{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2777292"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2777292","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μοριακή Μελέτη του Σηματοδοτικού Μονοπατιού WNT στην Καρκινογένεση του Παχέος Εντέρου","abstract":"Εισαγωγή: Το σηματοδοτικό μονοπάτι Wnt παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του οργανισμού καθώς και στην ομοιόσταση ενήλικων ιστών. Μεταβολές των επιπέδων έκφρασης συστατικών του μονοπατιού οδηγούν σε απορρύθμιση της σηματοδότησης και σχετίζονται με την καρκινογένεση. Η συμμετοχή του μονοπατιού Wnt στην καρκινογένεση του παχέος εντέρου καθώς και η συχνότητα απορρύθμισης του, το καθιστούν έναν ελκυστικό θεραπευτικό στόχο. Υλικά και Μέθοδοι: Χρησιμοποιήθηκαν 102 καρκινικά δείγματα παχέος εντέρου και 10 δείγματα φυσιολογικού παρακείμενου ιστού, από τα οποία απομονώθηκε RNA το οποίο, στην συνέχεια, μεταγράφηκε σε cDNA. Ακολούθησε ανάλυση των σχετικών επιπέδων έκφρασης γονιδίων του μονοπατιού Wnt, στα οποία περιλαμβάνονται τα γονίδια του συνδέτη WNT2, των υποδοχέων FZD4 και FZD7, της β-κατενίνης και των μεταγραφικών παραγόντων TCF4 και LEF1, με την εφαρμογή ημιποσοτικής PCR πραγματικού χρόνου, χρησιμοποιώντας ως ενδογενές γονίδιο το PPIA, ενώ η ανάλυση των αποτελεσμάτων έγινε με την μέθοδο ΔΔCt. Τέλος, πραγματοποιήθηκε στατιστική ανάλυση, με το λογισμικό SPSS, για την εύρεση πιθανών συσχετίσεων των επιπέδων έκφρασης των υπό μελέτη γονιδίων με κλινικοπαθολογοανατομικά χαρακτηριστικά και με την παρουσία μεταλλαγών στα γονίδια KRAS, NRAS, BRAF του μονοπατιού ΜΑΡΚ. Αποτελέσματα: Παρατηρήθηκαν αυξημένα επίπεδα έκφρασης mRNA των γονιδίων WNT2, FZD4, FZD7, TCF4 και LEF1 σε ποσοστό 59%, 39%, 53%, 47% και 48% των δειγμάτων, αντίστοιχα, ενώ μειωμένα επίπεδα έκφρασης mRNA παρατηρήθηκαν στο γονίδιο CTNNB1 (β-κατενίνη) σε ποσοστό 57%. Στατιστικά σημαντική συσχέτιση προέκυψε μεταξύ των επιπέδων έκφρασης των μεταγραφικών παραγόντων TCF4 και LEF1 με την κατηγορία Τ του όγκου, όπου παρατηρήθηκαν αυξημένα επίπεδα έκφρασης στους όγκους Τ3/4 έναντι των όγκων Τ1/2. Επιπλέον, στατιστικά σημαντική συσχέτιση προέκυψε μεταξύ των επιπέδων έκφρασης του γονιδίου της β-κατενίνης και της μετάστασης στους επιχώριους λεμφαδένες (Ν), όπου παρατηρήθηκαν μειωμένα επίπεδα έκφρασης στους όγκους Ν2. Δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση των επιπέδων έκφρασης των γονιδίων με την παρουσία μεταλλαγών στα γονίδια KRAS, NRAS, BRAF του μονοπατιού ΜΑΡΚ. Στατιστικά σημαντική θετική γραμμική συσχέτιση, προέκυψε μεταξύ των επιπέδων έκφρασης όλων των υπό μελέτη γονιδίων μεταξύ τους. Η συσχέτιση μεταξύ της έκφρασης της β-κατενίνης με την έκφραση τόσο του TCF4 όσο και του LEF1 καθώς και των δύο μεταγραφικών παραγόντων μεταξύ τους βρέθηκε ισχυρή (R>0,6). Οι συσχετίσεις της έκφρασης του γονιδίου WNT2 με τους υποδοχείς FZD4 και FZD7 καθώς και του FZD4 με τους μεταγραφικούς παράγοντες TCF4, LEF1 βρέθηκε οριακά ισχυρή (R>0,5). Συζήτηση: Διαπιστώθηκε διαταραχή των επιπέδων έκφρασης mRNA των υπό μελέτη γονιδίων του μονοπατιού Wnt σε σημαντικό ποσοστό των δειγμάτων. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την γραμμική συσχέτιση των επιπέδων έκφρασης μεταξύ των υπό μελέτη γονιδίων, καταδεικνύει την πολυεπίπεδη απορρύθμιση του μονοπατιού Wnt, και τον σημαντικό ρόλο που φαίνεται να έχει στην καρκινογένεση του παχέος εντέρου. Επιπλέον, η συσχέτιση των επιπέδων έκφρασης της β-κατενίνης και των TCF4 και LEF1 με το στάδιο του όγκου, υποδεικνύει την πιθανή σημασία τους ως δείκτες επιθετικής βιολογικής συμπεριφοράς. Κατά συνέπεια, η μελέτη των επιπέδων έκφρασης γονιδίων του μονοπατιού Wnt παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον και θα συμβάλλει πιθανά στην ανάδειξη θεραπευτικών στόχων για τον καρκίνο παχέος εντέρου.","abstract_html":"Εισαγωγή: Το σηματοδοτικό μονοπάτι Wnt παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του οργανισμού καθώς και στην ομοιόσταση ενήλικων ιστών. Μεταβολές των επιπέδων έκφρασης συστατικών του μονοπατιού οδηγούν σε απορρύθμιση της σηματοδότησης και σχετίζονται με την καρκινογένεση. Η συμμετοχή του μονοπατιού Wnt στην καρκινογένεση του παχέος εντέρου καθώς και η συχνότητα απορρύθμισης του, το καθιστούν έναν ελκυστικό θεραπευτικό στόχο. Υλικά και Μέθοδοι: Χρησιμοποιήθηκαν 102 καρκινικά δείγματα παχέος εντέρου και 10 δείγματα φυσιολογικού παρακείμενου ιστού, από τα οποία απομονώθηκε RNA το οποίο, στην συνέχεια, μεταγράφηκε σε cDNA. Ακολούθησε ανάλυση των σχετικών επιπέδων έκφρασης γονιδίων του μονοπατιού Wnt, στα οποία περιλαμβάνονται τα γονίδια του συνδέτη WNT2, των υποδοχέων FZD4 και FZD7, της β-κατενίνης και των μεταγραφικών παραγόντων TCF4 και LEF1, με την εφαρμογή ημιποσοτικής PCR πραγματικού χρόνου, χρησιμοποιώντας ως ενδογενές γονίδιο το PPIA, ενώ η ανάλυση των αποτελεσμάτων έγινε με την μέθοδο ΔΔCt. Τέλος, πραγματοποιήθηκε στατιστική ανάλυση, με το λογισμικό SPSS, για την εύρεση πιθανών συσχετίσεων των επιπέδων έκφρασης των υπό μελέτη γονιδίων με κλινικοπαθολογοανατομικά χαρακτηριστικά και με την παρουσία μεταλλαγών στα γονίδια KRAS, NRAS, BRAF του μονοπατιού ΜΑΡΚ. Αποτελέσματα: Παρατηρήθηκαν αυξημένα επίπεδα έκφρασης mRNA των γονιδίων WNT2, FZD4, FZD7, TCF4 και LEF1 σε ποσοστό 59%, 39%, 53%, 47% και 48% των δειγμάτων, αντίστοιχα, ενώ μειωμένα επίπεδα έκφρασης mRNA παρατηρήθηκαν στο γονίδιο CTNNB1 (β-κατενίνη) σε ποσοστό 57%. Στατιστικά σημαντική συσχέτιση προέκυψε μεταξύ των επιπέδων έκφρασης των μεταγραφικών παραγόντων TCF4 και LEF1 με την κατηγορία Τ του όγκου, όπου παρατηρήθηκαν αυξημένα επίπεδα έκφρασης στους όγκους Τ3/4 έναντι των όγκων Τ1/2. Επιπλέον, στατιστικά σημαντική συσχέτιση προέκυψε μεταξύ των επιπέδων έκφρασης του γονιδίου της β-κατενίνης και της μετάστασης στους επιχώριους λεμφαδένες (Ν), όπου παρατηρήθηκαν μειωμένα επίπεδα έκφρασης στους όγκους Ν2. Δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση των επιπέδων έκφρασης των γονιδίων με την παρουσία μεταλλαγών στα γονίδια KRAS, NRAS, BRAF του μονοπατιού ΜΑΡΚ. Στατιστικά σημαντική θετική γραμμική συσχέτιση, προέκυψε μεταξύ των επιπέδων έκφρασης όλων των υπό μελέτη γονιδίων μεταξύ τους. Η συσχέτιση μεταξύ της έκφρασης της β-κατενίνης με την έκφραση τόσο του TCF4 όσο και του LEF1 καθώς και των δύο μεταγραφικών παραγόντων μεταξύ τους βρέθηκε ισχυρή (R&gt;0,6). Οι συσχετίσεις της έκφρασης του γονιδίου WNT2 με τους υποδοχείς FZD4 και FZD7 καθώς και του FZD4 με τους μεταγραφικούς παράγοντες TCF4, LEF1 βρέθηκε οριακά ισχυρή (R&gt;0,5). Συζήτηση: Διαπιστώθηκε διαταραχή των επιπέδων έκφρασης mRNA των υπό μελέτη γονιδίων του μονοπατιού Wnt σε σημαντικό ποσοστό των δειγμάτων. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την γραμμική συσχέτιση των επιπέδων έκφρασης μεταξύ των υπό μελέτη γονιδίων, καταδεικνύει την πολυεπίπεδη απορρύθμιση του μονοπατιού Wnt, και τον σημαντικό ρόλο που φαίνεται να έχει στην καρκινογένεση του παχέος εντέρου. Επιπλέον, η συσχέτιση των επιπέδων έκφρασης της β-κατενίνης και των TCF4 και LEF1 με το στάδιο του όγκου, υποδεικνύει την πιθανή σημασία τους ως δείκτες επιθετικής βιολογικής συμπεριφοράς. Κατά συνέπεια, η μελέτη των επιπέδων έκφρασης γονιδίων του μονοπατιού Wnt παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον και θα συμβάλλει πιθανά στην ανάδειξη θεραπευτικών στόχων για τον καρκίνο παχέος εντέρου.","abstract_has_math":false,"creators":["Ζούγρος Αλέξανδρος","Zougros Alexandros"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2018,"date_issued":"2018","date_published":"2018","updated_at":"2026-11-19T05:31:45Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2777292"],"render_values":[{"text":"uoadl:2777292","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2777292","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2777292","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2777292","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Ζούγρος Αλέξανδρος","Zougros Alexandros"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2018"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2777292","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2777292"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή: Το σηματοδοτικό μονοπάτι Wnt παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του οργανισμού καθώς και στην ομοιόσταση ενήλικων ιστών. Μεταβολές των επιπέδων έκφρασης συστατικών του μονοπατιού οδηγούν σε απορρύθμιση της σηματοδότησης και σχετίζονται με την καρκινογένεση. Η συμμετοχή του μονοπατιού Wnt στην καρκινογένεση του παχέος εντέρου καθώς και η συχνότητα απορρύθμισης του, το καθιστούν έναν ελκυστικό θεραπευτικό στόχο. Υλικά και Μέθοδοι: Χρησιμοποιήθηκαν 102 καρκινικά δείγματα παχέος εντέρου και 10 δείγματα φυσιολογικού παρακείμενου ιστού, από τα οποία απομονώθηκε RNA το οποίο, στην συνέχεια, μεταγράφηκε σε cDNA. Ακολούθησε ανάλυση των σχετικών επιπέδων έκφρασης γονιδίων του μονοπατιού Wnt, στα οποία περιλαμβάνονται τα γονίδια του συνδέτη WNT2, των υποδοχέων FZD4 και FZD7, της β-κατενίνης και των μεταγραφικών παραγόντων TCF4 και LEF1, με την εφαρμογή ημιποσοτικής PCR πραγματικού χρόνου, χρησιμοποιώντας ως ενδογενές γονίδιο το PPIA, ενώ η ανάλυση των αποτελεσμάτων έγινε με την μέθοδο ΔΔCt. Τέλος, πραγματοποιήθηκε στατιστική ανάλυση, με το λογισμικό SPSS, για την εύρεση πιθανών συσχετίσεων των επιπέδων έκφρασης των υπό μελέτη γονιδίων με κλινικοπαθολογοανατομικά χαρακτηριστικά και με την παρουσία μεταλλαγών στα γονίδια KRAS, NRAS, BRAF του μονοπατιού ΜΑΡΚ. Αποτελέσματα: Παρατηρήθηκαν αυξημένα επίπεδα έκφρασης mRNA των γονιδίων WNT2, FZD4, FZD7, TCF4 και LEF1 σε ποσοστό 59%, 39%, 53%, 47% και 48% των δειγμάτων, αντίστοιχα, ενώ μειωμένα επίπεδα έκφρασης mRNA παρατηρήθηκαν στο γονίδιο CTNNB1 (β-κατενίνη) σε ποσοστό 57%. Στατιστικά σημαντική συσχέτιση προέκυψε μεταξύ των επιπέδων έκφρασης των μεταγραφικών παραγόντων TCF4 και LEF1 με την κατηγορία Τ του όγκου, όπου παρατηρήθηκαν αυξημένα επίπεδα έκφρασης στους όγκους Τ3/4 έναντι των όγκων Τ1/2. Επιπλέον, στατιστικά σημαντική συσχέτιση προέκυψε μεταξύ των επιπέδων έκφρασης του γονιδίου της β-κατενίνης και της μετάστασης στους επιχώριους λεμφαδένες (Ν), όπου παρατηρήθηκαν μειωμένα επίπεδα έκφρασης στους όγκους Ν2. Δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση των επιπέδων έκφρασης των γονιδίων με την παρουσία μεταλλαγών στα γονίδια KRAS, NRAS, BRAF του μονοπατιού ΜΑΡΚ. Στατιστικά σημαντική θετική γραμμική συσχέτιση, προέκυψε μεταξύ των επιπέδων έκφρασης όλων των υπό μελέτη γονιδίων μεταξύ τους. Η συσχέτιση μεταξύ της έκφρασης της β-κατενίνης με την έκφραση τόσο του TCF4 όσο και του LEF1 καθώς και των δύο μεταγραφικών παραγόντων μεταξύ τους βρέθηκε ισχυρή (R>0,6). Οι συσχετίσεις της έκφρασης του γονιδίου WNT2 με τους υποδοχείς FZD4 και FZD7 καθώς και του FZD4 με τους μεταγραφικούς παράγοντες TCF4, LEF1 βρέθηκε οριακά ισχυρή (R>0,5). Συζήτηση: Διαπιστώθηκε διαταραχή των επιπέδων έκφρασης mRNA των υπό μελέτη γονιδίων του μονοπατιού Wnt σε σημαντικό ποσοστό των δειγμάτων. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την γραμμική συσχέτιση των επιπέδων έκφρασης μεταξύ των υπό μελέτη γονιδίων, καταδεικνύει την πολυεπίπεδη απορρύθμιση του μονοπατιού Wnt, και τον σημαντικό ρόλο που φαίνεται να έχει στην καρκινογένεση του παχέος εντέρου. Επιπλέον, η συσχέτιση των επιπέδων έκφρασης της β-κατενίνης και των TCF4 και LEF1 με το στάδιο του όγκου, υποδεικνύει την πιθανή σημασία τους ως δείκτες επιθετικής βιολογικής συμπεριφοράς. Κατά συνέπεια, η μελέτη των επιπέδων έκφρασης γονιδίων του μονοπατιού Wnt παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον και θα συμβάλλει πιθανά στην ανάδειξη θεραπευτικών στόχων για τον καρκίνο παχέος εντέρου.","Introduction: Wnt signaling pathway plays an important role in embryonic development and adult tissue homeostasis. Alterations in Wnt pathway components’ expression can lead to dysregulation of Wnt signaling which is implicated in the pathogenesis of colorectal cancer. Dysregulation of Wnt signaling pathway is a common feature in colorectal carcinogenesis which makes it an appealing therapeutic target. Materials and Methods: Total RNA was isolated from 102 colorectal tumors and 10 normal adjacent tissues, which was reverse transcribed to cDNA. The relative mRNA expression levels of WNT2, Frizzled 4 (FZD4), Frizzled 7 (FZD7), β-catenin (CTNNB1), TCF4 and LEF1 were determined by semi-quantitative Real Time PCR, with PPIA as reference gene. Data were analyzed using the comparative ΔΔCt method. Statistical analysis was performed with software SPSS v24 for Windows, in search for possible correlation between the expression levels of the investigated genes and clinicopathological features, as well as with the presence of mutations in KRAS, NRAS and BRAF genes of the MAPK pathway. Results: Increased relative mRNA expression levels of WNT2, FZD4, FZD7, TCF4 and LEF1 genes were found in 59%, 39%, 53%, 47% and 48% of colorectal carcinomas, while β-catenin showed decreased expression levels in 57% of our samples. Interestingly, mRNA levels of TCF4 and LEF1 were associated with T category, showing increased expression levels in Τ3/4 colorectal tumors. Also, β-catenin expression levels where statistically associated with metastasis in regional lymph nodes (N), as decreased levels where seen in N2 tumors. No statistically significant correlation was observed between the expression levels of the investigated genes and the presence of mutations in MAPK genes. Finally, statistically significant positive linear correlation was observed among the expression levels of all the investigated genes, with strong correlation between β-catenin, TCF4 and LEF1 and marginally strong between WNT2 ligand and the FZD4 and FZD7 receptors and also between FZD4 and the TCF4/LEF1 transcription factors. Discussion: We observed dysregulation of the mRNA expression levels of the investigated genes in a significant percentage of our cohort. This observation along with the correlation of the expression levels among the investigated genes reflects the dysregulation of the Wnt pathway in multiple levels as well as its importance for colorectal carcinogenesis. The correlation of β-catenin, TCF4 and LEF1 expression levels with TNM stage indicates their importance as possible biomarkers of tumor aggressiveness in colorectal cancer. Further studies of Wnt pathway genes’ expression levels could provide new targets for the treatment of colorectal cancer."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μοριακή Μελέτη του Σηματοδοτικού Μονοπατιού WNT στην Καρκινογένεση του Παχέος Εντέρου"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Ζούγρος Αλέξανδρος","Zougros Alexandros"],"dc:date":["2018"],"dc:description":["Εισαγωγή: Το σηματοδοτικό μονοπάτι Wnt παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του οργανισμού καθώς και στην ομοιόσταση ενήλικων ιστών. Μεταβολές των επιπέδων έκφρασης συστατικών του μονοπατιού οδηγούν σε απορρύθμιση της σηματοδότησης και σχετίζονται με την καρκινογένεση. Η συμμετοχή του μονοπατιού Wnt στην καρκινογένεση του παχέος εντέρου καθώς και η συχνότητα απορρύθμισης του, το καθιστούν έναν ελκυστικό θεραπευτικό στόχο. Υλικά και Μέθοδοι: Χρησιμοποιήθηκαν 102 καρκινικά δείγματα παχέος εντέρου και 10 δείγματα φυσιολογικού παρακείμενου ιστού, από τα οποία απομονώθηκε RNA το οποίο, στην συνέχεια, μεταγράφηκε σε cDNA. Ακολούθησε ανάλυση των σχετικών επιπέδων έκφρασης γονιδίων του μονοπατιού Wnt, στα οποία περιλαμβάνονται τα γονίδια του συνδέτη WNT2, των υποδοχέων FZD4 και FZD7, της β-κατενίνης και των μεταγραφικών παραγόντων TCF4 και LEF1, με την εφαρμογή ημιποσοτικής PCR πραγματικού χρόνου, χρησιμοποιώντας ως ενδογενές γονίδιο το PPIA, ενώ η ανάλυση των αποτελεσμάτων έγινε με την μέθοδο ΔΔCt. Τέλος, πραγματοποιήθηκε στατιστική ανάλυση, με το λογισμικό SPSS, για την εύρεση πιθανών συσχετίσεων των επιπέδων έκφρασης των υπό μελέτη γονιδίων με κλινικοπαθολογοανατομικά χαρακτηριστικά και με την παρουσία μεταλλαγών στα γονίδια KRAS, NRAS, BRAF του μονοπατιού ΜΑΡΚ. Αποτελέσματα: Παρατηρήθηκαν αυξημένα επίπεδα έκφρασης mRNA των γονιδίων WNT2, FZD4, FZD7, TCF4 και LEF1 σε ποσοστό 59%, 39%, 53%, 47% και 48% των δειγμάτων, αντίστοιχα, ενώ μειωμένα επίπεδα έκφρασης mRNA παρατηρήθηκαν στο γονίδιο CTNNB1 (β-κατενίνη) σε ποσοστό 57%. Στατιστικά σημαντική συσχέτιση προέκυψε μεταξύ των επιπέδων έκφρασης των μεταγραφικών παραγόντων TCF4 και LEF1 με την κατηγορία Τ του όγκου, όπου παρατηρήθηκαν αυξημένα επίπεδα έκφρασης στους όγκους Τ3/4 έναντι των όγκων Τ1/2. Επιπλέον, στατιστικά σημαντική συσχέτιση προέκυψε μεταξύ των επιπέδων έκφρασης του γονιδίου της β-κατενίνης και της μετάστασης στους επιχώριους λεμφαδένες (Ν), όπου παρατηρήθηκαν μειωμένα επίπεδα έκφρασης στους όγκους Ν2. Δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση των επιπέδων έκφρασης των γονιδίων με την παρουσία μεταλλαγών στα γονίδια KRAS, NRAS, BRAF του μονοπατιού ΜΑΡΚ. Στατιστικά σημαντική θετική γραμμική συσχέτιση, προέκυψε μεταξύ των επιπέδων έκφρασης όλων των υπό μελέτη γονιδίων μεταξύ τους. Η συσχέτιση μεταξύ της έκφρασης της β-κατενίνης με την έκφραση τόσο του TCF4 όσο και του LEF1 καθώς και των δύο μεταγραφικών παραγόντων μεταξύ τους βρέθηκε ισχυρή (R>0,6). Οι συσχετίσεις της έκφρασης του γονιδίου WNT2 με τους υποδοχείς FZD4 και FZD7 καθώς και του FZD4 με τους μεταγραφικούς παράγοντες TCF4, LEF1 βρέθηκε οριακά ισχυρή (R>0,5). Συζήτηση: Διαπιστώθηκε διαταραχή των επιπέδων έκφρασης mRNA των υπό μελέτη γονιδίων του μονοπατιού Wnt σε σημαντικό ποσοστό των δειγμάτων. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την γραμμική συσχέτιση των επιπέδων έκφρασης μεταξύ των υπό μελέτη γονιδίων, καταδεικνύει την πολυεπίπεδη απορρύθμιση του μονοπατιού Wnt, και τον σημαντικό ρόλο που φαίνεται να έχει στην καρκινογένεση του παχέος εντέρου. Επιπλέον, η συσχέτιση των επιπέδων έκφρασης της β-κατενίνης και των TCF4 και LEF1 με το στάδιο του όγκου, υποδεικνύει την πιθανή σημασία τους ως δείκτες επιθετικής βιολογικής συμπεριφοράς. Κατά συνέπεια, η μελέτη των επιπέδων έκφρασης γονιδίων του μονοπατιού Wnt παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον και θα συμβάλλει πιθανά στην ανάδειξη θεραπευτικών στόχων για τον καρκίνο παχέος εντέρου.","Introduction: Wnt signaling pathway plays an important role in embryonic development and adult tissue homeostasis. Alterations in Wnt pathway components’ expression can lead to dysregulation of Wnt signaling which is implicated in the pathogenesis of colorectal cancer. Dysregulation of Wnt signaling pathway is a common feature in colorectal carcinogenesis which makes it an appealing therapeutic target. Materials and Methods: Total RNA was isolated from 102 colorectal tumors and 10 normal adjacent tissues, which was reverse transcribed to cDNA. The relative mRNA expression levels of WNT2, Frizzled 4 (FZD4), Frizzled 7 (FZD7), β-catenin (CTNNB1), TCF4 and LEF1 were determined by semi-quantitative Real Time PCR, with PPIA as reference gene. Data were analyzed using the comparative ΔΔCt method. Statistical analysis was performed with software SPSS v24 for Windows, in search for possible correlation between the expression levels of the investigated genes and clinicopathological features, as well as with the presence of mutations in KRAS, NRAS and BRAF genes of the MAPK pathway. Results: Increased relative mRNA expression levels of WNT2, FZD4, FZD7, TCF4 and LEF1 genes were found in 59%, 39%, 53%, 47% and 48% of colorectal carcinomas, while β-catenin showed decreased expression levels in 57% of our samples. Interestingly, mRNA levels of TCF4 and LEF1 were associated with T category, showing increased expression levels in Τ3/4 colorectal tumors. Also, β-catenin expression levels where statistically associated with metastasis in regional lymph nodes (N), as decreased levels where seen in N2 tumors. No statistically significant correlation was observed between the expression levels of the investigated genes and the presence of mutations in MAPK genes. Finally, statistically significant positive linear correlation was observed among the expression levels of all the investigated genes, with strong correlation between β-catenin, TCF4 and LEF1 and marginally strong between WNT2 ligand and the FZD4 and FZD7 receptors and also between FZD4 and the TCF4/LEF1 transcription factors. Discussion: We observed dysregulation of the mRNA expression levels of the investigated genes in a significant percentage of our cohort. This observation along with the correlation of the expression levels among the investigated genes reflects the dysregulation of the Wnt pathway in multiple levels as well as its importance for colorectal carcinogenesis. The correlation of β-catenin, TCF4 and LEF1 expression levels with TNM stage indicates their importance as possible biomarkers of tumor aggressiveness in colorectal cancer. Further studies of Wnt pathway genes’ expression levels could provide new targets for the treatment of colorectal cancer."],"dc:identifier":["uoadl:2777292","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2777292"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Μοριακή Μελέτη του Σηματοδοτικού Μονοπατιού WNT στην Καρκινογένεση του Παχέος Εντέρου"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:31:45Z"}