{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:1672535"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:1672535","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μητέρα διαφορετική από τις άλλες: Μήτηρ τῶν στρατοπέδων. Ο τίτλος των Ρωμαίων αυτοκρατειρών του 2ου και 3ου αιώνα μ.Χ. μέχρι και την περίοδο των Σεβήρων","abstract":"Στο β΄ μισό του 2ου αι. μ.Χ. δημιουργήθηκε για τις ρωμαίες αυτοκράτειρες ένας τιμητικός τίτλος, ο οποίος συνέδεε την κάτοχό του με το στρατιωτικό πεδίο. Πρόκειται για ένα γεγονός εξαιρετικά εντυπωσιακό αν αναλογιστούμε τη νοοτροπία της εποχής που επέμενε στο ασυμβίβαστο της σχέσης γυναικών και στρατού. Ο τίτλος μήτηρ τῶν στρατοπέδων, ή mater castrorum, δόθηκε πρώτη φορά στη Φαυστίνα τη Νεότερη. Η Φαυστίνα, ως μητέρα δεκατεσσάρων παιδιών, αποτέλεσε την ιδανική περίπτωση για να προβληθεί ως μητέρα ολόκληρου του ρωμαϊκού στρατεύματος. Τα αίτια που οδήγησαν σε αυτή την εξέλιξη θα πρέπει να αναζητηθούν στην πολιτική και στρατιωτική συγκυρία της εποχής, καθώς είναι ξεκάθαρο ότι ο τίτλος αποτέλεσε ένα μέσο προπαγάνδας για τη διοίκηση. Σε μια περίοδο όπου ο ρόλος του στρατού είναι περισσότερο ενισχυμένος, σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, δημιουργείται η ανάγκη να «κολακευτεί» ο στρατός και να δημιουργηθεί στους πολίτες η εντύπωση ότι η σχέση στρατού και δυναστείας είναι τόσο στενή, ώστε η αυτοκρατορική οικογένεια να θεωρεί τους στρατιώτες μέλη της. Επιπλέον, λόγοι διαδοχής επέτειναν αυτήν την ανάγκη. Κατά την περίοδο των Σεβήρων, ο τίτλος όχι μόνο διατηρήθηκε, αλλά η προβολή του υπήρξε τόσο ευρεία, ώστε αποτελεί τον σημαντικότερο τίτλο των αυτοκρατειρών μετά από αυτόν της Αυγούστας. Οι λόγοι που κάνουν τη διοίκηση να χρησιμοποιήσει τον τίτλο είναι κοινοί με αυτούς που δημιούργησαν τον τίτλο της Φαυστίνας. Σε αυτούς, όμως, προστίθεται και η ανάγκη της νομιμοποίησης της νεοϊδρυθείσας δυναστείας του Σεπτίμιου Σεβήρου, καθώς και της εξουσίας των αυτοκρατόρων που διαδέχονται τον Καρακάλλα. Παρά τη «σιωπή» των φιλολογικών πηγών για το θέμα, νομίσματα και επιγραφές αποτελούν αποδείξεις για την ευρύτατη προβολή του τίτλου, αλλά και για την ανταπόκριση που βρήκε αυτός ανάμεσα στους στρατιώτες και τους πολίτες. Κάποτε, ο τίτλος επεκτάθηκε και η μητρότητα ορισμένων αυτοκρατειρών συμπεριέλαβε τη Σύγκλητο και ολόκληρο το ρωμαϊκό κράτος. Με τον τίτλο μήτηρ τῶν στρατοπέδων καί τῆς συγκλήτου καί τῆς πατρίδος γίνεται ολοφάνερη η νέα πραγματικότητα της ζωής των αυτοκρατειρών της δυναστείας των Σεβήρων, οι οποίες συμμετέχουν ενεργά στην διοίκηση του κράτους, γεγονός πρωτοφανές για τα δεδομένα της εποχής. Καταληκτικά, ο τίτλος μήτηρ τῶν στρατοπέδων ανέδειξε το αυξημένο κύρος των γυναικών, κυρίως της συριακής δυναστείας, αλλά και το πώς χρησιμοποιήθηκε το χαρακτηριστικό της μητρότητας, το τόσο συνυφασμένο με τη γυναικεία φύση, για να προπαγανδίσει τους άρρηκτους δεσμούς δυναστείας και στρατού, οι οποίοι υπήρξαν νευραλγικής σημασίας για την επιβίωση της Αυτοκρατορίας.","abstract_html":"Στο β΄ μισό του 2ου αι. μ.Χ. δημιουργήθηκε για τις ρωμαίες αυτοκράτειρες ένας τιμητικός τίτλος, ο οποίος συνέδεε την κάτοχό του με το στρατιωτικό πεδίο. Πρόκειται για ένα γεγονός εξαιρετικά εντυπωσιακό αν αναλογιστούμε τη νοοτροπία της εποχής που επέμενε στο ασυμβίβαστο της σχέσης γυναικών και στρατού. Ο τίτλος μήτηρ τῶν στρατοπέδων, ή mater castrorum, δόθηκε πρώτη φορά στη Φαυστίνα τη Νεότερη. Η Φαυστίνα, ως μητέρα δεκατεσσάρων παιδιών, αποτέλεσε την ιδανική περίπτωση για να προβληθεί ως μητέρα ολόκληρου του ρωμαϊκού στρατεύματος. Τα αίτια που οδήγησαν σε αυτή την εξέλιξη θα πρέπει να αναζητηθούν στην πολιτική και στρατιωτική συγκυρία της εποχής, καθώς είναι ξεκάθαρο ότι ο τίτλος αποτέλεσε ένα μέσο προπαγάνδας για τη διοίκηση. Σε μια περίοδο όπου ο ρόλος του στρατού είναι περισσότερο ενισχυμένος, σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, δημιουργείται η ανάγκη να «κολακευτεί» ο στρατός και να δημιουργηθεί στους πολίτες η εντύπωση ότι η σχέση στρατού και δυναστείας είναι τόσο στενή, ώστε η αυτοκρατορική οικογένεια να θεωρεί τους στρατιώτες μέλη της. Επιπλέον, λόγοι διαδοχής επέτειναν αυτήν την ανάγκη. Κατά την περίοδο των Σεβήρων, ο τίτλος όχι μόνο διατηρήθηκε, αλλά η προβολή του υπήρξε τόσο ευρεία, ώστε αποτελεί τον σημαντικότερο τίτλο των αυτοκρατειρών μετά από αυτόν της Αυγούστας. Οι λόγοι που κάνουν τη διοίκηση να χρησιμοποιήσει τον τίτλο είναι κοινοί με αυτούς που δημιούργησαν τον τίτλο της Φαυστίνας. Σε αυτούς, όμως, προστίθεται και η ανάγκη της νομιμοποίησης της νεοϊδρυθείσας δυναστείας του Σεπτίμιου Σεβήρου, καθώς και της εξουσίας των αυτοκρατόρων που διαδέχονται τον Καρακάλλα. Παρά τη «σιωπή» των φιλολογικών πηγών για το θέμα, νομίσματα και επιγραφές αποτελούν αποδείξεις για την ευρύτατη προβολή του τίτλου, αλλά και για την ανταπόκριση που βρήκε αυτός ανάμεσα στους στρατιώτες και τους πολίτες. Κάποτε, ο τίτλος επεκτάθηκε και η μητρότητα ορισμένων αυτοκρατειρών συμπεριέλαβε τη Σύγκλητο και ολόκληρο το ρωμαϊκό κράτος. Με τον τίτλο μήτηρ τῶν στρατοπέδων καί τῆς συγκλήτου καί τῆς πατρίδος γίνεται ολοφάνερη η νέα πραγματικότητα της ζωής των αυτοκρατειρών της δυναστείας των Σεβήρων, οι οποίες συμμετέχουν ενεργά στην διοίκηση του κράτους, γεγονός πρωτοφανές για τα δεδομένα της εποχής. Καταληκτικά, ο τίτλος μήτηρ τῶν στρατοπέδων ανέδειξε το αυξημένο κύρος των γυναικών, κυρίως της συριακής δυναστείας, αλλά και το πώς χρησιμοποιήθηκε το χαρακτηριστικό της μητρότητας, το τόσο συνυφασμένο με τη γυναικεία φύση, για να προπαγανδίσει τους άρρηκτους δεσμούς δυναστείας και στρατού, οι οποίοι υπήρξαν νευραλγικής σημασίας για την επιβίωση της Αυτοκρατορίας.","abstract_has_math":false,"creators":["Μαργαρίτη Δήμητρα","Margariti Dimitra"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2017,"date_issued":"2017","date_published":"2017","updated_at":"2026-11-19T05:29:04Z","subjects":["Ιστορία","History"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1672535"],"render_values":[{"text":"uoadl:1672535","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1672535","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1672535","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A1672535","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μαργαρίτη Δήμητρα","Margariti Dimitra"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2017"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Ιστορία","History"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1672535","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1672535"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Στο β΄ μισό του 2ου αι. μ.Χ. δημιουργήθηκε για τις ρωμαίες αυτοκράτειρες ένας τιμητικός τίτλος, ο οποίος συνέδεε την κάτοχό του με το στρατιωτικό πεδίο. Πρόκειται για ένα γεγονός εξαιρετικά εντυπωσιακό αν αναλογιστούμε τη νοοτροπία της εποχής που επέμενε στο ασυμβίβαστο της σχέσης γυναικών και στρατού. Ο τίτλος μήτηρ τῶν στρατοπέδων, ή mater castrorum, δόθηκε πρώτη φορά στη Φαυστίνα τη Νεότερη. Η Φαυστίνα, ως μητέρα δεκατεσσάρων παιδιών, αποτέλεσε την ιδανική περίπτωση για να προβληθεί ως μητέρα ολόκληρου του ρωμαϊκού στρατεύματος. Τα αίτια που οδήγησαν σε αυτή την εξέλιξη θα πρέπει να αναζητηθούν στην πολιτική και στρατιωτική συγκυρία της εποχής, καθώς είναι ξεκάθαρο ότι ο τίτλος αποτέλεσε ένα μέσο προπαγάνδας για τη διοίκηση. Σε μια περίοδο όπου ο ρόλος του στρατού είναι περισσότερο ενισχυμένος, σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, δημιουργείται η ανάγκη να «κολακευτεί» ο στρατός και να δημιουργηθεί στους πολίτες η εντύπωση ότι η σχέση στρατού και δυναστείας είναι τόσο στενή, ώστε η αυτοκρατορική οικογένεια να θεωρεί τους στρατιώτες μέλη της. Επιπλέον, λόγοι διαδοχής επέτειναν αυτήν την ανάγκη. Κατά την περίοδο των Σεβήρων, ο τίτλος όχι μόνο διατηρήθηκε, αλλά η προβολή του υπήρξε τόσο ευρεία, ώστε αποτελεί τον σημαντικότερο τίτλο των αυτοκρατειρών μετά από αυτόν της Αυγούστας. Οι λόγοι που κάνουν τη διοίκηση να χρησιμοποιήσει τον τίτλο είναι κοινοί με αυτούς που δημιούργησαν τον τίτλο της Φαυστίνας. Σε αυτούς, όμως, προστίθεται και η ανάγκη της νομιμοποίησης της νεοϊδρυθείσας δυναστείας του Σεπτίμιου Σεβήρου, καθώς και της εξουσίας των αυτοκρατόρων που διαδέχονται τον Καρακάλλα. Παρά τη «σιωπή» των φιλολογικών πηγών για το θέμα, νομίσματα και επιγραφές αποτελούν αποδείξεις για την ευρύτατη προβολή του τίτλου, αλλά και για την ανταπόκριση που βρήκε αυτός ανάμεσα στους στρατιώτες και τους πολίτες. Κάποτε, ο τίτλος επεκτάθηκε και η μητρότητα ορισμένων αυτοκρατειρών συμπεριέλαβε τη Σύγκλητο και ολόκληρο το ρωμαϊκό κράτος. Με τον τίτλο μήτηρ τῶν στρατοπέδων καί τῆς συγκλήτου καί τῆς πατρίδος γίνεται ολοφάνερη η νέα πραγματικότητα της ζωής των αυτοκρατειρών της δυναστείας των Σεβήρων, οι οποίες συμμετέχουν ενεργά στην διοίκηση του κράτους, γεγονός πρωτοφανές για τα δεδομένα της εποχής. Καταληκτικά, ο τίτλος μήτηρ τῶν στρατοπέδων ανέδειξε το αυξημένο κύρος των γυναικών, κυρίως της συριακής δυναστείας, αλλά και το πώς χρησιμοποιήθηκε το χαρακτηριστικό της μητρότητας, το τόσο συνυφασμένο με τη γυναικεία φύση, για να προπαγανδίσει τους άρρηκτους δεσμούς δυναστείας και στρατού, οι οποίοι υπήρξαν νευραλγικής σημασίας για την επιβίωση της Αυτοκρατορίας.","In the second half of the 2nd century AD, a new honorary title was created for the roman empresses, which connected them to the army. This incident is very impressive, considering that women should remain excluded from the military. The title Mother of the Camps (μήτηρ τῶν στρατοπέδων, or mater castrorum) was given to Faustina Minor for the first time. Due to the fact that Faustina was mother of fourteen children, she was the perfect empress to be portrayed as the mother of the entire roman army. The causes that have led to the creation of such a title should be sought in the political and military circumstances of the period, because it is obvious that the title was a means of propaganda for the administration. At the age of Marcus Aurelius’ reign, the significance of the military had increased, relatively to previous years. So, the need arised for the administration to flatter the legions and to create the impression to the citizens that the dynasty and the army had such a close relationship that military seems to be a part of the emperor’s family. On the other hand, dynastic reasons augmented the need. During Severans’ period the title was retained and it was so broadly advertised that became the most common title attributed to the empresses besides Augusta. The Severans had the same reasons for which they attributed the title to the women of their dynasty. Additionally, it was an attempt to legitimize their dynasty, connecting their women to Faustina. Besides the absence of the literary sources concerning the title, many inscriptions and coins are evidence of the wide publicity of it. At some point, the title was expanded and the motherhood of the syrian empresses included, besides military, the Senate and the entire roman state. The new title Mother of the Camps and the Senate and the Country (μήτηρ τῶν στρατοπέδων καί τῆς συγκλήτου καί τῆς πατρίδος) shows that these women participated in the administration and this was a fact without precedent in roman history. In conclusion, the title Mother of the Camps glorified the traditional roles of roman women and reveals how the female characteristic of maternity was used in order to serve propagandistic purposes."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μητέρα διαφορετική από τις άλλες: Μήτηρ τῶν στρατοπέδων. Ο τίτλος των Ρωμαίων αυτοκρατειρών του 2ου και 3ου αιώνα μ.Χ. μέχρι και την περίοδο των Σεβήρων"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μαργαρίτη Δήμητρα","Margariti Dimitra"],"dc:date":["2017"],"dc:description":["Στο β΄ μισό του 2ου αι. μ.Χ. δημιουργήθηκε για τις ρωμαίες αυτοκράτειρες ένας τιμητικός τίτλος, ο οποίος συνέδεε την κάτοχό του με το στρατιωτικό πεδίο. Πρόκειται για ένα γεγονός εξαιρετικά εντυπωσιακό αν αναλογιστούμε τη νοοτροπία της εποχής που επέμενε στο ασυμβίβαστο της σχέσης γυναικών και στρατού. Ο τίτλος μήτηρ τῶν στρατοπέδων, ή mater castrorum, δόθηκε πρώτη φορά στη Φαυστίνα τη Νεότερη. Η Φαυστίνα, ως μητέρα δεκατεσσάρων παιδιών, αποτέλεσε την ιδανική περίπτωση για να προβληθεί ως μητέρα ολόκληρου του ρωμαϊκού στρατεύματος. Τα αίτια που οδήγησαν σε αυτή την εξέλιξη θα πρέπει να αναζητηθούν στην πολιτική και στρατιωτική συγκυρία της εποχής, καθώς είναι ξεκάθαρο ότι ο τίτλος αποτέλεσε ένα μέσο προπαγάνδας για τη διοίκηση. Σε μια περίοδο όπου ο ρόλος του στρατού είναι περισσότερο ενισχυμένος, σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, δημιουργείται η ανάγκη να «κολακευτεί» ο στρατός και να δημιουργηθεί στους πολίτες η εντύπωση ότι η σχέση στρατού και δυναστείας είναι τόσο στενή, ώστε η αυτοκρατορική οικογένεια να θεωρεί τους στρατιώτες μέλη της. Επιπλέον, λόγοι διαδοχής επέτειναν αυτήν την ανάγκη. Κατά την περίοδο των Σεβήρων, ο τίτλος όχι μόνο διατηρήθηκε, αλλά η προβολή του υπήρξε τόσο ευρεία, ώστε αποτελεί τον σημαντικότερο τίτλο των αυτοκρατειρών μετά από αυτόν της Αυγούστας. Οι λόγοι που κάνουν τη διοίκηση να χρησιμοποιήσει τον τίτλο είναι κοινοί με αυτούς που δημιούργησαν τον τίτλο της Φαυστίνας. Σε αυτούς, όμως, προστίθεται και η ανάγκη της νομιμοποίησης της νεοϊδρυθείσας δυναστείας του Σεπτίμιου Σεβήρου, καθώς και της εξουσίας των αυτοκρατόρων που διαδέχονται τον Καρακάλλα. Παρά τη «σιωπή» των φιλολογικών πηγών για το θέμα, νομίσματα και επιγραφές αποτελούν αποδείξεις για την ευρύτατη προβολή του τίτλου, αλλά και για την ανταπόκριση που βρήκε αυτός ανάμεσα στους στρατιώτες και τους πολίτες. Κάποτε, ο τίτλος επεκτάθηκε και η μητρότητα ορισμένων αυτοκρατειρών συμπεριέλαβε τη Σύγκλητο και ολόκληρο το ρωμαϊκό κράτος. Με τον τίτλο μήτηρ τῶν στρατοπέδων καί τῆς συγκλήτου καί τῆς πατρίδος γίνεται ολοφάνερη η νέα πραγματικότητα της ζωής των αυτοκρατειρών της δυναστείας των Σεβήρων, οι οποίες συμμετέχουν ενεργά στην διοίκηση του κράτους, γεγονός πρωτοφανές για τα δεδομένα της εποχής. Καταληκτικά, ο τίτλος μήτηρ τῶν στρατοπέδων ανέδειξε το αυξημένο κύρος των γυναικών, κυρίως της συριακής δυναστείας, αλλά και το πώς χρησιμοποιήθηκε το χαρακτηριστικό της μητρότητας, το τόσο συνυφασμένο με τη γυναικεία φύση, για να προπαγανδίσει τους άρρηκτους δεσμούς δυναστείας και στρατού, οι οποίοι υπήρξαν νευραλγικής σημασίας για την επιβίωση της Αυτοκρατορίας.","In the second half of the 2nd century AD, a new honorary title was created for the roman empresses, which connected them to the army. This incident is very impressive, considering that women should remain excluded from the military. The title Mother of the Camps (μήτηρ τῶν στρατοπέδων, or mater castrorum) was given to Faustina Minor for the first time. Due to the fact that Faustina was mother of fourteen children, she was the perfect empress to be portrayed as the mother of the entire roman army. The causes that have led to the creation of such a title should be sought in the political and military circumstances of the period, because it is obvious that the title was a means of propaganda for the administration. At the age of Marcus Aurelius’ reign, the significance of the military had increased, relatively to previous years. So, the need arised for the administration to flatter the legions and to create the impression to the citizens that the dynasty and the army had such a close relationship that military seems to be a part of the emperor’s family. On the other hand, dynastic reasons augmented the need. During Severans’ period the title was retained and it was so broadly advertised that became the most common title attributed to the empresses besides Augusta. The Severans had the same reasons for which they attributed the title to the women of their dynasty. Additionally, it was an attempt to legitimize their dynasty, connecting their women to Faustina. Besides the absence of the literary sources concerning the title, many inscriptions and coins are evidence of the wide publicity of it. At some point, the title was expanded and the motherhood of the syrian empresses included, besides military, the Senate and the entire roman state. The new title Mother of the Camps and the Senate and the Country (μήτηρ τῶν στρατοπέδων καί τῆς συγκλήτου καί τῆς πατρίδος) shows that these women participated in the administration and this was a fact without precedent in roman history. In conclusion, the title Mother of the Camps glorified the traditional roles of roman women and reveals how the female characteristic of maternity was used in order to serve propagandistic purposes."],"dc:identifier":["uoadl:1672535","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1672535"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Ιστορία","History"],"dc:title":["Μητέρα διαφορετική από τις άλλες: Μήτηρ τῶν στρατοπέδων. Ο τίτλος των Ρωμαίων αυτοκρατειρών του 2ου και 3ου αιώνα μ.Χ. μέχρι και την περίοδο των Σεβήρων"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:29:04Z"}