{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:1954980"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:1954980","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μελέτη της δράσης του Cdc6 κατά την καρκινογένεση","abstract":"Η ομοιόσταση (Lloyd, D., et al., 2001) συνιστά θεμελιώδη ιδιότητα των οργανισμών και εξασφαλίζεται μέσω πληθώρας κυτταρικών αποκρίσεων έναντι ενδογενών και εξωγενών παραγόντων. Η διαταραχή των μηχανισμών που ελέγχουν τις διαδικασίες αυτές οδηγεί στη συσσώρευση βλαβών και γενικά στην απορρύθμιση της κυτταρικής λειτουργίας με επακόλουθο την εμφάνιση νόσων, όπως ο καρκίνος (Gorgoulis, V.G. and T.D. Halazonetis, 2010). Στους όγκους συχνά παρατηρείται απορρύθμιση της ομαλής εξέλιξης του κυτταρικού κύκλου, που υπό προϋποθέσεις, μπορεί να οδηγήσει στην πρόκληση γενωμικής αστάθειας (Negrini, S., et al., 2010). Η τελευταία έχει καθιερωθεί τα τελευταία χρόνια ως χαρακτηριστικό των καρκινικών κυττάρων και σχετίζεται στενά με την διαταραχή του μηχανισμού αδειοδότησης της αντιγραφής του DNA (Petrakis, T.G., et al., 2015). Ο παράγοντας CDC6 αποτελεί κύριο συστατικό αυτής της λειτουργίας. Το γονίδιο CDC6 εδράζεται στην περιοχή 17q21.3 και κωδικοποιεί μια πρωτεΐνη με μοριακό βάρος ~60 KDa που ανήκει στην οικογένεια των AAA+ ATPασών. Το CDC6 μαζί με τις πρωτεΐνες ORC και CDT1 διευκολύνουν τη στρατολόγηση των παραγόντων MCM2-7 στη χρωματίνη, προκειμένου να σχηματιστεί το προ-αντιγραφικό σύμπλοκο. Έτσι εξασφαλίζεται η έναρξη της αντιγραφής από ένα καθορισμένο σημείο μία φορά ανά κυτταρικό κύκλο, με αποτέλεσμα τον ακριβή διπλασιασμό ολόκληρου του γονιδιώματος πριν από κάθε κυτταρική διαίρεση (Blow, J.J. and Gillespie, P.J., 2008). Η απορρυθμισμένη έκφραση του CDC6 έχουμε δείξει ότι ενέχει ογκογόνες ιδιότητες. Συγκεκριμένα ο παράγοντας CDC6 υπερεκφράζεται από τα αρχικά στάδια της καρκινογένεσης, και σχετίζεται με κακή πρόγνωση (Karakaidos, P., et al., 2004; Sideridou, M., et al., 2011; Liontos, M. et al., 2007). Ειδικότερα, σύμφωνα με το πρόσφατα δημοσιευμένο μοντέλο μας για την καρκινογένεση, η υπερέκφραση ογκογονιδίων, όπως το CDC6, οδηγεί σε γενωμική αστάθεια (Sideridou, M. et al., 2011;Liontos, M. et al., 2007;Vaziri, C., et al., 2003;Walter, D., et al., 2016) και στην ενεργοποίηση των αντικαρκινικών φραγμών της απόπτωσης ή της κυτταρικής γήρανσης, μέσω επαγωγής του μηχανισμού απόκρισης στις βλάβες του DNA (DDR) (Bartkova, J., et al., 2005; Bartkova, J., et al., 2006; Petrakis, T.G., et al., 2015). H επακόλουθη απώλεια ογκοκατασταλτικών γονιδίων, όπως του TP53, οδηγεί στην παράκαμψη των αντικαρκινικών φραγμών και στην προαγωγή του καρκίνου καθώς και στην απόκτηση γνωρισμάτων μεσεγχυματικών κυττάρων (ΕΜΤ), με παράλληλη απώλεια έκφρασης της πρωτεΐνης Ε-καδερίνης, που είναι βασικό χαρακτηριστικό της ΕΜΤ (Sideridou, M., et al., 2011; Liontos, M. et al., 2007). Η απώλεια έκφρασης της Ε-καδερίνης οφείλεται στη μεταγραφική καταστολή του γονιδίου CDH1 (που κωδικοποιεί την Ε-καδερίνη) από το CDC6. Εκτός από το CDH1, το CDC6 καταστέλλει μεταγραφικά και τα γονίδια του γενετικού τόπου INK4/ARF που κωδικοποιούν τρεις ογκοκατασταλτικές πρωτεΐνες (Sideridou, M., et al., 2011). Για να διερευνηθεί ο ρόλος του CDC6 στην καρκινογένεση αναπτύξαμε ένα πρωτότυπο μη κακόηθες επιθηλιακό κυτταρικό σύστημα υπερέκφρασης του CDC6 με επαγώγιμο τρόπο χρησιμοποιώντας ανθρώπινα κύτταρα βρογχικού επιθηλίου (HBEC), αθανατοποιημένα με συνδυαστική υπερέκφραση τελομεράσης (hTERT) και μεταλλαγμένης πρωτεΐνης CDK4. Τα κύτταρα αυτά διατηρούν τον επιθηλιακό φαινότυπο τους και έχουν άθικτo τo μονοπάτι ελέγχου p53 (Ramirez, R.D., et al., 2004). Έτσι, αντιπροσωπεύουν ένα σχεδόν φυσιολογικό επιθηλιακό περιβάλλον και αποτελούν ένα πολύτιμο εργαλείο για τη μελέτη της καρκινογένεσης, καθώς η πλειοψηφία των κακοηθειών έχει επιθηλιακή προέλευση. Η επαγώμενη υπερέκφραση του CDC6 σε αυτό το σχεδόν φυσιολογικό γενετικό περιβάλλον προκάλεσε μείωση του πολλαπλασιασμού των κυττάρων και πυροδότησε τον αντικαρκινικό φραγμό της γήρανσης. Ακολούθησε διαφυγή από αυτή και παραγωγή επιθετικών κλώνων με χαρακτηριστικά EMT. Ως εκ τούτου, το πρωτότυπο κυτταρικό μας σύστημα συνοψίζει ολόκληρο το φάσμα της επιθηλιακής καρκινογένεσης από το μη κακόηθες στάδιο, στην ενεργοποίηση του αντικαρκινικού φραγμού της γήρανσης (προκαρκινικό στάδιο) και εν τέλει στη διαφυγή από αυτή και στην προαγωγή του καρκίνου.","abstract_html":"Η ομοιόσταση (Lloyd, D., et al., 2001) συνιστά θεμελιώδη ιδιότητα των οργανισμών και εξασφαλίζεται μέσω πληθώρας κυτταρικών αποκρίσεων έναντι ενδογενών και εξωγενών παραγόντων. Η διαταραχή των μηχανισμών που ελέγχουν τις διαδικασίες αυτές οδηγεί στη συσσώρευση βλαβών και γενικά στην απορρύθμιση της κυτταρικής λειτουργίας με επακόλουθο την εμφάνιση νόσων, όπως ο καρκίνος (Gorgoulis, V.G. and T.D. Halazonetis, 2010). Στους όγκους συχνά παρατηρείται απορρύθμιση της ομαλής εξέλιξης του κυτταρικού κύκλου, που υπό προϋποθέσεις, μπορεί να οδηγήσει στην πρόκληση γενωμικής αστάθειας (Negrini, S., et al., 2010). Η τελευταία έχει καθιερωθεί τα τελευταία χρόνια ως χαρακτηριστικό των καρκινικών κυττάρων και σχετίζεται στενά με την διαταραχή του μηχανισμού αδειοδότησης της αντιγραφής του DNA (Petrakis, T.G., et al., 2015). Ο παράγοντας CDC6 αποτελεί κύριο συστατικό αυτής της λειτουργίας. Το γονίδιο CDC6 εδράζεται στην περιοχή 17q21.3 και κωδικοποιεί μια πρωτεΐνη με μοριακό βάρος ~60 KDa που ανήκει στην οικογένεια των AAA+ ATPασών. Το CDC6 μαζί με τις πρωτεΐνες ORC και CDT1 διευκολύνουν τη στρατολόγηση των παραγόντων MCM2-7 στη χρωματίνη, προκειμένου να σχηματιστεί το προ-αντιγραφικό σύμπλοκο. Έτσι εξασφαλίζεται η έναρξη της αντιγραφής από ένα καθορισμένο σημείο μία φορά ανά κυτταρικό κύκλο, με αποτέλεσμα τον ακριβή διπλασιασμό ολόκληρου του γονιδιώματος πριν από κάθε κυτταρική διαίρεση (Blow, J.J. and Gillespie, P.J., 2008). Η απορρυθμισμένη έκφραση του CDC6 έχουμε δείξει ότι ενέχει ογκογόνες ιδιότητες. Συγκεκριμένα ο παράγοντας CDC6 υπερεκφράζεται από τα αρχικά στάδια της καρκινογένεσης, και σχετίζεται με κακή πρόγνωση (Karakaidos, P., et al., 2004; Sideridou, M., et al., 2011; Liontos, M. et al., 2007). Ειδικότερα, σύμφωνα με το πρόσφατα δημοσιευμένο μοντέλο μας για την καρκινογένεση, η υπερέκφραση ογκογονιδίων, όπως το CDC6, οδηγεί σε γενωμική αστάθεια (Sideridou, M. et al., 2011;Liontos, M. et al., 2007;Vaziri, C., et al., 2003;Walter, D., et al., 2016) και στην ενεργοποίηση των αντικαρκινικών φραγμών της απόπτωσης ή της κυτταρικής γήρανσης, μέσω επαγωγής του μηχανισμού απόκρισης στις βλάβες του DNA (DDR) (Bartkova, J., et al., 2005; Bartkova, J., et al., 2006; Petrakis, T.G., et al., 2015). H επακόλουθη απώλεια ογκοκατασταλτικών γονιδίων, όπως του TP53, οδηγεί στην παράκαμψη των αντικαρκινικών φραγμών και στην προαγωγή του καρκίνου καθώς και στην απόκτηση γνωρισμάτων μεσεγχυματικών κυττάρων (ΕΜΤ), με παράλληλη απώλεια έκφρασης της πρωτεΐνης Ε-καδερίνης, που είναι βασικό χαρακτηριστικό της ΕΜΤ (Sideridou, M., et al., 2011; Liontos, M. et al., 2007). Η απώλεια έκφρασης της Ε-καδερίνης οφείλεται στη μεταγραφική καταστολή του γονιδίου CDH1 (που κωδικοποιεί την Ε-καδερίνη) από το CDC6. Εκτός από το CDH1, το CDC6 καταστέλλει μεταγραφικά και τα γονίδια του γενετικού τόπου INK4/ARF που κωδικοποιούν τρεις ογκοκατασταλτικές πρωτεΐνες (Sideridou, M., et al., 2011). Για να διερευνηθεί ο ρόλος του CDC6 στην καρκινογένεση αναπτύξαμε ένα πρωτότυπο μη κακόηθες επιθηλιακό κυτταρικό σύστημα υπερέκφρασης του CDC6 με επαγώγιμο τρόπο χρησιμοποιώντας ανθρώπινα κύτταρα βρογχικού επιθηλίου (HBEC), αθανατοποιημένα με συνδυαστική υπερέκφραση τελομεράσης (hTERT) και μεταλλαγμένης πρωτεΐνης CDK4. Τα κύτταρα αυτά διατηρούν τον επιθηλιακό φαινότυπο τους και έχουν άθικτo τo μονοπάτι ελέγχου p53 (Ramirez, R.D., et al., 2004). Έτσι, αντιπροσωπεύουν ένα σχεδόν φυσιολογικό επιθηλιακό περιβάλλον και αποτελούν ένα πολύτιμο εργαλείο για τη μελέτη της καρκινογένεσης, καθώς η πλειοψηφία των κακοηθειών έχει επιθηλιακή προέλευση. Η επαγώμενη υπερέκφραση του CDC6 σε αυτό το σχεδόν φυσιολογικό γενετικό περιβάλλον προκάλεσε μείωση του πολλαπλασιασμού των κυττάρων και πυροδότησε τον αντικαρκινικό φραγμό της γήρανσης. Ακολούθησε διαφυγή από αυτή και παραγωγή επιθετικών κλώνων με χαρακτηριστικά EMT. Ως εκ τούτου, το πρωτότυπο κυτταρικό μας σύστημα συνοψίζει ολόκληρο το φάσμα της επιθηλιακής καρκινογένεσης από το μη κακόηθες στάδιο, στην ενεργοποίηση του αντικαρκινικού φραγμού της γήρανσης (προκαρκινικό στάδιο) και εν τέλει στη διαφυγή από αυτή και στην προαγωγή του καρκίνου.","abstract_has_math":false,"creators":["Μουρκιώτη Ιωάννα","Mourkioti Ioanna"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2017,"date_issued":"2017","date_published":"2017","updated_at":"2026-11-19T05:29:45Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1954980"],"render_values":[{"text":"uoadl:1954980","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1954980","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1954980","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A1954980","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μουρκιώτη Ιωάννα","Mourkioti Ioanna"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2017"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:1954980","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1954980"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η ομοιόσταση (Lloyd, D., et al., 2001) συνιστά θεμελιώδη ιδιότητα των οργανισμών και εξασφαλίζεται μέσω πληθώρας κυτταρικών αποκρίσεων έναντι ενδογενών και εξωγενών παραγόντων. Η διαταραχή των μηχανισμών που ελέγχουν τις διαδικασίες αυτές οδηγεί στη συσσώρευση βλαβών και γενικά στην απορρύθμιση της κυτταρικής λειτουργίας με επακόλουθο την εμφάνιση νόσων, όπως ο καρκίνος (Gorgoulis, V.G. and T.D. Halazonetis, 2010). Στους όγκους συχνά παρατηρείται απορρύθμιση της ομαλής εξέλιξης του κυτταρικού κύκλου, που υπό προϋποθέσεις, μπορεί να οδηγήσει στην πρόκληση γενωμικής αστάθειας (Negrini, S., et al., 2010). Η τελευταία έχει καθιερωθεί τα τελευταία χρόνια ως χαρακτηριστικό των καρκινικών κυττάρων και σχετίζεται στενά με την διαταραχή του μηχανισμού αδειοδότησης της αντιγραφής του DNA (Petrakis, T.G., et al., 2015). Ο παράγοντας CDC6 αποτελεί κύριο συστατικό αυτής της λειτουργίας. Το γονίδιο CDC6 εδράζεται στην περιοχή 17q21.3 και κωδικοποιεί μια πρωτεΐνη με μοριακό βάρος ~60 KDa που ανήκει στην οικογένεια των AAA+ ATPασών. Το CDC6 μαζί με τις πρωτεΐνες ORC και CDT1 διευκολύνουν τη στρατολόγηση των παραγόντων MCM2-7 στη χρωματίνη, προκειμένου να σχηματιστεί το προ-αντιγραφικό σύμπλοκο. Έτσι εξασφαλίζεται η έναρξη της αντιγραφής από ένα καθορισμένο σημείο μία φορά ανά κυτταρικό κύκλο, με αποτέλεσμα τον ακριβή διπλασιασμό ολόκληρου του γονιδιώματος πριν από κάθε κυτταρική διαίρεση (Blow, J.J. and Gillespie, P.J., 2008). Η απορρυθμισμένη έκφραση του CDC6 έχουμε δείξει ότι ενέχει ογκογόνες ιδιότητες. Συγκεκριμένα ο παράγοντας CDC6 υπερεκφράζεται από τα αρχικά στάδια της καρκινογένεσης, και σχετίζεται με κακή πρόγνωση (Karakaidos, P., et al., 2004; Sideridou, M., et al., 2011; Liontos, M. et al., 2007). Ειδικότερα, σύμφωνα με το πρόσφατα δημοσιευμένο μοντέλο μας για την καρκινογένεση, η υπερέκφραση ογκογονιδίων, όπως το CDC6, οδηγεί σε γενωμική αστάθεια (Sideridou, M. et al., 2011;Liontos, M. et al., 2007;Vaziri, C., et al., 2003;Walter, D., et al., 2016) και στην ενεργοποίηση των αντικαρκινικών φραγμών της απόπτωσης ή της κυτταρικής γήρανσης, μέσω επαγωγής του μηχανισμού απόκρισης στις βλάβες του DNA (DDR) (Bartkova, J., et al., 2005; Bartkova, J., et al., 2006; Petrakis, T.G., et al., 2015). H επακόλουθη απώλεια ογκοκατασταλτικών γονιδίων, όπως του TP53, οδηγεί στην παράκαμψη των αντικαρκινικών φραγμών και στην προαγωγή του καρκίνου καθώς και στην απόκτηση γνωρισμάτων μεσεγχυματικών κυττάρων (ΕΜΤ), με παράλληλη απώλεια έκφρασης της πρωτεΐνης Ε-καδερίνης, που είναι βασικό χαρακτηριστικό της ΕΜΤ (Sideridou, M., et al., 2011; Liontos, M. et al., 2007). Η απώλεια έκφρασης της Ε-καδερίνης οφείλεται στη μεταγραφική καταστολή του γονιδίου CDH1 (που κωδικοποιεί την Ε-καδερίνη) από το CDC6. Εκτός από το CDH1, το CDC6 καταστέλλει μεταγραφικά και τα γονίδια του γενετικού τόπου INK4/ARF που κωδικοποιούν τρεις ογκοκατασταλτικές πρωτεΐνες (Sideridou, M., et al., 2011). Για να διερευνηθεί ο ρόλος του CDC6 στην καρκινογένεση αναπτύξαμε ένα πρωτότυπο μη κακόηθες επιθηλιακό κυτταρικό σύστημα υπερέκφρασης του CDC6 με επαγώγιμο τρόπο χρησιμοποιώντας ανθρώπινα κύτταρα βρογχικού επιθηλίου (HBEC), αθανατοποιημένα με συνδυαστική υπερέκφραση τελομεράσης (hTERT) και μεταλλαγμένης πρωτεΐνης CDK4. Τα κύτταρα αυτά διατηρούν τον επιθηλιακό φαινότυπο τους και έχουν άθικτo τo μονοπάτι ελέγχου p53 (Ramirez, R.D., et al., 2004). Έτσι, αντιπροσωπεύουν ένα σχεδόν φυσιολογικό επιθηλιακό περιβάλλον και αποτελούν ένα πολύτιμο εργαλείο για τη μελέτη της καρκινογένεσης, καθώς η πλειοψηφία των κακοηθειών έχει επιθηλιακή προέλευση. Η επαγώμενη υπερέκφραση του CDC6 σε αυτό το σχεδόν φυσιολογικό γενετικό περιβάλλον προκάλεσε μείωση του πολλαπλασιασμού των κυττάρων και πυροδότησε τον αντικαρκινικό φραγμό της γήρανσης. Ακολούθησε διαφυγή από αυτή και παραγωγή επιθετικών κλώνων με χαρακτηριστικά EMT. Ως εκ τούτου, το πρωτότυπο κυτταρικό μας σύστημα συνοψίζει ολόκληρο το φάσμα της επιθηλιακής καρκινογένεσης από το μη κακόηθες στάδιο, στην ενεργοποίηση του αντικαρκινικού φραγμού της γήρανσης (προκαρκινικό στάδιο) και εν τέλει στη διαφυγή από αυτή και στην προαγωγή του καρκίνου.","Homeodynamics (Lloyd, D., et al., 2001) is a fundamental feature of single and multi-cellular organisms that is maintained by appropriate cellular counteractions to a plethora of deleterious intrinsic and extrinsic signals. Aberrations in the modulating pathways that govern these responses result in excess of damage, functional defects and disease (Gorgoulis, V.G. and T.D. Halazonetis, 2010). Cancer comprises such an example. In cancer cells, one of the most frequently affected cellular functions is the proper execution of the cell cycle that under circumstances can impose genomic instability (Negrini, S., et al., 2010). This established hallmark of cancer is closely related to dysfunction of the replication licensing machinery (Petrakis, T.G., et al., 2015). Cell division cycle 6 (CDC6) is a cardinal molecule of this apparatus. Coordinated expression of CDC6, together with ORC and CDT1, facilitate timely loading of MCM2-7 onto the chromatin in G1 phase, forming the pre-replicative complex. This results in licensing of the replication origins to fire once per cell cycle, ensuring that way the accurate duplication of the whole genome before each cell division (Blow, J.J. and Gillespie, P.J., 2008). Accumulating amount of data from our lab and others’ supports that deregulated expression of CDC6 exerts oncogenic properties. Particularly, it is frequently overexpressed in cancer, usually from its earliest stages and associated with poor prognosis (Karakaidos, P., et al., 2004; Sideridou, M., et al., 2011; Liontos, M., et al., 2007). CDC6 forced expression results in re-replication trigerring DNA damage and genomic instability (Sideridou, M., et al., 2011; Liontos, M., et al., 2007; Vaziri, C., et al., 2003; Walter, D., et al., 2016). Subsequent activation of DNA damage response checkpoints elicits the antitumor barriers of senescence and apoptosis, (Bartkova, J., et al., 2005; Bartkova, J., et al., 2006; Petrakis, T.G., et al., 2015) while selective loss of p53 promotes malignant behavior (Karakaidos, P., et al., 2004; Liontos, M., et al., 2007; Halazonetis, T.D., et al., 2008) and acquisition of mesenchymal traits through E-cadherin down-regulation, a hallmark of epithelial-to-mesenchymal transition (EMT) (Sideridou, M., et al., 2011; Liontos, M., et al., 2007). This down-regulation involves transcriptional repression of the CDH1 gene (coding E-cadherin), as it has been also shown for the INK4/ARF locus coding three important tumor suppressors (Sideridou, M., et al., 2011). To investigate the role of CDC6 in carcinogenesis we developed a prototypical non-malignant epithelial cellular system overexpressing CDC6 in an inducible manner utilizing immortalized Human Bronchial Epithelial Cells (HBEC) as a platform. These cells, immortalized with a combined expression of human telomerase reverse transcriptase (hTERT) and ectopic mutant cyclin dependent kinase (CDK) 4, maintain their epithelial phenotype and have intact the p53 checkpoint pathway (Ramirez, R.D., et al., 2004). Thus, they represent an almost normal epithelial environment being a valuable tool for studying carcinogenesis, since the majority of malignancies have epithelial origin. Constitutive expression of CDC6 in this benign genetic environment resulted in diminished cell proliferation and triggered the anti-tumor barrier of senescence, followed by “escape” from it and the production of aggressive clones with features of EMT. Consequently, our newly established cellular system recapitulates the whole spectrum of epithelial carcinogenesis from the non-malignant stage to oncogene-mediated activation of the anti-tumor barrier of senescence and cancerous phase represented by the “escaped” cells."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μελέτη της δράσης του Cdc6 κατά την καρκινογένεση"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μουρκιώτη Ιωάννα","Mourkioti Ioanna"],"dc:date":["2017"],"dc:description":["Η ομοιόσταση (Lloyd, D., et al., 2001) συνιστά θεμελιώδη ιδιότητα των οργανισμών και εξασφαλίζεται μέσω πληθώρας κυτταρικών αποκρίσεων έναντι ενδογενών και εξωγενών παραγόντων. Η διαταραχή των μηχανισμών που ελέγχουν τις διαδικασίες αυτές οδηγεί στη συσσώρευση βλαβών και γενικά στην απορρύθμιση της κυτταρικής λειτουργίας με επακόλουθο την εμφάνιση νόσων, όπως ο καρκίνος (Gorgoulis, V.G. and T.D. Halazonetis, 2010). Στους όγκους συχνά παρατηρείται απορρύθμιση της ομαλής εξέλιξης του κυτταρικού κύκλου, που υπό προϋποθέσεις, μπορεί να οδηγήσει στην πρόκληση γενωμικής αστάθειας (Negrini, S., et al., 2010). Η τελευταία έχει καθιερωθεί τα τελευταία χρόνια ως χαρακτηριστικό των καρκινικών κυττάρων και σχετίζεται στενά με την διαταραχή του μηχανισμού αδειοδότησης της αντιγραφής του DNA (Petrakis, T.G., et al., 2015). Ο παράγοντας CDC6 αποτελεί κύριο συστατικό αυτής της λειτουργίας. Το γονίδιο CDC6 εδράζεται στην περιοχή 17q21.3 και κωδικοποιεί μια πρωτεΐνη με μοριακό βάρος ~60 KDa που ανήκει στην οικογένεια των AAA+ ATPασών. Το CDC6 μαζί με τις πρωτεΐνες ORC και CDT1 διευκολύνουν τη στρατολόγηση των παραγόντων MCM2-7 στη χρωματίνη, προκειμένου να σχηματιστεί το προ-αντιγραφικό σύμπλοκο. Έτσι εξασφαλίζεται η έναρξη της αντιγραφής από ένα καθορισμένο σημείο μία φορά ανά κυτταρικό κύκλο, με αποτέλεσμα τον ακριβή διπλασιασμό ολόκληρου του γονιδιώματος πριν από κάθε κυτταρική διαίρεση (Blow, J.J. and Gillespie, P.J., 2008). Η απορρυθμισμένη έκφραση του CDC6 έχουμε δείξει ότι ενέχει ογκογόνες ιδιότητες. Συγκεκριμένα ο παράγοντας CDC6 υπερεκφράζεται από τα αρχικά στάδια της καρκινογένεσης, και σχετίζεται με κακή πρόγνωση (Karakaidos, P., et al., 2004; Sideridou, M., et al., 2011; Liontos, M. et al., 2007). Ειδικότερα, σύμφωνα με το πρόσφατα δημοσιευμένο μοντέλο μας για την καρκινογένεση, η υπερέκφραση ογκογονιδίων, όπως το CDC6, οδηγεί σε γενωμική αστάθεια (Sideridou, M. et al., 2011;Liontos, M. et al., 2007;Vaziri, C., et al., 2003;Walter, D., et al., 2016) και στην ενεργοποίηση των αντικαρκινικών φραγμών της απόπτωσης ή της κυτταρικής γήρανσης, μέσω επαγωγής του μηχανισμού απόκρισης στις βλάβες του DNA (DDR) (Bartkova, J., et al., 2005; Bartkova, J., et al., 2006; Petrakis, T.G., et al., 2015). H επακόλουθη απώλεια ογκοκατασταλτικών γονιδίων, όπως του TP53, οδηγεί στην παράκαμψη των αντικαρκινικών φραγμών και στην προαγωγή του καρκίνου καθώς και στην απόκτηση γνωρισμάτων μεσεγχυματικών κυττάρων (ΕΜΤ), με παράλληλη απώλεια έκφρασης της πρωτεΐνης Ε-καδερίνης, που είναι βασικό χαρακτηριστικό της ΕΜΤ (Sideridou, M., et al., 2011; Liontos, M. et al., 2007). Η απώλεια έκφρασης της Ε-καδερίνης οφείλεται στη μεταγραφική καταστολή του γονιδίου CDH1 (που κωδικοποιεί την Ε-καδερίνη) από το CDC6. Εκτός από το CDH1, το CDC6 καταστέλλει μεταγραφικά και τα γονίδια του γενετικού τόπου INK4/ARF που κωδικοποιούν τρεις ογκοκατασταλτικές πρωτεΐνες (Sideridou, M., et al., 2011). Για να διερευνηθεί ο ρόλος του CDC6 στην καρκινογένεση αναπτύξαμε ένα πρωτότυπο μη κακόηθες επιθηλιακό κυτταρικό σύστημα υπερέκφρασης του CDC6 με επαγώγιμο τρόπο χρησιμοποιώντας ανθρώπινα κύτταρα βρογχικού επιθηλίου (HBEC), αθανατοποιημένα με συνδυαστική υπερέκφραση τελομεράσης (hTERT) και μεταλλαγμένης πρωτεΐνης CDK4. Τα κύτταρα αυτά διατηρούν τον επιθηλιακό φαινότυπο τους και έχουν άθικτo τo μονοπάτι ελέγχου p53 (Ramirez, R.D., et al., 2004). Έτσι, αντιπροσωπεύουν ένα σχεδόν φυσιολογικό επιθηλιακό περιβάλλον και αποτελούν ένα πολύτιμο εργαλείο για τη μελέτη της καρκινογένεσης, καθώς η πλειοψηφία των κακοηθειών έχει επιθηλιακή προέλευση. Η επαγώμενη υπερέκφραση του CDC6 σε αυτό το σχεδόν φυσιολογικό γενετικό περιβάλλον προκάλεσε μείωση του πολλαπλασιασμού των κυττάρων και πυροδότησε τον αντικαρκινικό φραγμό της γήρανσης. Ακολούθησε διαφυγή από αυτή και παραγωγή επιθετικών κλώνων με χαρακτηριστικά EMT. Ως εκ τούτου, το πρωτότυπο κυτταρικό μας σύστημα συνοψίζει ολόκληρο το φάσμα της επιθηλιακής καρκινογένεσης από το μη κακόηθες στάδιο, στην ενεργοποίηση του αντικαρκινικού φραγμού της γήρανσης (προκαρκινικό στάδιο) και εν τέλει στη διαφυγή από αυτή και στην προαγωγή του καρκίνου.","Homeodynamics (Lloyd, D., et al., 2001) is a fundamental feature of single and multi-cellular organisms that is maintained by appropriate cellular counteractions to a plethora of deleterious intrinsic and extrinsic signals. Aberrations in the modulating pathways that govern these responses result in excess of damage, functional defects and disease (Gorgoulis, V.G. and T.D. Halazonetis, 2010). Cancer comprises such an example. In cancer cells, one of the most frequently affected cellular functions is the proper execution of the cell cycle that under circumstances can impose genomic instability (Negrini, S., et al., 2010). This established hallmark of cancer is closely related to dysfunction of the replication licensing machinery (Petrakis, T.G., et al., 2015). Cell division cycle 6 (CDC6) is a cardinal molecule of this apparatus. Coordinated expression of CDC6, together with ORC and CDT1, facilitate timely loading of MCM2-7 onto the chromatin in G1 phase, forming the pre-replicative complex. This results in licensing of the replication origins to fire once per cell cycle, ensuring that way the accurate duplication of the whole genome before each cell division (Blow, J.J. and Gillespie, P.J., 2008). Accumulating amount of data from our lab and others’ supports that deregulated expression of CDC6 exerts oncogenic properties. Particularly, it is frequently overexpressed in cancer, usually from its earliest stages and associated with poor prognosis (Karakaidos, P., et al., 2004; Sideridou, M., et al., 2011; Liontos, M., et al., 2007). CDC6 forced expression results in re-replication trigerring DNA damage and genomic instability (Sideridou, M., et al., 2011; Liontos, M., et al., 2007; Vaziri, C., et al., 2003; Walter, D., et al., 2016). Subsequent activation of DNA damage response checkpoints elicits the antitumor barriers of senescence and apoptosis, (Bartkova, J., et al., 2005; Bartkova, J., et al., 2006; Petrakis, T.G., et al., 2015) while selective loss of p53 promotes malignant behavior (Karakaidos, P., et al., 2004; Liontos, M., et al., 2007; Halazonetis, T.D., et al., 2008) and acquisition of mesenchymal traits through E-cadherin down-regulation, a hallmark of epithelial-to-mesenchymal transition (EMT) (Sideridou, M., et al., 2011; Liontos, M., et al., 2007). This down-regulation involves transcriptional repression of the CDH1 gene (coding E-cadherin), as it has been also shown for the INK4/ARF locus coding three important tumor suppressors (Sideridou, M., et al., 2011). To investigate the role of CDC6 in carcinogenesis we developed a prototypical non-malignant epithelial cellular system overexpressing CDC6 in an inducible manner utilizing immortalized Human Bronchial Epithelial Cells (HBEC) as a platform. These cells, immortalized with a combined expression of human telomerase reverse transcriptase (hTERT) and ectopic mutant cyclin dependent kinase (CDK) 4, maintain their epithelial phenotype and have intact the p53 checkpoint pathway (Ramirez, R.D., et al., 2004). Thus, they represent an almost normal epithelial environment being a valuable tool for studying carcinogenesis, since the majority of malignancies have epithelial origin. Constitutive expression of CDC6 in this benign genetic environment resulted in diminished cell proliferation and triggered the anti-tumor barrier of senescence, followed by “escape” from it and the production of aggressive clones with features of EMT. Consequently, our newly established cellular system recapitulates the whole spectrum of epithelial carcinogenesis from the non-malignant stage to oncogene-mediated activation of the anti-tumor barrier of senescence and cancerous phase represented by the “escaped” cells."],"dc:identifier":["uoadl:1954980","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1954980"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Μελέτη της δράσης του Cdc6 κατά την καρκινογένεση"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:29:45Z"}