{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2619677"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2619677","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Πρόταση ανάδειξης και προστασίας του Κάστρου της Ζακύνθου και η σύνδεσή του με τη σύγχρονη Χώρα του νησιού","abstract":"Το ενετικό φρούριο στην κορυφή του φυσικά οχυρού λόφου που υψώνεται πάνω από τη Χώρα της Ζακύνθου καταλαμβάνει τη θέση, όπου σύμφωνα με μαρτυρίες περιηγητών υπήρχε η αρχαία ακρόπολη. Η ανασκαφική έρευνα που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι στιγμής έχει φέρει στο φως αρχαιολογικό υλικό που χρονολογείται από την προϊστορική μέχρι και τη μεταβυζαντινή εποχή, αναδεικνύοντας το Κάστρο ως τον πλέον διαχρονικό οικισμό της Ζακύνθου. Η πρώτη αρχειακή μαρτυρία για οχυρό ανάγεται στον 15ο αι., ενώ τα υπάρχοντα τείχη, που έχουν σωθεί από τους αλλεπάλληλους καταστροφικούς σεισμούς, χρονολογούνται κυρίως από τον 17ο αι. Μέσα σε αυτά βρισκόταν συρρικνωμένος ένας τυπικός μεσαιωνικός οικισμός, με μορφή ακανόνιστη, δρόμους στενούς και δαιδαλώδεις, ελάχιστους ελεύθερους χώρους, αλλά πλήθος από ιδιωτικές οικίες, δημόσια κτήρια, ναούς και πάρα πολλά πηγάδια και δεξαμενές. Η εγκατάλειψη του Κάστρου από τους κατοίκους του άρχισε σταδιακά από τον 19ο αι. επί Αγγλικής κυριαρχίας, για να ολοκληρωθεί μετά την ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα το 1864. Παρά την παλαιότητα, την ιστορική και αρχιτεκτονική του αξία, τη σχετικά καλή κατάσταση διατήρησης αλλά και την επίκαιρη γεωγραφική του θέση, το μνημείο δεν είχε μέχρι σήμερα την ανάλογη φροντίδα και προβολή. Διάφοροι παράγοντες έχουν μειώσει τα τελευταία χρόνια τόσο την επισκεψιμότητα όσο και το ενδιαφέρον των αρμόδιων υπηρεσιών, συντελώντας στην σταδιακή απαξίωση του μνημειακού συνόλου. Η εικόνα εγκατάλειψης που παρουσιάζει το Κάστρο και οι εγκαταστάσεις του γίνεται αμέσως αντιληπτή, και κάνει ολοένα και πιο επιτακτική την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη διαχείριση του αρχαιολογικού χώρου και του ευρύτερου περιβάλλοντος του. Έτσι, αντικείμενο αυτής της διπλωματικής εργασίας θα αποτελέσει η πρόταση για ανάδειξη και διαχείριση του Ενετικού Κάστρου Ζακύνθου. Λαμβάνοντας υπόψη τόσο τα ιστορικά στοιχεία, όσο και την υπάρχουσα κατάσταση του μνημειακού συνόλου και του περιβάλλοντος στο οποίο εντάσσεται, η επέμβαση συνίσταται σε δύο κύριους άξονες, α) την ανάδειξη του ενετικού παρελθόντος της Ζακύνθου και β) τη σύνδεση του με τη σύγχρονη ζωή του νησιού. Βασική επιδίωξη αποτελεί η κατανόηση της ιστορικής και χωρικής ανάπτυξης του Κάστρου και του περιβάλλοντος χώρου από τους κατοίκους και τους επισκέπτες του νησιού. Μέσω της πρότασης, θα καθίσταται εύκολα αναγνώσιμη η αναγνώριση των διαφορετικών οικοδομικών περιόδων των κτηριακών εγκαταστάσεων του συγκροτήματος και της λειτουργίας τους τόσο μεμονωμένα, όσο και ως ενιαίο σύνολο. Η κυριαρχία από τους ξένους κατακτητές, κυρίως τους Ενετούς και ίσως λιγότερο τους Φράγκους και τους Άγγλους, έχει απλώσει βαθιά τις ρίζες της στην ιστορία του τόπου και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με όλες τις πτυχές του παρελθόντος του νησιού. Με την τεκμηριωμένη παρουσίαση των αρχιτεκτονικών καταλοίπων του Κάστρου, οι επισκέπτες θα είναι σε θέση να αντιληφθούν τη δομή και την οργάνωση του συγκροτήματος, τις τεχνικές και τα υλικά δόμησης, τα μορφολογικά χαρακτηριστικά, και τον τρόπο με τον οποίο όλα αυτά προέκυψαν από τη συνεχή επαφή της Ζακύνθου με τη Δύση και άλλες περιοχές της Ελλάδας. Ο δεύτερος κύριος άξονας αφορά την ενοποίηση της σημερινής πόλης του νησιού με το Κάστρο και την ένταξη του στη σύγχρονη ζωή κατοίκων και επισκεπτών. Στην πραγματικότητα, η σύνδεση αυτή υπήρχε ήδη από το 1646 και γινόταν με ένα λιθόστρωτο δρόμο, που ξεκινούσε από την κύρια πύλη του Κάστρου και οδηγούσε στον Αιγιαλό, δηλαδή στη σημερινή Χώρα. Η Strada Giustiniana, ή αλλιώς Σαρτζάδα όπως καθιερώθηκε τα νεώτερα χρόνια, δεν ήταν ο μοναδικός άξονας σύνδεσης, καθώς οι κάτοικοι εξυπηρετούνταν και από ένα ευρύτερο δίκτυο δευτερευόντων μονοπατιών. Μέσω της προτεινόμενης διαμόρφωσης, θα επιτευχθεί η επαναχρησιμοποίηση των οδεύσεων αυτών και θα δώσει την ευκαιρία σε κατοίκους και επισκέπτες να δουν και την άλλη πλευρά του νησιού, που έχει να κάνει με την ιστορία, τον πολιτισμό, το περιβάλλον και τις παραδόσεις. Έτσι, επιχειρείται η σύνδεση της σημερινής εποχής με ένα, όχι και τόσο, μακρινό παρελθόν. Δυστυχώς οι ελάχιστες προσπάθειες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα, τόσο από την πλευρά της πολιτείας όσο και από αυτή της τοπικής κοινωνίας δεν κατάφεραν να προσφέρουν μια ολοκληρωμένη και επιτυχή διαχείριση του μνημειακού συνόλου. Το έργο, που απαιτείται για την ανάδειξη του Κάστρου της Ζακύνθου, πρέπει να δίνει άμεσες λύσεις τόσο στα προβλήματα του κτηριακού συνόλου, όσο και στο κομμάτι που περιλαμβάνει την εξυπηρέτηση των επισκεπτών. Αρχικά, το έργο που προτείνεται έρχεται να υποστηρίξει και να αντιμετωπίσει τα στατικά προβλήματα που παρουσιάζει το Κάστρο, τόσο οι οχυρώσεις όσο και τα οικοδομήματα. Η συνεχής καταπόνηση από τους καταστρεπτικούς σεισμούς έχει προκαλέσει σοβαρές και σε πολλές περιπτώσεις ανεπανόρθωτες ζημιές, κάνοντας την ανάγκη για ενίσχυση και στήριξη των κατασκευών ιδιαίτερα επιτακτική. Αδιαμφισβήτητα, η επίτευξη αυτού του στόχου θα συμβάλλει στη διάσωση και διατήρηση του μνημείου, στην αύξηση της διάρκειας ζωής του και στην εξασφάλιση της στατικής του επάρκειας. Ζητούμενο είναι, ακόμη, η ασφάλεια των ανθρώπων που θα επισκεφθούν τον αρχαιολογικό χώρο και θα θελήσουν να περιηγηθούν στις εγκαταστάσεις του. Όσον αφορά τους επισκέπτες, η διαχείριση του Κάστρου Ζακύνθου στοχεύει στην αντίληψη του χώρου μέσω μιας πορείας, που θα παρουσιάζει τη λειτουργία και τις επιμέρους δραστηριότητες που λάμβαναν χώρα εκεί. Το κατάλληλο ενημερωτικό υλικό, όπως πινακίδες και αναπαραστάσεις, έρχονται να εξυπηρετήσουν την ανάγκη αυτή των επισκεπτών, δηλαδή να κατανοήσουν τον χώρο. Το έργο, παράλληλα, έχει σκοπό να καλύψει τις ανάγκες των επισκεπτών, που έχουν να κάνουν με την εξυπηρέτησή τους. Ο σχεδιασμός των κατάλληλων προσβάσεων, η δημιουργία χώρων στάσης των επισκεπτών και στάθμευσης των οχημάτων, και η διαμόρφωση άλλων απαραίτητων εγκαταστάσεων (π.χ. χώροι υγιεινής, εκδοτήριο, πωλητήριο, κτλ) θα ενισχύσει την άρτια λειτουργία του χώρου. Τέλος, το έργο διαχείρισης έχει στόχο να συμβάλλει και να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην τοπική κοινωνία του νησιού. Μέσω της σύνδεσης του αρχαιολογικού χώρου με την Χώρα, το Κάστρο θα αποτελεί συνέχεια του αστικού ιστού και θα αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για τη σύγχρονη ζωή. Εκτός από αρχαιολογικό, ο χώρος έχει τη δυνατότητα να αποκτήσει και πολιτιστικό χαρακτήρα με την διεξαγωγή μικρών εκδηλώσεων, κατά τους θερινούς μήνες κυρίως, και ανάλογα με τις ανάγκες της πολιτιστικής ζωής της Ζακύνθου. Έτσι, η αξιοποίηση του χώρου με τον τρόπο αυτό θα αποτελέσει πόλο έλξης καθώς και πνεύμονα πολιτισμού, με απώτερο σκοπό να προωθείται η παιδεία και η μάθηση για την τοπική ιστορία και παράδοση του νησιού.","abstract_html":"Το ενετικό φρούριο στην κορυφή του φυσικά οχυρού λόφου που υψώνεται πάνω από τη Χώρα της Ζακύνθου καταλαμβάνει τη θέση, όπου σύμφωνα με μαρτυρίες περιηγητών υπήρχε η αρχαία ακρόπολη. Η ανασκαφική έρευνα που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι στιγμής έχει φέρει στο φως αρχαιολογικό υλικό που χρονολογείται από την προϊστορική μέχρι και τη μεταβυζαντινή εποχή, αναδεικνύοντας το Κάστρο ως τον πλέον διαχρονικό οικισμό της Ζακύνθου. Η πρώτη αρχειακή μαρτυρία για οχυρό ανάγεται στον 15ο αι., ενώ τα υπάρχοντα τείχη, που έχουν σωθεί από τους αλλεπάλληλους καταστροφικούς σεισμούς, χρονολογούνται κυρίως από τον 17ο αι. Μέσα σε αυτά βρισκόταν συρρικνωμένος ένας τυπικός μεσαιωνικός οικισμός, με μορφή ακανόνιστη, δρόμους στενούς και δαιδαλώδεις, ελάχιστους ελεύθερους χώρους, αλλά πλήθος από ιδιωτικές οικίες, δημόσια κτήρια, ναούς και πάρα πολλά πηγάδια και δεξαμενές. Η εγκατάλειψη του Κάστρου από τους κατοίκους του άρχισε σταδιακά από τον 19ο αι. επί Αγγλικής κυριαρχίας, για να ολοκληρωθεί μετά την ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα το 1864. Παρά την παλαιότητα, την ιστορική και αρχιτεκτονική του αξία, τη σχετικά καλή κατάσταση διατήρησης αλλά και την επίκαιρη γεωγραφική του θέση, το μνημείο δεν είχε μέχρι σήμερα την ανάλογη φροντίδα και προβολή. Διάφοροι παράγοντες έχουν μειώσει τα τελευταία χρόνια τόσο την επισκεψιμότητα όσο και το ενδιαφέρον των αρμόδιων υπηρεσιών, συντελώντας στην σταδιακή απαξίωση του μνημειακού συνόλου. Η εικόνα εγκατάλειψης που παρουσιάζει το Κάστρο και οι εγκαταστάσεις του γίνεται αμέσως αντιληπτή, και κάνει ολοένα και πιο επιτακτική την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη διαχείριση του αρχαιολογικού χώρου και του ευρύτερου περιβάλλοντος του. Έτσι, αντικείμενο αυτής της διπλωματικής εργασίας θα αποτελέσει η πρόταση για ανάδειξη και διαχείριση του Ενετικού Κάστρου Ζακύνθου. Λαμβάνοντας υπόψη τόσο τα ιστορικά στοιχεία, όσο και την υπάρχουσα κατάσταση του μνημειακού συνόλου και του περιβάλλοντος στο οποίο εντάσσεται, η επέμβαση συνίσταται σε δύο κύριους άξονες, α) την ανάδειξη του ενετικού παρελθόντος της Ζακύνθου και β) τη σύνδεση του με τη σύγχρονη ζωή του νησιού. Βασική επιδίωξη αποτελεί η κατανόηση της ιστορικής και χωρικής ανάπτυξης του Κάστρου και του περιβάλλοντος χώρου από τους κατοίκους και τους επισκέπτες του νησιού. Μέσω της πρότασης, θα καθίσταται εύκολα αναγνώσιμη η αναγνώριση των διαφορετικών οικοδομικών περιόδων των κτηριακών εγκαταστάσεων του συγκροτήματος και της λειτουργίας τους τόσο μεμονωμένα, όσο και ως ενιαίο σύνολο. Η κυριαρχία από τους ξένους κατακτητές, κυρίως τους Ενετούς και ίσως λιγότερο τους Φράγκους και τους Άγγλους, έχει απλώσει βαθιά τις ρίζες της στην ιστορία του τόπου και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με όλες τις πτυχές του παρελθόντος του νησιού. Με την τεκμηριωμένη παρουσίαση των αρχιτεκτονικών καταλοίπων του Κάστρου, οι επισκέπτες θα είναι σε θέση να αντιληφθούν τη δομή και την οργάνωση του συγκροτήματος, τις τεχνικές και τα υλικά δόμησης, τα μορφολογικά χαρακτηριστικά, και τον τρόπο με τον οποίο όλα αυτά προέκυψαν από τη συνεχή επαφή της Ζακύνθου με τη Δύση και άλλες περιοχές της Ελλάδας. Ο δεύτερος κύριος άξονας αφορά την ενοποίηση της σημερινής πόλης του νησιού με το Κάστρο και την ένταξη του στη σύγχρονη ζωή κατοίκων και επισκεπτών. Στην πραγματικότητα, η σύνδεση αυτή υπήρχε ήδη από το 1646 και γινόταν με ένα λιθόστρωτο δρόμο, που ξεκινούσε από την κύρια πύλη του Κάστρου και οδηγούσε στον Αιγιαλό, δηλαδή στη σημερινή Χώρα. Η Strada Giustiniana, ή αλλιώς Σαρτζάδα όπως καθιερώθηκε τα νεώτερα χρόνια, δεν ήταν ο μοναδικός άξονας σύνδεσης, καθώς οι κάτοικοι εξυπηρετούνταν και από ένα ευρύτερο δίκτυο δευτερευόντων μονοπατιών. Μέσω της προτεινόμενης διαμόρφωσης, θα επιτευχθεί η επαναχρησιμοποίηση των οδεύσεων αυτών και θα δώσει την ευκαιρία σε κατοίκους και επισκέπτες να δουν και την άλλη πλευρά του νησιού, που έχει να κάνει με την ιστορία, τον πολιτισμό, το περιβάλλον και τις παραδόσεις. Έτσι, επιχειρείται η σύνδεση της σημερινής εποχής με ένα, όχι και τόσο, μακρινό παρελθόν. Δυστυχώς οι ελάχιστες προσπάθειες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα, τόσο από την πλευρά της πολιτείας όσο και από αυτή της τοπικής κοινωνίας δεν κατάφεραν να προσφέρουν μια ολοκληρωμένη και επιτυχή διαχείριση του μνημειακού συνόλου. Το έργο, που απαιτείται για την ανάδειξη του Κάστρου της Ζακύνθου, πρέπει να δίνει άμεσες λύσεις τόσο στα προβλήματα του κτηριακού συνόλου, όσο και στο κομμάτι που περιλαμβάνει την εξυπηρέτηση των επισκεπτών. Αρχικά, το έργο που προτείνεται έρχεται να υποστηρίξει και να αντιμετωπίσει τα στατικά προβλήματα που παρουσιάζει το Κάστρο, τόσο οι οχυρώσεις όσο και τα οικοδομήματα. Η συνεχής καταπόνηση από τους καταστρεπτικούς σεισμούς έχει προκαλέσει σοβαρές και σε πολλές περιπτώσεις ανεπανόρθωτες ζημιές, κάνοντας την ανάγκη για ενίσχυση και στήριξη των κατασκευών ιδιαίτερα επιτακτική. Αδιαμφισβήτητα, η επίτευξη αυτού του στόχου θα συμβάλλει στη διάσωση και διατήρηση του μνημείου, στην αύξηση της διάρκειας ζωής του και στην εξασφάλιση της στατικής του επάρκειας. Ζητούμενο είναι, ακόμη, η ασφάλεια των ανθρώπων που θα επισκεφθούν τον αρχαιολογικό χώρο και θα θελήσουν να περιηγηθούν στις εγκαταστάσεις του. Όσον αφορά τους επισκέπτες, η διαχείριση του Κάστρου Ζακύνθου στοχεύει στην αντίληψη του χώρου μέσω μιας πορείας, που θα παρουσιάζει τη λειτουργία και τις επιμέρους δραστηριότητες που λάμβαναν χώρα εκεί. Το κατάλληλο ενημερωτικό υλικό, όπως πινακίδες και αναπαραστάσεις, έρχονται να εξυπηρετήσουν την ανάγκη αυτή των επισκεπτών, δηλαδή να κατανοήσουν τον χώρο. Το έργο, παράλληλα, έχει σκοπό να καλύψει τις ανάγκες των επισκεπτών, που έχουν να κάνουν με την εξυπηρέτησή τους. Ο σχεδιασμός των κατάλληλων προσβάσεων, η δημιουργία χώρων στάσης των επισκεπτών και στάθμευσης των οχημάτων, και η διαμόρφωση άλλων απαραίτητων εγκαταστάσεων (π.χ. χώροι υγιεινής, εκδοτήριο, πωλητήριο, κτλ) θα ενισχύσει την άρτια λειτουργία του χώρου. Τέλος, το έργο διαχείρισης έχει στόχο να συμβάλλει και να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην τοπική κοινωνία του νησιού. Μέσω της σύνδεσης του αρχαιολογικού χώρου με την Χώρα, το Κάστρο θα αποτελεί συνέχεια του αστικού ιστού και θα αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για τη σύγχρονη ζωή. Εκτός από αρχαιολογικό, ο χώρος έχει τη δυνατότητα να αποκτήσει και πολιτιστικό χαρακτήρα με την διεξαγωγή μικρών εκδηλώσεων, κατά τους θερινούς μήνες κυρίως, και ανάλογα με τις ανάγκες της πολιτιστικής ζωής της Ζακύνθου. Έτσι, η αξιοποίηση του χώρου με τον τρόπο αυτό θα αποτελέσει πόλο έλξης καθώς και πνεύμονα πολιτισμού, με απώτερο σκοπό να προωθείται η παιδεία και η μάθηση για την τοπική ιστορία και παράδοση του νησιού.","abstract_has_math":false,"creators":["Πλατυπόδη Γεωργία","Platypodi Georgia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2018,"date_issued":"2018","date_published":"2018","updated_at":"2026-11-19T05:30:26Z","subjects":["Αρχαιολογία","Archaeology"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2619677"],"render_values":[{"text":"uoadl:2619677","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2619677","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2619677","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2619677","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Πλατυπόδη Γεωργία","Platypodi Georgia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2018"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Αρχαιολογία","Archaeology"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2619677","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2619677"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Το ενετικό φρούριο στην κορυφή του φυσικά οχυρού λόφου που υψώνεται πάνω από τη Χώρα της Ζακύνθου καταλαμβάνει τη θέση, όπου σύμφωνα με μαρτυρίες περιηγητών υπήρχε η αρχαία ακρόπολη. Η ανασκαφική έρευνα που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι στιγμής έχει φέρει στο φως αρχαιολογικό υλικό που χρονολογείται από την προϊστορική μέχρι και τη μεταβυζαντινή εποχή, αναδεικνύοντας το Κάστρο ως τον πλέον διαχρονικό οικισμό της Ζακύνθου. Η πρώτη αρχειακή μαρτυρία για οχυρό ανάγεται στον 15ο αι., ενώ τα υπάρχοντα τείχη, που έχουν σωθεί από τους αλλεπάλληλους καταστροφικούς σεισμούς, χρονολογούνται κυρίως από τον 17ο αι. Μέσα σε αυτά βρισκόταν συρρικνωμένος ένας τυπικός μεσαιωνικός οικισμός, με μορφή ακανόνιστη, δρόμους στενούς και δαιδαλώδεις, ελάχιστους ελεύθερους χώρους, αλλά πλήθος από ιδιωτικές οικίες, δημόσια κτήρια, ναούς και πάρα πολλά πηγάδια και δεξαμενές. Η εγκατάλειψη του Κάστρου από τους κατοίκους του άρχισε σταδιακά από τον 19ο αι. επί Αγγλικής κυριαρχίας, για να ολοκληρωθεί μετά την ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα το 1864. Παρά την παλαιότητα, την ιστορική και αρχιτεκτονική του αξία, τη σχετικά καλή κατάσταση διατήρησης αλλά και την επίκαιρη γεωγραφική του θέση, το μνημείο δεν είχε μέχρι σήμερα την ανάλογη φροντίδα και προβολή. Διάφοροι παράγοντες έχουν μειώσει τα τελευταία χρόνια τόσο την επισκεψιμότητα όσο και το ενδιαφέρον των αρμόδιων υπηρεσιών, συντελώντας στην σταδιακή απαξίωση του μνημειακού συνόλου. Η εικόνα εγκατάλειψης που παρουσιάζει το Κάστρο και οι εγκαταστάσεις του γίνεται αμέσως αντιληπτή, και κάνει ολοένα και πιο επιτακτική την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη διαχείριση του αρχαιολογικού χώρου και του ευρύτερου περιβάλλοντος του. Έτσι, αντικείμενο αυτής της διπλωματικής εργασίας θα αποτελέσει η πρόταση για ανάδειξη και διαχείριση του Ενετικού Κάστρου Ζακύνθου. Λαμβάνοντας υπόψη τόσο τα ιστορικά στοιχεία, όσο και την υπάρχουσα κατάσταση του μνημειακού συνόλου και του περιβάλλοντος στο οποίο εντάσσεται, η επέμβαση συνίσταται σε δύο κύριους άξονες, α) την ανάδειξη του ενετικού παρελθόντος της Ζακύνθου και β) τη σύνδεση του με τη σύγχρονη ζωή του νησιού. Βασική επιδίωξη αποτελεί η κατανόηση της ιστορικής και χωρικής ανάπτυξης του Κάστρου και του περιβάλλοντος χώρου από τους κατοίκους και τους επισκέπτες του νησιού. Μέσω της πρότασης, θα καθίσταται εύκολα αναγνώσιμη η αναγνώριση των διαφορετικών οικοδομικών περιόδων των κτηριακών εγκαταστάσεων του συγκροτήματος και της λειτουργίας τους τόσο μεμονωμένα, όσο και ως ενιαίο σύνολο. Η κυριαρχία από τους ξένους κατακτητές, κυρίως τους Ενετούς και ίσως λιγότερο τους Φράγκους και τους Άγγλους, έχει απλώσει βαθιά τις ρίζες της στην ιστορία του τόπου και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με όλες τις πτυχές του παρελθόντος του νησιού. Με την τεκμηριωμένη παρουσίαση των αρχιτεκτονικών καταλοίπων του Κάστρου, οι επισκέπτες θα είναι σε θέση να αντιληφθούν τη δομή και την οργάνωση του συγκροτήματος, τις τεχνικές και τα υλικά δόμησης, τα μορφολογικά χαρακτηριστικά, και τον τρόπο με τον οποίο όλα αυτά προέκυψαν από τη συνεχή επαφή της Ζακύνθου με τη Δύση και άλλες περιοχές της Ελλάδας. Ο δεύτερος κύριος άξονας αφορά την ενοποίηση της σημερινής πόλης του νησιού με το Κάστρο και την ένταξη του στη σύγχρονη ζωή κατοίκων και επισκεπτών. Στην πραγματικότητα, η σύνδεση αυτή υπήρχε ήδη από το 1646 και γινόταν με ένα λιθόστρωτο δρόμο, που ξεκινούσε από την κύρια πύλη του Κάστρου και οδηγούσε στον Αιγιαλό, δηλαδή στη σημερινή Χώρα. Η Strada Giustiniana, ή αλλιώς Σαρτζάδα όπως καθιερώθηκε τα νεώτερα χρόνια, δεν ήταν ο μοναδικός άξονας σύνδεσης, καθώς οι κάτοικοι εξυπηρετούνταν και από ένα ευρύτερο δίκτυο δευτερευόντων μονοπατιών. Μέσω της προτεινόμενης διαμόρφωσης, θα επιτευχθεί η επαναχρησιμοποίηση των οδεύσεων αυτών και θα δώσει την ευκαιρία σε κατοίκους και επισκέπτες να δουν και την άλλη πλευρά του νησιού, που έχει να κάνει με την ιστορία, τον πολιτισμό, το περιβάλλον και τις παραδόσεις. Έτσι, επιχειρείται η σύνδεση της σημερινής εποχής με ένα, όχι και τόσο, μακρινό παρελθόν. Δυστυχώς οι ελάχιστες προσπάθειες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα, τόσο από την πλευρά της πολιτείας όσο και από αυτή της τοπικής κοινωνίας δεν κατάφεραν να προσφέρουν μια ολοκληρωμένη και επιτυχή διαχείριση του μνημειακού συνόλου. Το έργο, που απαιτείται για την ανάδειξη του Κάστρου της Ζακύνθου, πρέπει να δίνει άμεσες λύσεις τόσο στα προβλήματα του κτηριακού συνόλου, όσο και στο κομμάτι που περιλαμβάνει την εξυπηρέτηση των επισκεπτών. Αρχικά, το έργο που προτείνεται έρχεται να υποστηρίξει και να αντιμετωπίσει τα στατικά προβλήματα που παρουσιάζει το Κάστρο, τόσο οι οχυρώσεις όσο και τα οικοδομήματα. Η συνεχής καταπόνηση από τους καταστρεπτικούς σεισμούς έχει προκαλέσει σοβαρές και σε πολλές περιπτώσεις ανεπανόρθωτες ζημιές, κάνοντας την ανάγκη για ενίσχυση και στήριξη των κατασκευών ιδιαίτερα επιτακτική. Αδιαμφισβήτητα, η επίτευξη αυτού του στόχου θα συμβάλλει στη διάσωση και διατήρηση του μνημείου, στην αύξηση της διάρκειας ζωής του και στην εξασφάλιση της στατικής του επάρκειας. Ζητούμενο είναι, ακόμη, η ασφάλεια των ανθρώπων που θα επισκεφθούν τον αρχαιολογικό χώρο και θα θελήσουν να περιηγηθούν στις εγκαταστάσεις του. Όσον αφορά τους επισκέπτες, η διαχείριση του Κάστρου Ζακύνθου στοχεύει στην αντίληψη του χώρου μέσω μιας πορείας, που θα παρουσιάζει τη λειτουργία και τις επιμέρους δραστηριότητες που λάμβαναν χώρα εκεί. Το κατάλληλο ενημερωτικό υλικό, όπως πινακίδες και αναπαραστάσεις, έρχονται να εξυπηρετήσουν την ανάγκη αυτή των επισκεπτών, δηλαδή να κατανοήσουν τον χώρο. Το έργο, παράλληλα, έχει σκοπό να καλύψει τις ανάγκες των επισκεπτών, που έχουν να κάνουν με την εξυπηρέτησή τους. Ο σχεδιασμός των κατάλληλων προσβάσεων, η δημιουργία χώρων στάσης των επισκεπτών και στάθμευσης των οχημάτων, και η διαμόρφωση άλλων απαραίτητων εγκαταστάσεων (π.χ. χώροι υγιεινής, εκδοτήριο, πωλητήριο, κτλ) θα ενισχύσει την άρτια λειτουργία του χώρου. Τέλος, το έργο διαχείρισης έχει στόχο να συμβάλλει και να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην τοπική κοινωνία του νησιού. Μέσω της σύνδεσης του αρχαιολογικού χώρου με την Χώρα, το Κάστρο θα αποτελεί συνέχεια του αστικού ιστού και θα αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για τη σύγχρονη ζωή. Εκτός από αρχαιολογικό, ο χώρος έχει τη δυνατότητα να αποκτήσει και πολιτιστικό χαρακτήρα με την διεξαγωγή μικρών εκδηλώσεων, κατά τους θερινούς μήνες κυρίως, και ανάλογα με τις ανάγκες της πολιτιστικής ζωής της Ζακύνθου. Έτσι, η αξιοποίηση του χώρου με τον τρόπο αυτό θα αποτελέσει πόλο έλξης καθώς και πνεύμονα πολιτισμού, με απώτερο σκοπό να προωθείται η παιδεία και η μάθηση για την τοπική ιστορία και παράδοση του νησιού.","The Venetian fortress on the top of the hill that rises above Zakynthos Town is located where, according to travelers' testimonies, there was the ancient acropolis. The archaeological research that has been carried out so far has revealed archaeological material dating from prehistoric to post-Byzantine times, highlighting the Castle as the most timeless settlement of Zakynthos. The first archival evidence of a fortress dates back to the 15th century, while the existing walls, which have been saved by the earthquakes, date back to the 17th century. Inside, a typical medieval settlement, with irregularly shaped, narrow streets, few free spaces, but a host of private homes, public buildings, temples, and many wells and tanks. The abandonment of the castle by its inhabitants began gradually from the 19th century and completed after the union of the Ionian Islands with Greece in 1864. Despite its age, its historical and architectural value, its relatively good conservation status and its location, the monument had not yet been cared by the way it worths. The abandonment image of the Castle and its facilities is immediately perceived, and the need for an integrated management of the archaeological site and its environment is becoming more and more imperative. Thus, the subject of this thesis will be the conservation and management of the Venetian Castle of Zakynthos. Taking into account both the historical data and the existing state of the monumental ensemble and its environment, the intervention consists of two main parts: a) the protection of the Venetian past of Zakynthos; and b) its connection with the modern life on the island. Through the proposal, it will be easy to read the recognition of the different building blocks of the complex's building facilities and their function both individually and as a whole. The visitors will be able to understand the structure of the complex, the techniques and building materials, the morphological features, and how they all came from continuous contacts of Zakynthian people with the West and other regions of Greece. The second main part concerns the unification of the contemporary town of the island with the Castle and its connection with the modern life of residents and visitors. In fact, this connection existed already in 1646 and was made with a paved road, which started from the main gate of the Castle and led to the centre of the town. Strada Giustiniana, or Sartzada as it was established in recent years, was not the only link, as the inhabitants were served by a wider network of secondary paths. Through the proposed configuration, a new use of these routes will be achieved and will give residents and visitors the opportunity to see the other side of the island, which has to do with history, culture, environment and traditions. Thus, the connection of the present era is attempted with one, not so far, distant past. Unfortunately, the few efforts made so far by both the state and the local community have failed to provide a complete and successful management of the archaeological site. Initially, the proposed work comes to support and address the static problems that Castro presents, both fortifications and buildings. Continued strain from the devastating earthquakes has caused serious and in many cases irreparable damage, making the need for strengthening and supporting construction particularly urgent. Undoubtedly, the achievement of this goal will help to save and preserve the monument, increase its life span and ensure its static proficiency. The safety of people visiting the archaeological site and wanting to go to its premises is also being sought. As far as visitors are concerned, the management of Zakynthos Castle aims at the perception of space through a course, presenting the function and the individual activities that took place there. Appropriate information materials, such as signs and representations, come to serve this visitor's need, ie to understand the place. The project, at the same time, aims to cover the needs of visitors that have to do with their service. Designing appropriate accesses, creating stops for visitors and parking the vehicles, and building other necessary facilities (eg sanitary ware, ticket office, shop, etc.) will enhance the proper functioning of the site. Finally, the management project aims to contribute and play an important role in the local society of the island. Through the connection of the archaeological site to Zakynthos Town, the Castle will be a continuation of the urban fabric and will be of particular importance for modern life. In addition to archaeological sites, the site has the potential to acquire a cultural character by organizing small events during the summer months and depending on the cultural life of Zakynthos. Thus, the use of space in this way will be a pole of attraction as well as a culture lung, with the ultimate goal of promoting education and learning about the local history and tradition of the island."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Πρόταση ανάδειξης και προστασίας του Κάστρου της Ζακύνθου και η σύνδεσή του με τη σύγχρονη Χώρα του νησιού"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Πλατυπόδη Γεωργία","Platypodi Georgia"],"dc:date":["2018"],"dc:description":["Το ενετικό φρούριο στην κορυφή του φυσικά οχυρού λόφου που υψώνεται πάνω από τη Χώρα της Ζακύνθου καταλαμβάνει τη θέση, όπου σύμφωνα με μαρτυρίες περιηγητών υπήρχε η αρχαία ακρόπολη. Η ανασκαφική έρευνα που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι στιγμής έχει φέρει στο φως αρχαιολογικό υλικό που χρονολογείται από την προϊστορική μέχρι και τη μεταβυζαντινή εποχή, αναδεικνύοντας το Κάστρο ως τον πλέον διαχρονικό οικισμό της Ζακύνθου. Η πρώτη αρχειακή μαρτυρία για οχυρό ανάγεται στον 15ο αι., ενώ τα υπάρχοντα τείχη, που έχουν σωθεί από τους αλλεπάλληλους καταστροφικούς σεισμούς, χρονολογούνται κυρίως από τον 17ο αι. Μέσα σε αυτά βρισκόταν συρρικνωμένος ένας τυπικός μεσαιωνικός οικισμός, με μορφή ακανόνιστη, δρόμους στενούς και δαιδαλώδεις, ελάχιστους ελεύθερους χώρους, αλλά πλήθος από ιδιωτικές οικίες, δημόσια κτήρια, ναούς και πάρα πολλά πηγάδια και δεξαμενές. Η εγκατάλειψη του Κάστρου από τους κατοίκους του άρχισε σταδιακά από τον 19ο αι. επί Αγγλικής κυριαρχίας, για να ολοκληρωθεί μετά την ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα το 1864. Παρά την παλαιότητα, την ιστορική και αρχιτεκτονική του αξία, τη σχετικά καλή κατάσταση διατήρησης αλλά και την επίκαιρη γεωγραφική του θέση, το μνημείο δεν είχε μέχρι σήμερα την ανάλογη φροντίδα και προβολή. Διάφοροι παράγοντες έχουν μειώσει τα τελευταία χρόνια τόσο την επισκεψιμότητα όσο και το ενδιαφέρον των αρμόδιων υπηρεσιών, συντελώντας στην σταδιακή απαξίωση του μνημειακού συνόλου. Η εικόνα εγκατάλειψης που παρουσιάζει το Κάστρο και οι εγκαταστάσεις του γίνεται αμέσως αντιληπτή, και κάνει ολοένα και πιο επιτακτική την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη διαχείριση του αρχαιολογικού χώρου και του ευρύτερου περιβάλλοντος του. Έτσι, αντικείμενο αυτής της διπλωματικής εργασίας θα αποτελέσει η πρόταση για ανάδειξη και διαχείριση του Ενετικού Κάστρου Ζακύνθου. Λαμβάνοντας υπόψη τόσο τα ιστορικά στοιχεία, όσο και την υπάρχουσα κατάσταση του μνημειακού συνόλου και του περιβάλλοντος στο οποίο εντάσσεται, η επέμβαση συνίσταται σε δύο κύριους άξονες, α) την ανάδειξη του ενετικού παρελθόντος της Ζακύνθου και β) τη σύνδεση του με τη σύγχρονη ζωή του νησιού. Βασική επιδίωξη αποτελεί η κατανόηση της ιστορικής και χωρικής ανάπτυξης του Κάστρου και του περιβάλλοντος χώρου από τους κατοίκους και τους επισκέπτες του νησιού. Μέσω της πρότασης, θα καθίσταται εύκολα αναγνώσιμη η αναγνώριση των διαφορετικών οικοδομικών περιόδων των κτηριακών εγκαταστάσεων του συγκροτήματος και της λειτουργίας τους τόσο μεμονωμένα, όσο και ως ενιαίο σύνολο. Η κυριαρχία από τους ξένους κατακτητές, κυρίως τους Ενετούς και ίσως λιγότερο τους Φράγκους και τους Άγγλους, έχει απλώσει βαθιά τις ρίζες της στην ιστορία του τόπου και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με όλες τις πτυχές του παρελθόντος του νησιού. Με την τεκμηριωμένη παρουσίαση των αρχιτεκτονικών καταλοίπων του Κάστρου, οι επισκέπτες θα είναι σε θέση να αντιληφθούν τη δομή και την οργάνωση του συγκροτήματος, τις τεχνικές και τα υλικά δόμησης, τα μορφολογικά χαρακτηριστικά, και τον τρόπο με τον οποίο όλα αυτά προέκυψαν από τη συνεχή επαφή της Ζακύνθου με τη Δύση και άλλες περιοχές της Ελλάδας. Ο δεύτερος κύριος άξονας αφορά την ενοποίηση της σημερινής πόλης του νησιού με το Κάστρο και την ένταξη του στη σύγχρονη ζωή κατοίκων και επισκεπτών. Στην πραγματικότητα, η σύνδεση αυτή υπήρχε ήδη από το 1646 και γινόταν με ένα λιθόστρωτο δρόμο, που ξεκινούσε από την κύρια πύλη του Κάστρου και οδηγούσε στον Αιγιαλό, δηλαδή στη σημερινή Χώρα. Η Strada Giustiniana, ή αλλιώς Σαρτζάδα όπως καθιερώθηκε τα νεώτερα χρόνια, δεν ήταν ο μοναδικός άξονας σύνδεσης, καθώς οι κάτοικοι εξυπηρετούνταν και από ένα ευρύτερο δίκτυο δευτερευόντων μονοπατιών. Μέσω της προτεινόμενης διαμόρφωσης, θα επιτευχθεί η επαναχρησιμοποίηση των οδεύσεων αυτών και θα δώσει την ευκαιρία σε κατοίκους και επισκέπτες να δουν και την άλλη πλευρά του νησιού, που έχει να κάνει με την ιστορία, τον πολιτισμό, το περιβάλλον και τις παραδόσεις. Έτσι, επιχειρείται η σύνδεση της σημερινής εποχής με ένα, όχι και τόσο, μακρινό παρελθόν. Δυστυχώς οι ελάχιστες προσπάθειες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα, τόσο από την πλευρά της πολιτείας όσο και από αυτή της τοπικής κοινωνίας δεν κατάφεραν να προσφέρουν μια ολοκληρωμένη και επιτυχή διαχείριση του μνημειακού συνόλου. Το έργο, που απαιτείται για την ανάδειξη του Κάστρου της Ζακύνθου, πρέπει να δίνει άμεσες λύσεις τόσο στα προβλήματα του κτηριακού συνόλου, όσο και στο κομμάτι που περιλαμβάνει την εξυπηρέτηση των επισκεπτών. Αρχικά, το έργο που προτείνεται έρχεται να υποστηρίξει και να αντιμετωπίσει τα στατικά προβλήματα που παρουσιάζει το Κάστρο, τόσο οι οχυρώσεις όσο και τα οικοδομήματα. Η συνεχής καταπόνηση από τους καταστρεπτικούς σεισμούς έχει προκαλέσει σοβαρές και σε πολλές περιπτώσεις ανεπανόρθωτες ζημιές, κάνοντας την ανάγκη για ενίσχυση και στήριξη των κατασκευών ιδιαίτερα επιτακτική. Αδιαμφισβήτητα, η επίτευξη αυτού του στόχου θα συμβάλλει στη διάσωση και διατήρηση του μνημείου, στην αύξηση της διάρκειας ζωής του και στην εξασφάλιση της στατικής του επάρκειας. Ζητούμενο είναι, ακόμη, η ασφάλεια των ανθρώπων που θα επισκεφθούν τον αρχαιολογικό χώρο και θα θελήσουν να περιηγηθούν στις εγκαταστάσεις του. Όσον αφορά τους επισκέπτες, η διαχείριση του Κάστρου Ζακύνθου στοχεύει στην αντίληψη του χώρου μέσω μιας πορείας, που θα παρουσιάζει τη λειτουργία και τις επιμέρους δραστηριότητες που λάμβαναν χώρα εκεί. Το κατάλληλο ενημερωτικό υλικό, όπως πινακίδες και αναπαραστάσεις, έρχονται να εξυπηρετήσουν την ανάγκη αυτή των επισκεπτών, δηλαδή να κατανοήσουν τον χώρο. Το έργο, παράλληλα, έχει σκοπό να καλύψει τις ανάγκες των επισκεπτών, που έχουν να κάνουν με την εξυπηρέτησή τους. Ο σχεδιασμός των κατάλληλων προσβάσεων, η δημιουργία χώρων στάσης των επισκεπτών και στάθμευσης των οχημάτων, και η διαμόρφωση άλλων απαραίτητων εγκαταστάσεων (π.χ. χώροι υγιεινής, εκδοτήριο, πωλητήριο, κτλ) θα ενισχύσει την άρτια λειτουργία του χώρου. Τέλος, το έργο διαχείρισης έχει στόχο να συμβάλλει και να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην τοπική κοινωνία του νησιού. Μέσω της σύνδεσης του αρχαιολογικού χώρου με την Χώρα, το Κάστρο θα αποτελεί συνέχεια του αστικού ιστού και θα αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για τη σύγχρονη ζωή. Εκτός από αρχαιολογικό, ο χώρος έχει τη δυνατότητα να αποκτήσει και πολιτιστικό χαρακτήρα με την διεξαγωγή μικρών εκδηλώσεων, κατά τους θερινούς μήνες κυρίως, και ανάλογα με τις ανάγκες της πολιτιστικής ζωής της Ζακύνθου. Έτσι, η αξιοποίηση του χώρου με τον τρόπο αυτό θα αποτελέσει πόλο έλξης καθώς και πνεύμονα πολιτισμού, με απώτερο σκοπό να προωθείται η παιδεία και η μάθηση για την τοπική ιστορία και παράδοση του νησιού.","The Venetian fortress on the top of the hill that rises above Zakynthos Town is located where, according to travelers' testimonies, there was the ancient acropolis. The archaeological research that has been carried out so far has revealed archaeological material dating from prehistoric to post-Byzantine times, highlighting the Castle as the most timeless settlement of Zakynthos. The first archival evidence of a fortress dates back to the 15th century, while the existing walls, which have been saved by the earthquakes, date back to the 17th century. Inside, a typical medieval settlement, with irregularly shaped, narrow streets, few free spaces, but a host of private homes, public buildings, temples, and many wells and tanks. The abandonment of the castle by its inhabitants began gradually from the 19th century and completed after the union of the Ionian Islands with Greece in 1864. Despite its age, its historical and architectural value, its relatively good conservation status and its location, the monument had not yet been cared by the way it worths. The abandonment image of the Castle and its facilities is immediately perceived, and the need for an integrated management of the archaeological site and its environment is becoming more and more imperative. Thus, the subject of this thesis will be the conservation and management of the Venetian Castle of Zakynthos. Taking into account both the historical data and the existing state of the monumental ensemble and its environment, the intervention consists of two main parts: a) the protection of the Venetian past of Zakynthos; and b) its connection with the modern life on the island. Through the proposal, it will be easy to read the recognition of the different building blocks of the complex's building facilities and their function both individually and as a whole. The visitors will be able to understand the structure of the complex, the techniques and building materials, the morphological features, and how they all came from continuous contacts of Zakynthian people with the West and other regions of Greece. The second main part concerns the unification of the contemporary town of the island with the Castle and its connection with the modern life of residents and visitors. In fact, this connection existed already in 1646 and was made with a paved road, which started from the main gate of the Castle and led to the centre of the town. Strada Giustiniana, or Sartzada as it was established in recent years, was not the only link, as the inhabitants were served by a wider network of secondary paths. Through the proposed configuration, a new use of these routes will be achieved and will give residents and visitors the opportunity to see the other side of the island, which has to do with history, culture, environment and traditions. Thus, the connection of the present era is attempted with one, not so far, distant past. Unfortunately, the few efforts made so far by both the state and the local community have failed to provide a complete and successful management of the archaeological site. Initially, the proposed work comes to support and address the static problems that Castro presents, both fortifications and buildings. Continued strain from the devastating earthquakes has caused serious and in many cases irreparable damage, making the need for strengthening and supporting construction particularly urgent. Undoubtedly, the achievement of this goal will help to save and preserve the monument, increase its life span and ensure its static proficiency. The safety of people visiting the archaeological site and wanting to go to its premises is also being sought. As far as visitors are concerned, the management of Zakynthos Castle aims at the perception of space through a course, presenting the function and the individual activities that took place there. Appropriate information materials, such as signs and representations, come to serve this visitor's need, ie to understand the place. The project, at the same time, aims to cover the needs of visitors that have to do with their service. Designing appropriate accesses, creating stops for visitors and parking the vehicles, and building other necessary facilities (eg sanitary ware, ticket office, shop, etc.) will enhance the proper functioning of the site. Finally, the management project aims to contribute and play an important role in the local society of the island. Through the connection of the archaeological site to Zakynthos Town, the Castle will be a continuation of the urban fabric and will be of particular importance for modern life. In addition to archaeological sites, the site has the potential to acquire a cultural character by organizing small events during the summer months and depending on the cultural life of Zakynthos. Thus, the use of space in this way will be a pole of attraction as well as a culture lung, with the ultimate goal of promoting education and learning about the local history and tradition of the island."],"dc:identifier":["uoadl:2619677","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2619677"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Αρχαιολογία","Archaeology"],"dc:title":["Πρόταση ανάδειξης και προστασίας του Κάστρου της Ζακύνθου και η σύνδεσή του με τη σύγχρονη Χώρα του νησιού"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:30:26Z"}