{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2718564"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2718564","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μελέτη Βιοδεικτών στα αυτοάνοσα νευρολογικά νοσήματα","abstract":"Τα αυτοάνοσα νοσήματα προσβάλουν όλο και αυξανόμενα ποσοστά του πληθυσμού και αυτό κάνει επιτακτική την ανάγκη για βελτιστοποίηση των θεραπευτικών αλγορίθμων αλλά και την αναζήτηση νέων βιοδεικτών που να οδηγούν στην καλύτερη διάγνωση αλλά και στην κατανόηση της παθοφυσιολογίας τους. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να αναζητήσει γενετικούς βιοδείκτες απόκρισης στην θεραπεία στο σύνδρομο του Δύσκαμπτου Ανθρώπου και ανασολογικούς βιοδείκτες που συσχετίζονται με την απομυελίνωση στα πλαίσια των συστηματικών αυτοάνοσων νοσημάτων. To Σύνδρομο του Δύσκαμπτου Ανθρώπου (Stiff Person Syndrome-SPS) είναι μία σποραδική, σπάνια νευρολογική διαταραχή, που συσχετίζεται με έναν μεγάλο αριθμό διαφορετικών αυτοαντισωμάτων, που στοχεύουν αντιγόνα που εκφράζονται αποκλειστικά στις ανασταλτικές συνάψεις του κεντρικού νευρικού συστήματος. Με βάση την αιτιοπαθογένεια του SPS έχουν αναπτυχθεί δύο κύριες θεραπευτικές προσεγγίσεις: α)Η χρήση φαρμάκων που ενισχύουν την παραγωγή του GABA και β)Η χρήση ανοσοτροποποιητικών ή ανοσοκατασταλτικών θεραπειών. Πιο συγκεκριμένα, θεραπείες που στοχεύουν τα CD20+ αντιγόνα επιφανείας των Β κυττάρων, χρησιμοποιώντας εξανθρωποποιημένα μονοκλωνικά αντισώματα, έχουν προταθεί ως προσέγγιση για τη ρύθμιση της αυτοδραστικότητας και της κλωνικής έκτπυξης των Β κυττάρων στο κεντρικό νευρικό σύστημα στο SPS, ενώ κάποιες μελέτες έχουν δείξει ότι το μονοκλωνικό αντίσωμα rituximab, φάνηκε να οδηγεί στην κλινική βελτίωση του συνδρόμου. Άλλες μελέτες έδειξαν το rituximab φάνηκε αναποτελεσματικό. Ο κύριος μηχανισμός με τον οποίο το rituximab καταστρέφει τα CD20+ Β κύτταρα, είναι η κυτταροτοξικότητα που εξαρτάται από αντισώματα, που διαμεσολαβείται από τους υποδοχείς των ΙgG (FcγR). Nουκλεοτιδικοί πολυμορφισμοί στα γονίδια FCGR3A και FCGR2A, που κωδικοποιούν τους υποδοχείς FcγRIIIa και FcγRIIa αντίστοιχα, μεταβάλλουν τη συγγένεια των υποδοχέων και έχουν συσχετιστεί με απόκριση στο rituximab σε διάφορες αυτοάνοσες και αιματολογικές ασθένειες. Ασθενείς που έχουν υποδοχείς υψηλής συγγένειας αποκρίνονται καλύτερα στη θεραπεία συγκριτικά με αυτούς που έχουν υποδοχείς χαμηλής συγγένειας. Στο πρώτο μέρος της παρούσας εργασίας εξετάσαμε τους γονοτύπους μίας κοόρτης ασθενών με SPS, όπου μία υποομάδα είχε συμμετάσχει σε μία κλινική μελέτη, με χρήση και εικονικού φαρμάκου (placebo), απόκρισης ή μη στο rituximab. Η υπόθεσή μας ήταν ότι οι ασθενείς της μελέτης που ανταποκρίθηκαν στο συγκεκριμένο φάρμακο διαθέτουν τους υποδοχείς Fcγ υψηλής συγγένειας, σε σχέση με αυτούς που δεν ανταποκρίθηκαν. Οι ασθενείς με SPS που εξετάστηκαν ως προς τους πολυμορφισμούς για τα γονίδια FCGR2A και FCGR3A παρουσίασαν τόσο ομοζυγωτία για τον πολυμορφισμό όσο και ετεροζυγωτία. Για τον πολυμορφισμό στο γονίδιο FCGR3A, βρέθηκε ότι οι ασθενείς που ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία, είχαν γονότυπο V/V, F/V, F/F, γεγονός που υποδηλώνει ότι η απόκριση στο φάρμακο δεν συσχετίζεται με το γονότυπο των ασθενών για το συγκεκριμένο γονίδιο. Για τον πολυμορφισμό στο γονίδιο FCGR2A, βρέθηκε ότι οι ασθενείς που ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία με rituximab είχαν γονότυπο Η/R, ο οποίος όμως ήταν ο συχνότερος πολυμορφισμός και στις υπόλοιπες ομάδες, δηλαδή και σε αυτούς που δεν ανταποκρίθηκαν, πήραν placebo ή εξετάστηκαν ως υγιείς. Αυτό δεν αποκλείει το ότι ο συγκεκριμένος πολυμορφισμός που σχετίζεται με τον υποδοχέα υψηλής συγγένειας, ενδεχομένως έχει ρόλο στην απόκριση στο φάρμακο. H γλυκοπρωτεΐνη των ολιγοδενδροκυττάρων και της μυελίνης (MOG) έχει μελετηθεί ως αυτοαντιγόνο-στόχος σε απομυελυνωτικά νοσήματα του κεντρικού νευρικού συστήματος,όπως η Παιδιατρική Πολλαπλή Σκλήρυνση. Αντίστοιχα, τα αντισώματα έναντι του αστροκυτταρικού διαύλου νερού, ακουαπορίνης-4 (ΑQP4) είναι παθογενετικά σε πολλές αυτοάνοσες απομυελινωτικές διαταραχές, όπως η νόσος Devic (οπτική νευρομυελίτιδα). Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) και το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο (ΑΦ) είναι δύο αυτοάνοσες διαταραχές, που χαρακτηρίζονται από υπερδιέγερση του ανοσοποιητικού συστήματος, με υπερπαραγωγή αντισωμάτων έναντι ποικίλων αντιγονικών στόχων. Σε προηγούμενες μελέτες άλλων ομάδων αλλά και του εργαστηρίου, έχει βρεθεί ότι ασθενείς με ΣΕΛ και απομυελίνωση, είχαν αντισώματα έναντι της ΑQP-4. Πραγματοποιήθηκε έλεγχος σε ασθενείς με ΣΕΛ, για να ελέγξουμε αν παρουσιάζουν αντισώματα έναντι της MOG και σε ασθενείς με ΑΦ για την παρουσία αντισωμάτων έναντι MOG και ΑQP4. Στους ασθενείς με ΣΕΛ, χρησιμοποιώντας την μέθοδο cell-based assay για την ανεύρεση αντι-MOG αντισωμάτων, αυτά εντοπίστηκαν σε 1/40 ασθενείς ο οποίος όμως δεν παρουσίαζε συμπτώματα απομυελίνωσης. Σε προηγούμενη μελέτη του εργαστηρίου, είχαν επίσης βρεθεί και αντισώματα έναντι της AQP4 σε ασθενείς με ΣΕΛ χωρίς όμως να έχουν εμφανίσει νευρολογικά συμπτώματα και απομυελίνωση. Στούς ορούς των ασθενών με ΑΦ εντοπίστηκαν αυτοαντισώματα έναντι της MOG σε 2 από τους 8, ενώ αντισώματα έναντι της AQP4 σε 1 από τους 8. Αντίστοιχα, κανείς από αυτούς τους ασθενείς δεν παρουσίαζε απομυελίνωση ή κάποια άλλη διαταραχή του νευρικού συστήματος. Η ύπαρξη αυτοαντισωμάτων έναντι της MOG και της AQP4 σε ασθενείς με λύκο και αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο, ίσως να αποτελεί προγνωστικό βιοδείκτη για την εμφάνιση νευρολογικής συμπτωματολογίας και το εύρημα χρήζει περαιτέρω διερεύνησης σε μεγαλύτερους αριθμούς ασθενών και από τα δύο νοσήματα.","abstract_html":"Τα αυτοάνοσα νοσήματα προσβάλουν όλο και αυξανόμενα ποσοστά του πληθυσμού και αυτό κάνει επιτακτική την ανάγκη για βελτιστοποίηση των θεραπευτικών αλγορίθμων αλλά και την αναζήτηση νέων βιοδεικτών που να οδηγούν στην καλύτερη διάγνωση αλλά και στην κατανόηση της παθοφυσιολογίας τους. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να αναζητήσει γενετικούς βιοδείκτες απόκρισης στην θεραπεία στο σύνδρομο του Δύσκαμπτου Ανθρώπου και ανασολογικούς βιοδείκτες που συσχετίζονται με την απομυελίνωση στα πλαίσια των συστηματικών αυτοάνοσων νοσημάτων. To Σύνδρομο του Δύσκαμπτου Ανθρώπου (Stiff Person Syndrome-SPS) είναι μία σποραδική, σπάνια νευρολογική διαταραχή, που συσχετίζεται με έναν μεγάλο αριθμό διαφορετικών αυτοαντισωμάτων, που στοχεύουν αντιγόνα που εκφράζονται αποκλειστικά στις ανασταλτικές συνάψεις του κεντρικού νευρικού συστήματος. Με βάση την αιτιοπαθογένεια του SPS έχουν αναπτυχθεί δύο κύριες θεραπευτικές προσεγγίσεις: α)Η χρήση φαρμάκων που ενισχύουν την παραγωγή του GABA και β)Η χρήση ανοσοτροποποιητικών ή ανοσοκατασταλτικών θεραπειών. Πιο συγκεκριμένα, θεραπείες που στοχεύουν τα CD20+ αντιγόνα επιφανείας των Β κυττάρων, χρησιμοποιώντας εξανθρωποποιημένα μονοκλωνικά αντισώματα, έχουν προταθεί ως προσέγγιση για τη ρύθμιση της αυτοδραστικότητας και της κλωνικής έκτπυξης των Β κυττάρων στο κεντρικό νευρικό σύστημα στο SPS, ενώ κάποιες μελέτες έχουν δείξει ότι το μονοκλωνικό αντίσωμα rituximab, φάνηκε να οδηγεί στην κλινική βελτίωση του συνδρόμου. Άλλες μελέτες έδειξαν το rituximab φάνηκε αναποτελεσματικό. Ο κύριος μηχανισμός με τον οποίο το rituximab καταστρέφει τα CD20+ Β κύτταρα, είναι η κυτταροτοξικότητα που εξαρτάται από αντισώματα, που διαμεσολαβείται από τους υποδοχείς των ΙgG (FcγR). Nουκλεοτιδικοί πολυμορφισμοί στα γονίδια FCGR3A και FCGR2A, που κωδικοποιούν τους υποδοχείς FcγRIIIa και FcγRIIa αντίστοιχα, μεταβάλλουν τη συγγένεια των υποδοχέων και έχουν συσχετιστεί με απόκριση στο rituximab σε διάφορες αυτοάνοσες και αιματολογικές ασθένειες. Ασθενείς που έχουν υποδοχείς υψηλής συγγένειας αποκρίνονται καλύτερα στη θεραπεία συγκριτικά με αυτούς που έχουν υποδοχείς χαμηλής συγγένειας. Στο πρώτο μέρος της παρούσας εργασίας εξετάσαμε τους γονοτύπους μίας κοόρτης ασθενών με SPS, όπου μία υποομάδα είχε συμμετάσχει σε μία κλινική μελέτη, με χρήση και εικονικού φαρμάκου (placebo), απόκρισης ή μη στο rituximab. Η υπόθεσή μας ήταν ότι οι ασθενείς της μελέτης που ανταποκρίθηκαν στο συγκεκριμένο φάρμακο διαθέτουν τους υποδοχείς Fcγ υψηλής συγγένειας, σε σχέση με αυτούς που δεν ανταποκρίθηκαν. Οι ασθενείς με SPS που εξετάστηκαν ως προς τους πολυμορφισμούς για τα γονίδια FCGR2A και FCGR3A παρουσίασαν τόσο ομοζυγωτία για τον πολυμορφισμό όσο και ετεροζυγωτία. Για τον πολυμορφισμό στο γονίδιο FCGR3A, βρέθηκε ότι οι ασθενείς που ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία, είχαν γονότυπο V/V, F/V, F/F, γεγονός που υποδηλώνει ότι η απόκριση στο φάρμακο δεν συσχετίζεται με το γονότυπο των ασθενών για το συγκεκριμένο γονίδιο. Για τον πολυμορφισμό στο γονίδιο FCGR2A, βρέθηκε ότι οι ασθενείς που ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία με rituximab είχαν γονότυπο Η/R, ο οποίος όμως ήταν ο συχνότερος πολυμορφισμός και στις υπόλοιπες ομάδες, δηλαδή και σε αυτούς που δεν ανταποκρίθηκαν, πήραν placebo ή εξετάστηκαν ως υγιείς. Αυτό δεν αποκλείει το ότι ο συγκεκριμένος πολυμορφισμός που σχετίζεται με τον υποδοχέα υψηλής συγγένειας, ενδεχομένως έχει ρόλο στην απόκριση στο φάρμακο. H γλυκοπρωτεΐνη των ολιγοδενδροκυττάρων και της μυελίνης (MOG) έχει μελετηθεί ως αυτοαντιγόνο-στόχος σε απομυελυνωτικά νοσήματα του κεντρικού νευρικού συστήματος,όπως η Παιδιατρική Πολλαπλή Σκλήρυνση. Αντίστοιχα, τα αντισώματα έναντι του αστροκυτταρικού διαύλου νερού, ακουαπορίνης-4 (ΑQP4) είναι παθογενετικά σε πολλές αυτοάνοσες απομυελινωτικές διαταραχές, όπως η νόσος Devic (οπτική νευρομυελίτιδα). Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) και το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο (ΑΦ) είναι δύο αυτοάνοσες διαταραχές, που χαρακτηρίζονται από υπερδιέγερση του ανοσοποιητικού συστήματος, με υπερπαραγωγή αντισωμάτων έναντι ποικίλων αντιγονικών στόχων. Σε προηγούμενες μελέτες άλλων ομάδων αλλά και του εργαστηρίου, έχει βρεθεί ότι ασθενείς με ΣΕΛ και απομυελίνωση, είχαν αντισώματα έναντι της ΑQP-4. Πραγματοποιήθηκε έλεγχος σε ασθενείς με ΣΕΛ, για να ελέγξουμε αν παρουσιάζουν αντισώματα έναντι της MOG και σε ασθενείς με ΑΦ για την παρουσία αντισωμάτων έναντι MOG και ΑQP4. Στους ασθενείς με ΣΕΛ, χρησιμοποιώντας την μέθοδο cell-based assay για την ανεύρεση αντι-MOG αντισωμάτων, αυτά εντοπίστηκαν σε 1/40 ασθενείς ο οποίος όμως δεν παρουσίαζε συμπτώματα απομυελίνωσης. Σε προηγούμενη μελέτη του εργαστηρίου, είχαν επίσης βρεθεί και αντισώματα έναντι της AQP4 σε ασθενείς με ΣΕΛ χωρίς όμως να έχουν εμφανίσει νευρολογικά συμπτώματα και απομυελίνωση. Στούς ορούς των ασθενών με ΑΦ εντοπίστηκαν αυτοαντισώματα έναντι της MOG σε 2 από τους 8, ενώ αντισώματα έναντι της AQP4 σε 1 από τους 8. Αντίστοιχα, κανείς από αυτούς τους ασθενείς δεν παρουσίαζε απομυελίνωση ή κάποια άλλη διαταραχή του νευρικού συστήματος. Η ύπαρξη αυτοαντισωμάτων έναντι της MOG και της AQP4 σε ασθενείς με λύκο και αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο, ίσως να αποτελεί προγνωστικό βιοδείκτη για την εμφάνιση νευρολογικής συμπτωματολογίας και το εύρημα χρήζει περαιτέρω διερεύνησης σε μεγαλύτερους αριθμούς ασθενών και από τα δύο νοσήματα.","abstract_has_math":false,"creators":["Κογιώνου Παρασκευή","Kogionou Paraskevi"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2018,"date_issued":"2018","date_published":"2018","updated_at":"2026-11-19T05:31:05Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2718564"],"render_values":[{"text":"uoadl:2718564","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2718564","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2718564","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2718564","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Κογιώνου Παρασκευή","Kogionou Paraskevi"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2018"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2718564","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2718564"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Τα αυτοάνοσα νοσήματα προσβάλουν όλο και αυξανόμενα ποσοστά του πληθυσμού και αυτό κάνει επιτακτική την ανάγκη για βελτιστοποίηση των θεραπευτικών αλγορίθμων αλλά και την αναζήτηση νέων βιοδεικτών που να οδηγούν στην καλύτερη διάγνωση αλλά και στην κατανόηση της παθοφυσιολογίας τους. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να αναζητήσει γενετικούς βιοδείκτες απόκρισης στην θεραπεία στο σύνδρομο του Δύσκαμπτου Ανθρώπου και ανασολογικούς βιοδείκτες που συσχετίζονται με την απομυελίνωση στα πλαίσια των συστηματικών αυτοάνοσων νοσημάτων. To Σύνδρομο του Δύσκαμπτου Ανθρώπου (Stiff Person Syndrome-SPS) είναι μία σποραδική, σπάνια νευρολογική διαταραχή, που συσχετίζεται με έναν μεγάλο αριθμό διαφορετικών αυτοαντισωμάτων, που στοχεύουν αντιγόνα που εκφράζονται αποκλειστικά στις ανασταλτικές συνάψεις του κεντρικού νευρικού συστήματος. Με βάση την αιτιοπαθογένεια του SPS έχουν αναπτυχθεί δύο κύριες θεραπευτικές προσεγγίσεις: α)Η χρήση φαρμάκων που ενισχύουν την παραγωγή του GABA και β)Η χρήση ανοσοτροποποιητικών ή ανοσοκατασταλτικών θεραπειών. Πιο συγκεκριμένα, θεραπείες που στοχεύουν τα CD20+ αντιγόνα επιφανείας των Β κυττάρων, χρησιμοποιώντας εξανθρωποποιημένα μονοκλωνικά αντισώματα, έχουν προταθεί ως προσέγγιση για τη ρύθμιση της αυτοδραστικότητας και της κλωνικής έκτπυξης των Β κυττάρων στο κεντρικό νευρικό σύστημα στο SPS, ενώ κάποιες μελέτες έχουν δείξει ότι το μονοκλωνικό αντίσωμα rituximab, φάνηκε να οδηγεί στην κλινική βελτίωση του συνδρόμου. Άλλες μελέτες έδειξαν το rituximab φάνηκε αναποτελεσματικό. Ο κύριος μηχανισμός με τον οποίο το rituximab καταστρέφει τα CD20+ Β κύτταρα, είναι η κυτταροτοξικότητα που εξαρτάται από αντισώματα, που διαμεσολαβείται από τους υποδοχείς των ΙgG (FcγR). Nουκλεοτιδικοί πολυμορφισμοί στα γονίδια FCGR3A και FCGR2A, που κωδικοποιούν τους υποδοχείς FcγRIIIa και FcγRIIa αντίστοιχα, μεταβάλλουν τη συγγένεια των υποδοχέων και έχουν συσχετιστεί με απόκριση στο rituximab σε διάφορες αυτοάνοσες και αιματολογικές ασθένειες. Ασθενείς που έχουν υποδοχείς υψηλής συγγένειας αποκρίνονται καλύτερα στη θεραπεία συγκριτικά με αυτούς που έχουν υποδοχείς χαμηλής συγγένειας. Στο πρώτο μέρος της παρούσας εργασίας εξετάσαμε τους γονοτύπους μίας κοόρτης ασθενών με SPS, όπου μία υποομάδα είχε συμμετάσχει σε μία κλινική μελέτη, με χρήση και εικονικού φαρμάκου (placebo), απόκρισης ή μη στο rituximab. Η υπόθεσή μας ήταν ότι οι ασθενείς της μελέτης που ανταποκρίθηκαν στο συγκεκριμένο φάρμακο διαθέτουν τους υποδοχείς Fcγ υψηλής συγγένειας, σε σχέση με αυτούς που δεν ανταποκρίθηκαν. Οι ασθενείς με SPS που εξετάστηκαν ως προς τους πολυμορφισμούς για τα γονίδια FCGR2A και FCGR3A παρουσίασαν τόσο ομοζυγωτία για τον πολυμορφισμό όσο και ετεροζυγωτία. Για τον πολυμορφισμό στο γονίδιο FCGR3A, βρέθηκε ότι οι ασθενείς που ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία, είχαν γονότυπο V/V, F/V, F/F, γεγονός που υποδηλώνει ότι η απόκριση στο φάρμακο δεν συσχετίζεται με το γονότυπο των ασθενών για το συγκεκριμένο γονίδιο. Για τον πολυμορφισμό στο γονίδιο FCGR2A, βρέθηκε ότι οι ασθενείς που ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία με rituximab είχαν γονότυπο Η/R, ο οποίος όμως ήταν ο συχνότερος πολυμορφισμός και στις υπόλοιπες ομάδες, δηλαδή και σε αυτούς που δεν ανταποκρίθηκαν, πήραν placebo ή εξετάστηκαν ως υγιείς. Αυτό δεν αποκλείει το ότι ο συγκεκριμένος πολυμορφισμός που σχετίζεται με τον υποδοχέα υψηλής συγγένειας, ενδεχομένως έχει ρόλο στην απόκριση στο φάρμακο. H γλυκοπρωτεΐνη των ολιγοδενδροκυττάρων και της μυελίνης (MOG) έχει μελετηθεί ως αυτοαντιγόνο-στόχος σε απομυελυνωτικά νοσήματα του κεντρικού νευρικού συστήματος,όπως η Παιδιατρική Πολλαπλή Σκλήρυνση. Αντίστοιχα, τα αντισώματα έναντι του αστροκυτταρικού διαύλου νερού, ακουαπορίνης-4 (ΑQP4) είναι παθογενετικά σε πολλές αυτοάνοσες απομυελινωτικές διαταραχές, όπως η νόσος Devic (οπτική νευρομυελίτιδα). Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) και το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο (ΑΦ) είναι δύο αυτοάνοσες διαταραχές, που χαρακτηρίζονται από υπερδιέγερση του ανοσοποιητικού συστήματος, με υπερπαραγωγή αντισωμάτων έναντι ποικίλων αντιγονικών στόχων. Σε προηγούμενες μελέτες άλλων ομάδων αλλά και του εργαστηρίου, έχει βρεθεί ότι ασθενείς με ΣΕΛ και απομυελίνωση, είχαν αντισώματα έναντι της ΑQP-4. Πραγματοποιήθηκε έλεγχος σε ασθενείς με ΣΕΛ, για να ελέγξουμε αν παρουσιάζουν αντισώματα έναντι της MOG και σε ασθενείς με ΑΦ για την παρουσία αντισωμάτων έναντι MOG και ΑQP4. Στους ασθενείς με ΣΕΛ, χρησιμοποιώντας την μέθοδο cell-based assay για την ανεύρεση αντι-MOG αντισωμάτων, αυτά εντοπίστηκαν σε 1/40 ασθενείς ο οποίος όμως δεν παρουσίαζε συμπτώματα απομυελίνωσης. Σε προηγούμενη μελέτη του εργαστηρίου, είχαν επίσης βρεθεί και αντισώματα έναντι της AQP4 σε ασθενείς με ΣΕΛ χωρίς όμως να έχουν εμφανίσει νευρολογικά συμπτώματα και απομυελίνωση. Στούς ορούς των ασθενών με ΑΦ εντοπίστηκαν αυτοαντισώματα έναντι της MOG σε 2 από τους 8, ενώ αντισώματα έναντι της AQP4 σε 1 από τους 8. Αντίστοιχα, κανείς από αυτούς τους ασθενείς δεν παρουσίαζε απομυελίνωση ή κάποια άλλη διαταραχή του νευρικού συστήματος. Η ύπαρξη αυτοαντισωμάτων έναντι της MOG και της AQP4 σε ασθενείς με λύκο και αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο, ίσως να αποτελεί προγνωστικό βιοδείκτη για την εμφάνιση νευρολογικής συμπτωματολογίας και το εύρημα χρήζει περαιτέρω διερεύνησης σε μεγαλύτερους αριθμούς ασθενών και από τα δύο νοσήματα.","Stiff Person Syndrome (SPS) is a rare, disabling autoimmune CNS disorder, associated with a variety of autoantibodies that target antigens expressed in neurons of the brain and spinal cord, at synapses using the neurotransmitter gamma-aminobutyric acid (GABA). Based on the presumed pathogenesis of SPS, the two main therapeutic approaches are: 1)GABA-enhancing drugs and 2)immunomodulating or immunosuppressant agents. Anti-B cell therapies using humanized monoclonal antibodies directed against CD20+ cells, have been proposed as a rational approach to modulating autoreactive and clonally expanded B cells in the CNS in SPS. Several case reports have indicated that rituximab, a B-cell depleting monoclonal antibody, was well-tolerated and appeared to exert long-lasting clinical remissions, although circulating antibody titers did not decline, although in other studies rituximab was found to be ineffective overall. Rituximab is a mouse/human chimeric antibody that mediates complement-dependent cell lysis (CDCC) in the presence of human complement, and mainly antibody-dependent cellular cytotoxicity (ADCC), with human effector cells through Fcγ receptors of IgG. SNPs in the coding region of a gene, often result in amino acid changes that may alter the functioning of the affected proteins. Certain SNPs in the coding regions of the FCGR2A and FCGR3A genes appear to have clinical significance as they have been reported to correlate with responses to therapeutic mAbs. An important role for the FcγR phenotype, is indicated by the observation that effector cells from donors homozygous for FCGR3A 158 V (V/V) and FCGR2A 131 H(H/H) bound more IgG compared with cells from donors who were homozygous for FCGR3A 158 F (F/F) and FCGR2A 131 R(R/R). In our study, we tested the genotype of SPS patients, who were treated with rituximab and placebo and our aim was to identify whether they had response to rituximab are homozygous for FCGR3A 158 V and FCGR2A 131 H. They were homozygous V/V, homozygous F/F for FCGR3A gene and heterozygous F/V for FCGR2A gene accordingly. There is no correlation of FCGR3A and FCGR2A receptor with highest affinity and response to rituximab. Myelin oligodendrocyte glycoprotein (MOG) has been identified as a target of demyelinating autoantibodies in inflammatory demyelinating diseases of the CNS, such as paediatric multiple sclerosis. Anti-AQP4 antibodies are specific markers and pathogenetic factors for neuromyelitis optica (NMO) and NMO spectrum of disorders. Systemic lupus erythematosus (SLE) is a chronic, relapsing–remitting systemic autoimmune disease. Antiphospholipid syndrome (APS), is an autoimmune, hypercoagulable state caused by antiphospholipid antibodies. Pathogenic anti-AQP4 autoantibodies were found in SLE patients, without the development of any clinical or radiological signs of NMOSD. Cell-based immunoassays using MOG expressed in mammalian cells have demonstrated the presence of MOG and AQP-4 antibodies in SLE and APS patients with any sign of demyelination and neurological symptoms. 40 SLE patients were screened and 1 was seropositive for MOG autoantibodies. Also, 8 APS patients were screened and they were 2 seropotive for MOG and 1 seropositive for AQP-4 autoantibodies. Anti-AQP4 and anti-MOG antibodies from non neurological SLE and APS patients can persist and although they induce complement-mediated astrocytic cytotoxicity, they do not cause disease."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μελέτη Βιοδεικτών στα αυτοάνοσα νευρολογικά νοσήματα"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Κογιώνου Παρασκευή","Kogionou Paraskevi"],"dc:date":["2018"],"dc:description":["Τα αυτοάνοσα νοσήματα προσβάλουν όλο και αυξανόμενα ποσοστά του πληθυσμού και αυτό κάνει επιτακτική την ανάγκη για βελτιστοποίηση των θεραπευτικών αλγορίθμων αλλά και την αναζήτηση νέων βιοδεικτών που να οδηγούν στην καλύτερη διάγνωση αλλά και στην κατανόηση της παθοφυσιολογίας τους. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να αναζητήσει γενετικούς βιοδείκτες απόκρισης στην θεραπεία στο σύνδρομο του Δύσκαμπτου Ανθρώπου και ανασολογικούς βιοδείκτες που συσχετίζονται με την απομυελίνωση στα πλαίσια των συστηματικών αυτοάνοσων νοσημάτων. To Σύνδρομο του Δύσκαμπτου Ανθρώπου (Stiff Person Syndrome-SPS) είναι μία σποραδική, σπάνια νευρολογική διαταραχή, που συσχετίζεται με έναν μεγάλο αριθμό διαφορετικών αυτοαντισωμάτων, που στοχεύουν αντιγόνα που εκφράζονται αποκλειστικά στις ανασταλτικές συνάψεις του κεντρικού νευρικού συστήματος. Με βάση την αιτιοπαθογένεια του SPS έχουν αναπτυχθεί δύο κύριες θεραπευτικές προσεγγίσεις: α)Η χρήση φαρμάκων που ενισχύουν την παραγωγή του GABA και β)Η χρήση ανοσοτροποποιητικών ή ανοσοκατασταλτικών θεραπειών. Πιο συγκεκριμένα, θεραπείες που στοχεύουν τα CD20+ αντιγόνα επιφανείας των Β κυττάρων, χρησιμοποιώντας εξανθρωποποιημένα μονοκλωνικά αντισώματα, έχουν προταθεί ως προσέγγιση για τη ρύθμιση της αυτοδραστικότητας και της κλωνικής έκτπυξης των Β κυττάρων στο κεντρικό νευρικό σύστημα στο SPS, ενώ κάποιες μελέτες έχουν δείξει ότι το μονοκλωνικό αντίσωμα rituximab, φάνηκε να οδηγεί στην κλινική βελτίωση του συνδρόμου. Άλλες μελέτες έδειξαν το rituximab φάνηκε αναποτελεσματικό. Ο κύριος μηχανισμός με τον οποίο το rituximab καταστρέφει τα CD20+ Β κύτταρα, είναι η κυτταροτοξικότητα που εξαρτάται από αντισώματα, που διαμεσολαβείται από τους υποδοχείς των ΙgG (FcγR). Nουκλεοτιδικοί πολυμορφισμοί στα γονίδια FCGR3A και FCGR2A, που κωδικοποιούν τους υποδοχείς FcγRIIIa και FcγRIIa αντίστοιχα, μεταβάλλουν τη συγγένεια των υποδοχέων και έχουν συσχετιστεί με απόκριση στο rituximab σε διάφορες αυτοάνοσες και αιματολογικές ασθένειες. Ασθενείς που έχουν υποδοχείς υψηλής συγγένειας αποκρίνονται καλύτερα στη θεραπεία συγκριτικά με αυτούς που έχουν υποδοχείς χαμηλής συγγένειας. Στο πρώτο μέρος της παρούσας εργασίας εξετάσαμε τους γονοτύπους μίας κοόρτης ασθενών με SPS, όπου μία υποομάδα είχε συμμετάσχει σε μία κλινική μελέτη, με χρήση και εικονικού φαρμάκου (placebo), απόκρισης ή μη στο rituximab. Η υπόθεσή μας ήταν ότι οι ασθενείς της μελέτης που ανταποκρίθηκαν στο συγκεκριμένο φάρμακο διαθέτουν τους υποδοχείς Fcγ υψηλής συγγένειας, σε σχέση με αυτούς που δεν ανταποκρίθηκαν. Οι ασθενείς με SPS που εξετάστηκαν ως προς τους πολυμορφισμούς για τα γονίδια FCGR2A και FCGR3A παρουσίασαν τόσο ομοζυγωτία για τον πολυμορφισμό όσο και ετεροζυγωτία. Για τον πολυμορφισμό στο γονίδιο FCGR3A, βρέθηκε ότι οι ασθενείς που ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία, είχαν γονότυπο V/V, F/V, F/F, γεγονός που υποδηλώνει ότι η απόκριση στο φάρμακο δεν συσχετίζεται με το γονότυπο των ασθενών για το συγκεκριμένο γονίδιο. Για τον πολυμορφισμό στο γονίδιο FCGR2A, βρέθηκε ότι οι ασθενείς που ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία με rituximab είχαν γονότυπο Η/R, ο οποίος όμως ήταν ο συχνότερος πολυμορφισμός και στις υπόλοιπες ομάδες, δηλαδή και σε αυτούς που δεν ανταποκρίθηκαν, πήραν placebo ή εξετάστηκαν ως υγιείς. Αυτό δεν αποκλείει το ότι ο συγκεκριμένος πολυμορφισμός που σχετίζεται με τον υποδοχέα υψηλής συγγένειας, ενδεχομένως έχει ρόλο στην απόκριση στο φάρμακο. H γλυκοπρωτεΐνη των ολιγοδενδροκυττάρων και της μυελίνης (MOG) έχει μελετηθεί ως αυτοαντιγόνο-στόχος σε απομυελυνωτικά νοσήματα του κεντρικού νευρικού συστήματος,όπως η Παιδιατρική Πολλαπλή Σκλήρυνση. Αντίστοιχα, τα αντισώματα έναντι του αστροκυτταρικού διαύλου νερού, ακουαπορίνης-4 (ΑQP4) είναι παθογενετικά σε πολλές αυτοάνοσες απομυελινωτικές διαταραχές, όπως η νόσος Devic (οπτική νευρομυελίτιδα). Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) και το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο (ΑΦ) είναι δύο αυτοάνοσες διαταραχές, που χαρακτηρίζονται από υπερδιέγερση του ανοσοποιητικού συστήματος, με υπερπαραγωγή αντισωμάτων έναντι ποικίλων αντιγονικών στόχων. Σε προηγούμενες μελέτες άλλων ομάδων αλλά και του εργαστηρίου, έχει βρεθεί ότι ασθενείς με ΣΕΛ και απομυελίνωση, είχαν αντισώματα έναντι της ΑQP-4. Πραγματοποιήθηκε έλεγχος σε ασθενείς με ΣΕΛ, για να ελέγξουμε αν παρουσιάζουν αντισώματα έναντι της MOG και σε ασθενείς με ΑΦ για την παρουσία αντισωμάτων έναντι MOG και ΑQP4. Στους ασθενείς με ΣΕΛ, χρησιμοποιώντας την μέθοδο cell-based assay για την ανεύρεση αντι-MOG αντισωμάτων, αυτά εντοπίστηκαν σε 1/40 ασθενείς ο οποίος όμως δεν παρουσίαζε συμπτώματα απομυελίνωσης. Σε προηγούμενη μελέτη του εργαστηρίου, είχαν επίσης βρεθεί και αντισώματα έναντι της AQP4 σε ασθενείς με ΣΕΛ χωρίς όμως να έχουν εμφανίσει νευρολογικά συμπτώματα και απομυελίνωση. Στούς ορούς των ασθενών με ΑΦ εντοπίστηκαν αυτοαντισώματα έναντι της MOG σε 2 από τους 8, ενώ αντισώματα έναντι της AQP4 σε 1 από τους 8. Αντίστοιχα, κανείς από αυτούς τους ασθενείς δεν παρουσίαζε απομυελίνωση ή κάποια άλλη διαταραχή του νευρικού συστήματος. Η ύπαρξη αυτοαντισωμάτων έναντι της MOG και της AQP4 σε ασθενείς με λύκο και αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο, ίσως να αποτελεί προγνωστικό βιοδείκτη για την εμφάνιση νευρολογικής συμπτωματολογίας και το εύρημα χρήζει περαιτέρω διερεύνησης σε μεγαλύτερους αριθμούς ασθενών και από τα δύο νοσήματα.","Stiff Person Syndrome (SPS) is a rare, disabling autoimmune CNS disorder, associated with a variety of autoantibodies that target antigens expressed in neurons of the brain and spinal cord, at synapses using the neurotransmitter gamma-aminobutyric acid (GABA). Based on the presumed pathogenesis of SPS, the two main therapeutic approaches are: 1)GABA-enhancing drugs and 2)immunomodulating or immunosuppressant agents. Anti-B cell therapies using humanized monoclonal antibodies directed against CD20+ cells, have been proposed as a rational approach to modulating autoreactive and clonally expanded B cells in the CNS in SPS. Several case reports have indicated that rituximab, a B-cell depleting monoclonal antibody, was well-tolerated and appeared to exert long-lasting clinical remissions, although circulating antibody titers did not decline, although in other studies rituximab was found to be ineffective overall. Rituximab is a mouse/human chimeric antibody that mediates complement-dependent cell lysis (CDCC) in the presence of human complement, and mainly antibody-dependent cellular cytotoxicity (ADCC), with human effector cells through Fcγ receptors of IgG. SNPs in the coding region of a gene, often result in amino acid changes that may alter the functioning of the affected proteins. Certain SNPs in the coding regions of the FCGR2A and FCGR3A genes appear to have clinical significance as they have been reported to correlate with responses to therapeutic mAbs. An important role for the FcγR phenotype, is indicated by the observation that effector cells from donors homozygous for FCGR3A 158 V (V/V) and FCGR2A 131 H(H/H) bound more IgG compared with cells from donors who were homozygous for FCGR3A 158 F (F/F) and FCGR2A 131 R(R/R). In our study, we tested the genotype of SPS patients, who were treated with rituximab and placebo and our aim was to identify whether they had response to rituximab are homozygous for FCGR3A 158 V and FCGR2A 131 H. They were homozygous V/V, homozygous F/F for FCGR3A gene and heterozygous F/V for FCGR2A gene accordingly. There is no correlation of FCGR3A and FCGR2A receptor with highest affinity and response to rituximab. Myelin oligodendrocyte glycoprotein (MOG) has been identified as a target of demyelinating autoantibodies in inflammatory demyelinating diseases of the CNS, such as paediatric multiple sclerosis. Anti-AQP4 antibodies are specific markers and pathogenetic factors for neuromyelitis optica (NMO) and NMO spectrum of disorders. Systemic lupus erythematosus (SLE) is a chronic, relapsing–remitting systemic autoimmune disease. Antiphospholipid syndrome (APS), is an autoimmune, hypercoagulable state caused by antiphospholipid antibodies. Pathogenic anti-AQP4 autoantibodies were found in SLE patients, without the development of any clinical or radiological signs of NMOSD. Cell-based immunoassays using MOG expressed in mammalian cells have demonstrated the presence of MOG and AQP-4 antibodies in SLE and APS patients with any sign of demyelination and neurological symptoms. 40 SLE patients were screened and 1 was seropositive for MOG autoantibodies. Also, 8 APS patients were screened and they were 2 seropotive for MOG and 1 seropositive for AQP-4 autoantibodies. Anti-AQP4 and anti-MOG antibodies from non neurological SLE and APS patients can persist and although they induce complement-mediated astrocytic cytotoxicity, they do not cause disease."],"dc:identifier":["uoadl:2718564","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2718564"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Μελέτη Βιοδεικτών στα αυτοάνοσα νευρολογικά νοσήματα"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:31:05Z"}