{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2819048"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2819048","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Το Γυναικείο Υποκείμενο στη \"Διαλεκτική του διαφωτισμού\"","abstract":"Στο Παράρτημα Ι της \"Διαλεκτικής του διαφωτισμού\", που φέρει τον τίτλο \"Οδυσσέας ή Μύθος και Διαφωτισμός\", αναλύεται, μέσω της διαλεκτικής σχέσης Μύθου και Διαφωτισμού, ο τρόπος με τον οποίο το ορθολογικό υποκείμενο/ homo economicus (Οδυσσέας) κυριαρχεί επί της φύσης, αλλά και της «γυναίκας», προκειμένου να συγκροτηθεί ως υποκείμενο, αλλά και ως ξεχωριστή ταυτότητα, ως εαυτός: το δίπολο πολιτισμός-φύση συγκροτείται παράλληλα με το δίπολο άνδρας – γυναίκα• το ορθολογικό/αστικό/ανδρικό υποκείμενο, προκειμένου να μπορέσει να συγκροτηθεί ως αυτόνομη ύπαρξη, αντικειμενοποιεί κι εκμεταλλεύεται τη θηλυκότητα (τη «γυναίκα» και ευρύτερα ό,τι παρεκκλίνει από την έννοια του «αρρενωπού υποκειμένου»). Πέρα από τις προαναφερθείσες διχοτομήσεις, συγκροτείται ακόμα ένα δίπολο, αυτό που αφορά την θηλυκότητα καθαυτή. Στο ένα άκρο τοποθετείται η Κίρκη, η «τελευταία εταίρα» και ο «πρώτος γυναικείος χαρακτήρας», ενσάρκωση της φύσης και της ηδονής -η οποία αποχωρίζει το αρσενικό υποκείμενο από την συνείδηση και τον εαυτό του, γι’ αυτό και είναι επικίνδυνη και πρέπει να χειραγωγηθεί. Στον αντίποδα της Κίρκης βρίσκεται η Πηνελόπη• σύμβολο της αστής γυναίκας, του αστικού γάμου και της πυρηνικής οικογένειας, της μονογαμίας και της ετεροκανονικότητας, για τους συγγραφείς της Διαλεκτικής ενσαρκώνει την ιδιοκτησιακή και ανταλλακτική μορφή της αγάπης στον καπιταλιστικό κόσμο. Η Κίρκη και η Πηνελόπη -\"η πόρνη και η σύζυγος\"- αποτελούν σύμβολα δύο διαφορετικών εκφάνσεων της «αστικής ψυχρότητας» αλλά και \"της γυναικείας αλλοτρίωσης στον πατριαρχικό κόσμο\". Η γυναίκα τοποθετείται μεταξύ του ανδρικού υποκειμένου και της αντικειμενοποιημένης φύσης, ενώ συγχρόνως διχοτομείται προκειμένου να καταστεί ευκολότερος ο έλεγχος της σεξουαλικότητάς της. Γεννάται έτσι το ερώτημα κατά πόσον μπορεί πράγματι να γίνει λόγος για το «γυναικείο υποκείμενο», εφόσον δεν του αναγνωρίζεται συνείδηση εαυτού, ούτε και ικανότητα για αυτόβουλη δράση. Η παρούσα εργασία εκκινεί από το παράδοξο αυτό της συγκρότησης της γυναικείας υποκειμενικότητας.","abstract_html":"Στο Παράρτημα Ι της &quot;Διαλεκτικής του διαφωτισμού&quot;, που φέρει τον τίτλο &quot;Οδυσσέας ή Μύθος και Διαφωτισμός&quot;, αναλύεται, μέσω της διαλεκτικής σχέσης Μύθου και Διαφωτισμού, ο τρόπος με τον οποίο το ορθολογικό υποκείμενο/ homo economicus (Οδυσσέας) κυριαρχεί επί της φύσης, αλλά και της «γυναίκας», προκειμένου να συγκροτηθεί ως υποκείμενο, αλλά και ως ξεχωριστή ταυτότητα, ως εαυτός: το δίπολο πολιτισμός-φύση συγκροτείται παράλληλα με το δίπολο άνδρας – γυναίκα• το ορθολογικό/αστικό/ανδρικό υποκείμενο, προκειμένου να μπορέσει να συγκροτηθεί ως αυτόνομη ύπαρξη, αντικειμενοποιεί κι εκμεταλλεύεται τη θηλυκότητα (τη «γυναίκα» και ευρύτερα ό,τι παρεκκλίνει από την έννοια του «αρρενωπού υποκειμένου»). Πέρα από τις προαναφερθείσες διχοτομήσεις, συγκροτείται ακόμα ένα δίπολο, αυτό που αφορά την θηλυκότητα καθαυτή. Στο ένα άκρο τοποθετείται η Κίρκη, η «τελευταία εταίρα» και ο «πρώτος γυναικείος χαρακτήρας», ενσάρκωση της φύσης και της ηδονής -η οποία αποχωρίζει το αρσενικό υποκείμενο από την συνείδηση και τον εαυτό του, γι’ αυτό και είναι επικίνδυνη και πρέπει να χειραγωγηθεί. Στον αντίποδα της Κίρκης βρίσκεται η Πηνελόπη• σύμβολο της αστής γυναίκας, του αστικού γάμου και της πυρηνικής οικογένειας, της μονογαμίας και της ετεροκανονικότητας, για τους συγγραφείς της Διαλεκτικής ενσαρκώνει την ιδιοκτησιακή και ανταλλακτική μορφή της αγάπης στον καπιταλιστικό κόσμο. Η Κίρκη και η Πηνελόπη -&quot;η πόρνη και η σύζυγος&quot;- αποτελούν σύμβολα δύο διαφορετικών εκφάνσεων της «αστικής ψυχρότητας» αλλά και &quot;της γυναικείας αλλοτρίωσης στον πατριαρχικό κόσμο&quot;. Η γυναίκα τοποθετείται μεταξύ του ανδρικού υποκειμένου και της αντικειμενοποιημένης φύσης, ενώ συγχρόνως διχοτομείται προκειμένου να καταστεί ευκολότερος ο έλεγχος της σεξουαλικότητάς της. Γεννάται έτσι το ερώτημα κατά πόσον μπορεί πράγματι να γίνει λόγος για το «γυναικείο υποκείμενο», εφόσον δεν του αναγνωρίζεται συνείδηση εαυτού, ούτε και ικανότητα για αυτόβουλη δράση. Η παρούσα εργασία εκκινεί από το παράδοξο αυτό της συγκρότησης της γυναικείας υποκειμενικότητας.","abstract_has_math":false,"creators":["Μιχαλακέα Αθηνά-Χριστίνα","Michalakea Athina-Christina"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2018,"date_issued":"2018","date_published":"2018","updated_at":"2026-11-19T05:32:38Z","subjects":["Κοινωνικές, Πολιτικές και Οικονομικές επιστήμες","Social, Political and Economic sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2819048"],"render_values":[{"text":"uoadl:2819048","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2819048","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2819048","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2819048","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μιχαλακέα Αθηνά-Χριστίνα","Michalakea Athina-Christina"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2018"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Κοινωνικές, Πολιτικές και Οικονομικές επιστήμες","Social, Political and Economic sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2819048","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2819048"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Στο Παράρτημα Ι της \"Διαλεκτικής του διαφωτισμού\", που φέρει τον τίτλο \"Οδυσσέας ή Μύθος και Διαφωτισμός\", αναλύεται, μέσω της διαλεκτικής σχέσης Μύθου και Διαφωτισμού, ο τρόπος με τον οποίο το ορθολογικό υποκείμενο/ homo economicus (Οδυσσέας) κυριαρχεί επί της φύσης, αλλά και της «γυναίκας», προκειμένου να συγκροτηθεί ως υποκείμενο, αλλά και ως ξεχωριστή ταυτότητα, ως εαυτός: το δίπολο πολιτισμός-φύση συγκροτείται παράλληλα με το δίπολο άνδρας – γυναίκα• το ορθολογικό/αστικό/ανδρικό υποκείμενο, προκειμένου να μπορέσει να συγκροτηθεί ως αυτόνομη ύπαρξη, αντικειμενοποιεί κι εκμεταλλεύεται τη θηλυκότητα (τη «γυναίκα» και ευρύτερα ό,τι παρεκκλίνει από την έννοια του «αρρενωπού υποκειμένου»). Πέρα από τις προαναφερθείσες διχοτομήσεις, συγκροτείται ακόμα ένα δίπολο, αυτό που αφορά την θηλυκότητα καθαυτή. Στο ένα άκρο τοποθετείται η Κίρκη, η «τελευταία εταίρα» και ο «πρώτος γυναικείος χαρακτήρας», ενσάρκωση της φύσης και της ηδονής -η οποία αποχωρίζει το αρσενικό υποκείμενο από την συνείδηση και τον εαυτό του, γι’ αυτό και είναι επικίνδυνη και πρέπει να χειραγωγηθεί. Στον αντίποδα της Κίρκης βρίσκεται η Πηνελόπη• σύμβολο της αστής γυναίκας, του αστικού γάμου και της πυρηνικής οικογένειας, της μονογαμίας και της ετεροκανονικότητας, για τους συγγραφείς της Διαλεκτικής ενσαρκώνει την ιδιοκτησιακή και ανταλλακτική μορφή της αγάπης στον καπιταλιστικό κόσμο. Η Κίρκη και η Πηνελόπη -\"η πόρνη και η σύζυγος\"- αποτελούν σύμβολα δύο διαφορετικών εκφάνσεων της «αστικής ψυχρότητας» αλλά και \"της γυναικείας αλλοτρίωσης στον πατριαρχικό κόσμο\". Η γυναίκα τοποθετείται μεταξύ του ανδρικού υποκειμένου και της αντικειμενοποιημένης φύσης, ενώ συγχρόνως διχοτομείται προκειμένου να καταστεί ευκολότερος ο έλεγχος της σεξουαλικότητάς της. Γεννάται έτσι το ερώτημα κατά πόσον μπορεί πράγματι να γίνει λόγος για το «γυναικείο υποκείμενο», εφόσον δεν του αναγνωρίζεται συνείδηση εαυτού, ούτε και ικανότητα για αυτόβουλη δράση. Η παρούσα εργασία εκκινεί από το παράδοξο αυτό της συγκρότησης της γυναικείας υποκειμενικότητας.","In the “Excursus I – Odysseus or Myth and Enlightenment” of the “Dialectic of Enlightenment”, through the dialectic relationship between Myth and Enlightenment is analysed the way in which the rational subject/homo economicus (Odysseus) dominates over nature and “the woman” as well, in order to be formed as a subject, but also as a separate identity, as self: the contrast between culture and nature is constituted in parallel with the male / female contrast; the rational/bourgeois/male subject, in order to be constituted as an autonomous being, objects and exploits femininity (not only women, but whatever deviates from the notion of the “masculine subject”). In addition to the above-mentioned dichotomies, another contrast –concerning femininity itself- is formed. On one side is placed Circe, “the last hetaera” who emerged as “the first female character”, incarnation of nature and pleasure, and who separates the male subject from his consciousness and from himself, yet is dangerous and must be manipulated. Penelope is the antipode of Circe; symbol of the bourgeois woman, marriage and nuclear family, monogamy and heteronormativity, embodies the possessive yet at the same time exchangeable form of love in the capitalist world, according to Adorno and Horkheimer. Circe and Penelope, “harlot and wife”, are “complementary forms of female self-allienation in the patriarchal world” and of the “bourgeois chill” as well. Woman is placed between the male subject and objectified nature, while the essence of womanhood itself is divided, facilitating control over her and her body and sexuality as well. The question that raises is whether the “female subject” actually exists, since it is not recognised as self-consciouss, or is capable of acting with agency. The starting point of this essay is exactly this paradox of the formation of female subjectivity."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Το Γυναικείο Υποκείμενο στη \"Διαλεκτική του διαφωτισμού\""]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μιχαλακέα Αθηνά-Χριστίνα","Michalakea Athina-Christina"],"dc:date":["2018"],"dc:description":["Στο Παράρτημα Ι της \"Διαλεκτικής του διαφωτισμού\", που φέρει τον τίτλο \"Οδυσσέας ή Μύθος και Διαφωτισμός\", αναλύεται, μέσω της διαλεκτικής σχέσης Μύθου και Διαφωτισμού, ο τρόπος με τον οποίο το ορθολογικό υποκείμενο/ homo economicus (Οδυσσέας) κυριαρχεί επί της φύσης, αλλά και της «γυναίκας», προκειμένου να συγκροτηθεί ως υποκείμενο, αλλά και ως ξεχωριστή ταυτότητα, ως εαυτός: το δίπολο πολιτισμός-φύση συγκροτείται παράλληλα με το δίπολο άνδρας – γυναίκα• το ορθολογικό/αστικό/ανδρικό υποκείμενο, προκειμένου να μπορέσει να συγκροτηθεί ως αυτόνομη ύπαρξη, αντικειμενοποιεί κι εκμεταλλεύεται τη θηλυκότητα (τη «γυναίκα» και ευρύτερα ό,τι παρεκκλίνει από την έννοια του «αρρενωπού υποκειμένου»). Πέρα από τις προαναφερθείσες διχοτομήσεις, συγκροτείται ακόμα ένα δίπολο, αυτό που αφορά την θηλυκότητα καθαυτή. Στο ένα άκρο τοποθετείται η Κίρκη, η «τελευταία εταίρα» και ο «πρώτος γυναικείος χαρακτήρας», ενσάρκωση της φύσης και της ηδονής -η οποία αποχωρίζει το αρσενικό υποκείμενο από την συνείδηση και τον εαυτό του, γι’ αυτό και είναι επικίνδυνη και πρέπει να χειραγωγηθεί. Στον αντίποδα της Κίρκης βρίσκεται η Πηνελόπη• σύμβολο της αστής γυναίκας, του αστικού γάμου και της πυρηνικής οικογένειας, της μονογαμίας και της ετεροκανονικότητας, για τους συγγραφείς της Διαλεκτικής ενσαρκώνει την ιδιοκτησιακή και ανταλλακτική μορφή της αγάπης στον καπιταλιστικό κόσμο. Η Κίρκη και η Πηνελόπη -\"η πόρνη και η σύζυγος\"- αποτελούν σύμβολα δύο διαφορετικών εκφάνσεων της «αστικής ψυχρότητας» αλλά και \"της γυναικείας αλλοτρίωσης στον πατριαρχικό κόσμο\". Η γυναίκα τοποθετείται μεταξύ του ανδρικού υποκειμένου και της αντικειμενοποιημένης φύσης, ενώ συγχρόνως διχοτομείται προκειμένου να καταστεί ευκολότερος ο έλεγχος της σεξουαλικότητάς της. Γεννάται έτσι το ερώτημα κατά πόσον μπορεί πράγματι να γίνει λόγος για το «γυναικείο υποκείμενο», εφόσον δεν του αναγνωρίζεται συνείδηση εαυτού, ούτε και ικανότητα για αυτόβουλη δράση. Η παρούσα εργασία εκκινεί από το παράδοξο αυτό της συγκρότησης της γυναικείας υποκειμενικότητας.","In the “Excursus I – Odysseus or Myth and Enlightenment” of the “Dialectic of Enlightenment”, through the dialectic relationship between Myth and Enlightenment is analysed the way in which the rational subject/homo economicus (Odysseus) dominates over nature and “the woman” as well, in order to be formed as a subject, but also as a separate identity, as self: the contrast between culture and nature is constituted in parallel with the male / female contrast; the rational/bourgeois/male subject, in order to be constituted as an autonomous being, objects and exploits femininity (not only women, but whatever deviates from the notion of the “masculine subject”). In addition to the above-mentioned dichotomies, another contrast –concerning femininity itself- is formed. On one side is placed Circe, “the last hetaera” who emerged as “the first female character”, incarnation of nature and pleasure, and who separates the male subject from his consciousness and from himself, yet is dangerous and must be manipulated. Penelope is the antipode of Circe; symbol of the bourgeois woman, marriage and nuclear family, monogamy and heteronormativity, embodies the possessive yet at the same time exchangeable form of love in the capitalist world, according to Adorno and Horkheimer. Circe and Penelope, “harlot and wife”, are “complementary forms of female self-allienation in the patriarchal world” and of the “bourgeois chill” as well. Woman is placed between the male subject and objectified nature, while the essence of womanhood itself is divided, facilitating control over her and her body and sexuality as well. The question that raises is whether the “female subject” actually exists, since it is not recognised as self-consciouss, or is capable of acting with agency. The starting point of this essay is exactly this paradox of the formation of female subjectivity."],"dc:identifier":["uoadl:2819048","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2819048"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Κοινωνικές, Πολιτικές και Οικονομικές επιστήμες","Social, Political and Economic sciences"],"dc:title":["Το Γυναικείο Υποκείμενο στη \"Διαλεκτική του διαφωτισμού\""],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:32:38Z"}