{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2751465"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2751465","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μεθοδολογία εκτίμησης του μεγέθους δύσκολα προσεγγίσιμων πληθυσμών με εφαρμογή στον πληθυσμό των χρηστών ενδοφλεβίων ναρκωτικών στην Αθήνα.","abstract":"Τίτλος: Μεθοδολογία εκτίμησης του μεγέθους δύσκολα προσεγγίσιμων πληθυσμών με εφαρμογή στον πληθυσμό των χρηστών ενδοφλεβίων ναρκωτικών στην Αθήνα. Υπόβαθρο: Η γνώση του μεγέθους του πληθυσμού των χρηστών ενέσιμων ναρκωτικών (ΧΕΝ) είναι απαραίτητη για το σχεδιασμό προγραμμάτων δημόσιας υγείας, την εκτίμηση της κάλυψης των προγραμμάτων μείωσης της βλάβης καθώς και του φορτίου των λοιμωδών νοσημάτων σε αυτό τον πληθυσμό. Η εκτίμηση είναι δύσκολη, καθώς οι ΧΕΝ θεωρούνται δύσκολα προσεγγίσιμος πληθυσμός (hard-to-reach population). Στην Ελλάδα υπάρχουν εκτιμήσεις σε ετήσια βάση που προκύπτουν από την εφαρμογή της μεθόδου σύλληψης-επανασύλληψης σε δεδομένα χρηστών που προσεγγίζουν προγράμματα θεραπείας για τα ναρκωτικά (εκτιμήσεις Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά). Στόχος της παρούσας διπλωματικής είναι: 1) η ανασκόπηση των μεθόδων που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση του μεγέθους δύσκολα προσεγγίσιμων πληθυσμών, και 2) η εφαρμογή των μεθόδων στην εκτίμηση του μεγέθους του πληθυσμού των ΧΕΝ στην Αθήνα αξιοποιώντας δεδομένα από ενεργούς ΧΕΝ που συμμετείχαν σε πρόγραμμα που πραγματοποιήθηκε στον πληθυσμό στη διάρκεια της επιδημίας HIV την περίοδο 2012-2013. Μέθοδοι: Η μέθοδος που χρησιμοποιείται κατά κύριο λόγο για την εκτίμηση του μεγέθους δύσκολα προσεγγίσιμων πληθυσμών είναι η μέθοδος σύλληψης-επανασύλληψης (capturemethod). Ανάλογα με τη διαθεσιμότητα δεδομένων, άλλες μέθοδοι μπορούν να χρησιμο- ποιηθούν συμπληρωματικά όπως η πολλαπλασιαστική μέθοδος (multiplier method). Στην εφαρμογή της παρούσας διπλωματικής, χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα από το πρόγραμμα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ. Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ πραγματοποιήθηκε σε 5 διαδοχικούς κύκλους δειγ- ματοληψίας κατευθυνόμενης από τον αποκρινόμενο (Respondent-Driven Sampling). Οι συμμετέχοντες είχαν ιστορικό ενέσιμης χρήση ναρκωτικών ουσιών τους τελευταίους 12 μήνες και στο πλαίσιο του προγράμματος ελέγχονταν για HIV και συμμετείχαν σε συνέντευξη με δομημένο ερωτηματολόγιο. Χρησιμοποιήθηκαν δύο μέθοδοι για την εκτίμηση του μεγέθους του πληθυσμού-στόχου: 1) η μέθοδος της σύλληψης-επανασύλληψης με πέντε πηγές (οι πέντε κύκλοι του ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ) και 2) η πολλαπλασιαστική μέθοδος σε δεδομένα επιπολασμού HIV και αριθμού δηλωθέντων κρουσμάτων HIV. Στη μέθοδο σύλληψης-επανασύλληψης, χρησιμοποιήθηκε λογαριθμογραμμικό μοντέλο για να εκτιμηθεί το μέγεθος του πληθυσμού-στόχου και για να ελεγχθεί η εξάρτηση μεταξύ των πηγών. Για την επιλογή μοντέλου χρησιμοποιήθηκε το Akaike και το Bayesian κριτήριο πληροφορίας. Οι εκτιμήσεις συγκρίθηκαν με τις εκτιμήσεις του ΕΚΤΕΠΝ, όταν αυτό ήταν εφικτό. Για την πολλαπλασιαστική μέθοδο χρησιμοποιήθηκαν τα δηλωθέντα κρούσματα HIV μεταξύ των ΧΕΝ από το 2009 έως το 2013 και ο επιπολασμός της HIV λοίμωξης στον αντίστοιχο πληθυσμό, όπως εκτιμήθηκε από το πρόγραμμα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ (ο επιπολασμός του HIV ήταν αμελητέος πριν το 2009). Αποτελέσματα: Ο εκτιμώμενος αριθμός ΧΕΝ με κύρια ουσία χρήσης την ηρωίνη τους τελευταίους 12 μήνες ήταν 4.731 για το έτος 2013 (95% ΔΕ: 4.175–5.287). Ο αριθμός των ΧΕΝ με χρήση τον τελευταίο μήνα ήταν 4.367 (95% ΔΕ: 3.893–4.840) και κυμαινόταν από 4.146 έως 4.325 ανάλογα με τις συμμεταβλητές που συμπεριλήφθηκαν στο μοντέλο. Το συνολικό εκτιμώμενο μέγεθος του πληθυσμού από την πολλαπλασιαστική μέθοδο ήταν 6.964 (95% ΔΕ: 6.455 – 7.559). Σε σχέση με την αντίστοιχη εκτίμηση από δεδομένα θεραπευτικών προγραμμάτων, η εκτίμηση του αριθμού ΧΕΝ με χρήση τον τελευταίο μήνα το έτος 2013 ήταν περίπου διπλάσια (4.367 έναντι 1.956, αντίστοιχα). Με βάση αυτό το μέγεθος πληθυσμού, η κάλυψη των προγραμμάτων διανομής συρίγγων στην Αθήνα για το 2013 εκτιμάται σε 97 σύριγγες/ΧΕΝ/έτος έναντι 216 σύριγγες/ΧΕΝ/έτος με βάση την εκτίμηση από δεδομένα θεραπευτικών προγραμμάτων. Συμπεράσματα: Η εφαρμογή της μεθόδου σύλληψης-επανασύλληψης στα δεδομένα του ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ οδήγησε σε υψηλότερη εκτίμηση του αριθμού των ΧΕΝ με κύρια ουσία χρήσης την ηρωίνη τον τελευταίο μήνα στην Αθήνα σε σχέση με τις εκτιμήσεις που προκύπτουν από δεδομένα χρηστών που προσεγγίζουν προγράμματα θεραπείας για τα ναρκωτικά. Κατά συνέπεια, η κάλυψη των προγραμμάτων μείωσης της βλάβης στον πληθυσμό αυτό (προγράμματα διανομής συρίγγων και υποκατάστασης με οπιοειδή) αναμένεται να είναι χαμηλότερη και οι ανάγκες για τη μείωση του φορτίου των λοιμωδών νοσημάτων αυξημένες.","abstract_html":"Τίτλος: Μεθοδολογία εκτίμησης του μεγέθους δύσκολα προσεγγίσιμων πληθυσμών με εφαρμογή στον πληθυσμό των χρηστών ενδοφλεβίων ναρκωτικών στην Αθήνα. Υπόβαθρο: Η γνώση του μεγέθους του πληθυσμού των χρηστών ενέσιμων ναρκωτικών (ΧΕΝ) είναι απαραίτητη για το σχεδιασμό προγραμμάτων δημόσιας υγείας, την εκτίμηση της κάλυψης των προγραμμάτων μείωσης της βλάβης καθώς και του φορτίου των λοιμωδών νοσημάτων σε αυτό τον πληθυσμό. Η εκτίμηση είναι δύσκολη, καθώς οι ΧΕΝ θεωρούνται δύσκολα προσεγγίσιμος πληθυσμός (hard-to-reach population). Στην Ελλάδα υπάρχουν εκτιμήσεις σε ετήσια βάση που προκύπτουν από την εφαρμογή της μεθόδου σύλληψης-επανασύλληψης σε δεδομένα χρηστών που προσεγγίζουν προγράμματα θεραπείας για τα ναρκωτικά (εκτιμήσεις Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά). Στόχος της παρούσας διπλωματικής είναι: 1) η ανασκόπηση των μεθόδων που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση του μεγέθους δύσκολα προσεγγίσιμων πληθυσμών, και 2) η εφαρμογή των μεθόδων στην εκτίμηση του μεγέθους του πληθυσμού των ΧΕΝ στην Αθήνα αξιοποιώντας δεδομένα από ενεργούς ΧΕΝ που συμμετείχαν σε πρόγραμμα που πραγματοποιήθηκε στον πληθυσμό στη διάρκεια της επιδημίας HIV την περίοδο 2012-2013. Μέθοδοι: Η μέθοδος που χρησιμοποιείται κατά κύριο λόγο για την εκτίμηση του μεγέθους δύσκολα προσεγγίσιμων πληθυσμών είναι η μέθοδος σύλληψης-επανασύλληψης (capturemethod). Ανάλογα με τη διαθεσιμότητα δεδομένων, άλλες μέθοδοι μπορούν να χρησιμο- ποιηθούν συμπληρωματικά όπως η πολλαπλασιαστική μέθοδος (multiplier method). Στην εφαρμογή της παρούσας διπλωματικής, χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα από το πρόγραμμα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ. Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ πραγματοποιήθηκε σε 5 διαδοχικούς κύκλους δειγ- ματοληψίας κατευθυνόμενης από τον αποκρινόμενο (Respondent-Driven Sampling). Οι συμμετέχοντες είχαν ιστορικό ενέσιμης χρήση ναρκωτικών ουσιών τους τελευταίους 12 μήνες και στο πλαίσιο του προγράμματος ελέγχονταν για HIV και συμμετείχαν σε συνέντευξη με δομημένο ερωτηματολόγιο. Χρησιμοποιήθηκαν δύο μέθοδοι για την εκτίμηση του μεγέθους του πληθυσμού-στόχου: 1) η μέθοδος της σύλληψης-επανασύλληψης με πέντε πηγές (οι πέντε κύκλοι του ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ) και 2) η πολλαπλασιαστική μέθοδος σε δεδομένα επιπολασμού HIV και αριθμού δηλωθέντων κρουσμάτων HIV. Στη μέθοδο σύλληψης-επανασύλληψης, χρησιμοποιήθηκε λογαριθμογραμμικό μοντέλο για να εκτιμηθεί το μέγεθος του πληθυσμού-στόχου και για να ελεγχθεί η εξάρτηση μεταξύ των πηγών. Για την επιλογή μοντέλου χρησιμοποιήθηκε το Akaike και το Bayesian κριτήριο πληροφορίας. Οι εκτιμήσεις συγκρίθηκαν με τις εκτιμήσεις του ΕΚΤΕΠΝ, όταν αυτό ήταν εφικτό. Για την πολλαπλασιαστική μέθοδο χρησιμοποιήθηκαν τα δηλωθέντα κρούσματα HIV μεταξύ των ΧΕΝ από το 2009 έως το 2013 και ο επιπολασμός της HIV λοίμωξης στον αντίστοιχο πληθυσμό, όπως εκτιμήθηκε από το πρόγραμμα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ (ο επιπολασμός του HIV ήταν αμελητέος πριν το 2009). Αποτελέσματα: Ο εκτιμώμενος αριθμός ΧΕΝ με κύρια ουσία χρήσης την ηρωίνη τους τελευταίους 12 μήνες ήταν 4.731 για το έτος 2013 (95% ΔΕ: 4.175–5.287). Ο αριθμός των ΧΕΝ με χρήση τον τελευταίο μήνα ήταν 4.367 (95% ΔΕ: 3.893–4.840) και κυμαινόταν από 4.146 έως 4.325 ανάλογα με τις συμμεταβλητές που συμπεριλήφθηκαν στο μοντέλο. Το συνολικό εκτιμώμενο μέγεθος του πληθυσμού από την πολλαπλασιαστική μέθοδο ήταν 6.964 (95% ΔΕ: 6.455 – 7.559). Σε σχέση με την αντίστοιχη εκτίμηση από δεδομένα θεραπευτικών προγραμμάτων, η εκτίμηση του αριθμού ΧΕΝ με χρήση τον τελευταίο μήνα το έτος 2013 ήταν περίπου διπλάσια (4.367 έναντι 1.956, αντίστοιχα). Με βάση αυτό το μέγεθος πληθυσμού, η κάλυψη των προγραμμάτων διανομής συρίγγων στην Αθήνα για το 2013 εκτιμάται σε 97 σύριγγες/ΧΕΝ/έτος έναντι 216 σύριγγες/ΧΕΝ/έτος με βάση την εκτίμηση από δεδομένα θεραπευτικών προγραμμάτων. Συμπεράσματα: Η εφαρμογή της μεθόδου σύλληψης-επανασύλληψης στα δεδομένα του ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ οδήγησε σε υψηλότερη εκτίμηση του αριθμού των ΧΕΝ με κύρια ουσία χρήσης την ηρωίνη τον τελευταίο μήνα στην Αθήνα σε σχέση με τις εκτιμήσεις που προκύπτουν από δεδομένα χρηστών που προσεγγίζουν προγράμματα θεραπείας για τα ναρκωτικά. Κατά συνέπεια, η κάλυψη των προγραμμάτων μείωσης της βλάβης στον πληθυσμό αυτό (προγράμματα διανομής συρίγγων και υποκατάστασης με οπιοειδή) αναμένεται να είναι χαμηλότερη και οι ανάγκες για τη μείωση του φορτίου των λοιμωδών νοσημάτων αυξημένες.","abstract_has_math":false,"creators":["Ρούσσος Σωτήριος","Roussos Sotirios"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2018,"date_issued":"2018","date_published":"2018","updated_at":"2026-11-19T05:31:14Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2751465"],"render_values":[{"text":"uoadl:2751465","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2751465","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2751465","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2751465","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Ρούσσος Σωτήριος","Roussos Sotirios"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2018"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2751465","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2751465"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Τίτλος: Μεθοδολογία εκτίμησης του μεγέθους δύσκολα προσεγγίσιμων πληθυσμών με εφαρμογή στον πληθυσμό των χρηστών ενδοφλεβίων ναρκωτικών στην Αθήνα. Υπόβαθρο: Η γνώση του μεγέθους του πληθυσμού των χρηστών ενέσιμων ναρκωτικών (ΧΕΝ) είναι απαραίτητη για το σχεδιασμό προγραμμάτων δημόσιας υγείας, την εκτίμηση της κάλυψης των προγραμμάτων μείωσης της βλάβης καθώς και του φορτίου των λοιμωδών νοσημάτων σε αυτό τον πληθυσμό. Η εκτίμηση είναι δύσκολη, καθώς οι ΧΕΝ θεωρούνται δύσκολα προσεγγίσιμος πληθυσμός (hard-to-reach population). Στην Ελλάδα υπάρχουν εκτιμήσεις σε ετήσια βάση που προκύπτουν από την εφαρμογή της μεθόδου σύλληψης-επανασύλληψης σε δεδομένα χρηστών που προσεγγίζουν προγράμματα θεραπείας για τα ναρκωτικά (εκτιμήσεις Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά). Στόχος της παρούσας διπλωματικής είναι: 1) η ανασκόπηση των μεθόδων που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση του μεγέθους δύσκολα προσεγγίσιμων πληθυσμών, και 2) η εφαρμογή των μεθόδων στην εκτίμηση του μεγέθους του πληθυσμού των ΧΕΝ στην Αθήνα αξιοποιώντας δεδομένα από ενεργούς ΧΕΝ που συμμετείχαν σε πρόγραμμα που πραγματοποιήθηκε στον πληθυσμό στη διάρκεια της επιδημίας HIV την περίοδο 2012-2013. Μέθοδοι: Η μέθοδος που χρησιμοποιείται κατά κύριο λόγο για την εκτίμηση του μεγέθους δύσκολα προσεγγίσιμων πληθυσμών είναι η μέθοδος σύλληψης-επανασύλληψης (capturemethod). Ανάλογα με τη διαθεσιμότητα δεδομένων, άλλες μέθοδοι μπορούν να χρησιμο- ποιηθούν συμπληρωματικά όπως η πολλαπλασιαστική μέθοδος (multiplier method). Στην εφαρμογή της παρούσας διπλωματικής, χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα από το πρόγραμμα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ. Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ πραγματοποιήθηκε σε 5 διαδοχικούς κύκλους δειγ- ματοληψίας κατευθυνόμενης από τον αποκρινόμενο (Respondent-Driven Sampling). Οι συμμετέχοντες είχαν ιστορικό ενέσιμης χρήση ναρκωτικών ουσιών τους τελευταίους 12 μήνες και στο πλαίσιο του προγράμματος ελέγχονταν για HIV και συμμετείχαν σε συνέντευξη με δομημένο ερωτηματολόγιο. Χρησιμοποιήθηκαν δύο μέθοδοι για την εκτίμηση του μεγέθους του πληθυσμού-στόχου: 1) η μέθοδος της σύλληψης-επανασύλληψης με πέντε πηγές (οι πέντε κύκλοι του ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ) και 2) η πολλαπλασιαστική μέθοδος σε δεδομένα επιπολασμού HIV και αριθμού δηλωθέντων κρουσμάτων HIV. Στη μέθοδο σύλληψης-επανασύλληψης, χρησιμοποιήθηκε λογαριθμογραμμικό μοντέλο για να εκτιμηθεί το μέγεθος του πληθυσμού-στόχου και για να ελεγχθεί η εξάρτηση μεταξύ των πηγών. Για την επιλογή μοντέλου χρησιμοποιήθηκε το Akaike και το Bayesian κριτήριο πληροφορίας. Οι εκτιμήσεις συγκρίθηκαν με τις εκτιμήσεις του ΕΚΤΕΠΝ, όταν αυτό ήταν εφικτό. Για την πολλαπλασιαστική μέθοδο χρησιμοποιήθηκαν τα δηλωθέντα κρούσματα HIV μεταξύ των ΧΕΝ από το 2009 έως το 2013 και ο επιπολασμός της HIV λοίμωξης στον αντίστοιχο πληθυσμό, όπως εκτιμήθηκε από το πρόγραμμα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ (ο επιπολασμός του HIV ήταν αμελητέος πριν το 2009). Αποτελέσματα: Ο εκτιμώμενος αριθμός ΧΕΝ με κύρια ουσία χρήσης την ηρωίνη τους τελευταίους 12 μήνες ήταν 4.731 για το έτος 2013 (95% ΔΕ: 4.175–5.287). Ο αριθμός των ΧΕΝ με χρήση τον τελευταίο μήνα ήταν 4.367 (95% ΔΕ: 3.893–4.840) και κυμαινόταν από 4.146 έως 4.325 ανάλογα με τις συμμεταβλητές που συμπεριλήφθηκαν στο μοντέλο. Το συνολικό εκτιμώμενο μέγεθος του πληθυσμού από την πολλαπλασιαστική μέθοδο ήταν 6.964 (95% ΔΕ: 6.455 – 7.559). Σε σχέση με την αντίστοιχη εκτίμηση από δεδομένα θεραπευτικών προγραμμάτων, η εκτίμηση του αριθμού ΧΕΝ με χρήση τον τελευταίο μήνα το έτος 2013 ήταν περίπου διπλάσια (4.367 έναντι 1.956, αντίστοιχα). Με βάση αυτό το μέγεθος πληθυσμού, η κάλυψη των προγραμμάτων διανομής συρίγγων στην Αθήνα για το 2013 εκτιμάται σε 97 σύριγγες/ΧΕΝ/έτος έναντι 216 σύριγγες/ΧΕΝ/έτος με βάση την εκτίμηση από δεδομένα θεραπευτικών προγραμμάτων. Συμπεράσματα: Η εφαρμογή της μεθόδου σύλληψης-επανασύλληψης στα δεδομένα του ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ οδήγησε σε υψηλότερη εκτίμηση του αριθμού των ΧΕΝ με κύρια ουσία χρήσης την ηρωίνη τον τελευταίο μήνα στην Αθήνα σε σχέση με τις εκτιμήσεις που προκύπτουν από δεδομένα χρηστών που προσεγγίζουν προγράμματα θεραπείας για τα ναρκωτικά. Κατά συνέπεια, η κάλυψη των προγραμμάτων μείωσης της βλάβης στον πληθυσμό αυτό (προγράμματα διανομής συρίγγων και υποκατάστασης με οπιοειδή) αναμένεται να είναι χαμηλότερη και οι ανάγκες για τη μείωση του φορτίου των λοιμωδών νοσημάτων αυξημένες.","Title: Methods to estimate the size of hard-to-reach populations with an application to the population of people who inject drugs in Athens. Background: Estimates of the population size of people who inject drugs (PWID) are important for designing public health programs, assessing the coverage of harm reduction services and the burden of infectious diseases. Estimation is difficult, as PWID are a hidden/ hard-to-reach population. In Greece, extant estimates are based on capture-recapture applied yearly to three drug treatment sources (estimation from the Greek Documentation and Monitoring Centre for Drugs). The aims of this thesis are: 1) to review methods for estimating the size of hard-to-reach populations, and 2) to apply these methods to estimate the size of PWID in Athens using data from a community-based program implemented during an HIV outbreak in this population in 2012-2013. Methods: The method used primarily for estimating the size of hard-to-reach populations is capture-recapture. Depending on the availability of data, other methods can be used such as the multiplier method. Data from the ARISTOTLE program were used in the thesis. The ARISTOTLE program was conducted in 5 consecutive Respondent-Driven Sampling (RDS) rounds. Participants had history of injecting drug use in the past 12 months and during the program they were tested for HIV and were interviewed with a structured questionnaire. Two methods for estimating the size of the target population were used: 1) Capture- recapture based on the five RDS rounds of ARISTOTLE program, 2) Multiplier method based on the number of newly diagnosed HIV cases and the estimated HIV prevalence. In the capture-recapture method, a log-linear model was used in order to estimate the target population and to control for dependency among sources. Both the Akaike and the Bayesian information criterion were used for model selection. The resulting estimates were compared with the existing estimates from treatment sources. For the multiplier method, the number of newly diagnosed cases of HIV among PWID reported to the national surveillance system during 2009 to 2013 and the prevalence of HIV infection as estimated by ARISTOTLE program were used (HIV prevalence was negligible before 2009). Results: The estimated number of PWID who reported heroin as the main substance of use during the last 12 months was 4,731 for 2013 (95% CI: 4,175-5,287). The number of persons with injecting drug use in the past month was 4,367 (95% CI: 3,893-4,840) and ranged from 4,146 to 4,325, depending on the covariates included in a model. The total size of the population as estimated by the multiplier method for the period 2009-2013 was 6,964 (95% CI: 6,455 - 7,559). The number of persons with injecting drug use in the past 30 days was two-fold higher compared to the existing estimate from drug treatment data (4,367 versus 1,956, respectively). The coverage of needle and syringe programs in Athens in 2013 is estimated to be 97 syringes/PWID/year when the revised estimate is used as denominator versus 216 syringes/PWID/year based on the existing population size estimate. Conclusions: The application of the capture-recapture method to ARISTOTLE data resulted to a higher estimate of the population size of PWID who injected drugs in the past months in Athens, compared to the existing estimates from drug treatment programs. Consequently, the coverage of harm-reduction programs in this population (syringe distribution and opioid substitution programs) is expected to be lower and needs to reduce the burden of infectious diseases are increased."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μεθοδολογία εκτίμησης του μεγέθους δύσκολα προσεγγίσιμων πληθυσμών με εφαρμογή στον πληθυσμό των χρηστών ενδοφλεβίων ναρκωτικών στην Αθήνα."]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Ρούσσος Σωτήριος","Roussos Sotirios"],"dc:date":["2018"],"dc:description":["Τίτλος: Μεθοδολογία εκτίμησης του μεγέθους δύσκολα προσεγγίσιμων πληθυσμών με εφαρμογή στον πληθυσμό των χρηστών ενδοφλεβίων ναρκωτικών στην Αθήνα. Υπόβαθρο: Η γνώση του μεγέθους του πληθυσμού των χρηστών ενέσιμων ναρκωτικών (ΧΕΝ) είναι απαραίτητη για το σχεδιασμό προγραμμάτων δημόσιας υγείας, την εκτίμηση της κάλυψης των προγραμμάτων μείωσης της βλάβης καθώς και του φορτίου των λοιμωδών νοσημάτων σε αυτό τον πληθυσμό. Η εκτίμηση είναι δύσκολη, καθώς οι ΧΕΝ θεωρούνται δύσκολα προσεγγίσιμος πληθυσμός (hard-to-reach population). Στην Ελλάδα υπάρχουν εκτιμήσεις σε ετήσια βάση που προκύπτουν από την εφαρμογή της μεθόδου σύλληψης-επανασύλληψης σε δεδομένα χρηστών που προσεγγίζουν προγράμματα θεραπείας για τα ναρκωτικά (εκτιμήσεις Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά). Στόχος της παρούσας διπλωματικής είναι: 1) η ανασκόπηση των μεθόδων που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση του μεγέθους δύσκολα προσεγγίσιμων πληθυσμών, και 2) η εφαρμογή των μεθόδων στην εκτίμηση του μεγέθους του πληθυσμού των ΧΕΝ στην Αθήνα αξιοποιώντας δεδομένα από ενεργούς ΧΕΝ που συμμετείχαν σε πρόγραμμα που πραγματοποιήθηκε στον πληθυσμό στη διάρκεια της επιδημίας HIV την περίοδο 2012-2013. Μέθοδοι: Η μέθοδος που χρησιμοποιείται κατά κύριο λόγο για την εκτίμηση του μεγέθους δύσκολα προσεγγίσιμων πληθυσμών είναι η μέθοδος σύλληψης-επανασύλληψης (capturemethod). Ανάλογα με τη διαθεσιμότητα δεδομένων, άλλες μέθοδοι μπορούν να χρησιμο- ποιηθούν συμπληρωματικά όπως η πολλαπλασιαστική μέθοδος (multiplier method). Στην εφαρμογή της παρούσας διπλωματικής, χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα από το πρόγραμμα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ. Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ πραγματοποιήθηκε σε 5 διαδοχικούς κύκλους δειγ- ματοληψίας κατευθυνόμενης από τον αποκρινόμενο (Respondent-Driven Sampling). Οι συμμετέχοντες είχαν ιστορικό ενέσιμης χρήση ναρκωτικών ουσιών τους τελευταίους 12 μήνες και στο πλαίσιο του προγράμματος ελέγχονταν για HIV και συμμετείχαν σε συνέντευξη με δομημένο ερωτηματολόγιο. Χρησιμοποιήθηκαν δύο μέθοδοι για την εκτίμηση του μεγέθους του πληθυσμού-στόχου: 1) η μέθοδος της σύλληψης-επανασύλληψης με πέντε πηγές (οι πέντε κύκλοι του ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ) και 2) η πολλαπλασιαστική μέθοδος σε δεδομένα επιπολασμού HIV και αριθμού δηλωθέντων κρουσμάτων HIV. Στη μέθοδο σύλληψης-επανασύλληψης, χρησιμοποιήθηκε λογαριθμογραμμικό μοντέλο για να εκτιμηθεί το μέγεθος του πληθυσμού-στόχου και για να ελεγχθεί η εξάρτηση μεταξύ των πηγών. Για την επιλογή μοντέλου χρησιμοποιήθηκε το Akaike και το Bayesian κριτήριο πληροφορίας. Οι εκτιμήσεις συγκρίθηκαν με τις εκτιμήσεις του ΕΚΤΕΠΝ, όταν αυτό ήταν εφικτό. Για την πολλαπλασιαστική μέθοδο χρησιμοποιήθηκαν τα δηλωθέντα κρούσματα HIV μεταξύ των ΧΕΝ από το 2009 έως το 2013 και ο επιπολασμός της HIV λοίμωξης στον αντίστοιχο πληθυσμό, όπως εκτιμήθηκε από το πρόγραμμα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ (ο επιπολασμός του HIV ήταν αμελητέος πριν το 2009). Αποτελέσματα: Ο εκτιμώμενος αριθμός ΧΕΝ με κύρια ουσία χρήσης την ηρωίνη τους τελευταίους 12 μήνες ήταν 4.731 για το έτος 2013 (95% ΔΕ: 4.175–5.287). Ο αριθμός των ΧΕΝ με χρήση τον τελευταίο μήνα ήταν 4.367 (95% ΔΕ: 3.893–4.840) και κυμαινόταν από 4.146 έως 4.325 ανάλογα με τις συμμεταβλητές που συμπεριλήφθηκαν στο μοντέλο. Το συνολικό εκτιμώμενο μέγεθος του πληθυσμού από την πολλαπλασιαστική μέθοδο ήταν 6.964 (95% ΔΕ: 6.455 – 7.559). Σε σχέση με την αντίστοιχη εκτίμηση από δεδομένα θεραπευτικών προγραμμάτων, η εκτίμηση του αριθμού ΧΕΝ με χρήση τον τελευταίο μήνα το έτος 2013 ήταν περίπου διπλάσια (4.367 έναντι 1.956, αντίστοιχα). Με βάση αυτό το μέγεθος πληθυσμού, η κάλυψη των προγραμμάτων διανομής συρίγγων στην Αθήνα για το 2013 εκτιμάται σε 97 σύριγγες/ΧΕΝ/έτος έναντι 216 σύριγγες/ΧΕΝ/έτος με βάση την εκτίμηση από δεδομένα θεραπευτικών προγραμμάτων. Συμπεράσματα: Η εφαρμογή της μεθόδου σύλληψης-επανασύλληψης στα δεδομένα του ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ οδήγησε σε υψηλότερη εκτίμηση του αριθμού των ΧΕΝ με κύρια ουσία χρήσης την ηρωίνη τον τελευταίο μήνα στην Αθήνα σε σχέση με τις εκτιμήσεις που προκύπτουν από δεδομένα χρηστών που προσεγγίζουν προγράμματα θεραπείας για τα ναρκωτικά. Κατά συνέπεια, η κάλυψη των προγραμμάτων μείωσης της βλάβης στον πληθυσμό αυτό (προγράμματα διανομής συρίγγων και υποκατάστασης με οπιοειδή) αναμένεται να είναι χαμηλότερη και οι ανάγκες για τη μείωση του φορτίου των λοιμωδών νοσημάτων αυξημένες.","Title: Methods to estimate the size of hard-to-reach populations with an application to the population of people who inject drugs in Athens. Background: Estimates of the population size of people who inject drugs (PWID) are important for designing public health programs, assessing the coverage of harm reduction services and the burden of infectious diseases. Estimation is difficult, as PWID are a hidden/ hard-to-reach population. In Greece, extant estimates are based on capture-recapture applied yearly to three drug treatment sources (estimation from the Greek Documentation and Monitoring Centre for Drugs). The aims of this thesis are: 1) to review methods for estimating the size of hard-to-reach populations, and 2) to apply these methods to estimate the size of PWID in Athens using data from a community-based program implemented during an HIV outbreak in this population in 2012-2013. Methods: The method used primarily for estimating the size of hard-to-reach populations is capture-recapture. Depending on the availability of data, other methods can be used such as the multiplier method. Data from the ARISTOTLE program were used in the thesis. The ARISTOTLE program was conducted in 5 consecutive Respondent-Driven Sampling (RDS) rounds. Participants had history of injecting drug use in the past 12 months and during the program they were tested for HIV and were interviewed with a structured questionnaire. Two methods for estimating the size of the target population were used: 1) Capture- recapture based on the five RDS rounds of ARISTOTLE program, 2) Multiplier method based on the number of newly diagnosed HIV cases and the estimated HIV prevalence. In the capture-recapture method, a log-linear model was used in order to estimate the target population and to control for dependency among sources. Both the Akaike and the Bayesian information criterion were used for model selection. The resulting estimates were compared with the existing estimates from treatment sources. For the multiplier method, the number of newly diagnosed cases of HIV among PWID reported to the national surveillance system during 2009 to 2013 and the prevalence of HIV infection as estimated by ARISTOTLE program were used (HIV prevalence was negligible before 2009). Results: The estimated number of PWID who reported heroin as the main substance of use during the last 12 months was 4,731 for 2013 (95% CI: 4,175-5,287). The number of persons with injecting drug use in the past month was 4,367 (95% CI: 3,893-4,840) and ranged from 4,146 to 4,325, depending on the covariates included in a model. The total size of the population as estimated by the multiplier method for the period 2009-2013 was 6,964 (95% CI: 6,455 - 7,559). The number of persons with injecting drug use in the past 30 days was two-fold higher compared to the existing estimate from drug treatment data (4,367 versus 1,956, respectively). The coverage of needle and syringe programs in Athens in 2013 is estimated to be 97 syringes/PWID/year when the revised estimate is used as denominator versus 216 syringes/PWID/year based on the existing population size estimate. Conclusions: The application of the capture-recapture method to ARISTOTLE data resulted to a higher estimate of the population size of PWID who injected drugs in the past months in Athens, compared to the existing estimates from drug treatment programs. Consequently, the coverage of harm-reduction programs in this population (syringe distribution and opioid substitution programs) is expected to be lower and needs to reduce the burden of infectious diseases are increased."],"dc:identifier":["uoadl:2751465","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2751465"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Μεθοδολογία εκτίμησης του μεγέθους δύσκολα προσεγγίσιμων πληθυσμών με εφαρμογή στον πληθυσμό των χρηστών ενδοφλεβίων ναρκωτικών στην Αθήνα."],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:31:14Z"}