{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2776296"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2776296","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Οι φιλοσοφικές αντιλήψεις του Albert Camus και του Κορνήλιου Καστοριάδη για την τέχνη και τον πολιτισμό","abstract":"Στην παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρώ να παρουσιάσω και να διερευνήσω τις έννοιες της τέχνης και του πολιτισμού μέσα από τη φιλοσοφική σκέψη και τα έργα δύο μεγάλων στοχαστών του 20ου αιώνα, του Albert Camus και του Κορνήλιου Καστοριάδη. Ειδικότερα, επιχειρείται να καταδειχθεί η γόνιμη επιρροή των αντιλήψεων του υστεροαναγεννησιακού φιλοσόφου Giordano Bruno, του οποίου το πρότυπο ενέπνευσε τον Camus στο έργο του: Επαναστατημένος Άνθρωπος, του Karl Marx, του Ρώσου συγγραφέα Leo Tolstoy, των φιλοσοφικών αντιλήψεων του Friedrich Nietzsche, του υπαρξισμού και κυρίως του Jean-Paul Sartre αλλά και των έργων τριών διαφορετικών δημιουργών, του συγγραφέα Franz Kafka, του λογοτέχνη, ποιητή και θεατρικού συγγραφέα Samuel Beckett και του θεατρικού συγγραφέα Eugène Ionesco, εκ των οποίων οι δύο τελευταίοι ήταν από τους επιφανέστερους εκπροσώπους της σχολής του θεάτρου του παραλόγου και άλλων συγγραφέων του 20ου αιώνα, όπως του William Faulkner και του Ernest Miller Hemingway. Τα έργα και οι αντιλήψεις όλων των παραπάνω συνέβαλαν στη διαμόρφωση ιδιαίτερων, ρηξικέλευθων και καινοτόμων φιλοσοφικών αντιλήψεων του Camus για την τέχνη και τον πολιτισμό. Στα τέσσερα πρώτα κεφάλαια του πρώτου μέρους παρουσιάζονται οι απόψεις του Albert Camus τόσο για την τέχνη όσο και για τον πολιτισμό. Αναφορικά με την τέχνη διερευνάται ιδιαίτερα ο ρόλος του καλλιτέχνη μέσα στις σύγχρονες κοινωνίες των πολιτικών κρίσεων, των πολεμικών συγκρούσεων και του υλικού ευδαιμονισμού, καθώς και το χρέος του καλλιτέχνη να παράγει έργο που θα ενισχύει τη συλλογικότητα και ταυτόχρονα που θα καταγγέλλει. Ο Camus απορρίπτει το δόγμα «η τέχνη για την τέχνη» και παράλληλα μέσω της έννοιας του παραλόγου την θέτει ως μέσο εξέγερσης έναντι στην καταπίεση που υπαγορεύει ο σύγχρονος τρόπος ζωής. Στη συνέχεια, μελετώνται οι απόψεις του Camus για τον σύγχρονό του ευρωπαϊκό πολιτισμό και τον βαθμό που αυτός μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε παγκόσμιο επίπεδο. Αν και όχι υπερβολικά αισιόδοξος, o αλγερινής καταγωγής Γάλλος φιλόσοφος, εν αντιθέσει με τους συνομιλητές του, εκφράζει την πεποίθηση πως, παρόλο που η Ευρώπη διέρχεται βαθιά πληγωμένη από τους δύο παγκόσμιους πολέμους που την στιγμάτισαν, υπάρχει ελπίδα εκ νέου πολιτισμικής δημιουργίας που θα προκύπτει κυρίως από την ουσιαστική προσέγγιση της εξέγερσης. Παρουσιάζεται η κύρια θέση του περί πλουραλισμού ως βασικού χαρακτηριστικού της ελευθερίας του ευρωπαϊκού πολιτισμού, που έχει ως αποτέλεσμα τις αντιθέσεις και τις αντιτιθέμενες αξίες, οι οποίες για να συνυπάρχουν ομαλά απαιτείται μια ατέρμονη διαλεκτική, απαλλαγμένη από τον όποιο απολυταρχισμό. Εξάλλου, τονίζεται η άποψη του Camus για την ανάγκη συνεργασίας των μεγάλων ιστορικών ευρωπαϊκών πόλεων, ώστε να δημιουργηθεί ένα πιο ευοίωνο μέλλον. Επιπλέον, γίνεται αναφορά στις επιπτώσεις του μηδενισμού του Nietzsche, στην απόρριψη εκ μέρους του Camus της υπερβολικής μηδενιστικής τάσης του Γερμανού Φιλοσόφου, αλλά και στην επίδραση του Karl Marx στη φιλοσοφική σκέψη του Camus. Στο δεύτερο μέρος και, πιο συγκεκριμένα, στα επόμενα πέντε κεφάλαια αναλύονται οι απόψεις του Κορνήλιου Καστοριάδη για την τέχνη και τον πολιτισμό. Και εδώ επιχειρείται να καταδειχθεί η γόνιμη επιρροή των αντιλήψεων του Αριστοτέλη, του Immanuel Kant, του Karl Marx και του Jacques Lacan, τόσο για την τέχνη όσο και για τον πολιτισμό στη σκέψη του Καστοριάδη. Ειδικότερα, αν και ο Καστοριάδης πιστεύει πως η σύγχρονη ευρωπαϊκή καλλιτεχνική παραγωγή υποπίπτει στην παγίδα της επανάληψης, είναι δυνατόν μέσα από το φαντασιακό να προκύψει πρωτότυπη καλλιτεχνική παραγωγή, εφόσον η υψηλή τέχνη αντιμετωπιστεί ως παράθυρο στο χάος. Όσον αφορά τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, παρά τον κοινωνικό κομφορμισμό που τον διακρίνει, είναι δυνατόν, μέσα από τον επαναπροσδιορισμό των αληθινών αξιών που πρέπει να συνιστούν μια κοινωνία, να δημιουργηθεί μια νέα πραγματικότητα. Ακολουθεί ένα ακόμα κεφάλαιο σύγκρισης των απόψεων του Camus και του Καστοριάδη με κοινό σημείο τη θέση που έχουν η εξέγερση και η επανάσταση αντιστοίχως στο έργο τους και την επακόλουθη αυτών κατάκτηση της επιδιωκόμενης αυτονομίας αλλά και το γεγονός ότι απομακρύνθηκαν αμφότεροι από τις αντιλήψεις του Marx, αν και αρχικά επηρεάστηκαν. Βασική διαφορά αποτελεί το γεγονός ότι η επανάσταση του Καστοριάδη χαρακτηρίζεται από ολότητα και καταργεί το παράλογο της ατομικής συνείδησης που αποτελεί την κινητήρια δύναμη της εξέγερσης του Camus. Γενικότερα, oι δύο φιλόσοφοι προσπάθησαν να επαναπροσδιορίσουν αξίες, οι οποίες έχουν τις ρίζες τους στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, όπως η αλήθεια, η ελευθερία, η δημοκρατία, η εξέγερση, η αυτονομία και το μέτρο και να τις προτείνουν ως οδούς διεξόδου από τη σύγχρονή τους πολιτισμική και ηθική κρίση. Ακολουθούν τα συμπεράσματα, καταλήγοντας στην κεντρική ιδέα πως η τέχνη για να είναι υψηλή ο καλλιτέχνης οφείλει να μην μιμείται την πραγματικότητα αλλά αυτή να αποτελεί πηγή έμπνευσης. Τέλος, ο σύγχρονος πολιτισμός, αν και εκφυλισμένος, διαθέτει ακόμα τα όπλα που θα μπορούσαν να τον οδηγήσουν σε αναγέννηση.","abstract_html":"Στην παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρώ να παρουσιάσω και να διερευνήσω τις έννοιες της τέχνης και του πολιτισμού μέσα από τη φιλοσοφική σκέψη και τα έργα δύο μεγάλων στοχαστών του 20ου αιώνα, του Albert Camus και του Κορνήλιου Καστοριάδη. Ειδικότερα, επιχειρείται να καταδειχθεί η γόνιμη επιρροή των αντιλήψεων του υστεροαναγεννησιακού φιλοσόφου Giordano Bruno, του οποίου το πρότυπο ενέπνευσε τον Camus στο έργο του: Επαναστατημένος Άνθρωπος, του Karl Marx, του Ρώσου συγγραφέα Leo Tolstoy, των φιλοσοφικών αντιλήψεων του Friedrich Nietzsche, του υπαρξισμού και κυρίως του Jean-Paul Sartre αλλά και των έργων τριών διαφορετικών δημιουργών, του συγγραφέα Franz Kafka, του λογοτέχνη, ποιητή και θεατρικού συγγραφέα Samuel Beckett και του θεατρικού συγγραφέα Eugène Ionesco, εκ των οποίων οι δύο τελευταίοι ήταν από τους επιφανέστερους εκπροσώπους της σχολής του θεάτρου του παραλόγου και άλλων συγγραφέων του 20ου αιώνα, όπως του William Faulkner και του Ernest Miller Hemingway. Τα έργα και οι αντιλήψεις όλων των παραπάνω συνέβαλαν στη διαμόρφωση ιδιαίτερων, ρηξικέλευθων και καινοτόμων φιλοσοφικών αντιλήψεων του Camus για την τέχνη και τον πολιτισμό. Στα τέσσερα πρώτα κεφάλαια του πρώτου μέρους παρουσιάζονται οι απόψεις του Albert Camus τόσο για την τέχνη όσο και για τον πολιτισμό. Αναφορικά με την τέχνη διερευνάται ιδιαίτερα ο ρόλος του καλλιτέχνη μέσα στις σύγχρονες κοινωνίες των πολιτικών κρίσεων, των πολεμικών συγκρούσεων και του υλικού ευδαιμονισμού, καθώς και το χρέος του καλλιτέχνη να παράγει έργο που θα ενισχύει τη συλλογικότητα και ταυτόχρονα που θα καταγγέλλει. Ο Camus απορρίπτει το δόγμα «η τέχνη για την τέχνη» και παράλληλα μέσω της έννοιας του παραλόγου την θέτει ως μέσο εξέγερσης έναντι στην καταπίεση που υπαγορεύει ο σύγχρονος τρόπος ζωής. Στη συνέχεια, μελετώνται οι απόψεις του Camus για τον σύγχρονό του ευρωπαϊκό πολιτισμό και τον βαθμό που αυτός μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε παγκόσμιο επίπεδο. Αν και όχι υπερβολικά αισιόδοξος, o αλγερινής καταγωγής Γάλλος φιλόσοφος, εν αντιθέσει με τους συνομιλητές του, εκφράζει την πεποίθηση πως, παρόλο που η Ευρώπη διέρχεται βαθιά πληγωμένη από τους δύο παγκόσμιους πολέμους που την στιγμάτισαν, υπάρχει ελπίδα εκ νέου πολιτισμικής δημιουργίας που θα προκύπτει κυρίως από την ουσιαστική προσέγγιση της εξέγερσης. Παρουσιάζεται η κύρια θέση του περί πλουραλισμού ως βασικού χαρακτηριστικού της ελευθερίας του ευρωπαϊκού πολιτισμού, που έχει ως αποτέλεσμα τις αντιθέσεις και τις αντιτιθέμενες αξίες, οι οποίες για να συνυπάρχουν ομαλά απαιτείται μια ατέρμονη διαλεκτική, απαλλαγμένη από τον όποιο απολυταρχισμό. Εξάλλου, τονίζεται η άποψη του Camus για την ανάγκη συνεργασίας των μεγάλων ιστορικών ευρωπαϊκών πόλεων, ώστε να δημιουργηθεί ένα πιο ευοίωνο μέλλον. Επιπλέον, γίνεται αναφορά στις επιπτώσεις του μηδενισμού του Nietzsche, στην απόρριψη εκ μέρους του Camus της υπερβολικής μηδενιστικής τάσης του Γερμανού Φιλοσόφου, αλλά και στην επίδραση του Karl Marx στη φιλοσοφική σκέψη του Camus. Στο δεύτερο μέρος και, πιο συγκεκριμένα, στα επόμενα πέντε κεφάλαια αναλύονται οι απόψεις του Κορνήλιου Καστοριάδη για την τέχνη και τον πολιτισμό. Και εδώ επιχειρείται να καταδειχθεί η γόνιμη επιρροή των αντιλήψεων του Αριστοτέλη, του Immanuel Kant, του Karl Marx και του Jacques Lacan, τόσο για την τέχνη όσο και για τον πολιτισμό στη σκέψη του Καστοριάδη. Ειδικότερα, αν και ο Καστοριάδης πιστεύει πως η σύγχρονη ευρωπαϊκή καλλιτεχνική παραγωγή υποπίπτει στην παγίδα της επανάληψης, είναι δυνατόν μέσα από το φαντασιακό να προκύψει πρωτότυπη καλλιτεχνική παραγωγή, εφόσον η υψηλή τέχνη αντιμετωπιστεί ως παράθυρο στο χάος. Όσον αφορά τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, παρά τον κοινωνικό κομφορμισμό που τον διακρίνει, είναι δυνατόν, μέσα από τον επαναπροσδιορισμό των αληθινών αξιών που πρέπει να συνιστούν μια κοινωνία, να δημιουργηθεί μια νέα πραγματικότητα. Ακολουθεί ένα ακόμα κεφάλαιο σύγκρισης των απόψεων του Camus και του Καστοριάδη με κοινό σημείο τη θέση που έχουν η εξέγερση και η επανάσταση αντιστοίχως στο έργο τους και την επακόλουθη αυτών κατάκτηση της επιδιωκόμενης αυτονομίας αλλά και το γεγονός ότι απομακρύνθηκαν αμφότεροι από τις αντιλήψεις του Marx, αν και αρχικά επηρεάστηκαν. Βασική διαφορά αποτελεί το γεγονός ότι η επανάσταση του Καστοριάδη χαρακτηρίζεται από ολότητα και καταργεί το παράλογο της ατομικής συνείδησης που αποτελεί την κινητήρια δύναμη της εξέγερσης του Camus. Γενικότερα, oι δύο φιλόσοφοι προσπάθησαν να επαναπροσδιορίσουν αξίες, οι οποίες έχουν τις ρίζες τους στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, όπως η αλήθεια, η ελευθερία, η δημοκρατία, η εξέγερση, η αυτονομία και το μέτρο και να τις προτείνουν ως οδούς διεξόδου από τη σύγχρονή τους πολιτισμική και ηθική κρίση. Ακολουθούν τα συμπεράσματα, καταλήγοντας στην κεντρική ιδέα πως η τέχνη για να είναι υψηλή ο καλλιτέχνης οφείλει να μην μιμείται την πραγματικότητα αλλά αυτή να αποτελεί πηγή έμπνευσης. Τέλος, ο σύγχρονος πολιτισμός, αν και εκφυλισμένος, διαθέτει ακόμα τα όπλα που θα μπορούσαν να τον οδηγήσουν σε αναγέννηση.","abstract_has_math":false,"creators":["Κεραμίδα Ειρήνη","Keramida Eirini"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2018,"date_issued":"2018","date_published":"2018","updated_at":"2026-11-19T05:31:42Z","subjects":["Φιλοσοφία- Ψυχολογία","Philosophy - Psychology"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2776296"],"render_values":[{"text":"uoadl:2776296","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2776296","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2776296","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2776296","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Κεραμίδα Ειρήνη","Keramida Eirini"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2018"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Φιλοσοφία- Ψυχολογία","Philosophy - Psychology"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2776296","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2776296"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Στην παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρώ να παρουσιάσω και να διερευνήσω τις έννοιες της τέχνης και του πολιτισμού μέσα από τη φιλοσοφική σκέψη και τα έργα δύο μεγάλων στοχαστών του 20ου αιώνα, του Albert Camus και του Κορνήλιου Καστοριάδη. Ειδικότερα, επιχειρείται να καταδειχθεί η γόνιμη επιρροή των αντιλήψεων του υστεροαναγεννησιακού φιλοσόφου Giordano Bruno, του οποίου το πρότυπο ενέπνευσε τον Camus στο έργο του: Επαναστατημένος Άνθρωπος, του Karl Marx, του Ρώσου συγγραφέα Leo Tolstoy, των φιλοσοφικών αντιλήψεων του Friedrich Nietzsche, του υπαρξισμού και κυρίως του Jean-Paul Sartre αλλά και των έργων τριών διαφορετικών δημιουργών, του συγγραφέα Franz Kafka, του λογοτέχνη, ποιητή και θεατρικού συγγραφέα Samuel Beckett και του θεατρικού συγγραφέα Eugène Ionesco, εκ των οποίων οι δύο τελευταίοι ήταν από τους επιφανέστερους εκπροσώπους της σχολής του θεάτρου του παραλόγου και άλλων συγγραφέων του 20ου αιώνα, όπως του William Faulkner και του Ernest Miller Hemingway. Τα έργα και οι αντιλήψεις όλων των παραπάνω συνέβαλαν στη διαμόρφωση ιδιαίτερων, ρηξικέλευθων και καινοτόμων φιλοσοφικών αντιλήψεων του Camus για την τέχνη και τον πολιτισμό. Στα τέσσερα πρώτα κεφάλαια του πρώτου μέρους παρουσιάζονται οι απόψεις του Albert Camus τόσο για την τέχνη όσο και για τον πολιτισμό. Αναφορικά με την τέχνη διερευνάται ιδιαίτερα ο ρόλος του καλλιτέχνη μέσα στις σύγχρονες κοινωνίες των πολιτικών κρίσεων, των πολεμικών συγκρούσεων και του υλικού ευδαιμονισμού, καθώς και το χρέος του καλλιτέχνη να παράγει έργο που θα ενισχύει τη συλλογικότητα και ταυτόχρονα που θα καταγγέλλει. Ο Camus απορρίπτει το δόγμα «η τέχνη για την τέχνη» και παράλληλα μέσω της έννοιας του παραλόγου την θέτει ως μέσο εξέγερσης έναντι στην καταπίεση που υπαγορεύει ο σύγχρονος τρόπος ζωής. Στη συνέχεια, μελετώνται οι απόψεις του Camus για τον σύγχρονό του ευρωπαϊκό πολιτισμό και τον βαθμό που αυτός μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε παγκόσμιο επίπεδο. Αν και όχι υπερβολικά αισιόδοξος, o αλγερινής καταγωγής Γάλλος φιλόσοφος, εν αντιθέσει με τους συνομιλητές του, εκφράζει την πεποίθηση πως, παρόλο που η Ευρώπη διέρχεται βαθιά πληγωμένη από τους δύο παγκόσμιους πολέμους που την στιγμάτισαν, υπάρχει ελπίδα εκ νέου πολιτισμικής δημιουργίας που θα προκύπτει κυρίως από την ουσιαστική προσέγγιση της εξέγερσης. Παρουσιάζεται η κύρια θέση του περί πλουραλισμού ως βασικού χαρακτηριστικού της ελευθερίας του ευρωπαϊκού πολιτισμού, που έχει ως αποτέλεσμα τις αντιθέσεις και τις αντιτιθέμενες αξίες, οι οποίες για να συνυπάρχουν ομαλά απαιτείται μια ατέρμονη διαλεκτική, απαλλαγμένη από τον όποιο απολυταρχισμό. Εξάλλου, τονίζεται η άποψη του Camus για την ανάγκη συνεργασίας των μεγάλων ιστορικών ευρωπαϊκών πόλεων, ώστε να δημιουργηθεί ένα πιο ευοίωνο μέλλον. Επιπλέον, γίνεται αναφορά στις επιπτώσεις του μηδενισμού του Nietzsche, στην απόρριψη εκ μέρους του Camus της υπερβολικής μηδενιστικής τάσης του Γερμανού Φιλοσόφου, αλλά και στην επίδραση του Karl Marx στη φιλοσοφική σκέψη του Camus. Στο δεύτερο μέρος και, πιο συγκεκριμένα, στα επόμενα πέντε κεφάλαια αναλύονται οι απόψεις του Κορνήλιου Καστοριάδη για την τέχνη και τον πολιτισμό. Και εδώ επιχειρείται να καταδειχθεί η γόνιμη επιρροή των αντιλήψεων του Αριστοτέλη, του Immanuel Kant, του Karl Marx και του Jacques Lacan, τόσο για την τέχνη όσο και για τον πολιτισμό στη σκέψη του Καστοριάδη. Ειδικότερα, αν και ο Καστοριάδης πιστεύει πως η σύγχρονη ευρωπαϊκή καλλιτεχνική παραγωγή υποπίπτει στην παγίδα της επανάληψης, είναι δυνατόν μέσα από το φαντασιακό να προκύψει πρωτότυπη καλλιτεχνική παραγωγή, εφόσον η υψηλή τέχνη αντιμετωπιστεί ως παράθυρο στο χάος. Όσον αφορά τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, παρά τον κοινωνικό κομφορμισμό που τον διακρίνει, είναι δυνατόν, μέσα από τον επαναπροσδιορισμό των αληθινών αξιών που πρέπει να συνιστούν μια κοινωνία, να δημιουργηθεί μια νέα πραγματικότητα. Ακολουθεί ένα ακόμα κεφάλαιο σύγκρισης των απόψεων του Camus και του Καστοριάδη με κοινό σημείο τη θέση που έχουν η εξέγερση και η επανάσταση αντιστοίχως στο έργο τους και την επακόλουθη αυτών κατάκτηση της επιδιωκόμενης αυτονομίας αλλά και το γεγονός ότι απομακρύνθηκαν αμφότεροι από τις αντιλήψεις του Marx, αν και αρχικά επηρεάστηκαν. Βασική διαφορά αποτελεί το γεγονός ότι η επανάσταση του Καστοριάδη χαρακτηρίζεται από ολότητα και καταργεί το παράλογο της ατομικής συνείδησης που αποτελεί την κινητήρια δύναμη της εξέγερσης του Camus. Γενικότερα, oι δύο φιλόσοφοι προσπάθησαν να επαναπροσδιορίσουν αξίες, οι οποίες έχουν τις ρίζες τους στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, όπως η αλήθεια, η ελευθερία, η δημοκρατία, η εξέγερση, η αυτονομία και το μέτρο και να τις προτείνουν ως οδούς διεξόδου από τη σύγχρονή τους πολιτισμική και ηθική κρίση. Ακολουθούν τα συμπεράσματα, καταλήγοντας στην κεντρική ιδέα πως η τέχνη για να είναι υψηλή ο καλλιτέχνης οφείλει να μην μιμείται την πραγματικότητα αλλά αυτή να αποτελεί πηγή έμπνευσης. Τέλος, ο σύγχρονος πολιτισμός, αν και εκφυλισμένος, διαθέτει ακόμα τα όπλα που θα μπορούσαν να τον οδηγήσουν σε αναγέννηση.","The present thesis attempts to present and investigate the concepts of art and culture through the philosophical thought and works of two great thinkers of the 20th century, Albert Camus and Cornelius Castoriadis. In particular, it attempts to demonstrate the fertile influence of Giordano Bruno’s perceptions, the Late Renaissance philosopher, whose model inspired Camus in his work: The Rebel: An Essay on Man in Revolt, of Karl Marx’s and Leo Tolstoy’s views, the latter the Russian writer, of Friedrich Nietzsche’s, of existentialism and especially of Jean-Paul Sartre’s philosophical perceptions, and of three different authors’ works, the writer’s Franz Kafka, the writer’s, poet’s and playwright’s Samuel Beckett and the theatrical writer’s Eugène Ionesco, the last two being among the foremost representatives of the theatre of the absurd, and of other 20th century writers’ works, such as William Faulkner and Ernest Miller Hemingway. Τhe works and the views of all the above have contributed to Camus’ unique, groundbreaking and innovative philosophical perceptions on art and culture. In particular, the first four chapters of the first part, present Albert Camus’ views regarding art and culture. Artist’s role in contemporary societies of political crisis, war conflicts and material eudemonism is investigated, as well as artist's duty to produce work that strengthens collectivity and denounces. Camus rejects the doctrine “l' art pour art” and at the same time, through the concept of absurd, he places it as a means of rebellion against the oppression that the modern way of life dictates. Subsequently, Camus’ views on modern European culture are studied and the extent to which it can play an important role at global level. Although not very optimistic, the French-Algerian philosopher, unlike his interlocutors, expressed the belief that although Europe is deeply wounded and stigmatized by two world wars, there is hope again of cultural creation, which arises mainly from the substantial approach of the uprising. His main aspect for pluralism as a key feature of freedom of the European culture, is presented, resulting in oppositions and opposing values, which in order to coexist harmoniously, require endless dialectic, free of any absolutism. Besides, Camus’ perception of need for cooperation of the major historic European cities, in order to create a more auspicious future, is emphasized. The effects of Nietzsche's nihilism are also referred, as well as the rejection, on behalf of Camus, of the German thinker’s extreme nihilistic attitude and Karl Marx’s influence on Camus’ philosophical views. In the second part and, more specifically, in the next five chapters, Cornelius Castoriadis’ views regarding art and culture are studied. In particular, although Castoriadis believes that contemporary European artistic production falls into the repetition trap, it is possible through the imaginary, to arise original artistic production, if high art is regarded as a window into chaos. As far as European culture is concerned, despite the social conformism that distinguishes it, it is possible to create a new reality through the redefinition of the true values that should constitute society. Influences on Castoriadis’ thought by Aristotle, Immanuel Kant, Karl Marx and Jacques Lacan, are also referred regarding art and culture. There is another chapter with the comparison of Camus’ and Castoriadis’ views with a common point the prominent place, which correspondingly rebellion and revolution have in their work and their subsequent achievement of the desired autonomy, but also the fact that both moved away from Marx's perceptions although they were initially influenced. The main difference is that Castoriadis’ revolution is characterized by totality and eliminates the absurdity of the individual consciousness that is the driving force of Camus’ insurrection. More generally, they have tried to redefine values that have their roots in the ancient Greek world, such as truth, freedom, democracy, rebellion, autonomy, measure, and propose them as a way out of their contemporary cultural and moral crisis. The conclusions follow, concluding that art, in order to be high, artist should not imitate reality but the latter should be a source of inspiration. Finally, modern civilization, although degenerated, still has the weapons that could lead it to regeneration."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Οι φιλοσοφικές αντιλήψεις του Albert Camus και του Κορνήλιου Καστοριάδη για την τέχνη και τον πολιτισμό"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Κεραμίδα Ειρήνη","Keramida Eirini"],"dc:date":["2018"],"dc:description":["Στην παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρώ να παρουσιάσω και να διερευνήσω τις έννοιες της τέχνης και του πολιτισμού μέσα από τη φιλοσοφική σκέψη και τα έργα δύο μεγάλων στοχαστών του 20ου αιώνα, του Albert Camus και του Κορνήλιου Καστοριάδη. Ειδικότερα, επιχειρείται να καταδειχθεί η γόνιμη επιρροή των αντιλήψεων του υστεροαναγεννησιακού φιλοσόφου Giordano Bruno, του οποίου το πρότυπο ενέπνευσε τον Camus στο έργο του: Επαναστατημένος Άνθρωπος, του Karl Marx, του Ρώσου συγγραφέα Leo Tolstoy, των φιλοσοφικών αντιλήψεων του Friedrich Nietzsche, του υπαρξισμού και κυρίως του Jean-Paul Sartre αλλά και των έργων τριών διαφορετικών δημιουργών, του συγγραφέα Franz Kafka, του λογοτέχνη, ποιητή και θεατρικού συγγραφέα Samuel Beckett και του θεατρικού συγγραφέα Eugène Ionesco, εκ των οποίων οι δύο τελευταίοι ήταν από τους επιφανέστερους εκπροσώπους της σχολής του θεάτρου του παραλόγου και άλλων συγγραφέων του 20ου αιώνα, όπως του William Faulkner και του Ernest Miller Hemingway. Τα έργα και οι αντιλήψεις όλων των παραπάνω συνέβαλαν στη διαμόρφωση ιδιαίτερων, ρηξικέλευθων και καινοτόμων φιλοσοφικών αντιλήψεων του Camus για την τέχνη και τον πολιτισμό. Στα τέσσερα πρώτα κεφάλαια του πρώτου μέρους παρουσιάζονται οι απόψεις του Albert Camus τόσο για την τέχνη όσο και για τον πολιτισμό. Αναφορικά με την τέχνη διερευνάται ιδιαίτερα ο ρόλος του καλλιτέχνη μέσα στις σύγχρονες κοινωνίες των πολιτικών κρίσεων, των πολεμικών συγκρούσεων και του υλικού ευδαιμονισμού, καθώς και το χρέος του καλλιτέχνη να παράγει έργο που θα ενισχύει τη συλλογικότητα και ταυτόχρονα που θα καταγγέλλει. Ο Camus απορρίπτει το δόγμα «η τέχνη για την τέχνη» και παράλληλα μέσω της έννοιας του παραλόγου την θέτει ως μέσο εξέγερσης έναντι στην καταπίεση που υπαγορεύει ο σύγχρονος τρόπος ζωής. Στη συνέχεια, μελετώνται οι απόψεις του Camus για τον σύγχρονό του ευρωπαϊκό πολιτισμό και τον βαθμό που αυτός μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε παγκόσμιο επίπεδο. Αν και όχι υπερβολικά αισιόδοξος, o αλγερινής καταγωγής Γάλλος φιλόσοφος, εν αντιθέσει με τους συνομιλητές του, εκφράζει την πεποίθηση πως, παρόλο που η Ευρώπη διέρχεται βαθιά πληγωμένη από τους δύο παγκόσμιους πολέμους που την στιγμάτισαν, υπάρχει ελπίδα εκ νέου πολιτισμικής δημιουργίας που θα προκύπτει κυρίως από την ουσιαστική προσέγγιση της εξέγερσης. Παρουσιάζεται η κύρια θέση του περί πλουραλισμού ως βασικού χαρακτηριστικού της ελευθερίας του ευρωπαϊκού πολιτισμού, που έχει ως αποτέλεσμα τις αντιθέσεις και τις αντιτιθέμενες αξίες, οι οποίες για να συνυπάρχουν ομαλά απαιτείται μια ατέρμονη διαλεκτική, απαλλαγμένη από τον όποιο απολυταρχισμό. Εξάλλου, τονίζεται η άποψη του Camus για την ανάγκη συνεργασίας των μεγάλων ιστορικών ευρωπαϊκών πόλεων, ώστε να δημιουργηθεί ένα πιο ευοίωνο μέλλον. Επιπλέον, γίνεται αναφορά στις επιπτώσεις του μηδενισμού του Nietzsche, στην απόρριψη εκ μέρους του Camus της υπερβολικής μηδενιστικής τάσης του Γερμανού Φιλοσόφου, αλλά και στην επίδραση του Karl Marx στη φιλοσοφική σκέψη του Camus. Στο δεύτερο μέρος και, πιο συγκεκριμένα, στα επόμενα πέντε κεφάλαια αναλύονται οι απόψεις του Κορνήλιου Καστοριάδη για την τέχνη και τον πολιτισμό. Και εδώ επιχειρείται να καταδειχθεί η γόνιμη επιρροή των αντιλήψεων του Αριστοτέλη, του Immanuel Kant, του Karl Marx και του Jacques Lacan, τόσο για την τέχνη όσο και για τον πολιτισμό στη σκέψη του Καστοριάδη. Ειδικότερα, αν και ο Καστοριάδης πιστεύει πως η σύγχρονη ευρωπαϊκή καλλιτεχνική παραγωγή υποπίπτει στην παγίδα της επανάληψης, είναι δυνατόν μέσα από το φαντασιακό να προκύψει πρωτότυπη καλλιτεχνική παραγωγή, εφόσον η υψηλή τέχνη αντιμετωπιστεί ως παράθυρο στο χάος. Όσον αφορά τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, παρά τον κοινωνικό κομφορμισμό που τον διακρίνει, είναι δυνατόν, μέσα από τον επαναπροσδιορισμό των αληθινών αξιών που πρέπει να συνιστούν μια κοινωνία, να δημιουργηθεί μια νέα πραγματικότητα. Ακολουθεί ένα ακόμα κεφάλαιο σύγκρισης των απόψεων του Camus και του Καστοριάδη με κοινό σημείο τη θέση που έχουν η εξέγερση και η επανάσταση αντιστοίχως στο έργο τους και την επακόλουθη αυτών κατάκτηση της επιδιωκόμενης αυτονομίας αλλά και το γεγονός ότι απομακρύνθηκαν αμφότεροι από τις αντιλήψεις του Marx, αν και αρχικά επηρεάστηκαν. Βασική διαφορά αποτελεί το γεγονός ότι η επανάσταση του Καστοριάδη χαρακτηρίζεται από ολότητα και καταργεί το παράλογο της ατομικής συνείδησης που αποτελεί την κινητήρια δύναμη της εξέγερσης του Camus. Γενικότερα, oι δύο φιλόσοφοι προσπάθησαν να επαναπροσδιορίσουν αξίες, οι οποίες έχουν τις ρίζες τους στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, όπως η αλήθεια, η ελευθερία, η δημοκρατία, η εξέγερση, η αυτονομία και το μέτρο και να τις προτείνουν ως οδούς διεξόδου από τη σύγχρονή τους πολιτισμική και ηθική κρίση. Ακολουθούν τα συμπεράσματα, καταλήγοντας στην κεντρική ιδέα πως η τέχνη για να είναι υψηλή ο καλλιτέχνης οφείλει να μην μιμείται την πραγματικότητα αλλά αυτή να αποτελεί πηγή έμπνευσης. Τέλος, ο σύγχρονος πολιτισμός, αν και εκφυλισμένος, διαθέτει ακόμα τα όπλα που θα μπορούσαν να τον οδηγήσουν σε αναγέννηση.","The present thesis attempts to present and investigate the concepts of art and culture through the philosophical thought and works of two great thinkers of the 20th century, Albert Camus and Cornelius Castoriadis. In particular, it attempts to demonstrate the fertile influence of Giordano Bruno’s perceptions, the Late Renaissance philosopher, whose model inspired Camus in his work: The Rebel: An Essay on Man in Revolt, of Karl Marx’s and Leo Tolstoy’s views, the latter the Russian writer, of Friedrich Nietzsche’s, of existentialism and especially of Jean-Paul Sartre’s philosophical perceptions, and of three different authors’ works, the writer’s Franz Kafka, the writer’s, poet’s and playwright’s Samuel Beckett and the theatrical writer’s Eugène Ionesco, the last two being among the foremost representatives of the theatre of the absurd, and of other 20th century writers’ works, such as William Faulkner and Ernest Miller Hemingway. Τhe works and the views of all the above have contributed to Camus’ unique, groundbreaking and innovative philosophical perceptions on art and culture. In particular, the first four chapters of the first part, present Albert Camus’ views regarding art and culture. Artist’s role in contemporary societies of political crisis, war conflicts and material eudemonism is investigated, as well as artist's duty to produce work that strengthens collectivity and denounces. Camus rejects the doctrine “l' art pour art” and at the same time, through the concept of absurd, he places it as a means of rebellion against the oppression that the modern way of life dictates. Subsequently, Camus’ views on modern European culture are studied and the extent to which it can play an important role at global level. Although not very optimistic, the French-Algerian philosopher, unlike his interlocutors, expressed the belief that although Europe is deeply wounded and stigmatized by two world wars, there is hope again of cultural creation, which arises mainly from the substantial approach of the uprising. His main aspect for pluralism as a key feature of freedom of the European culture, is presented, resulting in oppositions and opposing values, which in order to coexist harmoniously, require endless dialectic, free of any absolutism. Besides, Camus’ perception of need for cooperation of the major historic European cities, in order to create a more auspicious future, is emphasized. The effects of Nietzsche's nihilism are also referred, as well as the rejection, on behalf of Camus, of the German thinker’s extreme nihilistic attitude and Karl Marx’s influence on Camus’ philosophical views. In the second part and, more specifically, in the next five chapters, Cornelius Castoriadis’ views regarding art and culture are studied. In particular, although Castoriadis believes that contemporary European artistic production falls into the repetition trap, it is possible through the imaginary, to arise original artistic production, if high art is regarded as a window into chaos. As far as European culture is concerned, despite the social conformism that distinguishes it, it is possible to create a new reality through the redefinition of the true values that should constitute society. Influences on Castoriadis’ thought by Aristotle, Immanuel Kant, Karl Marx and Jacques Lacan, are also referred regarding art and culture. There is another chapter with the comparison of Camus’ and Castoriadis’ views with a common point the prominent place, which correspondingly rebellion and revolution have in their work and their subsequent achievement of the desired autonomy, but also the fact that both moved away from Marx's perceptions although they were initially influenced. The main difference is that Castoriadis’ revolution is characterized by totality and eliminates the absurdity of the individual consciousness that is the driving force of Camus’ insurrection. More generally, they have tried to redefine values that have their roots in the ancient Greek world, such as truth, freedom, democracy, rebellion, autonomy, measure, and propose them as a way out of their contemporary cultural and moral crisis. The conclusions follow, concluding that art, in order to be high, artist should not imitate reality but the latter should be a source of inspiration. Finally, modern civilization, although degenerated, still has the weapons that could lead it to regeneration."],"dc:identifier":["uoadl:2776296","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2776296"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Φιλοσοφία- Ψυχολογία","Philosophy - Psychology"],"dc:title":["Οι φιλοσοφικές αντιλήψεις του Albert Camus και του Κορνήλιου Καστοριάδη για την τέχνη και τον πολιτισμό"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:31:42Z"}