{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2662364"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2662364","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Πέντε οχυρώσεις του 7ου - 9ου αιώνα στη βόρεια ακτή της Σάμου. Συμβολή στην οχυρωματική αρχιτεκτονική των μεταβατικών χρόνων στο Αιγαίο","abstract":"Η Σάμος, νησί του βορειοανατολικού Αιγαίου, είναι κυρίως γνωστή για την αρχαία ιστορία και αρχιτεκτονική της. Ωστόσο, μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η βυζαντινή περίοδος του νησιού. Από τον 4ο έως και τον 6ο αιώνα, η Σάμος ευημερεί, ενώ οι επαφές της με την Κωνσταντινούπολη μαρτυρούνται από τον διάκοσμο των μεγάλων βασιλικών της. Κέντρο του νησιού παρέμεινε από την αρχαιότητα η πόλη της Σάμου, το σημερινό Πυθαγόρειο. Τον 7ο αιώνα ωστόσο, η εικόνα αυτή αλλάζει λόγω της πρώτης καταστροφής που πλήττει το νησί το έτος 623 με την επίθεση των Περσών. Το έτος 665/666, η Σάμος δέχεται ξανά επίθεση, αυτή τη φορά από τους Άραβες, οι οποίοι την περίοδο αυτή απειλούν όλο το Αιγαίο. Πολύ σημαντικό για την ιστορία του νησιού, είναι το ενδιαφέρον που έδειξε ο αυτοκράτορας Θεόφιλος ( 829 – 842), επιγραφή του οποίου βρίσκεται στα βυζαντινά τείχη του Πυθαγορείου. Η επιγραφή σε συνδυασμό με τρία μολυβδόβουλα των στρατηγών θέματος Δυρραχίου, Ελλάδος και Κω που χρονολογούνται την ίδια περίοδο, δείχνουν το σχέδιο του Θεόφιλου να ανακτήσει την Κρήτη από τους Άραβες και πως ορίζει ως βάση των επιχειρήσεων του τη Σάμο. Τέλος, τον 10ο αιώνα και ο Νικηφόρος Φωκάς θα χρησιμοποιήσει τη Σάμο ως βάση των επιχειρήσεων του για την νικηφόρα εκστρατεία του κατά της Κρήτης το 961. Οι οχυρώσεις της βόρειας ακτής εντάσσονται μέσα σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο και είναι σε σειρά με βάση τον άξονα Δύση – Ανατολή: το Καστράκι στη θέση Ποτάμι Καρλοβάσου, το Κάστρο στη θέση Καστροβούνι, το Κάστρο Λαζάρου, το Κάστρο Λουλούδας και η οχύρωση στη θέση Προφήτης Ηλίας. Τα οχυρωματικά αυτά έργα σώζουν ελάχιστα κατάλοιπα με αποτέλεσμα η μελέτη τους να παρουσιάζει προβλήματα. Σε μια πρώτη προσέγγιση των θέσεων και με βάση τα μέχρι τώρα στοιχεία τα έργα αυτά θα πρέπει να χρονολογηθούν μεταξύ του 7ου και 9ου αιώνα. Όσο για τον χαρακτήρα τους φαίνεται πως οι θέσεις Κάστρο στη θέση Καστροβούνι και Κάστρο Λαζάρου οικοδομήθηκαν για προφύλαξη του πληθυσμού. Αμυντικό χαρακτήρα έχει η οχύρωση στη θέση Προφήτης Ηλίας, ενώ το Κάστρο Λουλούδας μπορεί να έχει αμυντικό ή και στρατιωτικό χαρακτήρα. Τέλος, το Καστράκι στη θέση Ποτάμι Καρλοβάσου λειτουργεί ως χώρος προφύλαξης της υποκείμενης μονής.","abstract_html":"Η Σάμος, νησί του βορειοανατολικού Αιγαίου, είναι κυρίως γνωστή για την αρχαία ιστορία και αρχιτεκτονική της. Ωστόσο, μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η βυζαντινή περίοδος του νησιού. Από τον 4ο έως και τον 6ο αιώνα, η Σάμος ευημερεί, ενώ οι επαφές της με την Κωνσταντινούπολη μαρτυρούνται από τον διάκοσμο των μεγάλων βασιλικών της. Κέντρο του νησιού παρέμεινε από την αρχαιότητα η πόλη της Σάμου, το σημερινό Πυθαγόρειο. Τον 7ο αιώνα ωστόσο, η εικόνα αυτή αλλάζει λόγω της πρώτης καταστροφής που πλήττει το νησί το έτος 623 με την επίθεση των Περσών. Το έτος 665/666, η Σάμος δέχεται ξανά επίθεση, αυτή τη φορά από τους Άραβες, οι οποίοι την περίοδο αυτή απειλούν όλο το Αιγαίο. Πολύ σημαντικό για την ιστορία του νησιού, είναι το ενδιαφέρον που έδειξε ο αυτοκράτορας Θεόφιλος ( 829 – 842), επιγραφή του οποίου βρίσκεται στα βυζαντινά τείχη του Πυθαγορείου. Η επιγραφή σε συνδυασμό με τρία μολυβδόβουλα των στρατηγών θέματος Δυρραχίου, Ελλάδος και Κω που χρονολογούνται την ίδια περίοδο, δείχνουν το σχέδιο του Θεόφιλου να ανακτήσει την Κρήτη από τους Άραβες και πως ορίζει ως βάση των επιχειρήσεων του τη Σάμο. Τέλος, τον 10ο αιώνα και ο Νικηφόρος Φωκάς θα χρησιμοποιήσει τη Σάμο ως βάση των επιχειρήσεων του για την νικηφόρα εκστρατεία του κατά της Κρήτης το 961. Οι οχυρώσεις της βόρειας ακτής εντάσσονται μέσα σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο και είναι σε σειρά με βάση τον άξονα Δύση – Ανατολή: το Καστράκι στη θέση Ποτάμι Καρλοβάσου, το Κάστρο στη θέση Καστροβούνι, το Κάστρο Λαζάρου, το Κάστρο Λουλούδας και η οχύρωση στη θέση Προφήτης Ηλίας. Τα οχυρωματικά αυτά έργα σώζουν ελάχιστα κατάλοιπα με αποτέλεσμα η μελέτη τους να παρουσιάζει προβλήματα. Σε μια πρώτη προσέγγιση των θέσεων και με βάση τα μέχρι τώρα στοιχεία τα έργα αυτά θα πρέπει να χρονολογηθούν μεταξύ του 7ου και 9ου αιώνα. Όσο για τον χαρακτήρα τους φαίνεται πως οι θέσεις Κάστρο στη θέση Καστροβούνι και Κάστρο Λαζάρου οικοδομήθηκαν για προφύλαξη του πληθυσμού. Αμυντικό χαρακτήρα έχει η οχύρωση στη θέση Προφήτης Ηλίας, ενώ το Κάστρο Λουλούδας μπορεί να έχει αμυντικό ή και στρατιωτικό χαρακτήρα. Τέλος, το Καστράκι στη θέση Ποτάμι Καρλοβάσου λειτουργεί ως χώρος προφύλαξης της υποκείμενης μονής.","abstract_has_math":false,"creators":["Δελλή Γεωργία","Delli Georgia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2018,"date_issued":"2018","date_published":"2018","updated_at":"2026-11-19T05:30:33Z","subjects":["Αρχαιολογία","Archaeology"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2662364"],"render_values":[{"text":"uoadl:2662364","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2662364","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2662364","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2662364","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Δελλή Γεωργία","Delli Georgia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2018"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Αρχαιολογία","Archaeology"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2662364","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2662364"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η Σάμος, νησί του βορειοανατολικού Αιγαίου, είναι κυρίως γνωστή για την αρχαία ιστορία και αρχιτεκτονική της. Ωστόσο, μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η βυζαντινή περίοδος του νησιού. Από τον 4ο έως και τον 6ο αιώνα, η Σάμος ευημερεί, ενώ οι επαφές της με την Κωνσταντινούπολη μαρτυρούνται από τον διάκοσμο των μεγάλων βασιλικών της. Κέντρο του νησιού παρέμεινε από την αρχαιότητα η πόλη της Σάμου, το σημερινό Πυθαγόρειο. Τον 7ο αιώνα ωστόσο, η εικόνα αυτή αλλάζει λόγω της πρώτης καταστροφής που πλήττει το νησί το έτος 623 με την επίθεση των Περσών. Το έτος 665/666, η Σάμος δέχεται ξανά επίθεση, αυτή τη φορά από τους Άραβες, οι οποίοι την περίοδο αυτή απειλούν όλο το Αιγαίο. Πολύ σημαντικό για την ιστορία του νησιού, είναι το ενδιαφέρον που έδειξε ο αυτοκράτορας Θεόφιλος ( 829 – 842), επιγραφή του οποίου βρίσκεται στα βυζαντινά τείχη του Πυθαγορείου. Η επιγραφή σε συνδυασμό με τρία μολυβδόβουλα των στρατηγών θέματος Δυρραχίου, Ελλάδος και Κω που χρονολογούνται την ίδια περίοδο, δείχνουν το σχέδιο του Θεόφιλου να ανακτήσει την Κρήτη από τους Άραβες και πως ορίζει ως βάση των επιχειρήσεων του τη Σάμο. Τέλος, τον 10ο αιώνα και ο Νικηφόρος Φωκάς θα χρησιμοποιήσει τη Σάμο ως βάση των επιχειρήσεων του για την νικηφόρα εκστρατεία του κατά της Κρήτης το 961. Οι οχυρώσεις της βόρειας ακτής εντάσσονται μέσα σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο και είναι σε σειρά με βάση τον άξονα Δύση – Ανατολή: το Καστράκι στη θέση Ποτάμι Καρλοβάσου, το Κάστρο στη θέση Καστροβούνι, το Κάστρο Λαζάρου, το Κάστρο Λουλούδας και η οχύρωση στη θέση Προφήτης Ηλίας. Τα οχυρωματικά αυτά έργα σώζουν ελάχιστα κατάλοιπα με αποτέλεσμα η μελέτη τους να παρουσιάζει προβλήματα. Σε μια πρώτη προσέγγιση των θέσεων και με βάση τα μέχρι τώρα στοιχεία τα έργα αυτά θα πρέπει να χρονολογηθούν μεταξύ του 7ου και 9ου αιώνα. Όσο για τον χαρακτήρα τους φαίνεται πως οι θέσεις Κάστρο στη θέση Καστροβούνι και Κάστρο Λαζάρου οικοδομήθηκαν για προφύλαξη του πληθυσμού. Αμυντικό χαρακτήρα έχει η οχύρωση στη θέση Προφήτης Ηλίας, ενώ το Κάστρο Λουλούδας μπορεί να έχει αμυντικό ή και στρατιωτικό χαρακτήρα. Τέλος, το Καστράκι στη θέση Ποτάμι Καρλοβάσου λειτουργεί ως χώρος προφύλαξης της υποκείμενης μονής.","Samos, island of the north east Aegean, is basically known for her ancient history and architecture. However, her byzantine period presents great interest as well. From the 4th to the 6th century Samos is prosperous and her connection with Constantinople is demonstrated by the decoration of the great basilicas of the island. As urban centre remained from antiquity the town of Samos, nowadays known as Pythagoreio. In the 7th century however, this image changed due to the first attack on the island the year 623 by the Persians. The year 665/666, Samos is under attack again, this time by the Arabs, whom at this time threaten all the Aegean sea. The interest that emperor Theofilos (829 – 842) showed for the island is really important for its history. An inscription of Theofilos on the byzantine walls of Pythagoreio along with three lead seals of stratigos of themes Dyrraxio, Greece and Ko, all of the same period, show the plan that Theofilos had to reconquer Crete from the Arabs. Theofilos apparently set Samos as a base for this campaign. Finally, in the 10th century Nikiforos Fokas used Samos also as a base for his victorious campaign against Crete in the year 961. The fortifications on the north coast are placed in this time period and are in order from West to East: Kastraki in the area of Potami near Karlovassi, Castle at the area Kastrovouni, Castle of Lazaros, Castle of Loulouda and the fortification of Profitis Ilias. Those fortifications preserve little evidence of their existence and as a result their study is problematic. Their first approach and based on the evidence so far, shows that they must be dated between the 7th and 9th century. As for their character it seems that the Castle in the area Kastrovouni and the Castle of Lazaros were built in order to protect the population of the north coast. On the othr hand it seems that the fortification of Profitis Ilias had a defensive character, while the Castle of Loulouda might had both defensive and military use. Finally, the Kastraki in the area of Potami near Karlovassi was used for the protection of the monks of the monastery that lais beneath."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Πέντε οχυρώσεις του 7ου - 9ου αιώνα στη βόρεια ακτή της Σάμου. Συμβολή στην οχυρωματική αρχιτεκτονική των μεταβατικών χρόνων στο Αιγαίο"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Δελλή Γεωργία","Delli Georgia"],"dc:date":["2018"],"dc:description":["Η Σάμος, νησί του βορειοανατολικού Αιγαίου, είναι κυρίως γνωστή για την αρχαία ιστορία και αρχιτεκτονική της. Ωστόσο, μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η βυζαντινή περίοδος του νησιού. Από τον 4ο έως και τον 6ο αιώνα, η Σάμος ευημερεί, ενώ οι επαφές της με την Κωνσταντινούπολη μαρτυρούνται από τον διάκοσμο των μεγάλων βασιλικών της. Κέντρο του νησιού παρέμεινε από την αρχαιότητα η πόλη της Σάμου, το σημερινό Πυθαγόρειο. Τον 7ο αιώνα ωστόσο, η εικόνα αυτή αλλάζει λόγω της πρώτης καταστροφής που πλήττει το νησί το έτος 623 με την επίθεση των Περσών. Το έτος 665/666, η Σάμος δέχεται ξανά επίθεση, αυτή τη φορά από τους Άραβες, οι οποίοι την περίοδο αυτή απειλούν όλο το Αιγαίο. Πολύ σημαντικό για την ιστορία του νησιού, είναι το ενδιαφέρον που έδειξε ο αυτοκράτορας Θεόφιλος ( 829 – 842), επιγραφή του οποίου βρίσκεται στα βυζαντινά τείχη του Πυθαγορείου. Η επιγραφή σε συνδυασμό με τρία μολυβδόβουλα των στρατηγών θέματος Δυρραχίου, Ελλάδος και Κω που χρονολογούνται την ίδια περίοδο, δείχνουν το σχέδιο του Θεόφιλου να ανακτήσει την Κρήτη από τους Άραβες και πως ορίζει ως βάση των επιχειρήσεων του τη Σάμο. Τέλος, τον 10ο αιώνα και ο Νικηφόρος Φωκάς θα χρησιμοποιήσει τη Σάμο ως βάση των επιχειρήσεων του για την νικηφόρα εκστρατεία του κατά της Κρήτης το 961. Οι οχυρώσεις της βόρειας ακτής εντάσσονται μέσα σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο και είναι σε σειρά με βάση τον άξονα Δύση – Ανατολή: το Καστράκι στη θέση Ποτάμι Καρλοβάσου, το Κάστρο στη θέση Καστροβούνι, το Κάστρο Λαζάρου, το Κάστρο Λουλούδας και η οχύρωση στη θέση Προφήτης Ηλίας. Τα οχυρωματικά αυτά έργα σώζουν ελάχιστα κατάλοιπα με αποτέλεσμα η μελέτη τους να παρουσιάζει προβλήματα. Σε μια πρώτη προσέγγιση των θέσεων και με βάση τα μέχρι τώρα στοιχεία τα έργα αυτά θα πρέπει να χρονολογηθούν μεταξύ του 7ου και 9ου αιώνα. Όσο για τον χαρακτήρα τους φαίνεται πως οι θέσεις Κάστρο στη θέση Καστροβούνι και Κάστρο Λαζάρου οικοδομήθηκαν για προφύλαξη του πληθυσμού. Αμυντικό χαρακτήρα έχει η οχύρωση στη θέση Προφήτης Ηλίας, ενώ το Κάστρο Λουλούδας μπορεί να έχει αμυντικό ή και στρατιωτικό χαρακτήρα. Τέλος, το Καστράκι στη θέση Ποτάμι Καρλοβάσου λειτουργεί ως χώρος προφύλαξης της υποκείμενης μονής.","Samos, island of the north east Aegean, is basically known for her ancient history and architecture. However, her byzantine period presents great interest as well. From the 4th to the 6th century Samos is prosperous and her connection with Constantinople is demonstrated by the decoration of the great basilicas of the island. As urban centre remained from antiquity the town of Samos, nowadays known as Pythagoreio. In the 7th century however, this image changed due to the first attack on the island the year 623 by the Persians. The year 665/666, Samos is under attack again, this time by the Arabs, whom at this time threaten all the Aegean sea. The interest that emperor Theofilos (829 – 842) showed for the island is really important for its history. An inscription of Theofilos on the byzantine walls of Pythagoreio along with three lead seals of stratigos of themes Dyrraxio, Greece and Ko, all of the same period, show the plan that Theofilos had to reconquer Crete from the Arabs. Theofilos apparently set Samos as a base for this campaign. Finally, in the 10th century Nikiforos Fokas used Samos also as a base for his victorious campaign against Crete in the year 961. The fortifications on the north coast are placed in this time period and are in order from West to East: Kastraki in the area of Potami near Karlovassi, Castle at the area Kastrovouni, Castle of Lazaros, Castle of Loulouda and the fortification of Profitis Ilias. Those fortifications preserve little evidence of their existence and as a result their study is problematic. Their first approach and based on the evidence so far, shows that they must be dated between the 7th and 9th century. As for their character it seems that the Castle in the area Kastrovouni and the Castle of Lazaros were built in order to protect the population of the north coast. On the othr hand it seems that the fortification of Profitis Ilias had a defensive character, while the Castle of Loulouda might had both defensive and military use. Finally, the Kastraki in the area of Potami near Karlovassi was used for the protection of the monks of the monastery that lais beneath."],"dc:identifier":["uoadl:2662364","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2662364"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Αρχαιολογία","Archaeology"],"dc:title":["Πέντε οχυρώσεις του 7ου - 9ου αιώνα στη βόρεια ακτή της Σάμου. Συμβολή στην οχυρωματική αρχιτεκτονική των μεταβατικών χρόνων στο Αιγαίο"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:30:33Z"}