{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:1751567"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:1751567","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μικτό ηπατοκυτταρικό- χολαγγειοκαρκίνωμα: Ιστολογία, παθογένεια, κλινικά χαρακτηριστικά, θεραπευτική προσέγγιση","abstract":"Τα δυο συχνότερα πρωτοπαθή επιθηλιακά καρκινώματα του ήπατος είναι το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα και το χολαγγειοκαρκίνωμα με αντίστοιχη κυτταρική προέλευση. Το μικτό ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα- χολαγγειοκαρκίνωμα αποτελεί ένα ιδιαίτερο τύπο πρωτοπαθούς καρκινώματος ήπατος προσφάτως αναγνωρισμένο από τον ΠΟΥ, η παθογένεση του οποίου έχει συσχετισθεί με ηπατικά αρχέγονα κύτταρα. Στο εμβρυϊκό ήπαρ τα πολυδύναμα αρχέγονα κύτταρα είναι οι ηπατοβλάστες, από τους οποίους προκύπτουν τα ηπατοκύτταρα και τα χολαγγειοκύτταρα. Βασικοί δείκτες των ηπατοβλαστών είναι οι Dlk1, E-cadherin και EpCAM. Στο ήπαρ του ενήλικα κύτταρα ανιχνεύονται αρχέγονα/προγονικά με διττό ανοσοφαινότυπο, παρόμοια με τα ωοειδή κύτταρα των τρωκτικών. Ως πιθανότερη φωλεά των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων θεωρούνται οι πόροι του Hering, χολαγγειόλια και μικρά χολαγγεία, ενώ τελευταία υποστηρίζεται η ύπαρξη και άλλων πιθανών φωλεών όπως κατά μήκος των μεγάλων χοληφόρων πόρων στα περιχολαγγειακά αδένια. Δείκτες ταυτοποίησης των κυττάρων αυτών είναι οι K19, EpCAM, CD133, Sox9, osteopontin, MIC1-1C3, Trop2, Foxl 1 και ο Lgr5. Άλλες πιθανές πηγές προέλευσης των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων είναι τα χολαγγειοκύτταρα και τα ηπατοκύτταρα μετά από αποδιαφοροποίηση, ενώ ως εξωηπατική πηγή θεωρείται ο μυελός των οστών. Βασικά ρυθμιστικά σηματοδοτικά μονοπάτια ανάπτυξης των αρχέγονων κυττάρων του ήπατος είναι τα Wnt, Notch και FGF. Η επικρατούσα θεωρία προέλευσης του ΜΗΧΚ σχετίζεται με τα καρκινικά αρχέγονα κύτταρα και στηρίζεται κατά κύριο λόγο στην απομόνωση κυττάρων από πρωτοπαθείς όγκους του ήπατος με λειτουργικά χαρακτηριστικά σωματικών αρχέγονων καρκινικών κυττάρων, όπως αθανασία, αντίσταση στη θεραπεία και αποτελεσματική μεταμόσχευση, ενω η εξαλλαγή των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων εχει πειραματικά ενοχοποιηθεί και για την ανάπτυξη ΗΚΚ και ΧΚ. Πιθανολογείται ότι σημαντικό ρόλο στην παθογένεση διαδραματίζει και η οδός της αποδιαφοροποίησης κακοήθων κυττάρων ηπατοκυτταρικού και χολαγγειοκυτταρικού τύπου σε κύτταρα με αρχέγονους χαρακτήρες. Στη διαδικασία εξαλλαγής των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων σε καρκινικά εμπλέκονται τα μονοπάτια Wnt, Notch, Hedgehog, οι πρωτεΐνες της ομάδας PcG και η σηματοδοτική οδος TGF-β. Η συχνότητα του μικτού ηπατοκυτταρικού καρκινώματος- χολαγγειοκαρκινώματος (ΜΗΧΚ) ποικίλλει από 0.4% έως 14.2% στο σύνολο των όγκων του ήπατος και όπως και το ΗΚΚ αναπτύσσεται στα πλαίσια χρόνιας εξελικτικής ηπατικής νόσου. Αναγνωρίζονται δύο ιστολογικοί τύποι ΜΗΧΚ : το ΜΗΧΚ κλασσικού τύπου και το ΜΗΧΚ με χαρακτηριστικά αρχέγονων κυττάρων, το οποίο υποκατηγοριοποιείται σε 3 υποτύπους: στον τυπικό υπότυπο, τον ενδιάμεσο και τον χολαγγειολοκυτταρικό. Υπάρχουν ειδικοί δείκτες που προσδιορίζουν τον ανοσοφαινότυπο της καθε συνιστώσας του όγκου και έχουν διαγνωστική σημασία. Μια πιο πρόσφατη ταξινόμηση των πρωτοπαθών καρκινωμάτων του ήπατος είναι αυτή της Βrunt και συνεργατών σύμφωνα με την οποία εκτός από το συμβατικό ΗΚΚ και ΧΚ προτείνεται το διφαινοτυπικό ηπατοχολικό καρκίνωμα καθώς και οι τύποι του αμιγούς ΗΚΚ με εστιακή έκφραση χολαγγειοκυτταρικών δεικτών (ΗΚΚ θετικό για κερατίνη 19) και αμιγούς ΧΚ με ηπατοκυτταρικό ανοσοφαινότυπο εστιακά. Σε πειραματικές μελέτες έχει παρατηρηθεί ομοιογένεια μεταξύ των διαφορετικών συνιστωσών του όγκου σε μοριακό επίπεδο καθώς και ομοιότητα των γενετικών υπογραφών με το χολαγγειοκαρκίνωμα. Το ΜΗΧΚ δεν παρουσιάζει διαφορές στα κλινικά του χαρακτηριστικά με τα άλλα πρωτοπαθή καρκινώματα του ήπατος, ενώ διαφέρει ως προς τα απεικονιστικά πρότυπα. Η χειρουργική αφαίρεση του όγκου αποτελεί προς το παρόν τη θεραπεία επιλογής. Ασθενείς με ΜΗΧΚ που υποβάλλονται σε μεταμόσχευση ήπατος εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά 5-ετούς επιβίωσης από τους μη μεταμοσχευμένους. Η πρόγνωση του ΜΗΧΚ παραμένει δυσμενής με 5-ετή επιβίωση 12-18%.","abstract_html":"Τα δυο συχνότερα πρωτοπαθή επιθηλιακά καρκινώματα του ήπατος είναι το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα και το χολαγγειοκαρκίνωμα με αντίστοιχη κυτταρική προέλευση. Το μικτό ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα- χολαγγειοκαρκίνωμα αποτελεί ένα ιδιαίτερο τύπο πρωτοπαθούς καρκινώματος ήπατος προσφάτως αναγνωρισμένο από τον ΠΟΥ, η παθογένεση του οποίου έχει συσχετισθεί με ηπατικά αρχέγονα κύτταρα. Στο εμβρυϊκό ήπαρ τα πολυδύναμα αρχέγονα κύτταρα είναι οι ηπατοβλάστες, από τους οποίους προκύπτουν τα ηπατοκύτταρα και τα χολαγγειοκύτταρα. Βασικοί δείκτες των ηπατοβλαστών είναι οι Dlk1, E-cadherin και EpCAM. Στο ήπαρ του ενήλικα κύτταρα ανιχνεύονται αρχέγονα/προγονικά με διττό ανοσοφαινότυπο, παρόμοια με τα ωοειδή κύτταρα των τρωκτικών. Ως πιθανότερη φωλεά των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων θεωρούνται οι πόροι του Hering, χολαγγειόλια και μικρά χολαγγεία, ενώ τελευταία υποστηρίζεται η ύπαρξη και άλλων πιθανών φωλεών όπως κατά μήκος των μεγάλων χοληφόρων πόρων στα περιχολαγγειακά αδένια. Δείκτες ταυτοποίησης των κυττάρων αυτών είναι οι K19, EpCAM, CD133, Sox9, osteopontin, MIC1-1C3, Trop2, Foxl 1 και ο Lgr5. Άλλες πιθανές πηγές προέλευσης των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων είναι τα χολαγγειοκύτταρα και τα ηπατοκύτταρα μετά από αποδιαφοροποίηση, ενώ ως εξωηπατική πηγή θεωρείται ο μυελός των οστών. Βασικά ρυθμιστικά σηματοδοτικά μονοπάτια ανάπτυξης των αρχέγονων κυττάρων του ήπατος είναι τα Wnt, Notch και FGF. Η επικρατούσα θεωρία προέλευσης του ΜΗΧΚ σχετίζεται με τα καρκινικά αρχέγονα κύτταρα και στηρίζεται κατά κύριο λόγο στην απομόνωση κυττάρων από πρωτοπαθείς όγκους του ήπατος με λειτουργικά χαρακτηριστικά σωματικών αρχέγονων καρκινικών κυττάρων, όπως αθανασία, αντίσταση στη θεραπεία και αποτελεσματική μεταμόσχευση, ενω η εξαλλαγή των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων εχει πειραματικά ενοχοποιηθεί και για την ανάπτυξη ΗΚΚ και ΧΚ. Πιθανολογείται ότι σημαντικό ρόλο στην παθογένεση διαδραματίζει και η οδός της αποδιαφοροποίησης κακοήθων κυττάρων ηπατοκυτταρικού και χολαγγειοκυτταρικού τύπου σε κύτταρα με αρχέγονους χαρακτήρες. Στη διαδικασία εξαλλαγής των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων σε καρκινικά εμπλέκονται τα μονοπάτια Wnt, Notch, Hedgehog, οι πρωτεΐνες της ομάδας PcG και η σηματοδοτική οδος TGF-β. Η συχνότητα του μικτού ηπατοκυτταρικού καρκινώματος- χολαγγειοκαρκινώματος (ΜΗΧΚ) ποικίλλει από 0.4% έως 14.2% στο σύνολο των όγκων του ήπατος και όπως και το ΗΚΚ αναπτύσσεται στα πλαίσια χρόνιας εξελικτικής ηπατικής νόσου. Αναγνωρίζονται δύο ιστολογικοί τύποι ΜΗΧΚ : το ΜΗΧΚ κλασσικού τύπου και το ΜΗΧΚ με χαρακτηριστικά αρχέγονων κυττάρων, το οποίο υποκατηγοριοποιείται σε 3 υποτύπους: στον τυπικό υπότυπο, τον ενδιάμεσο και τον χολαγγειολοκυτταρικό. Υπάρχουν ειδικοί δείκτες που προσδιορίζουν τον ανοσοφαινότυπο της καθε συνιστώσας του όγκου και έχουν διαγνωστική σημασία. Μια πιο πρόσφατη ταξινόμηση των πρωτοπαθών καρκινωμάτων του ήπατος είναι αυτή της Βrunt και συνεργατών σύμφωνα με την οποία εκτός από το συμβατικό ΗΚΚ και ΧΚ προτείνεται το διφαινοτυπικό ηπατοχολικό καρκίνωμα καθώς και οι τύποι του αμιγούς ΗΚΚ με εστιακή έκφραση χολαγγειοκυτταρικών δεικτών (ΗΚΚ θετικό για κερατίνη 19) και αμιγούς ΧΚ με ηπατοκυτταρικό ανοσοφαινότυπο εστιακά. Σε πειραματικές μελέτες έχει παρατηρηθεί ομοιογένεια μεταξύ των διαφορετικών συνιστωσών του όγκου σε μοριακό επίπεδο καθώς και ομοιότητα των γενετικών υπογραφών με το χολαγγειοκαρκίνωμα. Το ΜΗΧΚ δεν παρουσιάζει διαφορές στα κλινικά του χαρακτηριστικά με τα άλλα πρωτοπαθή καρκινώματα του ήπατος, ενώ διαφέρει ως προς τα απεικονιστικά πρότυπα. Η χειρουργική αφαίρεση του όγκου αποτελεί προς το παρόν τη θεραπεία επιλογής. Ασθενείς με ΜΗΧΚ που υποβάλλονται σε μεταμόσχευση ήπατος εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά 5-ετούς επιβίωσης από τους μη μεταμοσχευμένους. Η πρόγνωση του ΜΗΧΚ παραμένει δυσμενής με 5-ετή επιβίωση 12-18%.","abstract_has_math":false,"creators":["Σπετσιέρης Νικόλαος","Spetsieris Nikolaos"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2017,"date_issued":"2017","date_published":"2017","updated_at":"2026-11-19T05:29:29Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1751567"],"render_values":[{"text":"uoadl:1751567","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1751567","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1751567","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A1751567","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Σπετσιέρης Νικόλαος","Spetsieris Nikolaos"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2017"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1751567","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1751567"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Τα δυο συχνότερα πρωτοπαθή επιθηλιακά καρκινώματα του ήπατος είναι το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα και το χολαγγειοκαρκίνωμα με αντίστοιχη κυτταρική προέλευση. Το μικτό ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα- χολαγγειοκαρκίνωμα αποτελεί ένα ιδιαίτερο τύπο πρωτοπαθούς καρκινώματος ήπατος προσφάτως αναγνωρισμένο από τον ΠΟΥ, η παθογένεση του οποίου έχει συσχετισθεί με ηπατικά αρχέγονα κύτταρα. Στο εμβρυϊκό ήπαρ τα πολυδύναμα αρχέγονα κύτταρα είναι οι ηπατοβλάστες, από τους οποίους προκύπτουν τα ηπατοκύτταρα και τα χολαγγειοκύτταρα. Βασικοί δείκτες των ηπατοβλαστών είναι οι Dlk1, E-cadherin και EpCAM. Στο ήπαρ του ενήλικα κύτταρα ανιχνεύονται αρχέγονα/προγονικά με διττό ανοσοφαινότυπο, παρόμοια με τα ωοειδή κύτταρα των τρωκτικών. Ως πιθανότερη φωλεά των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων θεωρούνται οι πόροι του Hering, χολαγγειόλια και μικρά χολαγγεία, ενώ τελευταία υποστηρίζεται η ύπαρξη και άλλων πιθανών φωλεών όπως κατά μήκος των μεγάλων χοληφόρων πόρων στα περιχολαγγειακά αδένια. Δείκτες ταυτοποίησης των κυττάρων αυτών είναι οι K19, EpCAM, CD133, Sox9, osteopontin, MIC1-1C3, Trop2, Foxl 1 και ο Lgr5. Άλλες πιθανές πηγές προέλευσης των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων είναι τα χολαγγειοκύτταρα και τα ηπατοκύτταρα μετά από αποδιαφοροποίηση, ενώ ως εξωηπατική πηγή θεωρείται ο μυελός των οστών. Βασικά ρυθμιστικά σηματοδοτικά μονοπάτια ανάπτυξης των αρχέγονων κυττάρων του ήπατος είναι τα Wnt, Notch και FGF. Η επικρατούσα θεωρία προέλευσης του ΜΗΧΚ σχετίζεται με τα καρκινικά αρχέγονα κύτταρα και στηρίζεται κατά κύριο λόγο στην απομόνωση κυττάρων από πρωτοπαθείς όγκους του ήπατος με λειτουργικά χαρακτηριστικά σωματικών αρχέγονων καρκινικών κυττάρων, όπως αθανασία, αντίσταση στη θεραπεία και αποτελεσματική μεταμόσχευση, ενω η εξαλλαγή των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων εχει πειραματικά ενοχοποιηθεί και για την ανάπτυξη ΗΚΚ και ΧΚ. Πιθανολογείται ότι σημαντικό ρόλο στην παθογένεση διαδραματίζει και η οδός της αποδιαφοροποίησης κακοήθων κυττάρων ηπατοκυτταρικού και χολαγγειοκυτταρικού τύπου σε κύτταρα με αρχέγονους χαρακτήρες. Στη διαδικασία εξαλλαγής των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων σε καρκινικά εμπλέκονται τα μονοπάτια Wnt, Notch, Hedgehog, οι πρωτεΐνες της ομάδας PcG και η σηματοδοτική οδος TGF-β. Η συχνότητα του μικτού ηπατοκυτταρικού καρκινώματος- χολαγγειοκαρκινώματος (ΜΗΧΚ) ποικίλλει από 0.4% έως 14.2% στο σύνολο των όγκων του ήπατος και όπως και το ΗΚΚ αναπτύσσεται στα πλαίσια χρόνιας εξελικτικής ηπατικής νόσου. Αναγνωρίζονται δύο ιστολογικοί τύποι ΜΗΧΚ : το ΜΗΧΚ κλασσικού τύπου και το ΜΗΧΚ με χαρακτηριστικά αρχέγονων κυττάρων, το οποίο υποκατηγοριοποιείται σε 3 υποτύπους: στον τυπικό υπότυπο, τον ενδιάμεσο και τον χολαγγειολοκυτταρικό. Υπάρχουν ειδικοί δείκτες που προσδιορίζουν τον ανοσοφαινότυπο της καθε συνιστώσας του όγκου και έχουν διαγνωστική σημασία. Μια πιο πρόσφατη ταξινόμηση των πρωτοπαθών καρκινωμάτων του ήπατος είναι αυτή της Βrunt και συνεργατών σύμφωνα με την οποία εκτός από το συμβατικό ΗΚΚ και ΧΚ προτείνεται το διφαινοτυπικό ηπατοχολικό καρκίνωμα καθώς και οι τύποι του αμιγούς ΗΚΚ με εστιακή έκφραση χολαγγειοκυτταρικών δεικτών (ΗΚΚ θετικό για κερατίνη 19) και αμιγούς ΧΚ με ηπατοκυτταρικό ανοσοφαινότυπο εστιακά. Σε πειραματικές μελέτες έχει παρατηρηθεί ομοιογένεια μεταξύ των διαφορετικών συνιστωσών του όγκου σε μοριακό επίπεδο καθώς και ομοιότητα των γενετικών υπογραφών με το χολαγγειοκαρκίνωμα. Το ΜΗΧΚ δεν παρουσιάζει διαφορές στα κλινικά του χαρακτηριστικά με τα άλλα πρωτοπαθή καρκινώματα του ήπατος, ενώ διαφέρει ως προς τα απεικονιστικά πρότυπα. Η χειρουργική αφαίρεση του όγκου αποτελεί προς το παρόν τη θεραπεία επιλογής. Ασθενείς με ΜΗΧΚ που υποβάλλονται σε μεταμόσχευση ήπατος εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά 5-ετούς επιβίωσης από τους μη μεταμοσχευμένους. Η πρόγνωση του ΜΗΧΚ παραμένει δυσμενής με 5-ετή επιβίωση 12-18%.","The two most common carcinomas of the liver are hepatocellular carcinoma and cholangiocarcinoma, which originate from hepatocytes and cholangiocytes respectively. Combined hepatocellular-cholangiocarcinoma is a new type of liver carcinoma, recently defined by WHO, which is pathogenetically related to hepatic stem cells. The multipotent stem cells of the fetal liver are hepatoblasts which give rise to hepatocytes and cholangiocytes. In the adult normal liver stem/progenitor cells HPCs (similar to oval cells in rodent) exist in low numbers around the periportal region. The hepatic progenitor cells (HPC) compartment comprises a spectrum of subtypes of variable differentiation including isolated progenitor cells and string-like ductular structures (DS) at the portal/parenchymal interface known as ductular reaction. The HPC immunophenotype includes hepatocytic, cholangiocellular, hepatoblastic and hematopoietic stem cell markers The most likely niche are the canals of Hering and terminal ductules, while recent work suggests the existence of other niches, such as interlobular bile ducts and peribiliary glands. Other sources of origin are hematopoietic stem cells which may be recruited by chemo-attractants from the bone marrow. Basic signaling pathways that regulate the development of hepatic progenitor cells are Wnt, Notch and FGF. Furthermore, there are sufficient data available suggesting that adult liver progenitors may also derive from mature hepatocytes and cholangiocytes through a dedifferentiation process in the context of acute and chronic liver injury. The most dominant theory regarding the origin of combined hepatocellular-cholangiocarcinoma is connected to cancer stem cells and is based on the isolation of cells from primary hepatic tumors with functional features of somatic cancer stem cells like immortality, resistance to treatment and effective transplantation. Furthermore it has been proven experimentally that the malignant transformation of hepatic stem cells leads to the development of hepatocellular carcinoma and cholangiocarcinoma. It has been postulated that the dedifferentiation of malignant hepatocellular and cholangiocellular cells into cell with stem like features plays a role in the pathogenesis of combined hepatocellular-cholangiocarcinoma. Cellular pathways involved in the malignant transformation of hepatic progenitor cells are Wnt, Notch, Hedgehog, the PcG group proteins and the signaling pathway TGF-β. Combined hepatocellular-cholangiocarcinoma accounts for 1.0% -14.2% of primary liver cancer cases and develops in the context of chronic hepatic disease. There are two histologic types of combined hepatocellular-cholangiocarcinoma: classical type combined hepatocellular-cholangiocarcinoma and combined hepatocellular-cholangiocarcinoma with stem cell features. The latter is divided into 3 subcategories: the typical subtype, intermediate subtype and cholangiocellular subtype. Specific markers define the immunophenotype of each tumor component, and are of diagnostic significance. A recent categorization of the primary hepatic carcinomas suggested by Brunt et al. apart from hepatocellular carcinoma and cholangiocarcinoma, the entity of biphenotypic hepatobiliary carcinoma is introduced. In addition, hepatocellular carcinoma with focal expression of biliary markers (HCC positive for CK 19) and cholangiocarcinoma with focal hepatocellular immunophenotype expression are recognized as separate types. Experimental studies have identified molecular homogeneity between the tumor components, as well as similarities of the genetic signatures with cholangiocarcinoma. Combined hepatocellular-cholangiocarcinoma shows no differences in clinical presentation compared to the other primary liver carcinomas, but it presents distinct imaging patterns. Surgical resection of the tumor is the treatment of choice a while patients that undergo liver transplantation exhibit a better 5-year survival compared to non-tranplants. The prognosis of combined hepatocellular-cholangiocarcinoma is poor with a 5-year survival of 12-18%."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μικτό ηπατοκυτταρικό- χολαγγειοκαρκίνωμα: Ιστολογία, παθογένεια, κλινικά χαρακτηριστικά, θεραπευτική προσέγγιση"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Σπετσιέρης Νικόλαος","Spetsieris Nikolaos"],"dc:date":["2017"],"dc:description":["Τα δυο συχνότερα πρωτοπαθή επιθηλιακά καρκινώματα του ήπατος είναι το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα και το χολαγγειοκαρκίνωμα με αντίστοιχη κυτταρική προέλευση. Το μικτό ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα- χολαγγειοκαρκίνωμα αποτελεί ένα ιδιαίτερο τύπο πρωτοπαθούς καρκινώματος ήπατος προσφάτως αναγνωρισμένο από τον ΠΟΥ, η παθογένεση του οποίου έχει συσχετισθεί με ηπατικά αρχέγονα κύτταρα. Στο εμβρυϊκό ήπαρ τα πολυδύναμα αρχέγονα κύτταρα είναι οι ηπατοβλάστες, από τους οποίους προκύπτουν τα ηπατοκύτταρα και τα χολαγγειοκύτταρα. Βασικοί δείκτες των ηπατοβλαστών είναι οι Dlk1, E-cadherin και EpCAM. Στο ήπαρ του ενήλικα κύτταρα ανιχνεύονται αρχέγονα/προγονικά με διττό ανοσοφαινότυπο, παρόμοια με τα ωοειδή κύτταρα των τρωκτικών. Ως πιθανότερη φωλεά των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων θεωρούνται οι πόροι του Hering, χολαγγειόλια και μικρά χολαγγεία, ενώ τελευταία υποστηρίζεται η ύπαρξη και άλλων πιθανών φωλεών όπως κατά μήκος των μεγάλων χοληφόρων πόρων στα περιχολαγγειακά αδένια. Δείκτες ταυτοποίησης των κυττάρων αυτών είναι οι K19, EpCAM, CD133, Sox9, osteopontin, MIC1-1C3, Trop2, Foxl 1 και ο Lgr5. Άλλες πιθανές πηγές προέλευσης των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων είναι τα χολαγγειοκύτταρα και τα ηπατοκύτταρα μετά από αποδιαφοροποίηση, ενώ ως εξωηπατική πηγή θεωρείται ο μυελός των οστών. Βασικά ρυθμιστικά σηματοδοτικά μονοπάτια ανάπτυξης των αρχέγονων κυττάρων του ήπατος είναι τα Wnt, Notch και FGF. Η επικρατούσα θεωρία προέλευσης του ΜΗΧΚ σχετίζεται με τα καρκινικά αρχέγονα κύτταρα και στηρίζεται κατά κύριο λόγο στην απομόνωση κυττάρων από πρωτοπαθείς όγκους του ήπατος με λειτουργικά χαρακτηριστικά σωματικών αρχέγονων καρκινικών κυττάρων, όπως αθανασία, αντίσταση στη θεραπεία και αποτελεσματική μεταμόσχευση, ενω η εξαλλαγή των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων εχει πειραματικά ενοχοποιηθεί και για την ανάπτυξη ΗΚΚ και ΧΚ. Πιθανολογείται ότι σημαντικό ρόλο στην παθογένεση διαδραματίζει και η οδός της αποδιαφοροποίησης κακοήθων κυττάρων ηπατοκυτταρικού και χολαγγειοκυτταρικού τύπου σε κύτταρα με αρχέγονους χαρακτήρες. Στη διαδικασία εξαλλαγής των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων σε καρκινικά εμπλέκονται τα μονοπάτια Wnt, Notch, Hedgehog, οι πρωτεΐνες της ομάδας PcG και η σηματοδοτική οδος TGF-β. Η συχνότητα του μικτού ηπατοκυτταρικού καρκινώματος- χολαγγειοκαρκινώματος (ΜΗΧΚ) ποικίλλει από 0.4% έως 14.2% στο σύνολο των όγκων του ήπατος και όπως και το ΗΚΚ αναπτύσσεται στα πλαίσια χρόνιας εξελικτικής ηπατικής νόσου. Αναγνωρίζονται δύο ιστολογικοί τύποι ΜΗΧΚ : το ΜΗΧΚ κλασσικού τύπου και το ΜΗΧΚ με χαρακτηριστικά αρχέγονων κυττάρων, το οποίο υποκατηγοριοποιείται σε 3 υποτύπους: στον τυπικό υπότυπο, τον ενδιάμεσο και τον χολαγγειολοκυτταρικό. Υπάρχουν ειδικοί δείκτες που προσδιορίζουν τον ανοσοφαινότυπο της καθε συνιστώσας του όγκου και έχουν διαγνωστική σημασία. Μια πιο πρόσφατη ταξινόμηση των πρωτοπαθών καρκινωμάτων του ήπατος είναι αυτή της Βrunt και συνεργατών σύμφωνα με την οποία εκτός από το συμβατικό ΗΚΚ και ΧΚ προτείνεται το διφαινοτυπικό ηπατοχολικό καρκίνωμα καθώς και οι τύποι του αμιγούς ΗΚΚ με εστιακή έκφραση χολαγγειοκυτταρικών δεικτών (ΗΚΚ θετικό για κερατίνη 19) και αμιγούς ΧΚ με ηπατοκυτταρικό ανοσοφαινότυπο εστιακά. Σε πειραματικές μελέτες έχει παρατηρηθεί ομοιογένεια μεταξύ των διαφορετικών συνιστωσών του όγκου σε μοριακό επίπεδο καθώς και ομοιότητα των γενετικών υπογραφών με το χολαγγειοκαρκίνωμα. Το ΜΗΧΚ δεν παρουσιάζει διαφορές στα κλινικά του χαρακτηριστικά με τα άλλα πρωτοπαθή καρκινώματα του ήπατος, ενώ διαφέρει ως προς τα απεικονιστικά πρότυπα. Η χειρουργική αφαίρεση του όγκου αποτελεί προς το παρόν τη θεραπεία επιλογής. Ασθενείς με ΜΗΧΚ που υποβάλλονται σε μεταμόσχευση ήπατος εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά 5-ετούς επιβίωσης από τους μη μεταμοσχευμένους. Η πρόγνωση του ΜΗΧΚ παραμένει δυσμενής με 5-ετή επιβίωση 12-18%.","The two most common carcinomas of the liver are hepatocellular carcinoma and cholangiocarcinoma, which originate from hepatocytes and cholangiocytes respectively. Combined hepatocellular-cholangiocarcinoma is a new type of liver carcinoma, recently defined by WHO, which is pathogenetically related to hepatic stem cells. The multipotent stem cells of the fetal liver are hepatoblasts which give rise to hepatocytes and cholangiocytes. In the adult normal liver stem/progenitor cells HPCs (similar to oval cells in rodent) exist in low numbers around the periportal region. The hepatic progenitor cells (HPC) compartment comprises a spectrum of subtypes of variable differentiation including isolated progenitor cells and string-like ductular structures (DS) at the portal/parenchymal interface known as ductular reaction. The HPC immunophenotype includes hepatocytic, cholangiocellular, hepatoblastic and hematopoietic stem cell markers The most likely niche are the canals of Hering and terminal ductules, while recent work suggests the existence of other niches, such as interlobular bile ducts and peribiliary glands. Other sources of origin are hematopoietic stem cells which may be recruited by chemo-attractants from the bone marrow. Basic signaling pathways that regulate the development of hepatic progenitor cells are Wnt, Notch and FGF. Furthermore, there are sufficient data available suggesting that adult liver progenitors may also derive from mature hepatocytes and cholangiocytes through a dedifferentiation process in the context of acute and chronic liver injury. The most dominant theory regarding the origin of combined hepatocellular-cholangiocarcinoma is connected to cancer stem cells and is based on the isolation of cells from primary hepatic tumors with functional features of somatic cancer stem cells like immortality, resistance to treatment and effective transplantation. Furthermore it has been proven experimentally that the malignant transformation of hepatic stem cells leads to the development of hepatocellular carcinoma and cholangiocarcinoma. It has been postulated that the dedifferentiation of malignant hepatocellular and cholangiocellular cells into cell with stem like features plays a role in the pathogenesis of combined hepatocellular-cholangiocarcinoma. Cellular pathways involved in the malignant transformation of hepatic progenitor cells are Wnt, Notch, Hedgehog, the PcG group proteins and the signaling pathway TGF-β. Combined hepatocellular-cholangiocarcinoma accounts for 1.0% -14.2% of primary liver cancer cases and develops in the context of chronic hepatic disease. There are two histologic types of combined hepatocellular-cholangiocarcinoma: classical type combined hepatocellular-cholangiocarcinoma and combined hepatocellular-cholangiocarcinoma with stem cell features. The latter is divided into 3 subcategories: the typical subtype, intermediate subtype and cholangiocellular subtype. Specific markers define the immunophenotype of each tumor component, and are of diagnostic significance. A recent categorization of the primary hepatic carcinomas suggested by Brunt et al. apart from hepatocellular carcinoma and cholangiocarcinoma, the entity of biphenotypic hepatobiliary carcinoma is introduced. In addition, hepatocellular carcinoma with focal expression of biliary markers (HCC positive for CK 19) and cholangiocarcinoma with focal hepatocellular immunophenotype expression are recognized as separate types. Experimental studies have identified molecular homogeneity between the tumor components, as well as similarities of the genetic signatures with cholangiocarcinoma. Combined hepatocellular-cholangiocarcinoma shows no differences in clinical presentation compared to the other primary liver carcinomas, but it presents distinct imaging patterns. Surgical resection of the tumor is the treatment of choice a while patients that undergo liver transplantation exhibit a better 5-year survival compared to non-tranplants. The prognosis of combined hepatocellular-cholangiocarcinoma is poor with a 5-year survival of 12-18%."],"dc:identifier":["uoadl:1751567","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1751567"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Μικτό ηπατοκυτταρικό- χολαγγειοκαρκίνωμα: Ιστολογία, παθογένεια, κλινικά χαρακτηριστικά, θεραπευτική προσέγγιση"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:29:29Z"}