{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2438525"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2438525","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Ακτινική επιβάρυνση ασθενών από εξετάσεις Υπολογιστικής Τομογραφίας","abstract":"Εισαγωγή και Σκοπός: Από το σύνολο των εφαρμογών της Διαγνωστικής Ακτινολογίας, η Υπολογιστική Τομογραφία (Υ.Τ.) παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω α) της υψηλής ακτινικής επιβάρυνσης που απαιτείται ανά πράξη και β) της ολοένα αυξανόμενης συχνότητας χρήσης της. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η εκτίμηση της ακτινικής επιβάρυνσης των ασθενών από τις εν λόγω πράξεις, ώστε να παρθούν μέτρα βελτιστοποίησης, αν και εφόσον κρίνεται σκόπιμο, με γνώμονα την ελάχιστη δυνατή ακτινική επιβάρυνση του ασθενούς αναλόγως της επιθυμητής ποιότητας εικόνας. Μέθοδος: Έγινε καταγραφή της ηλικίας, του φύλου και των σωματομετρικών χαρακτηριστικών 364 ενηλίκων ασθενών καθώς και των άμεσα διαθέσιμων στοιχείων δοσιμετρικού ενδιαφέροντος σε 471 σαρώσεις που έγιναν σε αυτούς στη Μονάδα Υπολογιστικής Τομογραφίας του Ακτινολογικού Εργαστηρίου του ΠΓΝΙ κατά το χρονικό διάστημα 25 Οκτωβρίου έως 19 Δεκεμβρίου του 2016 με χρήση του 16-τομικού υπολογιστικού τομογράφου τύπου Mx 8000 IDT κατασκευής Philips και αφορούσαν τις έντεκα συνηθέστερες εξετάσεις στο ΠΓΝΙ. Επίσης, χρησιμοποιήθηκαν δοσιμετρικά δεδομένα σαρώσεων και αφορούσαν μονοτομικές διατάξεις Υ.Τ. άλλων ιατρικών μονάδων και υπήρχαν στο αρχείο του Τμήματος Αδειών και Ελέγχων της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ). Τα δεδομένα αυτά χρησιμοποιήθηκαν για την εκτίμηση των τυπικών τιμών δόσης στις εξετάσεις ΥΤ στο ΠΓΝΙ και για τη σύγκριση τους με τα εθνικά Διαγνωστικά Επίπεδα Αναφοράς (ΔΕΑ). Με τη βοήθεια των λογισμικών ImPACT 1.0.4 και CT-Expo v. 2.2 υπολογίσθηκαν οι δείκτες δόσης CTDIw, CTDIvol, DLP καθώς και η ενεργός δόση ανά σάρωση στις διάφορες διατάξεις και συγκρίθηκαν τα ευρήματα. Αποτελέσματα-Συζήτηση: Οι τυπικές τιμές δόσης (CTDIvol, DLP) που εκτιμήθηκαν για το ΠΓΝΙ βρίσκονται σε συμφωνία με τα εθνικά ΔΕΑ που έχουν προταθεί από την Ε.Ε.Α.Ε. καθώς και με τα ΔΕΑ άλλων χωρών (Ηνωμένο Βασίλειο, Σουηδία, Ιρλανδία, Ελβετία, Γαλλία). Εξαίρεση αποτελεί η εξέταση σπλαχνικού κρανίου/ιγμορείων όπου η τιμή των δοσιμετρικών δεικτών είναι μεγαλύτερη (κατά 18% για την Ευρώπη, 115% την Ιρλανδία και 41% την Ελβετία) από τις τιμές ΔΕΑ που αναφέρονται σε μελέτες άλλων χωρών. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι για τις ανατομικές περιοχές λιθοειδών οστών και παραρρίνιων κόλπων χρησιμοποιείται κοινό πρωτόκολλο σάρωσης στο ΠΓΝΙ για όλους τους ασθενείς. Επίσης, στην εξέταση άνω και κάτω κοιλίας, η τιμή του DLP που αναφέρεται σε μία σάρωση είναι 10% μεγαλύτερη απο αυτή των ΔΕΑ για το Ηνωμένο Βασίλειο παρόλο που αυτή αναφέρεται σε πλήρη εξέταση. Αυτό πιθανόν να οφείλεται σε χρήση διαφορετικού μήκους σάρωσης της εξέτασης. Από τη σύγκριση των δοσιμετρικών μεγεθών με τα λογισμικά ImPACT και CT-Expo προέκυψε στατιστικά σημαντική διαφορά στην εκτίμηση των δόσεων μεταξύ των δυο λογισμικών. Οι ποσοστιαίες διαφορές του συντελεστή διακύμανσης για την ενεργό δόση κυμαίνονται από 6% έως 112% (6% κοιλίας, 10% εγκεφάλου, 20% τραχήλου και 31% πνευμονικής αγγειογραφίας) με μεγαλύτερη διαφορά στις εξετάσεις σπλαχνικού κρανίου (73%) και αγγειογραφίας καρωτίδων&willis (112%). Αυτό οφείλεται στο διαφορετικό αλγόριθμο υπολογισμού των δύο λογισμικών, στη φύση του ομοιώματος που χρησιμοποιείται για κάθε ένα από τα δύο λογισμικά και στις επιλογές που παρέχει το CT-EXPO όσον αφορά τις διορθώσεις α) για την επίδραση της διαμήκους (z-) διαφοροποίησης της δόσης με τη χρήση των προφίλ mAs, β) από φαινόμενα υπερσάρωσης και γ) από το φαινόμενο της υπερέκθεσης στην ελικοειδή σάρωση. Μελετώντας το σύνολο εξετάσεων θώρακος, το αποτέλεσμα που προέκυψε είναι πως η τιμή του DLP παρουσιάζει μείωση σε τιμές ενεργής διαμέτρου μικρότερες των 25 cm και σταθερότητα σε μεγαλύτερες διαμέτρους. Από την άλλη για εξετάσεις κοιλίας η τιμή του CTDIvol σε ασθενείς με τιμές ΔΜΣ 20-25 kg/m2 είναι σταθερή και αυξάνεται σε τιμές ΔΜΣ μεγαλύτερες των 25 kg/m2, ενώ για εξετάσεις πνευμονικής αγγειoγραφίας παρατηρείται αυξημένη τιμή του CTDIvol σε ασθενείς με μεγαλύτερες ηλικίες λόγω της αύξησης της μάζας που παρατηρήθηκε σ’αυτές τις ηλικίες και κατά συνέπειαν και των στοιχείων έκθεσης, γεγονός που δείχνει πως τα χαρακτηριστικά του ασθενούς επηρεάζουν τη δόση στις εν λόγω εξετάσεις. Παρατηρήθηκαν ποσοστιαίες διαφορές με εύρος 2.5% - 44.3% στις τιμές των δοσιμετρικών μεγεθών, ασθενών που εξετάστηκαν με το ίδιο πρωτόκολλο εξέτασης γεγονός που αποδόθηκε στην διαμόρφωση της τιμής των mA ανάλογα με το σωματότυπο του κάθε ασθενή και την ανατομική περιοχή που εξετάζεται. Σημειώθηκε αύξηση των mA μέχρι και 40% για την εξέταση α/κ κοιλίας και 30% για την εξέταση θώρακος σε ασθενείς με μεγαλύτερες τιμές ΔΜΣ. Ωστόσο, μεγάλες ποσοστιαίες διαφορές στο πρωτόκολλο εξέτασης τραχήλου (~23.2%) αποδόθηκαν στην χρήση διαφορετικού τύπου σάρωσης (axial, helical) που εφαρμόστηκε σε ορισμένους ασθενείς αλλά και στην αυξομείωση της τιμής των mA λόγω ανομοιομορφίας στην ανατομία της συγκεκριμένης περιοχής (τράχηλος, ώμοι). Επίσης, μεγάλες διαφορές στην εξέταση αγγειογραφίας καρωτίδων&willis οφείλονται στη χρήση διαφορετικού πρωτοκόλου σάρωσης (πρωτόκολλο αγγειογραφίας καρωτίδων) που χρησιμοποιήθηκε για την ίδια εξέταση. Οι μεγαλύτερες ποσοστιαίες διαφορές που παρατηρήθηκαν στην ενεργό δόση σε όλα πρωτόκολλα (30%), συγκριτικά με το CTDIvol (5%) και το DLP (7%) αποδίδονται στο φύλο των ασθενών που λαμβάνεται υπόψη κατα τον υπολογισμό της με το CT-EXPO. Επιπλέον, παρατηρήθηκε μεγάλο εύρος τιμών στην ενεργό δόση (5-11 mSv), ακόμα και μεταξύ συστημάτων ίδιου τύπου (4 συστημάτων Toshiba Asteion), που αποδίδεται όχι μόνο στη δοσιμετρική απόδοση των συστημάτων αλλά και στην επιλογή των στοιχείων έκθεσης των χρησιμοποιούμενων κλινικών πρωτοκόλλων. Σε συμφωνία με αποτελέσματα άλλων μελετών, διαπιστώθηκε ότι οι μονοτομικοί υπολογιστικοί τομογράφοι παρουσιάζουν χαμηλότερες δοσιμετρικές τιμές για τις υπό μελέτη εξετάσεις, σε σύγκριση με πολυτομικά συστήματα που διαθέτουν αυτόματο σύστημα έκθεσης. Περιορισμό στη μελέτη αποτέλεσε ο μικρός αριθμός ασθενών του δείγματος που χρησιμοποιήθηκε στους ελέγχους για την επίδρασης του ΔΜΣ στη δόση (το 3% του δείγματος ασθενείς με ΔΜΣ>=35kg/m2), για τη συσχέτιση της δόσης με τα χαρακτηριστικά του ασθενούς (ενεργό διάμετρο) και για την ανάδειξη ή μη επίδρασης στη δόση (CTDIvol) από τη χορήγηση σκιαγραφικού (10 ασθενείς). Συμπεράσματα: Κατά τη διάρκεια της παρούσας εργασίας, προέκυψαν αποτελέσματα τα οποία υποδεικνύουν την ανάγκη για περαιτέρω βελτιστοποίηση της ακτινοπροστασίας του εξεταζομένου μέσω κατάλληλης τροποποίησης των κλινικών πρωτοκόλλων που χρησιμοποιούνται, χωρίς υποβάθμιση της διαγνωστικής πληροφορίας των λαμβανομένων εικόνων. Σε αυτό μπορεί να συντελέσει η προσεχτική επιλογή των πρωτοκόλλων και η προσαρμογή τους με την κάθε ομάδα ασθενών, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος του κάθε εξεταζόμενου, τη σύσταση του σώματος του και την κλινική ένδειξη. Ο υπολογισμός της δόσης του ασθενούς σύμφωνα με τον σωματότυπο του μπορεί να επιτευχθεί με τη χρήση τυποποιημένης προσέγγισης για την εκτίμηση του μεγέθους και της σύστασης του σώματος του, η οποία εκφράζει την εξασθένιση στο σώμα του ασθενούς και επιτρέπει την εκτίμηση του Size-Specific dose estimate (SSDE) σε ασθενείς κάθε ηλικίας και σωματότυπου για την πιο ακριβή εκτίμηση της δόσης. Επιπλέον, η εκτίμηση της σχετικής δόσης πρέπει να γίνεται για το DLP της πλήρους εξέτασης και όχι μόνο της τυπικής σάρωσης, έτσι ώστε να περιγράφεται πιο ολοκληρωμένα η ακτινική επιβάρυνση του ασθενούς. Όλα τα δεδομένα που αφορούν την δόση που λαμβάνει ο ασθενής πρέπει να είναι διαθέσιμα στους ιατρούς ώστε να λαμβάνουν υπόψη την επιπλέον δόση του ασθενούς για όλες τις εξετάσεις ΥΤ. Τέλος, πρέπει να διερευνηθεί η πιθανότητα διαβάθμισης των ΔΕΑ ανάλογα με τη παθολογία του εξεταζομένου και η θέσπιση ΔΕΑ για εξετάσεις όπως τραχήλου, θώρακος υψηλής ευκρίνειας, πνευμονικής αγγειογραφίας, αγγειογραφίας καρωτίδων και αγγειογραφίας εγκεφάλου (καρωτίδων&willis).","abstract_html":"Εισαγωγή και Σκοπός: Από το σύνολο των εφαρμογών της Διαγνωστικής Ακτινολογίας, η Υπολογιστική Τομογραφία (Υ.Τ.) παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω α) της υψηλής ακτινικής επιβάρυνσης που απαιτείται ανά πράξη και β) της ολοένα αυξανόμενης συχνότητας χρήσης της. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η εκτίμηση της ακτινικής επιβάρυνσης των ασθενών από τις εν λόγω πράξεις, ώστε να παρθούν μέτρα βελτιστοποίησης, αν και εφόσον κρίνεται σκόπιμο, με γνώμονα την ελάχιστη δυνατή ακτινική επιβάρυνση του ασθενούς αναλόγως της επιθυμητής ποιότητας εικόνας. Μέθοδος: Έγινε καταγραφή της ηλικίας, του φύλου και των σωματομετρικών χαρακτηριστικών 364 ενηλίκων ασθενών καθώς και των άμεσα διαθέσιμων στοιχείων δοσιμετρικού ενδιαφέροντος σε 471 σαρώσεις που έγιναν σε αυτούς στη Μονάδα Υπολογιστικής Τομογραφίας του Ακτινολογικού Εργαστηρίου του ΠΓΝΙ κατά το χρονικό διάστημα 25 Οκτωβρίου έως 19 Δεκεμβρίου του 2016 με χρήση του 16-τομικού υπολογιστικού τομογράφου τύπου Mx 8000 IDT κατασκευής Philips και αφορούσαν τις έντεκα συνηθέστερες εξετάσεις στο ΠΓΝΙ. Επίσης, χρησιμοποιήθηκαν δοσιμετρικά δεδομένα σαρώσεων και αφορούσαν μονοτομικές διατάξεις Υ.Τ. άλλων ιατρικών μονάδων και υπήρχαν στο αρχείο του Τμήματος Αδειών και Ελέγχων της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ). Τα δεδομένα αυτά χρησιμοποιήθηκαν για την εκτίμηση των τυπικών τιμών δόσης στις εξετάσεις ΥΤ στο ΠΓΝΙ και για τη σύγκριση τους με τα εθνικά Διαγνωστικά Επίπεδα Αναφοράς (ΔΕΑ). Με τη βοήθεια των λογισμικών ImPACT 1.0.4 και CT-Expo v. 2.2 υπολογίσθηκαν οι δείκτες δόσης CTDIw, CTDIvol, DLP καθώς και η ενεργός δόση ανά σάρωση στις διάφορες διατάξεις και συγκρίθηκαν τα ευρήματα. Αποτελέσματα-Συζήτηση: Οι τυπικές τιμές δόσης (CTDIvol, DLP) που εκτιμήθηκαν για το ΠΓΝΙ βρίσκονται σε συμφωνία με τα εθνικά ΔΕΑ που έχουν προταθεί από την Ε.Ε.Α.Ε. καθώς και με τα ΔΕΑ άλλων χωρών (Ηνωμένο Βασίλειο, Σουηδία, Ιρλανδία, Ελβετία, Γαλλία). Εξαίρεση αποτελεί η εξέταση σπλαχνικού κρανίου/ιγμορείων όπου η τιμή των δοσιμετρικών δεικτών είναι μεγαλύτερη (κατά 18% για την Ευρώπη, 115% την Ιρλανδία και 41% την Ελβετία) από τις τιμές ΔΕΑ που αναφέρονται σε μελέτες άλλων χωρών. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι για τις ανατομικές περιοχές λιθοειδών οστών και παραρρίνιων κόλπων χρησιμοποιείται κοινό πρωτόκολλο σάρωσης στο ΠΓΝΙ για όλους τους ασθενείς. Επίσης, στην εξέταση άνω και κάτω κοιλίας, η τιμή του DLP που αναφέρεται σε μία σάρωση είναι 10% μεγαλύτερη απο αυτή των ΔΕΑ για το Ηνωμένο Βασίλειο παρόλο που αυτή αναφέρεται σε πλήρη εξέταση. Αυτό πιθανόν να οφείλεται σε χρήση διαφορετικού μήκους σάρωσης της εξέτασης. Από τη σύγκριση των δοσιμετρικών μεγεθών με τα λογισμικά ImPACT και CT-Expo προέκυψε στατιστικά σημαντική διαφορά στην εκτίμηση των δόσεων μεταξύ των δυο λογισμικών. Οι ποσοστιαίες διαφορές του συντελεστή διακύμανσης για την ενεργό δόση κυμαίνονται από 6% έως 112% (6% κοιλίας, 10% εγκεφάλου, 20% τραχήλου και 31% πνευμονικής αγγειογραφίας) με μεγαλύτερη διαφορά στις εξετάσεις σπλαχνικού κρανίου (73%) και αγγειογραφίας καρωτίδων&amp;willis (112%). Αυτό οφείλεται στο διαφορετικό αλγόριθμο υπολογισμού των δύο λογισμικών, στη φύση του ομοιώματος που χρησιμοποιείται για κάθε ένα από τα δύο λογισμικά και στις επιλογές που παρέχει το CT-EXPO όσον αφορά τις διορθώσεις α) για την επίδραση της διαμήκους (z-) διαφοροποίησης της δόσης με τη χρήση των προφίλ mAs, β) από φαινόμενα υπερσάρωσης και γ) από το φαινόμενο της υπερέκθεσης στην ελικοειδή σάρωση. Μελετώντας το σύνολο εξετάσεων θώρακος, το αποτέλεσμα που προέκυψε είναι πως η τιμή του DLP παρουσιάζει μείωση σε τιμές ενεργής διαμέτρου μικρότερες των 25 cm και σταθερότητα σε μεγαλύτερες διαμέτρους. Από την άλλη για εξετάσεις κοιλίας η τιμή του CTDIvol σε ασθενείς με τιμές ΔΜΣ 20-25 kg/m2 είναι σταθερή και αυξάνεται σε τιμές ΔΜΣ μεγαλύτερες των 25 kg/m2, ενώ για εξετάσεις πνευμονικής αγγειoγραφίας παρατηρείται αυξημένη τιμή του CTDIvol σε ασθενείς με μεγαλύτερες ηλικίες λόγω της αύξησης της μάζας που παρατηρήθηκε σ’αυτές τις ηλικίες και κατά συνέπειαν και των στοιχείων έκθεσης, γεγονός που δείχνει πως τα χαρακτηριστικά του ασθενούς επηρεάζουν τη δόση στις εν λόγω εξετάσεις. Παρατηρήθηκαν ποσοστιαίες διαφορές με εύρος 2.5% - 44.3% στις τιμές των δοσιμετρικών μεγεθών, ασθενών που εξετάστηκαν με το ίδιο πρωτόκολλο εξέτασης γεγονός που αποδόθηκε στην διαμόρφωση της τιμής των mA ανάλογα με το σωματότυπο του κάθε ασθενή και την ανατομική περιοχή που εξετάζεται. Σημειώθηκε αύξηση των mA μέχρι και 40% για την εξέταση α/κ κοιλίας και 30% για την εξέταση θώρακος σε ασθενείς με μεγαλύτερες τιμές ΔΜΣ. Ωστόσο, μεγάλες ποσοστιαίες διαφορές στο πρωτόκολλο εξέτασης τραχήλου (~23.2%) αποδόθηκαν στην χρήση διαφορετικού τύπου σάρωσης (axial, helical) που εφαρμόστηκε σε ορισμένους ασθενείς αλλά και στην αυξομείωση της τιμής των mA λόγω ανομοιομορφίας στην ανατομία της συγκεκριμένης περιοχής (τράχηλος, ώμοι). Επίσης, μεγάλες διαφορές στην εξέταση αγγειογραφίας καρωτίδων&amp;willis οφείλονται στη χρήση διαφορετικού πρωτοκόλου σάρωσης (πρωτόκολλο αγγειογραφίας καρωτίδων) που χρησιμοποιήθηκε για την ίδια εξέταση. Οι μεγαλύτερες ποσοστιαίες διαφορές που παρατηρήθηκαν στην ενεργό δόση σε όλα πρωτόκολλα (30%), συγκριτικά με το CTDIvol (5%) και το DLP (7%) αποδίδονται στο φύλο των ασθενών που λαμβάνεται υπόψη κατα τον υπολογισμό της με το CT-EXPO. Επιπλέον, παρατηρήθηκε μεγάλο εύρος τιμών στην ενεργό δόση (5-11 mSv), ακόμα και μεταξύ συστημάτων ίδιου τύπου (4 συστημάτων Toshiba Asteion), που αποδίδεται όχι μόνο στη δοσιμετρική απόδοση των συστημάτων αλλά και στην επιλογή των στοιχείων έκθεσης των χρησιμοποιούμενων κλινικών πρωτοκόλλων. Σε συμφωνία με αποτελέσματα άλλων μελετών, διαπιστώθηκε ότι οι μονοτομικοί υπολογιστικοί τομογράφοι παρουσιάζουν χαμηλότερες δοσιμετρικές τιμές για τις υπό μελέτη εξετάσεις, σε σύγκριση με πολυτομικά συστήματα που διαθέτουν αυτόματο σύστημα έκθεσης. Περιορισμό στη μελέτη αποτέλεσε ο μικρός αριθμός ασθενών του δείγματος που χρησιμοποιήθηκε στους ελέγχους για την επίδρασης του ΔΜΣ στη δόση (το 3% του δείγματος ασθενείς με ΔΜΣ&gt;=35kg/m2), για τη συσχέτιση της δόσης με τα χαρακτηριστικά του ασθενούς (ενεργό διάμετρο) και για την ανάδειξη ή μη επίδρασης στη δόση (CTDIvol) από τη χορήγηση σκιαγραφικού (10 ασθενείς). Συμπεράσματα: Κατά τη διάρκεια της παρούσας εργασίας, προέκυψαν αποτελέσματα τα οποία υποδεικνύουν την ανάγκη για περαιτέρω βελτιστοποίηση της ακτινοπροστασίας του εξεταζομένου μέσω κατάλληλης τροποποίησης των κλινικών πρωτοκόλλων που χρησιμοποιούνται, χωρίς υποβάθμιση της διαγνωστικής πληροφορίας των λαμβανομένων εικόνων. Σε αυτό μπορεί να συντελέσει η προσεχτική επιλογή των πρωτοκόλλων και η προσαρμογή τους με την κάθε ομάδα ασθενών, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος του κάθε εξεταζόμενου, τη σύσταση του σώματος του και την κλινική ένδειξη. Ο υπολογισμός της δόσης του ασθενούς σύμφωνα με τον σωματότυπο του μπορεί να επιτευχθεί με τη χρήση τυποποιημένης προσέγγισης για την εκτίμηση του μεγέθους και της σύστασης του σώματος του, η οποία εκφράζει την εξασθένιση στο σώμα του ασθενούς και επιτρέπει την εκτίμηση του Size-Specific dose estimate (SSDE) σε ασθενείς κάθε ηλικίας και σωματότυπου για την πιο ακριβή εκτίμηση της δόσης. Επιπλέον, η εκτίμηση της σχετικής δόσης πρέπει να γίνεται για το DLP της πλήρους εξέτασης και όχι μόνο της τυπικής σάρωσης, έτσι ώστε να περιγράφεται πιο ολοκληρωμένα η ακτινική επιβάρυνση του ασθενούς. Όλα τα δεδομένα που αφορούν την δόση που λαμβάνει ο ασθενής πρέπει να είναι διαθέσιμα στους ιατρούς ώστε να λαμβάνουν υπόψη την επιπλέον δόση του ασθενούς για όλες τις εξετάσεις ΥΤ. Τέλος, πρέπει να διερευνηθεί η πιθανότητα διαβάθμισης των ΔΕΑ ανάλογα με τη παθολογία του εξεταζομένου και η θέσπιση ΔΕΑ για εξετάσεις όπως τραχήλου, θώρακος υψηλής ευκρίνειας, πνευμονικής αγγειογραφίας, αγγειογραφίας καρωτίδων και αγγειογραφίας εγκεφάλου (καρωτίδων&amp;willis).","abstract_has_math":false,"creators":["Κουρτή Ναταλία","Kourti Natalia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2017,"date_issued":"2017","date_published":"2017","updated_at":"2026-11-19T05:30:22Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2438525"],"render_values":[{"text":"uoadl:2438525","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2438525","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2438525","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2438525","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Κουρτή Ναταλία","Kourti Natalia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2017"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2438525","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2438525"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή και Σκοπός: Από το σύνολο των εφαρμογών της Διαγνωστικής Ακτινολογίας, η Υπολογιστική Τομογραφία (Υ.Τ.) παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω α) της υψηλής ακτινικής επιβάρυνσης που απαιτείται ανά πράξη και β) της ολοένα αυξανόμενης συχνότητας χρήσης της. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η εκτίμηση της ακτινικής επιβάρυνσης των ασθενών από τις εν λόγω πράξεις, ώστε να παρθούν μέτρα βελτιστοποίησης, αν και εφόσον κρίνεται σκόπιμο, με γνώμονα την ελάχιστη δυνατή ακτινική επιβάρυνση του ασθενούς αναλόγως της επιθυμητής ποιότητας εικόνας. Μέθοδος: Έγινε καταγραφή της ηλικίας, του φύλου και των σωματομετρικών χαρακτηριστικών 364 ενηλίκων ασθενών καθώς και των άμεσα διαθέσιμων στοιχείων δοσιμετρικού ενδιαφέροντος σε 471 σαρώσεις που έγιναν σε αυτούς στη Μονάδα Υπολογιστικής Τομογραφίας του Ακτινολογικού Εργαστηρίου του ΠΓΝΙ κατά το χρονικό διάστημα 25 Οκτωβρίου έως 19 Δεκεμβρίου του 2016 με χρήση του 16-τομικού υπολογιστικού τομογράφου τύπου Mx 8000 IDT κατασκευής Philips και αφορούσαν τις έντεκα συνηθέστερες εξετάσεις στο ΠΓΝΙ. Επίσης, χρησιμοποιήθηκαν δοσιμετρικά δεδομένα σαρώσεων και αφορούσαν μονοτομικές διατάξεις Υ.Τ. άλλων ιατρικών μονάδων και υπήρχαν στο αρχείο του Τμήματος Αδειών και Ελέγχων της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ). Τα δεδομένα αυτά χρησιμοποιήθηκαν για την εκτίμηση των τυπικών τιμών δόσης στις εξετάσεις ΥΤ στο ΠΓΝΙ και για τη σύγκριση τους με τα εθνικά Διαγνωστικά Επίπεδα Αναφοράς (ΔΕΑ). Με τη βοήθεια των λογισμικών ImPACT 1.0.4 και CT-Expo v. 2.2 υπολογίσθηκαν οι δείκτες δόσης CTDIw, CTDIvol, DLP καθώς και η ενεργός δόση ανά σάρωση στις διάφορες διατάξεις και συγκρίθηκαν τα ευρήματα. Αποτελέσματα-Συζήτηση: Οι τυπικές τιμές δόσης (CTDIvol, DLP) που εκτιμήθηκαν για το ΠΓΝΙ βρίσκονται σε συμφωνία με τα εθνικά ΔΕΑ που έχουν προταθεί από την Ε.Ε.Α.Ε. καθώς και με τα ΔΕΑ άλλων χωρών (Ηνωμένο Βασίλειο, Σουηδία, Ιρλανδία, Ελβετία, Γαλλία). Εξαίρεση αποτελεί η εξέταση σπλαχνικού κρανίου/ιγμορείων όπου η τιμή των δοσιμετρικών δεικτών είναι μεγαλύτερη (κατά 18% για την Ευρώπη, 115% την Ιρλανδία και 41% την Ελβετία) από τις τιμές ΔΕΑ που αναφέρονται σε μελέτες άλλων χωρών. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι για τις ανατομικές περιοχές λιθοειδών οστών και παραρρίνιων κόλπων χρησιμοποιείται κοινό πρωτόκολλο σάρωσης στο ΠΓΝΙ για όλους τους ασθενείς. Επίσης, στην εξέταση άνω και κάτω κοιλίας, η τιμή του DLP που αναφέρεται σε μία σάρωση είναι 10% μεγαλύτερη απο αυτή των ΔΕΑ για το Ηνωμένο Βασίλειο παρόλο που αυτή αναφέρεται σε πλήρη εξέταση. Αυτό πιθανόν να οφείλεται σε χρήση διαφορετικού μήκους σάρωσης της εξέτασης. Από τη σύγκριση των δοσιμετρικών μεγεθών με τα λογισμικά ImPACT και CT-Expo προέκυψε στατιστικά σημαντική διαφορά στην εκτίμηση των δόσεων μεταξύ των δυο λογισμικών. Οι ποσοστιαίες διαφορές του συντελεστή διακύμανσης για την ενεργό δόση κυμαίνονται από 6% έως 112% (6% κοιλίας, 10% εγκεφάλου, 20% τραχήλου και 31% πνευμονικής αγγειογραφίας) με μεγαλύτερη διαφορά στις εξετάσεις σπλαχνικού κρανίου (73%) και αγγειογραφίας καρωτίδων&willis (112%). Αυτό οφείλεται στο διαφορετικό αλγόριθμο υπολογισμού των δύο λογισμικών, στη φύση του ομοιώματος που χρησιμοποιείται για κάθε ένα από τα δύο λογισμικά και στις επιλογές που παρέχει το CT-EXPO όσον αφορά τις διορθώσεις α) για την επίδραση της διαμήκους (z-) διαφοροποίησης της δόσης με τη χρήση των προφίλ mAs, β) από φαινόμενα υπερσάρωσης και γ) από το φαινόμενο της υπερέκθεσης στην ελικοειδή σάρωση. Μελετώντας το σύνολο εξετάσεων θώρακος, το αποτέλεσμα που προέκυψε είναι πως η τιμή του DLP παρουσιάζει μείωση σε τιμές ενεργής διαμέτρου μικρότερες των 25 cm και σταθερότητα σε μεγαλύτερες διαμέτρους. Από την άλλη για εξετάσεις κοιλίας η τιμή του CTDIvol σε ασθενείς με τιμές ΔΜΣ 20-25 kg/m2 είναι σταθερή και αυξάνεται σε τιμές ΔΜΣ μεγαλύτερες των 25 kg/m2, ενώ για εξετάσεις πνευμονικής αγγειoγραφίας παρατηρείται αυξημένη τιμή του CTDIvol σε ασθενείς με μεγαλύτερες ηλικίες λόγω της αύξησης της μάζας που παρατηρήθηκε σ’αυτές τις ηλικίες και κατά συνέπειαν και των στοιχείων έκθεσης, γεγονός που δείχνει πως τα χαρακτηριστικά του ασθενούς επηρεάζουν τη δόση στις εν λόγω εξετάσεις. Παρατηρήθηκαν ποσοστιαίες διαφορές με εύρος 2.5% - 44.3% στις τιμές των δοσιμετρικών μεγεθών, ασθενών που εξετάστηκαν με το ίδιο πρωτόκολλο εξέτασης γεγονός που αποδόθηκε στην διαμόρφωση της τιμής των mA ανάλογα με το σωματότυπο του κάθε ασθενή και την ανατομική περιοχή που εξετάζεται. Σημειώθηκε αύξηση των mA μέχρι και 40% για την εξέταση α/κ κοιλίας και 30% για την εξέταση θώρακος σε ασθενείς με μεγαλύτερες τιμές ΔΜΣ. Ωστόσο, μεγάλες ποσοστιαίες διαφορές στο πρωτόκολλο εξέτασης τραχήλου (~23.2%) αποδόθηκαν στην χρήση διαφορετικού τύπου σάρωσης (axial, helical) που εφαρμόστηκε σε ορισμένους ασθενείς αλλά και στην αυξομείωση της τιμής των mA λόγω ανομοιομορφίας στην ανατομία της συγκεκριμένης περιοχής (τράχηλος, ώμοι). Επίσης, μεγάλες διαφορές στην εξέταση αγγειογραφίας καρωτίδων&willis οφείλονται στη χρήση διαφορετικού πρωτοκόλου σάρωσης (πρωτόκολλο αγγειογραφίας καρωτίδων) που χρησιμοποιήθηκε για την ίδια εξέταση. Οι μεγαλύτερες ποσοστιαίες διαφορές που παρατηρήθηκαν στην ενεργό δόση σε όλα πρωτόκολλα (30%), συγκριτικά με το CTDIvol (5%) και το DLP (7%) αποδίδονται στο φύλο των ασθενών που λαμβάνεται υπόψη κατα τον υπολογισμό της με το CT-EXPO. Επιπλέον, παρατηρήθηκε μεγάλο εύρος τιμών στην ενεργό δόση (5-11 mSv), ακόμα και μεταξύ συστημάτων ίδιου τύπου (4 συστημάτων Toshiba Asteion), που αποδίδεται όχι μόνο στη δοσιμετρική απόδοση των συστημάτων αλλά και στην επιλογή των στοιχείων έκθεσης των χρησιμοποιούμενων κλινικών πρωτοκόλλων. Σε συμφωνία με αποτελέσματα άλλων μελετών, διαπιστώθηκε ότι οι μονοτομικοί υπολογιστικοί τομογράφοι παρουσιάζουν χαμηλότερες δοσιμετρικές τιμές για τις υπό μελέτη εξετάσεις, σε σύγκριση με πολυτομικά συστήματα που διαθέτουν αυτόματο σύστημα έκθεσης. Περιορισμό στη μελέτη αποτέλεσε ο μικρός αριθμός ασθενών του δείγματος που χρησιμοποιήθηκε στους ελέγχους για την επίδρασης του ΔΜΣ στη δόση (το 3% του δείγματος ασθενείς με ΔΜΣ>=35kg/m2), για τη συσχέτιση της δόσης με τα χαρακτηριστικά του ασθενούς (ενεργό διάμετρο) και για την ανάδειξη ή μη επίδρασης στη δόση (CTDIvol) από τη χορήγηση σκιαγραφικού (10 ασθενείς). Συμπεράσματα: Κατά τη διάρκεια της παρούσας εργασίας, προέκυψαν αποτελέσματα τα οποία υποδεικνύουν την ανάγκη για περαιτέρω βελτιστοποίηση της ακτινοπροστασίας του εξεταζομένου μέσω κατάλληλης τροποποίησης των κλινικών πρωτοκόλλων που χρησιμοποιούνται, χωρίς υποβάθμιση της διαγνωστικής πληροφορίας των λαμβανομένων εικόνων. Σε αυτό μπορεί να συντελέσει η προσεχτική επιλογή των πρωτοκόλλων και η προσαρμογή τους με την κάθε ομάδα ασθενών, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος του κάθε εξεταζόμενου, τη σύσταση του σώματος του και την κλινική ένδειξη. Ο υπολογισμός της δόσης του ασθενούς σύμφωνα με τον σωματότυπο του μπορεί να επιτευχθεί με τη χρήση τυποποιημένης προσέγγισης για την εκτίμηση του μεγέθους και της σύστασης του σώματος του, η οποία εκφράζει την εξασθένιση στο σώμα του ασθενούς και επιτρέπει την εκτίμηση του Size-Specific dose estimate (SSDE) σε ασθενείς κάθε ηλικίας και σωματότυπου για την πιο ακριβή εκτίμηση της δόσης. Επιπλέον, η εκτίμηση της σχετικής δόσης πρέπει να γίνεται για το DLP της πλήρους εξέτασης και όχι μόνο της τυπικής σάρωσης, έτσι ώστε να περιγράφεται πιο ολοκληρωμένα η ακτινική επιβάρυνση του ασθενούς. Όλα τα δεδομένα που αφορούν την δόση που λαμβάνει ο ασθενής πρέπει να είναι διαθέσιμα στους ιατρούς ώστε να λαμβάνουν υπόψη την επιπλέον δόση του ασθενούς για όλες τις εξετάσεις ΥΤ. Τέλος, πρέπει να διερευνηθεί η πιθανότητα διαβάθμισης των ΔΕΑ ανάλογα με τη παθολογία του εξεταζομένου και η θέσπιση ΔΕΑ για εξετάσεις όπως τραχήλου, θώρακος υψηλής ευκρίνειας, πνευμονικής αγγειογραφίας, αγγειογραφίας καρωτίδων και αγγειογραφίας εγκεφάλου (καρωτίδων&willis).","Introduction and Purpose: Computed Tomography (CT) is one of the most significant applications of Diagnostic Radiology due to (a) the high radial burden of the patient required per examination and (b) the growth rate of the number of CT examinations. The purpose of the current study is the estimation of the radial burden of patients from CT examinations, so that optimization can be taken into account, if it is appropriate. For each CT examination, the lowest possible dose should be achieved while diagnostic accuracy of the image remains satisfactory. Method: Features such as age, gender and somatometric characteristics of 364 adult patients were obtained. Furthermore, data of dosimetric interest were registered from 471 scans performed on these patients in the Computational Tomography Unit of the Radiological Laboratory of the University General Hospital of Ioannina during 25th of October and 19th of December 2016. Information were obtained by using 16-slice Philips Mx 8000 IDT computed tomography scanner and included eleven of the most common CT examinations at the UGH of Ioannina. Moreover, dosimetric scanning data of single-slice CTs was used. This information was recorded in the archive of the Greek Atomic Energy Commission (G.A.E.C.) and was used to estimate the typical dose levels in CT examinations in UGHI and in order to compare them with National Diagnostic Reference Levels (DRLs). Dosimetric indicators CTDIw, CTDIvol and DLP, as well as the effective dose per scan were calculated and compared between two different software packages, ImPACT 1.0.4 and CT-Expo v. 2.2. Results: The typical dose levels estimated for the University General Hospital of Ioannina are in angreement with the national DRL values as proposed by G.A.E.C. and other countries (United Kingdom, Sweden, Ireland, Switzerland, France). The only exception is the examination of the skull / sinus viscera in which the value of dosimetric indicators is higher than DRL values reported in other countries' studies (18% for Europe, 115% for Ireland and 41% for Switzerland). This is due to the common scanning protocol used in UGHI for all patients for the anatomical regions of lithoidal bone and paranasal sinuses. Also, in the upper abdominal and abdominal&pelvic examinations, the DLP value reported in single acquisitions is 10% higher than the corresponding value of the United Kingdom, which refers to a complete examination. This may result due to the different total scanning length. The comparison of dosimetric values between two different software packages, ImPACT and CT-Expo, results in a statistically significant difference in the dose estimation. Percentage differences of the coefficient of variance for the effective dose, vary from 6% to 112% (6% of the abdominal, 10% of the brain, 20% of the neck and 31% of the pulmonary angiography), with a significant divergence for sinuses (73%) and carotid angiography 112%. This is due to the different algorithm used between the two software packages, the phantoms used for each software and the options offered by CT-EXPO for corrections a) of scanner-specific influences (for the effect of longitudinal (z-) dose modulation using mAs profiles), b) of overbeaming effects, and c) of over-ranging effects in spiral mode. Studying chest examinations, the result obtained is the decreasing DLP value for effective diameter less than 25 cm and stability for larger diameters. For abdominal examinations, the CTDIvol value in patients having BMI between 20-25 kg/m2 remains stable and increases for patients having a higher BMI value, above 25 kg/m2. In addition, for pulmonary angiography examinations, a higher CTDIvol value is observed for older patients, due to the increase in the mass observed at these ages and consequently the exposure data, indicating how age may affect the dose of the patient in CT examinations. Percentage differences in the value of dosimetric indices between patients examined with the same examination protocol range from 2.5% - 44.3%, something that can be explained to the logitutinal (z) dose modulation which depends on the body type of each patient and the anatomical area being examined. Additionally, an increase in mA value was displayed, up to 40% for abdominal examinations and 30% for chest examinations in patients with higher BMI values. Large percentage differences in the neck examination protocol (~ 23.2%) were attributed to the use of a different type of scanning (axial, helical) applied to some examinations and to the variation of the mA value due to heterogeneity in the anatomy of the area (neck, shoulders). Furthermore, large discrepancies in brain angiography (carotid&willis) are due to the use of a different scan protocol (carotid angiography protocol) used for the same examination. The greatest percentage difference observed in effective dose values in all protocols (30%) compared to CTDIvol (5%) and DLP (7%) because of the gender of the patients which was taken into account in the calculations with CT-EXPO software. In addition, a wide range of effective dose value (5-11 mSv) was observed, even between same type systems (Toshiba Asteion), attributed not only to the dosimetric output of the systems but also, to the choice of exposure data for the clinical protocols used. In agreement with other studies, single-slice CT scanners have displayed lower dose values in the exams being studied, compared to corresponding values on multi-slice CT scanners with an embedded automatic exposure control system on them. One of the limitations in this study was the small number of patients used in the sample in studying dose correlation with BMI (15 patients with BMI<=35kg/m2), with patient characteristics (effective diameter) and the effect of the contrast administration in CTDIvol value (10 patients). Conclusions: This work’s results have emerged the need of further optimization in the radiation protection, making appropriate modifications of the clinical protocols used, without degradation of diagnostic image quality. This can be achieved with careful selecting protocols and adapting them to each patient group, considering the size of each patient, the body of the recommendation and the clinical need. Patient dose estimation according to body type can be achieved by using a standardized approach related to patient’s size. This approach should express radiation attenuation in the patient's body and allow Size Specific Dose Estimate (SSDE) evaluation for all the patients regardless of age and body type for the most accurate dose estimation. In addition, in the relative dose estimation, DLP of the completed examination should be used and not its value of the standard scan, so that the evaluation of patient’s dose is more accurate. All patient dose-related data should be available to doctors and radiologists in order to take into account the patients’ dose from all CT examinations. Finally, DRL values need to change depending on patient's pathology and be established for examinations such as neck, chest high-resolution, pulmonary angiography, carotid angiography, and brain carotid (carotid & willis)."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Ακτινική επιβάρυνση ασθενών από εξετάσεις Υπολογιστικής Τομογραφίας"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Κουρτή Ναταλία","Kourti Natalia"],"dc:date":["2017"],"dc:description":["Εισαγωγή και Σκοπός: Από το σύνολο των εφαρμογών της Διαγνωστικής Ακτινολογίας, η Υπολογιστική Τομογραφία (Υ.Τ.) παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω α) της υψηλής ακτινικής επιβάρυνσης που απαιτείται ανά πράξη και β) της ολοένα αυξανόμενης συχνότητας χρήσης της. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η εκτίμηση της ακτινικής επιβάρυνσης των ασθενών από τις εν λόγω πράξεις, ώστε να παρθούν μέτρα βελτιστοποίησης, αν και εφόσον κρίνεται σκόπιμο, με γνώμονα την ελάχιστη δυνατή ακτινική επιβάρυνση του ασθενούς αναλόγως της επιθυμητής ποιότητας εικόνας. Μέθοδος: Έγινε καταγραφή της ηλικίας, του φύλου και των σωματομετρικών χαρακτηριστικών 364 ενηλίκων ασθενών καθώς και των άμεσα διαθέσιμων στοιχείων δοσιμετρικού ενδιαφέροντος σε 471 σαρώσεις που έγιναν σε αυτούς στη Μονάδα Υπολογιστικής Τομογραφίας του Ακτινολογικού Εργαστηρίου του ΠΓΝΙ κατά το χρονικό διάστημα 25 Οκτωβρίου έως 19 Δεκεμβρίου του 2016 με χρήση του 16-τομικού υπολογιστικού τομογράφου τύπου Mx 8000 IDT κατασκευής Philips και αφορούσαν τις έντεκα συνηθέστερες εξετάσεις στο ΠΓΝΙ. Επίσης, χρησιμοποιήθηκαν δοσιμετρικά δεδομένα σαρώσεων και αφορούσαν μονοτομικές διατάξεις Υ.Τ. άλλων ιατρικών μονάδων και υπήρχαν στο αρχείο του Τμήματος Αδειών και Ελέγχων της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ). Τα δεδομένα αυτά χρησιμοποιήθηκαν για την εκτίμηση των τυπικών τιμών δόσης στις εξετάσεις ΥΤ στο ΠΓΝΙ και για τη σύγκριση τους με τα εθνικά Διαγνωστικά Επίπεδα Αναφοράς (ΔΕΑ). Με τη βοήθεια των λογισμικών ImPACT 1.0.4 και CT-Expo v. 2.2 υπολογίσθηκαν οι δείκτες δόσης CTDIw, CTDIvol, DLP καθώς και η ενεργός δόση ανά σάρωση στις διάφορες διατάξεις και συγκρίθηκαν τα ευρήματα. Αποτελέσματα-Συζήτηση: Οι τυπικές τιμές δόσης (CTDIvol, DLP) που εκτιμήθηκαν για το ΠΓΝΙ βρίσκονται σε συμφωνία με τα εθνικά ΔΕΑ που έχουν προταθεί από την Ε.Ε.Α.Ε. καθώς και με τα ΔΕΑ άλλων χωρών (Ηνωμένο Βασίλειο, Σουηδία, Ιρλανδία, Ελβετία, Γαλλία). Εξαίρεση αποτελεί η εξέταση σπλαχνικού κρανίου/ιγμορείων όπου η τιμή των δοσιμετρικών δεικτών είναι μεγαλύτερη (κατά 18% για την Ευρώπη, 115% την Ιρλανδία και 41% την Ελβετία) από τις τιμές ΔΕΑ που αναφέρονται σε μελέτες άλλων χωρών. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι για τις ανατομικές περιοχές λιθοειδών οστών και παραρρίνιων κόλπων χρησιμοποιείται κοινό πρωτόκολλο σάρωσης στο ΠΓΝΙ για όλους τους ασθενείς. Επίσης, στην εξέταση άνω και κάτω κοιλίας, η τιμή του DLP που αναφέρεται σε μία σάρωση είναι 10% μεγαλύτερη απο αυτή των ΔΕΑ για το Ηνωμένο Βασίλειο παρόλο που αυτή αναφέρεται σε πλήρη εξέταση. Αυτό πιθανόν να οφείλεται σε χρήση διαφορετικού μήκους σάρωσης της εξέτασης. Από τη σύγκριση των δοσιμετρικών μεγεθών με τα λογισμικά ImPACT και CT-Expo προέκυψε στατιστικά σημαντική διαφορά στην εκτίμηση των δόσεων μεταξύ των δυο λογισμικών. Οι ποσοστιαίες διαφορές του συντελεστή διακύμανσης για την ενεργό δόση κυμαίνονται από 6% έως 112% (6% κοιλίας, 10% εγκεφάλου, 20% τραχήλου και 31% πνευμονικής αγγειογραφίας) με μεγαλύτερη διαφορά στις εξετάσεις σπλαχνικού κρανίου (73%) και αγγειογραφίας καρωτίδων&willis (112%). Αυτό οφείλεται στο διαφορετικό αλγόριθμο υπολογισμού των δύο λογισμικών, στη φύση του ομοιώματος που χρησιμοποιείται για κάθε ένα από τα δύο λογισμικά και στις επιλογές που παρέχει το CT-EXPO όσον αφορά τις διορθώσεις α) για την επίδραση της διαμήκους (z-) διαφοροποίησης της δόσης με τη χρήση των προφίλ mAs, β) από φαινόμενα υπερσάρωσης και γ) από το φαινόμενο της υπερέκθεσης στην ελικοειδή σάρωση. Μελετώντας το σύνολο εξετάσεων θώρακος, το αποτέλεσμα που προέκυψε είναι πως η τιμή του DLP παρουσιάζει μείωση σε τιμές ενεργής διαμέτρου μικρότερες των 25 cm και σταθερότητα σε μεγαλύτερες διαμέτρους. Από την άλλη για εξετάσεις κοιλίας η τιμή του CTDIvol σε ασθενείς με τιμές ΔΜΣ 20-25 kg/m2 είναι σταθερή και αυξάνεται σε τιμές ΔΜΣ μεγαλύτερες των 25 kg/m2, ενώ για εξετάσεις πνευμονικής αγγειoγραφίας παρατηρείται αυξημένη τιμή του CTDIvol σε ασθενείς με μεγαλύτερες ηλικίες λόγω της αύξησης της μάζας που παρατηρήθηκε σ’αυτές τις ηλικίες και κατά συνέπειαν και των στοιχείων έκθεσης, γεγονός που δείχνει πως τα χαρακτηριστικά του ασθενούς επηρεάζουν τη δόση στις εν λόγω εξετάσεις. Παρατηρήθηκαν ποσοστιαίες διαφορές με εύρος 2.5% - 44.3% στις τιμές των δοσιμετρικών μεγεθών, ασθενών που εξετάστηκαν με το ίδιο πρωτόκολλο εξέτασης γεγονός που αποδόθηκε στην διαμόρφωση της τιμής των mA ανάλογα με το σωματότυπο του κάθε ασθενή και την ανατομική περιοχή που εξετάζεται. Σημειώθηκε αύξηση των mA μέχρι και 40% για την εξέταση α/κ κοιλίας και 30% για την εξέταση θώρακος σε ασθενείς με μεγαλύτερες τιμές ΔΜΣ. Ωστόσο, μεγάλες ποσοστιαίες διαφορές στο πρωτόκολλο εξέτασης τραχήλου (~23.2%) αποδόθηκαν στην χρήση διαφορετικού τύπου σάρωσης (axial, helical) που εφαρμόστηκε σε ορισμένους ασθενείς αλλά και στην αυξομείωση της τιμής των mA λόγω ανομοιομορφίας στην ανατομία της συγκεκριμένης περιοχής (τράχηλος, ώμοι). Επίσης, μεγάλες διαφορές στην εξέταση αγγειογραφίας καρωτίδων&willis οφείλονται στη χρήση διαφορετικού πρωτοκόλου σάρωσης (πρωτόκολλο αγγειογραφίας καρωτίδων) που χρησιμοποιήθηκε για την ίδια εξέταση. Οι μεγαλύτερες ποσοστιαίες διαφορές που παρατηρήθηκαν στην ενεργό δόση σε όλα πρωτόκολλα (30%), συγκριτικά με το CTDIvol (5%) και το DLP (7%) αποδίδονται στο φύλο των ασθενών που λαμβάνεται υπόψη κατα τον υπολογισμό της με το CT-EXPO. Επιπλέον, παρατηρήθηκε μεγάλο εύρος τιμών στην ενεργό δόση (5-11 mSv), ακόμα και μεταξύ συστημάτων ίδιου τύπου (4 συστημάτων Toshiba Asteion), που αποδίδεται όχι μόνο στη δοσιμετρική απόδοση των συστημάτων αλλά και στην επιλογή των στοιχείων έκθεσης των χρησιμοποιούμενων κλινικών πρωτοκόλλων. Σε συμφωνία με αποτελέσματα άλλων μελετών, διαπιστώθηκε ότι οι μονοτομικοί υπολογιστικοί τομογράφοι παρουσιάζουν χαμηλότερες δοσιμετρικές τιμές για τις υπό μελέτη εξετάσεις, σε σύγκριση με πολυτομικά συστήματα που διαθέτουν αυτόματο σύστημα έκθεσης. Περιορισμό στη μελέτη αποτέλεσε ο μικρός αριθμός ασθενών του δείγματος που χρησιμοποιήθηκε στους ελέγχους για την επίδρασης του ΔΜΣ στη δόση (το 3% του δείγματος ασθενείς με ΔΜΣ>=35kg/m2), για τη συσχέτιση της δόσης με τα χαρακτηριστικά του ασθενούς (ενεργό διάμετρο) και για την ανάδειξη ή μη επίδρασης στη δόση (CTDIvol) από τη χορήγηση σκιαγραφικού (10 ασθενείς). Συμπεράσματα: Κατά τη διάρκεια της παρούσας εργασίας, προέκυψαν αποτελέσματα τα οποία υποδεικνύουν την ανάγκη για περαιτέρω βελτιστοποίηση της ακτινοπροστασίας του εξεταζομένου μέσω κατάλληλης τροποποίησης των κλινικών πρωτοκόλλων που χρησιμοποιούνται, χωρίς υποβάθμιση της διαγνωστικής πληροφορίας των λαμβανομένων εικόνων. Σε αυτό μπορεί να συντελέσει η προσεχτική επιλογή των πρωτοκόλλων και η προσαρμογή τους με την κάθε ομάδα ασθενών, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος του κάθε εξεταζόμενου, τη σύσταση του σώματος του και την κλινική ένδειξη. Ο υπολογισμός της δόσης του ασθενούς σύμφωνα με τον σωματότυπο του μπορεί να επιτευχθεί με τη χρήση τυποποιημένης προσέγγισης για την εκτίμηση του μεγέθους και της σύστασης του σώματος του, η οποία εκφράζει την εξασθένιση στο σώμα του ασθενούς και επιτρέπει την εκτίμηση του Size-Specific dose estimate (SSDE) σε ασθενείς κάθε ηλικίας και σωματότυπου για την πιο ακριβή εκτίμηση της δόσης. Επιπλέον, η εκτίμηση της σχετικής δόσης πρέπει να γίνεται για το DLP της πλήρους εξέτασης και όχι μόνο της τυπικής σάρωσης, έτσι ώστε να περιγράφεται πιο ολοκληρωμένα η ακτινική επιβάρυνση του ασθενούς. Όλα τα δεδομένα που αφορούν την δόση που λαμβάνει ο ασθενής πρέπει να είναι διαθέσιμα στους ιατρούς ώστε να λαμβάνουν υπόψη την επιπλέον δόση του ασθενούς για όλες τις εξετάσεις ΥΤ. Τέλος, πρέπει να διερευνηθεί η πιθανότητα διαβάθμισης των ΔΕΑ ανάλογα με τη παθολογία του εξεταζομένου και η θέσπιση ΔΕΑ για εξετάσεις όπως τραχήλου, θώρακος υψηλής ευκρίνειας, πνευμονικής αγγειογραφίας, αγγειογραφίας καρωτίδων και αγγειογραφίας εγκεφάλου (καρωτίδων&willis).","Introduction and Purpose: Computed Tomography (CT) is one of the most significant applications of Diagnostic Radiology due to (a) the high radial burden of the patient required per examination and (b) the growth rate of the number of CT examinations. The purpose of the current study is the estimation of the radial burden of patients from CT examinations, so that optimization can be taken into account, if it is appropriate. For each CT examination, the lowest possible dose should be achieved while diagnostic accuracy of the image remains satisfactory. Method: Features such as age, gender and somatometric characteristics of 364 adult patients were obtained. Furthermore, data of dosimetric interest were registered from 471 scans performed on these patients in the Computational Tomography Unit of the Radiological Laboratory of the University General Hospital of Ioannina during 25th of October and 19th of December 2016. Information were obtained by using 16-slice Philips Mx 8000 IDT computed tomography scanner and included eleven of the most common CT examinations at the UGH of Ioannina. Moreover, dosimetric scanning data of single-slice CTs was used. This information was recorded in the archive of the Greek Atomic Energy Commission (G.A.E.C.) and was used to estimate the typical dose levels in CT examinations in UGHI and in order to compare them with National Diagnostic Reference Levels (DRLs). Dosimetric indicators CTDIw, CTDIvol and DLP, as well as the effective dose per scan were calculated and compared between two different software packages, ImPACT 1.0.4 and CT-Expo v. 2.2. Results: The typical dose levels estimated for the University General Hospital of Ioannina are in angreement with the national DRL values as proposed by G.A.E.C. and other countries (United Kingdom, Sweden, Ireland, Switzerland, France). The only exception is the examination of the skull / sinus viscera in which the value of dosimetric indicators is higher than DRL values reported in other countries' studies (18% for Europe, 115% for Ireland and 41% for Switzerland). This is due to the common scanning protocol used in UGHI for all patients for the anatomical regions of lithoidal bone and paranasal sinuses. Also, in the upper abdominal and abdominal&pelvic examinations, the DLP value reported in single acquisitions is 10% higher than the corresponding value of the United Kingdom, which refers to a complete examination. This may result due to the different total scanning length. The comparison of dosimetric values between two different software packages, ImPACT and CT-Expo, results in a statistically significant difference in the dose estimation. Percentage differences of the coefficient of variance for the effective dose, vary from 6% to 112% (6% of the abdominal, 10% of the brain, 20% of the neck and 31% of the pulmonary angiography), with a significant divergence for sinuses (73%) and carotid angiography 112%. This is due to the different algorithm used between the two software packages, the phantoms used for each software and the options offered by CT-EXPO for corrections a) of scanner-specific influences (for the effect of longitudinal (z-) dose modulation using mAs profiles), b) of overbeaming effects, and c) of over-ranging effects in spiral mode. Studying chest examinations, the result obtained is the decreasing DLP value for effective diameter less than 25 cm and stability for larger diameters. For abdominal examinations, the CTDIvol value in patients having BMI between 20-25 kg/m2 remains stable and increases for patients having a higher BMI value, above 25 kg/m2. In addition, for pulmonary angiography examinations, a higher CTDIvol value is observed for older patients, due to the increase in the mass observed at these ages and consequently the exposure data, indicating how age may affect the dose of the patient in CT examinations. Percentage differences in the value of dosimetric indices between patients examined with the same examination protocol range from 2.5% - 44.3%, something that can be explained to the logitutinal (z) dose modulation which depends on the body type of each patient and the anatomical area being examined. Additionally, an increase in mA value was displayed, up to 40% for abdominal examinations and 30% for chest examinations in patients with higher BMI values. Large percentage differences in the neck examination protocol (~ 23.2%) were attributed to the use of a different type of scanning (axial, helical) applied to some examinations and to the variation of the mA value due to heterogeneity in the anatomy of the area (neck, shoulders). Furthermore, large discrepancies in brain angiography (carotid&willis) are due to the use of a different scan protocol (carotid angiography protocol) used for the same examination. The greatest percentage difference observed in effective dose values in all protocols (30%) compared to CTDIvol (5%) and DLP (7%) because of the gender of the patients which was taken into account in the calculations with CT-EXPO software. In addition, a wide range of effective dose value (5-11 mSv) was observed, even between same type systems (Toshiba Asteion), attributed not only to the dosimetric output of the systems but also, to the choice of exposure data for the clinical protocols used. In agreement with other studies, single-slice CT scanners have displayed lower dose values in the exams being studied, compared to corresponding values on multi-slice CT scanners with an embedded automatic exposure control system on them. One of the limitations in this study was the small number of patients used in the sample in studying dose correlation with BMI (15 patients with BMI<=35kg/m2), with patient characteristics (effective diameter) and the effect of the contrast administration in CTDIvol value (10 patients). Conclusions: This work’s results have emerged the need of further optimization in the radiation protection, making appropriate modifications of the clinical protocols used, without degradation of diagnostic image quality. This can be achieved with careful selecting protocols and adapting them to each patient group, considering the size of each patient, the body of the recommendation and the clinical need. Patient dose estimation according to body type can be achieved by using a standardized approach related to patient’s size. This approach should express radiation attenuation in the patient's body and allow Size Specific Dose Estimate (SSDE) evaluation for all the patients regardless of age and body type for the most accurate dose estimation. In addition, in the relative dose estimation, DLP of the completed examination should be used and not its value of the standard scan, so that the evaluation of patient’s dose is more accurate. All patient dose-related data should be available to doctors and radiologists in order to take into account the patients’ dose from all CT examinations. Finally, DRL values need to change depending on patient's pathology and be established for examinations such as neck, chest high-resolution, pulmonary angiography, carotid angiography, and brain carotid (carotid & willis)."],"dc:identifier":["uoadl:2438525","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2438525"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Ακτινική επιβάρυνση ασθενών από εξετάσεις Υπολογιστικής Τομογραφίας"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:30:22Z"}