{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:1692131"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:1692131","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Εκπαιδευτική και κοινωνική ένταξη ανάπηρων παιδιών Ρομά.","abstract":"Σε αυτή την ποιοτική ερευνητική εργασία μελετήθηκαν οι απόψεις και οι εμπειρίες γονέων και συντονιστών του Προγράμματος «Εκπαίδευση παιδιών Ρομά», σχετικά με την εκπαίδευση και την ένταξη παιδιών Ρομά που φέρουν αναπηρία. Πρόκειται για ένα ζήτημα που δεν έχει απασχολήσει άλλους μελετητές. Ο πληθυσμός των Ρομά αποτελεί μια ιδιαίτερη πολιτισμική ομάδα, γεγονός που παράγει ρατσιστικές συμπεριφορές, προκαταλήψεις και διακρίσεις και σε συνδυασμό με τους μύθους που έχουν αναπτυχθεί γύρω από αυτούς, επιτείνεται ακόμα περισσότερο ο κοινωνικός αποκλεισμός τους. Η συγκεκριμένη ευάλωτη ομάδα βιώνει τον αποκλεισμό και στην εκπαιδευτική διαδικασία αφού υφίσταται τον φυσικό και χωρικό διαχωρισμό από τα παιδιά του κυρίαρχου πληθυσμού. Στην περίπτωση μιας αναπηρίας ο αποκλεισμός είναι διπλός. Είναι ενδιαφέρον να διερευνηθεί, λοιπόν, στην περίπτωση που βιώνουν τον διπλό αποκλεισμό, εκείνο της ιδιαίτερης πολιτισμικής ομάδας αλλά και της αναπηρίας, εάν τα εκπαιδευτικά προγράμματα μπορούν να βοηθήσουν προς την κατεύθυνση της ένταξης. Τα Προγράμματα που διενεργήθηκαν για τα παιδιά Ρομά ακολουθούν μία συγκεκριμένη κατεύθυνση με κοινή δομή και στόχους. Οι Ρομά παρουσιάζονται σαν μια ομοιογενής πληθυσμιακή ομάδα. Διαφοροποιήσεις εντός της ευάλωτης ομάδας, όπως για παράδειγμα η αναπηρία παραβλέπονται. Παρόλα αυτά, οι μαθητές Ρομά πολλές φορές εντάσσονται σε τμήματα ένταξης, ακόμα και αν δεν φέρουν κάποια αναπηρία, γεγονός που θα μπορούσε να ερμηνευθεί και ως απόρροια της γενικότερης απαξίωσης του χαμηλού μορφωτικού κεφαλαίου που φέρουν οι Ρομά. Ωστόσο, γεννώνται ερωτήματα για το τι συμβαίνει τελικά στην ακραία περίπτωση που ένας μαθητής Ρομά φέρει και αναπηρία. Εάν στην εκπαίδευση επιδιώκεται η προσαρμογή των ανάπηρων στο εκπαιδευτικό σύστημα, μέσω της ομαλοποίησης του διαφορετικού και της υιοθέτησης ομοιογενών στερεοτυπικών προτύπων του φυσιολογικού (Κομιανού & Ντεροπούλου – Ντέρου, 2012), στην περίπτωση που ρόμικη καταγωγή συνδυάζεται με την αναπηρία η κατάσταση φαίνεται να δυσχεραίνεται ακόμα περισσότερο. Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, το θεωρητικό πλαίσιο της εργασίας αυτής αποτελούν οι έννοιες της ένταξης, του κοινωνικού αποκλεισμού και του μορφωτικού κεφαλαίου. Ακόμη, στο ιστορικο-κοινωνικό πλαίσιο αναλύεται το θεσμικό πλαίσιο της εκπαίδευσης των Ρομά στην Ελλάδα, και επισημαίνεται ότι η κρατική πολιτική για την εκπαίδευση των παιδιών Ρομά υλοποιήθηκε μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα και ιδίως το Πρόγραμμα «Εκπαίδευση παιδιών Ρομά», το οποίο υλοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων αρχικά και το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στη συνέχεια. Οι πέντε συντονίστριες που συμμετείχαν στην έρευνα, προέρχονταν από το συγκεκριμένο Πρόγραμμα, όπως και οι οικογένειες Ρομά. Οι τέσσερις συντονίστριες ήταν φιλόλογοι και μία κοινωνική λειτουργός. Στις οικογένειες Ρομά με παιδί που φέρει αναπηρία συμμετείχαν δύο μέλη κάθε οικογένειας και οι αναπηρίες που συναντήθηκαν ήταν: δίδυμα που έφεραν βαρηκοΐα, ένα κορίτσι με σύνδρομο Aicardi, ένα αγόρι με αυτισμό. Οι ηλικίες των παιδιών είναι από 8 έως 17 ετών. Στην παρούσα ποιοτική έρευνα χρησιμοποιήθηκε ως ερευνητικό εργαλείο η ημι-δομημένη συνέντευξη. Δημιουργήθηκε για το σκοπό αυτό, ένας οδηγός συνέντευξης για τους συντονιστές, ο οποίος εκτός από τα δημογραφικά στοιχεία, πραγματευόταν την επαγγελματική εμπειρία τους στο Πρόγραμμα «Εκπαίδευση παιδιών Ρομά», την ένταξη στο σχολικό πλαίσιο και τις κοινωνικές σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των παιδιών Ρομά με αναπηρία και της ευρύτερη κοινότητας των Ρομά. Ακόμη, ο οδηγός συνέντευξης για τις οικογένειες Ρομά αποτελείτο από τα δημογραφικά στοιχεία των οικογενειών, αλλά και τρεις διαφορετικούς θεματικούς άξονες, σχετικά με την ένταξη του παιδιού Ρομά με αναπηρία στο σχολείο, τον εννοιολογικό προσδιορισμό του όρου «αναπηρία» και την διάγνωση. Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε για την ερμηνεία των ευρημάτων είναι η θεματική ανάλυση περιεχομένου. Απώτερος στόχος της έρευνας είναι να διερευνηθεί το κατά πόσο συμβάλλει το πρόγραμμα στην κατεύθυνση της ένταξης των παιδιών Ρομά με αναπηρία, τόσο μέσα από τις απόψεις των συντονιστριών, όσο και μέσα από τις απόψεις των οικογενειών. Επίσης, αναζητήθηκε η ερμηνεία που δίνουν οι οικογένειες Ρομά στην έννοια της αναπηρίας και ο τρόπος που αντιμετωπίζουν οι συντονίστριες του προγράμματος τα άτομα με αναπηρία. Οι συντονίστριες υποστήριξαν ότι οι οικογένειες Ρομά με παιδί με αναπηρία επεδίωκαν να αποκτήσουν την διάγνωση για την παροχή επιδομάτων, άποψη που εκφράστηκε και από μία οικογένεια του δείγματος. Επίσης, οι συντονίστριες ισχυρίζονται ότι δεν υλοποιείται η ένταξη στο σχολικό πλαίσιο που φοιτούν τα παιδιά, καθώς βιώνουν διακρίσεις και αποκλεισμό τόσο από συνομηλίκους, όσο και από τους εκπαιδευτικούς, αλλά και από τους ίδιους τους Ρομά. Στη μεν πρώτη περίπτωση αποκλείονται εξαιτίας της μειονότητας, ενώ στην δεύτερη λόγω της αναπηρίας τους. Από τις τρεις οικογένειες Ρομά προκύπτει, ότι εγγράφουν στο σχολείο μόνο τα παιδιά που φέρουν αναπηρία με σκοπό να «θεραπευτούν».","abstract_html":"Σε αυτή την ποιοτική ερευνητική εργασία μελετήθηκαν οι απόψεις και οι εμπειρίες γονέων και συντονιστών του Προγράμματος «Εκπαίδευση παιδιών Ρομά», σχετικά με την εκπαίδευση και την ένταξη παιδιών Ρομά που φέρουν αναπηρία. Πρόκειται για ένα ζήτημα που δεν έχει απασχολήσει άλλους μελετητές. Ο πληθυσμός των Ρομά αποτελεί μια ιδιαίτερη πολιτισμική ομάδα, γεγονός που παράγει ρατσιστικές συμπεριφορές, προκαταλήψεις και διακρίσεις και σε συνδυασμό με τους μύθους που έχουν αναπτυχθεί γύρω από αυτούς, επιτείνεται ακόμα περισσότερο ο κοινωνικός αποκλεισμός τους. Η συγκεκριμένη ευάλωτη ομάδα βιώνει τον αποκλεισμό και στην εκπαιδευτική διαδικασία αφού υφίσταται τον φυσικό και χωρικό διαχωρισμό από τα παιδιά του κυρίαρχου πληθυσμού. Στην περίπτωση μιας αναπηρίας ο αποκλεισμός είναι διπλός. Είναι ενδιαφέρον να διερευνηθεί, λοιπόν, στην περίπτωση που βιώνουν τον διπλό αποκλεισμό, εκείνο της ιδιαίτερης πολιτισμικής ομάδας αλλά και της αναπηρίας, εάν τα εκπαιδευτικά προγράμματα μπορούν να βοηθήσουν προς την κατεύθυνση της ένταξης. Τα Προγράμματα που διενεργήθηκαν για τα παιδιά Ρομά ακολουθούν μία συγκεκριμένη κατεύθυνση με κοινή δομή και στόχους. Οι Ρομά παρουσιάζονται σαν μια ομοιογενής πληθυσμιακή ομάδα. Διαφοροποιήσεις εντός της ευάλωτης ομάδας, όπως για παράδειγμα η αναπηρία παραβλέπονται. Παρόλα αυτά, οι μαθητές Ρομά πολλές φορές εντάσσονται σε τμήματα ένταξης, ακόμα και αν δεν φέρουν κάποια αναπηρία, γεγονός που θα μπορούσε να ερμηνευθεί και ως απόρροια της γενικότερης απαξίωσης του χαμηλού μορφωτικού κεφαλαίου που φέρουν οι Ρομά. Ωστόσο, γεννώνται ερωτήματα για το τι συμβαίνει τελικά στην ακραία περίπτωση που ένας μαθητής Ρομά φέρει και αναπηρία. Εάν στην εκπαίδευση επιδιώκεται η προσαρμογή των ανάπηρων στο εκπαιδευτικό σύστημα, μέσω της ομαλοποίησης του διαφορετικού και της υιοθέτησης ομοιογενών στερεοτυπικών προτύπων του φυσιολογικού (Κομιανού &amp; Ντεροπούλου – Ντέρου, 2012), στην περίπτωση που ρόμικη καταγωγή συνδυάζεται με την αναπηρία η κατάσταση φαίνεται να δυσχεραίνεται ακόμα περισσότερο. Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, το θεωρητικό πλαίσιο της εργασίας αυτής αποτελούν οι έννοιες της ένταξης, του κοινωνικού αποκλεισμού και του μορφωτικού κεφαλαίου. Ακόμη, στο ιστορικο-κοινωνικό πλαίσιο αναλύεται το θεσμικό πλαίσιο της εκπαίδευσης των Ρομά στην Ελλάδα, και επισημαίνεται ότι η κρατική πολιτική για την εκπαίδευση των παιδιών Ρομά υλοποιήθηκε μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα και ιδίως το Πρόγραμμα «Εκπαίδευση παιδιών Ρομά», το οποίο υλοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων αρχικά και το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στη συνέχεια. Οι πέντε συντονίστριες που συμμετείχαν στην έρευνα, προέρχονταν από το συγκεκριμένο Πρόγραμμα, όπως και οι οικογένειες Ρομά. Οι τέσσερις συντονίστριες ήταν φιλόλογοι και μία κοινωνική λειτουργός. Στις οικογένειες Ρομά με παιδί που φέρει αναπηρία συμμετείχαν δύο μέλη κάθε οικογένειας και οι αναπηρίες που συναντήθηκαν ήταν: δίδυμα που έφεραν βαρηκοΐα, ένα κορίτσι με σύνδρομο Aicardi, ένα αγόρι με αυτισμό. Οι ηλικίες των παιδιών είναι από 8 έως 17 ετών. Στην παρούσα ποιοτική έρευνα χρησιμοποιήθηκε ως ερευνητικό εργαλείο η ημι-δομημένη συνέντευξη. Δημιουργήθηκε για το σκοπό αυτό, ένας οδηγός συνέντευξης για τους συντονιστές, ο οποίος εκτός από τα δημογραφικά στοιχεία, πραγματευόταν την επαγγελματική εμπειρία τους στο Πρόγραμμα «Εκπαίδευση παιδιών Ρομά», την ένταξη στο σχολικό πλαίσιο και τις κοινωνικές σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των παιδιών Ρομά με αναπηρία και της ευρύτερη κοινότητας των Ρομά. Ακόμη, ο οδηγός συνέντευξης για τις οικογένειες Ρομά αποτελείτο από τα δημογραφικά στοιχεία των οικογενειών, αλλά και τρεις διαφορετικούς θεματικούς άξονες, σχετικά με την ένταξη του παιδιού Ρομά με αναπηρία στο σχολείο, τον εννοιολογικό προσδιορισμό του όρου «αναπηρία» και την διάγνωση. Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε για την ερμηνεία των ευρημάτων είναι η θεματική ανάλυση περιεχομένου. Απώτερος στόχος της έρευνας είναι να διερευνηθεί το κατά πόσο συμβάλλει το πρόγραμμα στην κατεύθυνση της ένταξης των παιδιών Ρομά με αναπηρία, τόσο μέσα από τις απόψεις των συντονιστριών, όσο και μέσα από τις απόψεις των οικογενειών. Επίσης, αναζητήθηκε η ερμηνεία που δίνουν οι οικογένειες Ρομά στην έννοια της αναπηρίας και ο τρόπος που αντιμετωπίζουν οι συντονίστριες του προγράμματος τα άτομα με αναπηρία. Οι συντονίστριες υποστήριξαν ότι οι οικογένειες Ρομά με παιδί με αναπηρία επεδίωκαν να αποκτήσουν την διάγνωση για την παροχή επιδομάτων, άποψη που εκφράστηκε και από μία οικογένεια του δείγματος. Επίσης, οι συντονίστριες ισχυρίζονται ότι δεν υλοποιείται η ένταξη στο σχολικό πλαίσιο που φοιτούν τα παιδιά, καθώς βιώνουν διακρίσεις και αποκλεισμό τόσο από συνομηλίκους, όσο και από τους εκπαιδευτικούς, αλλά και από τους ίδιους τους Ρομά. Στη μεν πρώτη περίπτωση αποκλείονται εξαιτίας της μειονότητας, ενώ στην δεύτερη λόγω της αναπηρίας τους. Από τις τρεις οικογένειες Ρομά προκύπτει, ότι εγγράφουν στο σχολείο μόνο τα παιδιά που φέρουν αναπηρία με σκοπό να «θεραπευτούν».","abstract_has_math":false,"creators":["Σερέτη Κωνσταντίνα","Sereti Konstantina"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2017,"date_issued":"2017","date_published":"2017","updated_at":"2026-11-19T05:29:12Z","subjects":["Ειδική Εκπαίδευση","Special education"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1692131"],"render_values":[{"text":"uoadl:1692131","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1692131","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1692131","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A1692131","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Σερέτη Κωνσταντίνα","Sereti Konstantina"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2017"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Ειδική Εκπαίδευση","Special education"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1692131","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1692131"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Σε αυτή την ποιοτική ερευνητική εργασία μελετήθηκαν οι απόψεις και οι εμπειρίες γονέων και συντονιστών του Προγράμματος «Εκπαίδευση παιδιών Ρομά», σχετικά με την εκπαίδευση και την ένταξη παιδιών Ρομά που φέρουν αναπηρία. Πρόκειται για ένα ζήτημα που δεν έχει απασχολήσει άλλους μελετητές. Ο πληθυσμός των Ρομά αποτελεί μια ιδιαίτερη πολιτισμική ομάδα, γεγονός που παράγει ρατσιστικές συμπεριφορές, προκαταλήψεις και διακρίσεις και σε συνδυασμό με τους μύθους που έχουν αναπτυχθεί γύρω από αυτούς, επιτείνεται ακόμα περισσότερο ο κοινωνικός αποκλεισμός τους. Η συγκεκριμένη ευάλωτη ομάδα βιώνει τον αποκλεισμό και στην εκπαιδευτική διαδικασία αφού υφίσταται τον φυσικό και χωρικό διαχωρισμό από τα παιδιά του κυρίαρχου πληθυσμού. Στην περίπτωση μιας αναπηρίας ο αποκλεισμός είναι διπλός. Είναι ενδιαφέρον να διερευνηθεί, λοιπόν, στην περίπτωση που βιώνουν τον διπλό αποκλεισμό, εκείνο της ιδιαίτερης πολιτισμικής ομάδας αλλά και της αναπηρίας, εάν τα εκπαιδευτικά προγράμματα μπορούν να βοηθήσουν προς την κατεύθυνση της ένταξης. Τα Προγράμματα που διενεργήθηκαν για τα παιδιά Ρομά ακολουθούν μία συγκεκριμένη κατεύθυνση με κοινή δομή και στόχους. Οι Ρομά παρουσιάζονται σαν μια ομοιογενής πληθυσμιακή ομάδα. Διαφοροποιήσεις εντός της ευάλωτης ομάδας, όπως για παράδειγμα η αναπηρία παραβλέπονται. Παρόλα αυτά, οι μαθητές Ρομά πολλές φορές εντάσσονται σε τμήματα ένταξης, ακόμα και αν δεν φέρουν κάποια αναπηρία, γεγονός που θα μπορούσε να ερμηνευθεί και ως απόρροια της γενικότερης απαξίωσης του χαμηλού μορφωτικού κεφαλαίου που φέρουν οι Ρομά. Ωστόσο, γεννώνται ερωτήματα για το τι συμβαίνει τελικά στην ακραία περίπτωση που ένας μαθητής Ρομά φέρει και αναπηρία. Εάν στην εκπαίδευση επιδιώκεται η προσαρμογή των ανάπηρων στο εκπαιδευτικό σύστημα, μέσω της ομαλοποίησης του διαφορετικού και της υιοθέτησης ομοιογενών στερεοτυπικών προτύπων του φυσιολογικού (Κομιανού & Ντεροπούλου – Ντέρου, 2012), στην περίπτωση που ρόμικη καταγωγή συνδυάζεται με την αναπηρία η κατάσταση φαίνεται να δυσχεραίνεται ακόμα περισσότερο. Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, το θεωρητικό πλαίσιο της εργασίας αυτής αποτελούν οι έννοιες της ένταξης, του κοινωνικού αποκλεισμού και του μορφωτικού κεφαλαίου. Ακόμη, στο ιστορικο-κοινωνικό πλαίσιο αναλύεται το θεσμικό πλαίσιο της εκπαίδευσης των Ρομά στην Ελλάδα, και επισημαίνεται ότι η κρατική πολιτική για την εκπαίδευση των παιδιών Ρομά υλοποιήθηκε μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα και ιδίως το Πρόγραμμα «Εκπαίδευση παιδιών Ρομά», το οποίο υλοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων αρχικά και το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στη συνέχεια. Οι πέντε συντονίστριες που συμμετείχαν στην έρευνα, προέρχονταν από το συγκεκριμένο Πρόγραμμα, όπως και οι οικογένειες Ρομά. Οι τέσσερις συντονίστριες ήταν φιλόλογοι και μία κοινωνική λειτουργός. Στις οικογένειες Ρομά με παιδί που φέρει αναπηρία συμμετείχαν δύο μέλη κάθε οικογένειας και οι αναπηρίες που συναντήθηκαν ήταν: δίδυμα που έφεραν βαρηκοΐα, ένα κορίτσι με σύνδρομο Aicardi, ένα αγόρι με αυτισμό. Οι ηλικίες των παιδιών είναι από 8 έως 17 ετών. Στην παρούσα ποιοτική έρευνα χρησιμοποιήθηκε ως ερευνητικό εργαλείο η ημι-δομημένη συνέντευξη. Δημιουργήθηκε για το σκοπό αυτό, ένας οδηγός συνέντευξης για τους συντονιστές, ο οποίος εκτός από τα δημογραφικά στοιχεία, πραγματευόταν την επαγγελματική εμπειρία τους στο Πρόγραμμα «Εκπαίδευση παιδιών Ρομά», την ένταξη στο σχολικό πλαίσιο και τις κοινωνικές σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των παιδιών Ρομά με αναπηρία και της ευρύτερη κοινότητας των Ρομά. Ακόμη, ο οδηγός συνέντευξης για τις οικογένειες Ρομά αποτελείτο από τα δημογραφικά στοιχεία των οικογενειών, αλλά και τρεις διαφορετικούς θεματικούς άξονες, σχετικά με την ένταξη του παιδιού Ρομά με αναπηρία στο σχολείο, τον εννοιολογικό προσδιορισμό του όρου «αναπηρία» και την διάγνωση. Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε για την ερμηνεία των ευρημάτων είναι η θεματική ανάλυση περιεχομένου. Απώτερος στόχος της έρευνας είναι να διερευνηθεί το κατά πόσο συμβάλλει το πρόγραμμα στην κατεύθυνση της ένταξης των παιδιών Ρομά με αναπηρία, τόσο μέσα από τις απόψεις των συντονιστριών, όσο και μέσα από τις απόψεις των οικογενειών. Επίσης, αναζητήθηκε η ερμηνεία που δίνουν οι οικογένειες Ρομά στην έννοια της αναπηρίας και ο τρόπος που αντιμετωπίζουν οι συντονίστριες του προγράμματος τα άτομα με αναπηρία. Οι συντονίστριες υποστήριξαν ότι οι οικογένειες Ρομά με παιδί με αναπηρία επεδίωκαν να αποκτήσουν την διάγνωση για την παροχή επιδομάτων, άποψη που εκφράστηκε και από μία οικογένεια του δείγματος. Επίσης, οι συντονίστριες ισχυρίζονται ότι δεν υλοποιείται η ένταξη στο σχολικό πλαίσιο που φοιτούν τα παιδιά, καθώς βιώνουν διακρίσεις και αποκλεισμό τόσο από συνομηλίκους, όσο και από τους εκπαιδευτικούς, αλλά και από τους ίδιους τους Ρομά. Στη μεν πρώτη περίπτωση αποκλείονται εξαιτίας της μειονότητας, ενώ στην δεύτερη λόγω της αναπηρίας τους. Από τις τρεις οικογένειες Ρομά προκύπτει, ότι εγγράφουν στο σχολείο μόνο τα παιδιά που φέρουν αναπηρία με σκοπό να «θεραπευτούν».","In this qualitative research was examined the views and experiences of parents and moderators of the Programme \"Education of Roma Children\" concerning the education and inclusion of Roma children with disabilities. This is an issue that has not been studied by other researchers. The Roma population is a unique cultural group, which produces racist attitudes, prejudices and discrimination and in combination with the myths that surround them, their social exclusion is more accentuated. This vulnerable group experiences exclusion in the educational process since it is physically and spatially separated from the children of the dominant population. In the case of a disability, the exclusion is double. It is interesting to explore, therefore, in case they experience a double exclusion, that of a particular cultural group and disability, if educational programmes can help towards inclusion. The programmes carried out for Roma children follow a specific direction with a common structure and objectives. The Romani people are presented as a homogeneous population group. Differences within the vulnerable group, such as disability, are overlooked. However, Roma students are often included in integration classes, even if they do not have a disability, which could also be explained as a result of the general depreciation of the Roma’s low educational capital. However, questions arise as to what happens ultimately to the extreme case that a Roma student also has a disability. If education is aimed at adapting the disabled to the education system, by normalizing the different and adopting homogeneous stereotypical standards of the normal (Κομιανού & Ντεροπούλου – Ντέρου, 2012), in the case of Romani origin combined with disability, the situation seems to be even more difficult. Considering the above, the theoretical framework of this paper is the concepts of inclusion, social exclusion and the educational capital. Moreover in historical and social context is analyzed the institutional framework of Roma education in Greece, and it is pointed out that the state policy on the education of Roma children was implemented through educational programmes and with greater emphasis laid upon the Programme \"Education of Roma Children\", which was implemented initially by the University of Ioannina and the Capodistrian University of Athens. The five moderators participating in this research came from this programme, like the Roma families. The four moderators were philologists and one social worker. The Roma families with children with disability were attended by two members of each family, these disabilities were: twins with hearing difficulties, a girl with Aicardi syndrome and a boy with autism. The ages of the children were from 8-17 years old. In this qualitative research, the semi-structured interview was used as a research instrument. For this purpose the three different thematic axes of the interview guide for the moderators besides demographics, deal with professional experience in the Programme \"Education of Roma children\", inclusion in schools and social relationships that are developed between Roma children with disability and the wider Roma community. In addition, the interview guide for the Roma families consisted of family demographics, as well as three different thematic axes concerning the inclusion of the Roma child with disability in school, the conceptual definition of the term \"disability\" and diagnosis. The method used to interpret the findings is thematic content analysis. The ultimate goal of the research is to investigate the extent to which the programme contributes to inclusion of Roma children with disabilities, both through the views of the moderators and through the views of the families. It also was researched the interpretation given by Roma families to the concept of disability and the way in which programme moderators deal with people with disabilities. The moderators claimed that Roma families with a disabled child sought to get a diagnosis for providing allowances, a view expressed also by a family of the sample. Also, the moderators argue that inclusion in the school is not been implemented as these children confront discrimination and exclusion from peers, teachers and Roma themselves. In the first case they are excluded because of minority, while in the second they are excluded because of their disability. The three Roma families register in school only their children with disabilities in order \"to be cured\"."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Εκπαιδευτική και κοινωνική ένταξη ανάπηρων παιδιών Ρομά."]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Σερέτη Κωνσταντίνα","Sereti Konstantina"],"dc:date":["2017"],"dc:description":["Σε αυτή την ποιοτική ερευνητική εργασία μελετήθηκαν οι απόψεις και οι εμπειρίες γονέων και συντονιστών του Προγράμματος «Εκπαίδευση παιδιών Ρομά», σχετικά με την εκπαίδευση και την ένταξη παιδιών Ρομά που φέρουν αναπηρία. Πρόκειται για ένα ζήτημα που δεν έχει απασχολήσει άλλους μελετητές. Ο πληθυσμός των Ρομά αποτελεί μια ιδιαίτερη πολιτισμική ομάδα, γεγονός που παράγει ρατσιστικές συμπεριφορές, προκαταλήψεις και διακρίσεις και σε συνδυασμό με τους μύθους που έχουν αναπτυχθεί γύρω από αυτούς, επιτείνεται ακόμα περισσότερο ο κοινωνικός αποκλεισμός τους. Η συγκεκριμένη ευάλωτη ομάδα βιώνει τον αποκλεισμό και στην εκπαιδευτική διαδικασία αφού υφίσταται τον φυσικό και χωρικό διαχωρισμό από τα παιδιά του κυρίαρχου πληθυσμού. Στην περίπτωση μιας αναπηρίας ο αποκλεισμός είναι διπλός. Είναι ενδιαφέρον να διερευνηθεί, λοιπόν, στην περίπτωση που βιώνουν τον διπλό αποκλεισμό, εκείνο της ιδιαίτερης πολιτισμικής ομάδας αλλά και της αναπηρίας, εάν τα εκπαιδευτικά προγράμματα μπορούν να βοηθήσουν προς την κατεύθυνση της ένταξης. Τα Προγράμματα που διενεργήθηκαν για τα παιδιά Ρομά ακολουθούν μία συγκεκριμένη κατεύθυνση με κοινή δομή και στόχους. Οι Ρομά παρουσιάζονται σαν μια ομοιογενής πληθυσμιακή ομάδα. Διαφοροποιήσεις εντός της ευάλωτης ομάδας, όπως για παράδειγμα η αναπηρία παραβλέπονται. Παρόλα αυτά, οι μαθητές Ρομά πολλές φορές εντάσσονται σε τμήματα ένταξης, ακόμα και αν δεν φέρουν κάποια αναπηρία, γεγονός που θα μπορούσε να ερμηνευθεί και ως απόρροια της γενικότερης απαξίωσης του χαμηλού μορφωτικού κεφαλαίου που φέρουν οι Ρομά. Ωστόσο, γεννώνται ερωτήματα για το τι συμβαίνει τελικά στην ακραία περίπτωση που ένας μαθητής Ρομά φέρει και αναπηρία. Εάν στην εκπαίδευση επιδιώκεται η προσαρμογή των ανάπηρων στο εκπαιδευτικό σύστημα, μέσω της ομαλοποίησης του διαφορετικού και της υιοθέτησης ομοιογενών στερεοτυπικών προτύπων του φυσιολογικού (Κομιανού & Ντεροπούλου – Ντέρου, 2012), στην περίπτωση που ρόμικη καταγωγή συνδυάζεται με την αναπηρία η κατάσταση φαίνεται να δυσχεραίνεται ακόμα περισσότερο. Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, το θεωρητικό πλαίσιο της εργασίας αυτής αποτελούν οι έννοιες της ένταξης, του κοινωνικού αποκλεισμού και του μορφωτικού κεφαλαίου. Ακόμη, στο ιστορικο-κοινωνικό πλαίσιο αναλύεται το θεσμικό πλαίσιο της εκπαίδευσης των Ρομά στην Ελλάδα, και επισημαίνεται ότι η κρατική πολιτική για την εκπαίδευση των παιδιών Ρομά υλοποιήθηκε μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα και ιδίως το Πρόγραμμα «Εκπαίδευση παιδιών Ρομά», το οποίο υλοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων αρχικά και το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στη συνέχεια. Οι πέντε συντονίστριες που συμμετείχαν στην έρευνα, προέρχονταν από το συγκεκριμένο Πρόγραμμα, όπως και οι οικογένειες Ρομά. Οι τέσσερις συντονίστριες ήταν φιλόλογοι και μία κοινωνική λειτουργός. Στις οικογένειες Ρομά με παιδί που φέρει αναπηρία συμμετείχαν δύο μέλη κάθε οικογένειας και οι αναπηρίες που συναντήθηκαν ήταν: δίδυμα που έφεραν βαρηκοΐα, ένα κορίτσι με σύνδρομο Aicardi, ένα αγόρι με αυτισμό. Οι ηλικίες των παιδιών είναι από 8 έως 17 ετών. Στην παρούσα ποιοτική έρευνα χρησιμοποιήθηκε ως ερευνητικό εργαλείο η ημι-δομημένη συνέντευξη. Δημιουργήθηκε για το σκοπό αυτό, ένας οδηγός συνέντευξης για τους συντονιστές, ο οποίος εκτός από τα δημογραφικά στοιχεία, πραγματευόταν την επαγγελματική εμπειρία τους στο Πρόγραμμα «Εκπαίδευση παιδιών Ρομά», την ένταξη στο σχολικό πλαίσιο και τις κοινωνικές σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των παιδιών Ρομά με αναπηρία και της ευρύτερη κοινότητας των Ρομά. Ακόμη, ο οδηγός συνέντευξης για τις οικογένειες Ρομά αποτελείτο από τα δημογραφικά στοιχεία των οικογενειών, αλλά και τρεις διαφορετικούς θεματικούς άξονες, σχετικά με την ένταξη του παιδιού Ρομά με αναπηρία στο σχολείο, τον εννοιολογικό προσδιορισμό του όρου «αναπηρία» και την διάγνωση. Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε για την ερμηνεία των ευρημάτων είναι η θεματική ανάλυση περιεχομένου. Απώτερος στόχος της έρευνας είναι να διερευνηθεί το κατά πόσο συμβάλλει το πρόγραμμα στην κατεύθυνση της ένταξης των παιδιών Ρομά με αναπηρία, τόσο μέσα από τις απόψεις των συντονιστριών, όσο και μέσα από τις απόψεις των οικογενειών. Επίσης, αναζητήθηκε η ερμηνεία που δίνουν οι οικογένειες Ρομά στην έννοια της αναπηρίας και ο τρόπος που αντιμετωπίζουν οι συντονίστριες του προγράμματος τα άτομα με αναπηρία. Οι συντονίστριες υποστήριξαν ότι οι οικογένειες Ρομά με παιδί με αναπηρία επεδίωκαν να αποκτήσουν την διάγνωση για την παροχή επιδομάτων, άποψη που εκφράστηκε και από μία οικογένεια του δείγματος. Επίσης, οι συντονίστριες ισχυρίζονται ότι δεν υλοποιείται η ένταξη στο σχολικό πλαίσιο που φοιτούν τα παιδιά, καθώς βιώνουν διακρίσεις και αποκλεισμό τόσο από συνομηλίκους, όσο και από τους εκπαιδευτικούς, αλλά και από τους ίδιους τους Ρομά. Στη μεν πρώτη περίπτωση αποκλείονται εξαιτίας της μειονότητας, ενώ στην δεύτερη λόγω της αναπηρίας τους. Από τις τρεις οικογένειες Ρομά προκύπτει, ότι εγγράφουν στο σχολείο μόνο τα παιδιά που φέρουν αναπηρία με σκοπό να «θεραπευτούν».","In this qualitative research was examined the views and experiences of parents and moderators of the Programme \"Education of Roma Children\" concerning the education and inclusion of Roma children with disabilities. This is an issue that has not been studied by other researchers. The Roma population is a unique cultural group, which produces racist attitudes, prejudices and discrimination and in combination with the myths that surround them, their social exclusion is more accentuated. This vulnerable group experiences exclusion in the educational process since it is physically and spatially separated from the children of the dominant population. In the case of a disability, the exclusion is double. It is interesting to explore, therefore, in case they experience a double exclusion, that of a particular cultural group and disability, if educational programmes can help towards inclusion. The programmes carried out for Roma children follow a specific direction with a common structure and objectives. The Romani people are presented as a homogeneous population group. Differences within the vulnerable group, such as disability, are overlooked. However, Roma students are often included in integration classes, even if they do not have a disability, which could also be explained as a result of the general depreciation of the Roma’s low educational capital. However, questions arise as to what happens ultimately to the extreme case that a Roma student also has a disability. If education is aimed at adapting the disabled to the education system, by normalizing the different and adopting homogeneous stereotypical standards of the normal (Κομιανού & Ντεροπούλου – Ντέρου, 2012), in the case of Romani origin combined with disability, the situation seems to be even more difficult. Considering the above, the theoretical framework of this paper is the concepts of inclusion, social exclusion and the educational capital. Moreover in historical and social context is analyzed the institutional framework of Roma education in Greece, and it is pointed out that the state policy on the education of Roma children was implemented through educational programmes and with greater emphasis laid upon the Programme \"Education of Roma Children\", which was implemented initially by the University of Ioannina and the Capodistrian University of Athens. The five moderators participating in this research came from this programme, like the Roma families. The four moderators were philologists and one social worker. The Roma families with children with disability were attended by two members of each family, these disabilities were: twins with hearing difficulties, a girl with Aicardi syndrome and a boy with autism. The ages of the children were from 8-17 years old. In this qualitative research, the semi-structured interview was used as a research instrument. For this purpose the three different thematic axes of the interview guide for the moderators besides demographics, deal with professional experience in the Programme \"Education of Roma children\", inclusion in schools and social relationships that are developed between Roma children with disability and the wider Roma community. In addition, the interview guide for the Roma families consisted of family demographics, as well as three different thematic axes concerning the inclusion of the Roma child with disability in school, the conceptual definition of the term \"disability\" and diagnosis. The method used to interpret the findings is thematic content analysis. The ultimate goal of the research is to investigate the extent to which the programme contributes to inclusion of Roma children with disabilities, both through the views of the moderators and through the views of the families. It also was researched the interpretation given by Roma families to the concept of disability and the way in which programme moderators deal with people with disabilities. The moderators claimed that Roma families with a disabled child sought to get a diagnosis for providing allowances, a view expressed also by a family of the sample. Also, the moderators argue that inclusion in the school is not been implemented as these children confront discrimination and exclusion from peers, teachers and Roma themselves. In the first case they are excluded because of minority, while in the second they are excluded because of their disability. The three Roma families register in school only their children with disabilities in order \"to be cured\"."],"dc:identifier":["uoadl:1692131","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1692131"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Ειδική Εκπαίδευση","Special education"],"dc:title":["Εκπαιδευτική και κοινωνική ένταξη ανάπηρων παιδιών Ρομά."],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:29:12Z"}