{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2195038"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2195038","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η Επικούρεια Φιλοσοφία και τα κείμενα των Χριστιανών Απολογητών του 2ου αιώνα μ.Χ.","abstract":"Συχνά επικρατεί η αντίληψη ότι ανάμεσα στην επικούρεια φιλοσοφία και τη χριστιανική θρησκεία υπάρχουν μόνο αγεφύρωτες διαφορές και πως το συγκεκριμένο φιλοσοφικό σύστημα είτε αγνοήθηκε από τους Χριστιανούς Πατέρες, είτε δέχθηκε αρνητική αντιμετώπιση. Πράγματι, διαπιστώνονται αντιθέσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές και είναι γεγονός ότι οι απόψεις του Επίκουρου για απουσία θεϊκής πρόνοιας και θνητότητα της ψυχής, αλλά και η σπουδαιότητα του όρου «ηδονή» στην επικούρεια ηθική αποδοκιμάστηκαν από τους υποστηρικτές της χριστιανικής θρησκείας. Ωστόσο, στα πατερικά κείμενα υπάρχουν αναφορές στην επικούρεια φιλοσοφία και εκτός από την άσκηση αρνητικής κριτικής στις παραπάνω θέσεις του φιλοσόφου, σε κάποιες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται θετικά επικούρειες απόψεις. Η παρούσα διπλωματική εργασία επιδιώκει να συμβάλει στην έρευνα γύρω από τη σχέση της επικούρειας φιλοσοφίας και της χριστιανικής θρησκείας και τη στάση των Χριστιανών Πατέρων απέναντι στο εν λόγω φιλοσοφικό σύστημα. Ειδικότερα, στη συγκεκριμένη μελέτη εξετάζονται τα κείμενα των απολογητών του 2ου αιώνα μ.Χ.–Ιουστίνου, Τατιανού, Αθηναγόρα, Θεόφιλου Αντιοχείας και Ερμεία. Οι απολογητές είναι οι πρώτοι συγγραφείς που ανέλαβαν την αναίρεση των κατηγοριών εις βάρος των Χριστιανών και την παρουσίαση και υπεράσπιση των χριστιανικών διδαγμάτων. Επίσης, είχαν μελετήσει την ελληνική φιλοσοφία και την αξιοποίησαν στα κείμενά τους. Συνεπώς, έχει ιδιαίτερη σημασία η διερεύνηση της στάσης των συγγραφέων αυτών απέναντι στην επικούρεια φιλοσοφία. Ο στόχος της εργασίας είναι διττός. Αφενός, μέσα από τη συγκριτική μελέτη των επικούρειων και των απολογητικών κειμένων επιδιώκεται η ανάδειξη της ύπαρξης σημαντικών, ακόμη και μη αναμενόμενων ομοιοτήτων ανάμεσα στη φιλοσοφία του Επίκουρου και τη χριστιανική διδασκαλία. Αφετέρου, με την εξέταση των άμεσων και έμμεσων αναφορών των απολογητών στις επικούρειες αντιλήψεις διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο οι συγκεκριμένοι συγγραφείς αντιμετώπισαν τον επικουρισμό. Διαπιστώνεται ότι οι απολογητές γνώριζαν τις απόψεις της επικούρειας φιλοσοφίας, στάθηκαν επικριτικοί απέναντι σε ορισμένες από αυτές, ενώ άλλες τις αξιοποίησαν με θετικό τρόπο, με σκοπό σε κάθε περίπτωση να παρουσιάσουν σαφέστερα και να υποστηρίξουν τις θέσεις της χριστιανικής θρησκείας.","abstract_html":"Συχνά επικρατεί η αντίληψη ότι ανάμεσα στην επικούρεια φιλοσοφία και τη χριστιανική θρησκεία υπάρχουν μόνο αγεφύρωτες διαφορές και πως το συγκεκριμένο φιλοσοφικό σύστημα είτε αγνοήθηκε από τους Χριστιανούς Πατέρες, είτε δέχθηκε αρνητική αντιμετώπιση. Πράγματι, διαπιστώνονται αντιθέσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές και είναι γεγονός ότι οι απόψεις του Επίκουρου για απουσία θεϊκής πρόνοιας και θνητότητα της ψυχής, αλλά και η σπουδαιότητα του όρου «ηδονή» στην επικούρεια ηθική αποδοκιμάστηκαν από τους υποστηρικτές της χριστιανικής θρησκείας. Ωστόσο, στα πατερικά κείμενα υπάρχουν αναφορές στην επικούρεια φιλοσοφία και εκτός από την άσκηση αρνητικής κριτικής στις παραπάνω θέσεις του φιλοσόφου, σε κάποιες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται θετικά επικούρειες απόψεις. Η παρούσα διπλωματική εργασία επιδιώκει να συμβάλει στην έρευνα γύρω από τη σχέση της επικούρειας φιλοσοφίας και της χριστιανικής θρησκείας και τη στάση των Χριστιανών Πατέρων απέναντι στο εν λόγω φιλοσοφικό σύστημα. Ειδικότερα, στη συγκεκριμένη μελέτη εξετάζονται τα κείμενα των απολογητών του 2ου αιώνα μ.Χ.–Ιουστίνου, Τατιανού, Αθηναγόρα, Θεόφιλου Αντιοχείας και Ερμεία. Οι απολογητές είναι οι πρώτοι συγγραφείς που ανέλαβαν την αναίρεση των κατηγοριών εις βάρος των Χριστιανών και την παρουσίαση και υπεράσπιση των χριστιανικών διδαγμάτων. Επίσης, είχαν μελετήσει την ελληνική φιλοσοφία και την αξιοποίησαν στα κείμενά τους. Συνεπώς, έχει ιδιαίτερη σημασία η διερεύνηση της στάσης των συγγραφέων αυτών απέναντι στην επικούρεια φιλοσοφία. Ο στόχος της εργασίας είναι διττός. Αφενός, μέσα από τη συγκριτική μελέτη των επικούρειων και των απολογητικών κειμένων επιδιώκεται η ανάδειξη της ύπαρξης σημαντικών, ακόμη και μη αναμενόμενων ομοιοτήτων ανάμεσα στη φιλοσοφία του Επίκουρου και τη χριστιανική διδασκαλία. Αφετέρου, με την εξέταση των άμεσων και έμμεσων αναφορών των απολογητών στις επικούρειες αντιλήψεις διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο οι συγκεκριμένοι συγγραφείς αντιμετώπισαν τον επικουρισμό. Διαπιστώνεται ότι οι απολογητές γνώριζαν τις απόψεις της επικούρειας φιλοσοφίας, στάθηκαν επικριτικοί απέναντι σε ορισμένες από αυτές, ενώ άλλες τις αξιοποίησαν με θετικό τρόπο, με σκοπό σε κάθε περίπτωση να παρουσιάσουν σαφέστερα και να υποστηρίξουν τις θέσεις της χριστιανικής θρησκείας.","abstract_has_math":false,"creators":["Μανούσακα Αριστέα","Manousaka Aristea"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2017,"date_issued":"2017","date_published":"2017","updated_at":"2026-11-19T05:30:01Z","subjects":["Αρχαία φιλοσοφία","Ancient philosophy"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2195038"],"render_values":[{"text":"uoadl:2195038","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2195038","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2195038","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2195038","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μανούσακα Αριστέα","Manousaka Aristea"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2017"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Αρχαία φιλοσοφία","Ancient philosophy"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2195038","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2195038"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Συχνά επικρατεί η αντίληψη ότι ανάμεσα στην επικούρεια φιλοσοφία και τη χριστιανική θρησκεία υπάρχουν μόνο αγεφύρωτες διαφορές και πως το συγκεκριμένο φιλοσοφικό σύστημα είτε αγνοήθηκε από τους Χριστιανούς Πατέρες, είτε δέχθηκε αρνητική αντιμετώπιση. Πράγματι, διαπιστώνονται αντιθέσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές και είναι γεγονός ότι οι απόψεις του Επίκουρου για απουσία θεϊκής πρόνοιας και θνητότητα της ψυχής, αλλά και η σπουδαιότητα του όρου «ηδονή» στην επικούρεια ηθική αποδοκιμάστηκαν από τους υποστηρικτές της χριστιανικής θρησκείας. Ωστόσο, στα πατερικά κείμενα υπάρχουν αναφορές στην επικούρεια φιλοσοφία και εκτός από την άσκηση αρνητικής κριτικής στις παραπάνω θέσεις του φιλοσόφου, σε κάποιες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται θετικά επικούρειες απόψεις. Η παρούσα διπλωματική εργασία επιδιώκει να συμβάλει στην έρευνα γύρω από τη σχέση της επικούρειας φιλοσοφίας και της χριστιανικής θρησκείας και τη στάση των Χριστιανών Πατέρων απέναντι στο εν λόγω φιλοσοφικό σύστημα. Ειδικότερα, στη συγκεκριμένη μελέτη εξετάζονται τα κείμενα των απολογητών του 2ου αιώνα μ.Χ.–Ιουστίνου, Τατιανού, Αθηναγόρα, Θεόφιλου Αντιοχείας και Ερμεία. Οι απολογητές είναι οι πρώτοι συγγραφείς που ανέλαβαν την αναίρεση των κατηγοριών εις βάρος των Χριστιανών και την παρουσίαση και υπεράσπιση των χριστιανικών διδαγμάτων. Επίσης, είχαν μελετήσει την ελληνική φιλοσοφία και την αξιοποίησαν στα κείμενά τους. Συνεπώς, έχει ιδιαίτερη σημασία η διερεύνηση της στάσης των συγγραφέων αυτών απέναντι στην επικούρεια φιλοσοφία. Ο στόχος της εργασίας είναι διττός. Αφενός, μέσα από τη συγκριτική μελέτη των επικούρειων και των απολογητικών κειμένων επιδιώκεται η ανάδειξη της ύπαρξης σημαντικών, ακόμη και μη αναμενόμενων ομοιοτήτων ανάμεσα στη φιλοσοφία του Επίκουρου και τη χριστιανική διδασκαλία. Αφετέρου, με την εξέταση των άμεσων και έμμεσων αναφορών των απολογητών στις επικούρειες αντιλήψεις διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο οι συγκεκριμένοι συγγραφείς αντιμετώπισαν τον επικουρισμό. Διαπιστώνεται ότι οι απολογητές γνώριζαν τις απόψεις της επικούρειας φιλοσοφίας, στάθηκαν επικριτικοί απέναντι σε ορισμένες από αυτές, ενώ άλλες τις αξιοποίησαν με θετικό τρόπο, με σκοπό σε κάθε περίπτωση να παρουσιάσουν σαφέστερα και να υποστηρίξουν τις θέσεις της χριστιανικής θρησκείας.","The prevailing perception is often that there are only irreconcilable differences between the epicurean philosophy and the Christian religion and that this philosophical system was either neglected by the Church Fathers or it received negative reaction. Indeed, divergences can be found among the two sides and it is a fact that the epicurean ideas about the denial of divine providence, the mortality of the soul, but also the significance of the term ἡδονή to the epicurean ethics were rejected by the supporters of the Christian religion. However, the epicurean philosophy is mentioned in the writings of the Church Fathers and besides the negative criticism towards the above epicurean beliefs, there are also cases in which the epicurean theory of knowledge is being treated favorably. This M.A. thesis aims to contribute to the research on the relationship of epicurean philosophy to Christian religion and the conduct of the Church Fathers towards the said philosophical system. Especially, this study examines the writings of the apologists of the 2nd century A.D. – Justin Martyr, Tatian, Athenagoras, Theophilus of Antioch and Hermias. The apologists are the first Christian writers who undertook the confrontation of the accusations against the Christians and the presentation and the defense of the Christian preaches. Additionally, they had studied Greek philosophy and made use of it in their writings. Thus, it is of significant importance the investigation of the attitude of these writers towards the epicurean philosophy. The purpose of this essay is double. The first aim is to display the existence of considerable and even non expected similarities between the philosophy of Epicurus and the Christian teaching through the comparative study of the epicurean sources and the apologetic writings. The second goal is to investigate the way in which the apologists reacted to the Epicureanism through the examination of the direct and the implicit references to the epicurean doctrine in their texts. It is established that the apologists were cognizant of the epicurean principles and adopted a critical stance against some of them, while others were evaluated in a positive manner. At any case the intention of the apologists was to present clearly and to defend the tenets of the Christian religion."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η Επικούρεια Φιλοσοφία και τα κείμενα των Χριστιανών Απολογητών του 2ου αιώνα μ.Χ."]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μανούσακα Αριστέα","Manousaka Aristea"],"dc:date":["2017"],"dc:description":["Συχνά επικρατεί η αντίληψη ότι ανάμεσα στην επικούρεια φιλοσοφία και τη χριστιανική θρησκεία υπάρχουν μόνο αγεφύρωτες διαφορές και πως το συγκεκριμένο φιλοσοφικό σύστημα είτε αγνοήθηκε από τους Χριστιανούς Πατέρες, είτε δέχθηκε αρνητική αντιμετώπιση. Πράγματι, διαπιστώνονται αντιθέσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές και είναι γεγονός ότι οι απόψεις του Επίκουρου για απουσία θεϊκής πρόνοιας και θνητότητα της ψυχής, αλλά και η σπουδαιότητα του όρου «ηδονή» στην επικούρεια ηθική αποδοκιμάστηκαν από τους υποστηρικτές της χριστιανικής θρησκείας. Ωστόσο, στα πατερικά κείμενα υπάρχουν αναφορές στην επικούρεια φιλοσοφία και εκτός από την άσκηση αρνητικής κριτικής στις παραπάνω θέσεις του φιλοσόφου, σε κάποιες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται θετικά επικούρειες απόψεις. Η παρούσα διπλωματική εργασία επιδιώκει να συμβάλει στην έρευνα γύρω από τη σχέση της επικούρειας φιλοσοφίας και της χριστιανικής θρησκείας και τη στάση των Χριστιανών Πατέρων απέναντι στο εν λόγω φιλοσοφικό σύστημα. Ειδικότερα, στη συγκεκριμένη μελέτη εξετάζονται τα κείμενα των απολογητών του 2ου αιώνα μ.Χ.–Ιουστίνου, Τατιανού, Αθηναγόρα, Θεόφιλου Αντιοχείας και Ερμεία. Οι απολογητές είναι οι πρώτοι συγγραφείς που ανέλαβαν την αναίρεση των κατηγοριών εις βάρος των Χριστιανών και την παρουσίαση και υπεράσπιση των χριστιανικών διδαγμάτων. Επίσης, είχαν μελετήσει την ελληνική φιλοσοφία και την αξιοποίησαν στα κείμενά τους. Συνεπώς, έχει ιδιαίτερη σημασία η διερεύνηση της στάσης των συγγραφέων αυτών απέναντι στην επικούρεια φιλοσοφία. Ο στόχος της εργασίας είναι διττός. Αφενός, μέσα από τη συγκριτική μελέτη των επικούρειων και των απολογητικών κειμένων επιδιώκεται η ανάδειξη της ύπαρξης σημαντικών, ακόμη και μη αναμενόμενων ομοιοτήτων ανάμεσα στη φιλοσοφία του Επίκουρου και τη χριστιανική διδασκαλία. Αφετέρου, με την εξέταση των άμεσων και έμμεσων αναφορών των απολογητών στις επικούρειες αντιλήψεις διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο οι συγκεκριμένοι συγγραφείς αντιμετώπισαν τον επικουρισμό. Διαπιστώνεται ότι οι απολογητές γνώριζαν τις απόψεις της επικούρειας φιλοσοφίας, στάθηκαν επικριτικοί απέναντι σε ορισμένες από αυτές, ενώ άλλες τις αξιοποίησαν με θετικό τρόπο, με σκοπό σε κάθε περίπτωση να παρουσιάσουν σαφέστερα και να υποστηρίξουν τις θέσεις της χριστιανικής θρησκείας.","The prevailing perception is often that there are only irreconcilable differences between the epicurean philosophy and the Christian religion and that this philosophical system was either neglected by the Church Fathers or it received negative reaction. Indeed, divergences can be found among the two sides and it is a fact that the epicurean ideas about the denial of divine providence, the mortality of the soul, but also the significance of the term ἡδονή to the epicurean ethics were rejected by the supporters of the Christian religion. However, the epicurean philosophy is mentioned in the writings of the Church Fathers and besides the negative criticism towards the above epicurean beliefs, there are also cases in which the epicurean theory of knowledge is being treated favorably. This M.A. thesis aims to contribute to the research on the relationship of epicurean philosophy to Christian religion and the conduct of the Church Fathers towards the said philosophical system. Especially, this study examines the writings of the apologists of the 2nd century A.D. – Justin Martyr, Tatian, Athenagoras, Theophilus of Antioch and Hermias. The apologists are the first Christian writers who undertook the confrontation of the accusations against the Christians and the presentation and the defense of the Christian preaches. Additionally, they had studied Greek philosophy and made use of it in their writings. Thus, it is of significant importance the investigation of the attitude of these writers towards the epicurean philosophy. The purpose of this essay is double. The first aim is to display the existence of considerable and even non expected similarities between the philosophy of Epicurus and the Christian teaching through the comparative study of the epicurean sources and the apologetic writings. The second goal is to investigate the way in which the apologists reacted to the Epicureanism through the examination of the direct and the implicit references to the epicurean doctrine in their texts. It is established that the apologists were cognizant of the epicurean principles and adopted a critical stance against some of them, while others were evaluated in a positive manner. At any case the intention of the apologists was to present clearly and to defend the tenets of the Christian religion."],"dc:identifier":["uoadl:2195038","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2195038"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Αρχαία φιλοσοφία","Ancient philosophy"],"dc:title":["Η Επικούρεια Φιλοσοφία και τα κείμενα των Χριστιανών Απολογητών του 2ου αιώνα μ.Χ."],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:30:01Z"}