής της βιοϊσοδυναμίας που καθορίζονται από τα κριτήρια του FDA ή του EMA. Οι μερικοί δείκτες που υπολογίζονται για το διάστημα 3 h - 7 h, φαίνεται να συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στην «αυστηροποίηση» του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας, ενώ οι μερικοί δείκτες από 7 h - 12 h σε πολύ λίγες περιπτώσεις φαίνεται να περιορίζουν το κριτήριο βιοϊσοδυναμίας.","abstract_has_math":false,"creators":["Μαρκοπούλου Ευσταθία","Markopoulou Efstathia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2017,"date_issued":"2017","date_published":"2017","updated_at":"2026-11-19T05:28:50Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1519373"],"render_values":[{"text":"uoadl:1519373","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1519373","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1519373","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A1519373","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μαρκοπούλου Ευσταθία","Markopoulou Efstathia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2017"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1519373","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1519373"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Οι μελέτες βιοϊσοδυναμίας για την έγκριση γενοσήμων φαρμακευτικών προϊόντων είναι υποχρεωτικές από τις αρμόδιες Υγειονομικές Αρχές και πραγματοποιούνται ώστε να εξασφαλίσουν την ύπαρξη ισοδύναμης θεραπευτικής δράσης και ασφάλειας των σκευασμάτων αυτών για τους ασθενείς. Δύο σκευάσματα με την ίδια δραστική ουσία, μπορούν να θεωρηθούν βιοϊσοδύναμα όταν είναι φαρμακευτικά ισοδύναμα και οι βιοδιαθεσιμότητες τους (ρυθμός και έκταση της απορρόφησης) μετά από χορήγηση της ίδιας μοριακής δόσης βρίσκονται εντός των προκαθορισμένων αποδεκτών ορίων. Το νομοθετικό πλαίσιο για τον καθορισμό της βιοϊσοδυναμίας περιλαμβάνει την αξιολόγηση των κύριων φαρμακοκινητικών παραμέτρων, AUC (επιφάνεια κάτω από την καμπύλη συγκέντρωσης του φαρμάκου στο αίμα – χρόνου) και Cmax (μέγιστη συγκέντρωση του φαρμάκου στο αίμα). Σε περιπτώσεις όπου για λόγους αποτελεσματικότητας της θεραπείας, απαιτείται γρήγορη έναρξη της δράσης μπορεί να αξιολογηθεί επίσης και η παράμετρος AUCTmaxR (αρχική επιφάνεια μέχρι το χρόνο μέγιστης συγκέντρωσης). Βέβαια, υπάρχουν περιπτώσεις όπου και πάλι για λόγους αποτελεσματικότητας της θεραπείας, απαιτείται ελεγχόμενη διάρκεια της επίδρασης του φαρμάκου, όπως συμβαίνει σε ορισμένα σκευάσματα τροποποιημένης αποδέσμευσης. Όμως διαφορετικοί ρυθμοί αποδέσμευσης για σκευάσματα με μηχανισμό διφασικής αποδέσμευσης, όπως είναι κάποια σκευάσματα τροποποιημένης αποδέσμευσης μεθυλφαινιδάτης, μπορεί να οδηγήσουν σε διαφορετικού σχήματος καμπύλες συγκέντρωσης – χρόνου και μη ισοδύναμες θεραπευτικά φαρμακοτεχνικές μορφές. Η μεθυλφαινιδάτη, είναι ένας διεγέρτης του κεντρικού νευρικού συστήματος, και είναι η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη φαρμακευτική αγωγή για τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) η οποία είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που εμφανίζεται συνήθως κατά τη νηπιακή ηλικία και συνεχίζεται κατά ένα σημαντικό ποσοστό, και στην ενήλικη ζωή. Η μεθυλφαινιδάτη κυκλοφορεί σε μια σειρά από διαφορετικά εμπορικά σήματα, συχνά με τη μορφή σκευασμάτων τροποποιημένης διφασικής αποδέσμευσης. Τόσο ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) όσο και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΜΑ), έχουν αναθεωρήσει τις οδηγίες βιοϊσοδυναμίας για το συγκεκριμένο είδος σκευασμάτων, εισάγοντας επιπρόσθετες παραμέτρους εκτίμησης της βιοϊσοδυναμίας – τις μερικές επιφάνειες (pAUCs) για διάφορους χρόνους αποκοπής, εστιάζοντας στο χαρακτηρισμό της αποδέσμευσης της δραστικής ουσίας όταν αυτή γίνεται σε περισσότερες από μία φάσεις. H βιοϊσοδυναμία δύο σκευασμάτων της ίδιας δραστικής ουσίας έχει προταθεί στη βιβλιογραφία ότι θα μπορούσε να προσδιοριστεί εκτιμώντας την ομοιότητα των αντίστοιχων καμπυλών συγκέντρωσης του φαρμάκου στο πλάσμα σε σχέση με το χρόνο, μετά από per os χορήγηση, μέσω δεικτών άμεσης σύγκρισης καμπυλών (Direct Curve Comparison Indices, DCCIs). Στα πλαίσια μελέτης της θεωρητικής ευαισθησίας δεικτών άμεσης σύγκρισης καμπυλών στο να αντανακλούν διαφορές στα φαρμακοκινητικά προφίλ, διαπιστώθηκε ότι κάθε δείκτης f1, ξ1 ή ξ2, που υπολογίστηκε μέχρι δύο χρονικές στιγμές (Tmax, χρόνο μέγιστης συγκέντρωσης του προφίλ του σκευάσματος αναφοράς και tlast, χρόνο τελευταίας δειγματοληψίας) αποτέλεσε σε όλες τις περιπτώσεις, ένα αποτελεσματικό εργαλείο σύγκρισης των υπό εξέταση φαρμακοκινητικών προφίλ. Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία με τη χρήση εκτεταμένων προσομοιώσεων εξετάζει αρχικά την ευαισθησία των δεικτών άμεσης σύγκρισης καμπυλών συγκέντρωσης-χρόνου f1, ξ1 και ξ2 στο να αντανακλούν διαφορές στις καμπύλες συγκέντρωσης του φαρμάκου στο πλάσμα, σκευασμάτων υπό έλεγχο και σκευασμάτων αναφοράς διφασικής αποδέσμευσης. Πιο ειδικά, επιχειρείται η αξιολόγηση του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας για σκευάσματα διφασικής αποδέσμευσης μεθυλφαινιδάτης με βάση τους «μερικούς» δείκτες f1,t1-t2, ξ1,t1-t2 και ξ2,t1-t2 θεωρώντας ως χρόνους αποκοπής, τους χρόνους που ορίζουν οι τροποποιημένες οδηγίες του FDA και του ΕΜΑ για τις pAUCs για το συγκεκριμένο είδος σκευασμάτων τροποποιημένης αποδέσμευσης. Σε κάθε περίπτωση ακολουθεί σύγκριση της συμβολής κάθε δείκτη στο εκάστοτε κριτήριο βιοϊσοδυναμίας. Επιπλέον, πραγματοποιείται συγκριτική αξιολόγηση του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας υπολογισμένο με βάση τους «μερικούς» δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών, f1,t1-t2, ξ1,t1-t2 και ξ2,t1-t2 με το κριτήριο βιοϊσοδυναμίας που υπολογίστηκε σε προηγούμενη μελέτη με βάση τις κλασικές παραμέτρους, Cmax και pAUCs, σύμφωνα με το προσχέδιο της νέας οδηγίας του FDA, για σκευάσματα διφασικής αποδέσμευσης μεθυλφαινιδάτης και σύμφωνα με την οδηγία του ΕΜΑ, για σκευάσματα πολυφασικής αποδέσμευσης. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκαν ως πρότυπα προϊόντα δύο σκευάσματα υδροχλωρικής μεθυλφαινιδάτης διφασικής αποδέσμευσης, το Ritalin LA® (σκεύασμα αναφοράς Ι) και το Concerta® (σκεύασμα αναφοράς ΙΙ). Τα αποτελέσματα που προέκυψαν έδειξαν ότι το κριτήριο βιοϊσοδυναμίας με βάση το δείκτη f1,t1-t2 εμφανίζεται, στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων που μελετήθηκαν, πιο αυστηρό σε σχέση με τα κριτήρια που βασίζονται στους άλλους δύο δείκτες. Ακόμη, από τη σύγκριση των αποτελεσμάτων που ελήφθησαν από τη μελέτη των προσομοιώσεων των δύο προτύπων σκευασμάτων, φαίνεται πως οι δείκτες εμφανίζονται πιο ευαίσθητοι στις μεταβολές των παραμέτρων του φαρμακοκινητικού μοντέλου στις περιπτώσεις των προσομοιώσεων του σκευάσματος ΙΙ απ’ ότι στις προσομοιώσεις του σκευάσματος Ι. Επίσης, το κριτήριο βιοϊσοδυναμίας με βάση το συνδυασμό μερικών δεικτών άμεσης σύγκρισης καμπυλών που υπολογίστηκαν σε χρόνους αποκοπής που προτείνονται στην οδηγία του FDA για τις μερικές επιφάνειες pAUCs, φαίνεται να είναι, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, πιο αυστηρό απ’ ότι το κριτήριο με βάση τους χρόνους αποκοπής που προτείνονται στην οδηγία του EMA. Σε ότι αφορά την αξιολόγηση του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας με βάση τους δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών έναντι των κλασικών φαρμακοκινητικών παραμέτρων προέκυψαν τα παρακάτω ενδιαφέροντα συμπεράσματα: Τα κριτήρια βιοϊσοδυναμίας με βάση τους δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών ήταν σε όλες τις περιπτώσεις πιο αυστηρά απ’ ότι οι τα κριτήρια που ορίζονται μόνο από τις μερικές επιφάνειες κάτω από την καμπύλη συγκέντρωσης - χρόνου (pAUCs). Επιπλέον, σε καμία από τις 36 διαφορετικές περιπτώσεις προσομοιώσεων που μελετήθηκαν, τα κριτήρια του FDA ή του EMA δεν εμφανίζονται συνολικά πιο αυστηρά από τα κριτήρια με βάση τους δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών. Σε αρκετές περιπτώσεις οι δείκτες και οι κλασικές φαρμακοκινητικές παράμετροι εμφανίζουν διαφορετική ευαισθησία ανάλογα με τις παραμέτρους του φαρμακοκινητικού μοντέλου αποδέσμευσης του φαρμάκου, που μεταβάλλονται στην εκάστοτε προσομοίωση. Αυτό συνεπάγεται περιοχές αποδοχής της βιοϊσοδυναμίας με βάση τους δείκτες, αλλά απόρριψης με βάση τα κριτήρια του FDA ή του EMA, καθώς επίσης και το αντίστροφο. Η απόρριψη της βιοϊσοδυναμίας με βάση τις κλασικές φαρμακοκινητικές παραμέτρους, οφείλεται στην Cmax για τον FDA και στις Cmax,1 και Cmax,2 για τον ΕΜΑ και όχι στις επιφάνειες pAUCs. Στις περιπτώσεις αυτές, όταν οι μερικοί δείκτες υπολογίστηκαν από χρόνο 3 h ή 4 h μέχρι το χρόνο Tmax2R, δηλαδή μέχρι το χρόνο που παρατηρείται ή μέγιστη συγκέντρωση κατά τη δεύτερη (πιο αργή) φάση της απορρόφησης του φαρμάκου, τότε όλοι οι δείκτες έδειξαν απόρριψη της βιοϊσοδυναμίας και κατ’ επέκταση «αυστηροποίηση» του κριτηρίου. Αυτό είναι σε συμφωνία με τα αποτελέσματα μελέτης που έγινε για σκευάσματα με μία φάση αποδέσμευσης και όπου ο συνδυασμός των δεικτών υπολογισμένων μέχρι δύο σημεία αποκοπής, δηλαδή μέχρι το TmaxR και μέχρι το χρόνο tlast οδηγούσε σε ένα πολύ ευαίσθητο κριτήριο βιοϊσοδυναμίας, που ήταν εξίσου ή και πιο ευαίσθητο απ’ ότι τα κλασικά κριτήρια με βάση τις παραμέτρους Cmax, AUC και AUCTmaxR. Έτσι λοιπόν και στην περίπτωση των σκευασμάτων διφασικής αποδέσμευσης, η επιλογή του κατάλληλου χρόνου αποκοπής είναι καθοριστικής σημασίας για την ευαισθησία του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας. Τέλος για την πλειοψηφία των προσομοιώσεων που μελετήθηκαν, οι περιοχές αποδοχής της βιοϊσοδυναμίας με βάση τους δείκτες ήταν μικρότερες και συμπεριλαμβάνονταν στις αντίστοιχες περιοχές αποδοχής της βιοϊσοδυναμίας που καθορίζονται από τα κριτήρια του FDA ή του EMA. Οι μερικοί δείκτες που υπολογίζονται για το διάστημα 3 h - 7 h, φαίνεται να συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στην «αυστηροποίηση» του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας, ενώ οι μερικοί δείκτες από 7 h - 12 h σε πολύ λίγες περιπτώσεις φαίνεται να περιορίζουν το κριτήριο βιοϊσοδυναμίας.","Bioequivalence studies are fundamental for the approval of generic medicinal products by Health Authorities and they are performed to ensure similarity in terms of safety and efficacy of the tested products. Two formulations of the same active substance can be considered bioequivalent if they are pharmaceutically equivalent and their bioavailabilities (rate and extent of absorption) after administration of the same molar dose lie within acceptable predefined limits. The determination of bioequivalence includes the assessment of the main pharmacokinetic parameters, AUC (area under the curve concentration of drug in the blood versus time) and Cmax (maximum drug concentration in the blood). In cases where rapid release is claimed to be clinically relevant and of importance for onset of action the parameter AUCTmaxR (initial area up to the time of maximum drug concentration of the reference product) may also be assessed. In addition, there are cases as in certain modified release formulations, where for treatment efficacy reasons a controlled duration of drug effect is required. However, different rates of release for formulations with biphasic release mechanism, such as modified release formulations of methylphenidate, may lead to a different shape of concentration - time curves and therapeutically non-equivalent formulations. Methylphenidate is a stimulant of the central nervous system, and is the most commonly used medication for Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD), which is a neurobehavioral disorder with onset during childhood. If left untreated, ADHD remains in adulthood and is associated with poor academic achievement and low occupational status. Methylphenidate exists in a number of different brands, often in the form of biphasic modified release formulations. Both the Food and Drug Administration (FDA) and the European Medicines Agency (EMA), have reviewed bioequivalence guidelines for this type of formulations, introducing additional parameters of bioequivalence, i.e. partial areas (pAUCs) for different cut-off time points, focusing on the characterization of all phases. It has been also proposed in the literature that the bioequivalence of two formulations of the same active substance could be determined by assessing the similarity of the corresponding drug concentration in plasma vs. time curves after per os administration,by Direct Curve Comparison Indices (DCCIs). In a study investigating the theoretical sensitivity of DCCIs to reflect differences in pharmacokinetic profiles, it was found that an index (e.g. f1, ξ1 or ξ2) calculated up to two time points (Tmax, time of maximum drug concentration of the reference formulation and tlast, time of last sampling) provided in all cases, an effective tool for pharmacokinetic profile comparisons. The present study examines the sensitivity of DCCIs f1 ξ1 and ξ2 to reflect differences in drug plasma concentration vs. time curves for test and reference formulations with biphasic release, using extensive simulations. Specifically, an assessment of the bioequivalence criteria for biphasic release formulations of methylphenidate using partial DCCIs is considered. Estimation of f1,t1-t2, ξ1,t1-t2and ξ2,t1-t2 is performed assuming as cut-off time points, the time points defined in the revised guidelines of FDA and EMA for pAUCs for this type of modified release formulations. In all cases, an evaluation of the contribution of each index in the relevant bioequivalence criterion is performed. Moreover, a comparative evaluation of the bioequivalence criterion based on “partial” DCCIs, f1,t1-t2, ξ1,t1-t2 and ξ2,t1-t2, with the bioequivalence criterion estimated in a previous study using the classic parameters, Cmax, and pAUCs, according to the FDA guidance for biphasic release formulations of methylphenidate and the EMA guideline for multiphasic release formulations is performed. For this purpose, two biphasic release formulations of methylphenidate hydrochloride are used as model products: Ritalin LA® (reference formulation I) and Concerta® (reference formulation II). Ιn the majority of the cases studied, the bioequivalence criterion based on the index f1,t1-t2 appear less permissive than the criteria based on the other two indices. Furthermore, by comparing the results obtained for the simulations of the two model formulations, it seems that the indices appear more sensitive to changes in parameters of the pharmacokinetic model in the case of simulations of formulation II than for the simulations of formulation I. Also, the bioequivalence criterion based on the combination of partial DCCIs calculated using the cut-off time points recommended in the FDA guidance for pAUCs, in most of the cases, is less permissive than the criterion based on the cut-off time points proposed in the EMA guideline. The evaluation of the bioequivalence criteria based on DCCIs in comparison to the criteria based on the classic pharmacokinetic parameters revealed the following interesting conclusions: The criteria based on DCCIs were in all cases more strict than the criteria defined only by pAUCs. Moreover, in none of the 36 different simulation cases studied, did the FDA or EMA criteria appear to be overall more strict than the criteria based on DCCIs. In several cases, indices and classic pharmacokinetic parameters exhibit different sensitivity depending on the parameters of the pharmacokinetic drug release model, which vary in each simulation. This implies areas showing acceptance of bioequivalence based on indices, but rejection based on the FDA or the EMA criteria, and vice versa. The rejection of bioequivalence using the criteria based on classic pharmacokinetic parameters, is due to Cmax for the FDA and Cmax,1 and Cmax,2 for the EMA and not to pAUCs. In these cases, when partial indices were calculated from time 3 h or 4 h until Tmax2R, i.e. until the time of maximum concentration during the second (slower) phase of absorption, then all indices showed rejection of bioequivalence and therefore \"tightening\" of the criterion. This is in agreement with the results of a study performed for formulations with one release phase, where the combination of the indices calculated until two cut-off time points, i.e. until TmaxR and tlast, led to a very sensitive bioequivalence criterion, which was equally or more sensitive than the classic criteria based on parameters Cmax, AUC and AUCTmaxR. Thus, also in the case of biphasic release formulations, selection of the appropriate cut-off time point is crucial for the sensitivity of the bioequivalence criterion. Finally, for the majority of simulations studied, bioequivalence acceptance areas based on DCCIs were smaller and included in the respective acceptance areas based on the bioequivalence criteria defined by FDA or EMA. Partial indices calculated for the period of 3 h - 7 h, appear to contribute significantly to the \"tightening\" of the bioequivalence criterion, while partial indices calculated for the period of 7 h - 12 h, in very few cases seem to tighten the bioequivalence criterion."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Αξιολόγηση φαρμακευτικών σκευασμάτων διφασικής αποδέσμευσης με δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μαρκοπούλου Ευσταθία","Markopoulou Efstathia"],"dc:date":["2017"],"dc:description":["Οι μελέτες βιοϊσοδυναμίας για την έγκριση γενοσήμων φαρμακευτικών προϊόντων είναι υποχρεωτικές από τις αρμόδιες Υγειονομικές Αρχές και πραγματοποιούνται ώστε να εξασφαλίσουν την ύπαρξη ισοδύναμης θεραπευτικής δράσης και ασφάλειας των σκευασμάτων αυτών για τους ασθενείς. Δύο σκευάσματα με την ίδια δραστική ουσία, μπορούν να θεωρηθούν βιοϊσοδύναμα όταν είναι φαρμακευτικά ισοδύναμα και οι βιοδιαθεσιμότητες τους (ρυθμός και έκταση της απορρόφησης) μετά από χορήγηση της ίδιας μοριακής δόσης βρίσκονται εντός των προκαθορισμένων αποδεκτών ορίων. Το νομοθετικό πλαίσιο για τον καθορισμό της βιοϊσοδυναμίας περιλαμβάνει την αξιολόγηση των κύριων φαρμακοκινητικών παραμέτρων, AUC (επιφάνεια κάτω από την καμπύλη συγκέντρωσης του φαρμάκου στο αίμα – χρόνου) και Cmax (μέγιστη συγκέντρωση του φαρμάκου στο αίμα). Σε περιπτώσεις όπου για λόγους αποτελεσματικότητας της θεραπείας, απαιτείται γρήγορη έναρξη της δράσης μπορεί να αξιολογηθεί επίσης και η παράμετρος AUCTmaxR (αρχική επιφάνεια μέχρι το χρόνο μέγιστης συγκέντρωσης). Βέβαια, υπάρχουν περιπτώσεις όπου και πάλι για λόγους αποτελεσματικότητας της θεραπείας, απαιτείται ελεγχόμενη διάρκεια της επίδρασης του φαρμάκου, όπως συμβαίνει σε ορισμένα σκευάσματα τροποποιημένης αποδέσμευσης. Όμως διαφορετικοί ρυθμοί αποδέσμευσης για σκευάσματα με μηχανισμό διφασικής αποδέσμευσης, όπως είναι κάποια σκευάσματα τροποποιημένης αποδέσμευσης μεθυλφαινιδάτης, μπορεί να οδηγήσουν σε διαφορετικού σχήματος καμπύλες συγκέντρωσης – χρόνου και μη ισοδύναμες θεραπευτικά φαρμακοτεχνικές μορφές. Η μεθυλφαινιδάτη, είναι ένας διεγέρτης του κεντρικού νευρικού συστήματος, και είναι η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη φαρμακευτική αγωγή για τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) η οποία είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που εμφανίζεται συνήθως κατά τη νηπιακή ηλικία και συνεχίζεται κατά ένα σημαντικό ποσοστό, και στην ενήλικη ζωή. Η μεθυλφαινιδάτη κυκλοφορεί σε μια σειρά από διαφορετικά εμπορικά σήματα, συχνά με τη μορφή σκευασμάτων τροποποιημένης διφασικής αποδέσμευσης. Τόσο ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) όσο και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΜΑ), έχουν αναθεωρήσει τις οδηγίες βιοϊσοδυναμίας για το συγκεκριμένο είδος σκευασμάτων, εισάγοντας επιπρόσθετες παραμέτρους εκτίμησης της βιοϊσοδυναμίας – τις μερικές επιφάνειες (pAUCs) για διάφορους χρόνους αποκοπής, εστιάζοντας στο χαρακτηρισμό της αποδέσμευσης της δραστικής ουσίας όταν αυτή γίνεται σε περισσότερες από μία φάσεις. H βιοϊσοδυναμία δύο σκευασμάτων της ίδιας δραστικής ουσίας έχει προταθεί στη βιβλιογραφία ότι θα μπορούσε να προσδιοριστεί εκτιμώντας την ομοιότητα των αντίστοιχων καμπυλών συγκέντρωσης του φαρμάκου στο πλάσμα σε σχέση με το χρόνο, μετά από per os χορήγηση, μέσω δεικτών άμεσης σύγκρισης καμπυλών (Direct Curve Comparison Indices, DCCIs). Στα πλαίσια μελέτης της θεωρητικής ευαισθησίας δεικτών άμεσης σύγκρισης καμπυλών στο να αντανακλούν διαφορές στα φαρμακοκινητικά προφίλ, διαπιστώθηκε ότι κάθε δείκτης f1, ξ1 ή ξ2, που υπολογίστηκε μέχρι δύο χρονικές στιγμές (Tmax, χρόνο μέγιστης συγκέντρωσης του προφίλ του σκευάσματος αναφοράς και tlast, χρόνο τελευταίας δειγματοληψίας) αποτέλεσε σε όλες τις περιπτώσεις, ένα αποτελεσματικό εργαλείο σύγκρισης των υπό εξέταση φαρμακοκινητικών προφίλ. Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία με τη χρήση εκτεταμένων προσομοιώσεων εξετάζει αρχικά την ευαισθησία των δεικτών άμεσης σύγκρισης καμπυλών συγκέντρωσης-χρόνου f1, ξ1 και ξ2 στο να αντανακλούν διαφορές στις καμπύλες συγκέντρωσης του φαρμάκου στο πλάσμα, σκευασμάτων υπό έλεγχο και σκευασμάτων αναφοράς διφασικής αποδέσμευσης. Πιο ειδικά, επιχειρείται η αξιολόγηση του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας για σκευάσματα διφασικής αποδέσμευσης μεθυλφαινιδάτης με βάση τους «μερικούς» δείκτες f1,t1-t2, ξ1,t1-t2 και ξ2,t1-t2 θεωρώντας ως χρόνους αποκοπής, τους χρόνους που ορίζουν οι τροποποιημένες οδηγίες του FDA και του ΕΜΑ για τις pAUCs για το συγκεκριμένο είδος σκευασμάτων τροποποιημένης αποδέσμευσης. Σε κάθε περίπτωση ακολουθεί σύγκριση της συμβολής κάθε δείκτη στο εκάστοτε κριτήριο βιοϊσοδυναμίας. Επιπλέον, πραγματοποιείται συγκριτική αξιολόγηση του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας υπολογισμένο με βάση τους «μερικούς» δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών, f1,t1-t2, ξ1,t1-t2 και ξ2,t1-t2 με το κριτήριο βιοϊσοδυναμίας που υπολογίστηκε σε προηγούμενη μελέτη με βάση τις κλασικές παραμέτρους, Cmax και pAUCs, σύμφωνα με το προσχέδιο της νέας οδηγίας του FDA, για σκευάσματα διφασικής αποδέσμευσης μεθυλφαινιδάτης και σύμφωνα με την οδηγία του ΕΜΑ, για σκευάσματα πολυφασικής αποδέσμευσης. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκαν ως πρότυπα προϊόντα δύο σκευάσματα υδροχλωρικής μεθυλφαινιδάτης διφασικής αποδέσμευσης, το Ritalin LA® (σκεύασμα αναφοράς Ι) και το Concerta® (σκεύασμα αναφοράς ΙΙ). Τα αποτελέσματα που προέκυψαν έδειξαν ότι το κριτήριο βιοϊσοδυναμίας με βάση το δείκτη f1,t1-t2 εμφανίζεται, στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων που μελετήθηκαν, πιο αυστηρό σε σχέση με τα κριτήρια που βασίζονται στους άλλους δύο δείκτες. Ακόμη, από τη σύγκριση των αποτελεσμάτων που ελήφθησαν από τη μελέτη των προσομοιώσεων των δύο προτύπων σκευασμάτων, φαίνεται πως οι δείκτες εμφανίζονται πιο ευαίσθητοι στις μεταβολές των παραμέτρων του φαρμακοκινητικού μοντέλου στις περιπτώσεις των προσομοιώσεων του σκευάσματος ΙΙ απ’ ότι στις προσομοιώσεις του σκευάσματος Ι. Επίσης, το κριτήριο βιοϊσοδυναμίας με βάση το συνδυασμό μερικών δεικτών άμεσης σύγκρισης καμπυλών που υπολογίστηκαν σε χρόνους αποκοπής που προτείνονται στην οδηγία του FDA για τις μερικές επιφάνειες pAUCs, φαίνεται να είναι, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, πιο αυστηρό απ’ ότι το κριτήριο με βάση τους χρόνους αποκοπής που προτείνονται στην οδηγία του EMA. Σε ότι αφορά την αξιολόγηση του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας με βάση τους δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών έναντι των κλασικών φαρμακοκινητικών παραμέτρων προέκυψαν τα παρακάτω ενδιαφέροντα συμπεράσματα: Τα κριτήρια βιοϊσοδυναμίας με βάση τους δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών ήταν σε όλες τις περιπτώσεις πιο αυστηρά απ’ ότι οι τα κριτήρια που ορίζονται μόνο από τις μερικές επιφάνειες κάτω από την καμπύλη συγκέντρωσης - χρόνου (pAUCs). Επιπλέον, σε καμία από τις 36 διαφορετικές περιπτώσεις προσομοιώσεων που μελετήθηκαν, τα κριτήρια του FDA ή του EMA δεν εμφανίζονται συνολικά πιο αυστηρά από τα κριτήρια με βάση τους δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών. Σε αρκετές περιπτώσεις οι δείκτες και οι κλασικές φαρμακοκινητικές παράμετροι εμφανίζουν διαφορετική ευαισθησία ανάλογα με τις παραμέτρους του φαρμακοκινητικού μοντέλου αποδέσμευσης του φαρμάκου, που μεταβάλλονται στην εκάστοτε προσομοίωση. Αυτό συνεπάγεται περιοχές αποδοχής της βιοϊσοδυναμίας με βάση τους δείκτες, αλλά απόρριψης με βάση τα κριτήρια του FDA ή του EMA, καθώς επίσης και το αντίστροφο. Η απόρριψη της βιοϊσοδυναμίας με βάση τις κλασικές φαρμακοκινητικές παραμέτρους, οφείλεται στην Cmax για τον FDA και στις Cmax,1 και Cmax,2 για τον ΕΜΑ και όχι στις επιφάνειες pAUCs. Στις περιπτώσεις αυτές, όταν οι μερικοί δείκτες υπολογίστηκαν από χρόνο 3 h ή 4 h μέχρι το χρόνο Tmax2R, δηλαδή μέχρι το χρόνο που παρατηρείται ή μέγιστη συγκέντρωση κατά τη δεύτερη (πιο αργή) φάση της απορρόφησης του φαρμάκου, τότε όλοι οι δείκτες έδειξαν απόρριψη της βιοϊσοδυναμίας και κατ’ επέκταση «αυστηροποίηση» του κριτηρίου. Αυτό είναι σε συμφωνία με τα αποτελέσματα μελέτης που έγινε για σκευάσματα με μία φάση αποδέσμευσης και όπου ο συνδυασμός των δεικτών υπολογισμένων μέχρι δύο σημεία αποκοπής, δηλαδή μέχρι το TmaxR και μέχρι το χρόνο tlast οδηγούσε σε ένα πολύ ευαίσθητο κριτήριο βιοϊσοδυναμίας, που ήταν εξίσου ή και πιο ευαίσθητο απ’ ότι τα κλασικά κριτήρια με βάση τις παραμέτρους Cmax, AUC και AUCTmaxR. Έτσι λοιπόν και στην περίπτωση των σκευασμάτων διφασικής αποδέσμευσης, η επιλογή του κατάλληλου χρόνου αποκοπής είναι καθοριστικής σημασίας για την ευαισθησία του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας. Τέλος για την πλειοψηφία των προσομοιώσεων που μελετήθηκαν, οι περιοχές αποδοχής της βιοϊσοδυναμίας με βάση τους δείκτες ήταν μικρότερες και συμπεριλαμβάνονταν στις αντίστοιχες περιοχές αποδοχής της βιοϊσοδυναμίας που καθορίζονται από τα κριτήρια του FDA ή του EMA. Οι μερικοί δείκτες που υπολογίζονται για το διάστημα 3 h - 7 h, φαίνεται να συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στην «αυστηροποίηση» του κριτηρίου βιοϊσοδυναμίας, ενώ οι μερικοί δείκτες από 7 h - 12 h σε πολύ λίγες περιπτώσεις φαίνεται να περιορίζουν το κριτήριο βιοϊσοδυναμίας.","Bioequivalence studies are fundamental for the approval of generic medicinal products by Health Authorities and they are performed to ensure similarity in terms of safety and efficacy of the tested products. Two formulations of the same active substance can be considered bioequivalent if they are pharmaceutically equivalent and their bioavailabilities (rate and extent of absorption) after administration of the same molar dose lie within acceptable predefined limits. The determination of bioequivalence includes the assessment of the main pharmacokinetic parameters, AUC (area under the curve concentration of drug in the blood versus time) and Cmax (maximum drug concentration in the blood). In cases where rapid release is claimed to be clinically relevant and of importance for onset of action the parameter AUCTmaxR (initial area up to the time of maximum drug concentration of the reference product) may also be assessed. In addition, there are cases as in certain modified release formulations, where for treatment efficacy reasons a controlled duration of drug effect is required. However, different rates of release for formulations with biphasic release mechanism, such as modified release formulations of methylphenidate, may lead to a different shape of concentration - time curves and therapeutically non-equivalent formulations. Methylphenidate is a stimulant of the central nervous system, and is the most commonly used medication for Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD), which is a neurobehavioral disorder with onset during childhood. If left untreated, ADHD remains in adulthood and is associated with poor academic achievement and low occupational status. Methylphenidate exists in a number of different brands, often in the form of biphasic modified release formulations. Both the Food and Drug Administration (FDA) and the European Medicines Agency (EMA), have reviewed bioequivalence guidelines for this type of formulations, introducing additional parameters of bioequivalence, i.e. partial areas (pAUCs) for different cut-off time points, focusing on the characterization of all phases. It has been also proposed in the literature that the bioequivalence of two formulations of the same active substance could be determined by assessing the similarity of the corresponding drug concentration in plasma vs. time curves after per os administration,by Direct Curve Comparison Indices (DCCIs). In a study investigating the theoretical sensitivity of DCCIs to reflect differences in pharmacokinetic profiles, it was found that an index (e.g. f1, ξ1 or ξ2) calculated up to two time points (Tmax, time of maximum drug concentration of the reference formulation and tlast, time of last sampling) provided in all cases, an effective tool for pharmacokinetic profile comparisons. The present study examines the sensitivity of DCCIs f1 ξ1 and ξ2 to reflect differences in drug plasma concentration vs. time curves for test and reference formulations with biphasic release, using extensive simulations. Specifically, an assessment of the bioequivalence criteria for biphasic release formulations of methylphenidate using partial DCCIs is considered. Estimation of f1,t1-t2, ξ1,t1-t2and ξ2,t1-t2 is performed assuming as cut-off time points, the time points defined in the revised guidelines of FDA and EMA for pAUCs for this type of modified release formulations. In all cases, an evaluation of the contribution of each index in the relevant bioequivalence criterion is performed. Moreover, a comparative evaluation of the bioequivalence criterion based on “partial” DCCIs, f1,t1-t2, ξ1,t1-t2 and ξ2,t1-t2, with the bioequivalence criterion estimated in a previous study using the classic parameters, Cmax, and pAUCs, according to the FDA guidance for biphasic release formulations of methylphenidate and the EMA guideline for multiphasic release formulations is performed. For this purpose, two biphasic release formulations of methylphenidate hydrochloride are used as model products: Ritalin LA® (reference formulation I) and Concerta® (reference formulation II). Ιn the majority of the cases studied, the bioequivalence criterion based on the index f1,t1-t2 appear less permissive than the criteria based on the other two indices. Furthermore, by comparing the results obtained for the simulations of the two model formulations, it seems that the indices appear more sensitive to changes in parameters of the pharmacokinetic model in the case of simulations of formulation II than for the simulations of formulation I. Also, the bioequivalence criterion based on the combination of partial DCCIs calculated using the cut-off time points recommended in the FDA guidance for pAUCs, in most of the cases, is less permissive than the criterion based on the cut-off time points proposed in the EMA guideline. The evaluation of the bioequivalence criteria based on DCCIs in comparison to the criteria based on the classic pharmacokinetic parameters revealed the following interesting conclusions: The criteria based on DCCIs were in all cases more strict than the criteria defined only by pAUCs. Moreover, in none of the 36 different simulation cases studied, did the FDA or EMA criteria appear to be overall more strict than the criteria based on DCCIs. In several cases, indices and classic pharmacokinetic parameters exhibit different sensitivity depending on the parameters of the pharmacokinetic drug release model, which vary in each simulation. This implies areas showing acceptance of bioequivalence based on indices, but rejection based on the FDA or the EMA criteria, and vice versa. The rejection of bioequivalence using the criteria based on classic pharmacokinetic parameters, is due to Cmax for the FDA and Cmax,1 and Cmax,2 for the EMA and not to pAUCs. In these cases, when partial indices were calculated from time 3 h or 4 h until Tmax2R, i.e. until the time of maximum concentration during the second (slower) phase of absorption, then all indices showed rejection of bioequivalence and therefore \"tightening\" of the criterion. This is in agreement with the results of a study performed for formulations with one release phase, where the combination of the indices calculated until two cut-off time points, i.e. until TmaxR and tlast, led to a very sensitive bioequivalence criterion, which was equally or more sensitive than the classic criteria based on parameters Cmax, AUC and AUCTmaxR. Thus, also in the case of biphasic release formulations, selection of the appropriate cut-off time point is crucial for the sensitivity of the bioequivalence criterion. Finally, for the majority of simulations studied, bioequivalence acceptance areas based on DCCIs were smaller and included in the respective acceptance areas based on the bioequivalence criteria defined by FDA or EMA. Partial indices calculated for the period of 3 h - 7 h, appear to contribute significantly to the \"tightening\" of the bioequivalence criterion, while partial indices calculated for the period of 7 h - 12 h, in very few cases seem to tighten the bioequivalence criterion."],"dc:identifier":["uoadl:1519373","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1519373"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Αξιολόγηση φαρμακευτικών σκευασμάτων διφασικής αποδέσμευσης με δείκτες άμεσης σύγκρισης καμπυλών"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:28:50Z"}