{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2819506"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2819506","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Συμβολή στη μελέτη της υστεροβυζαντινής ναοδομίας: οι σταυρεπίστεγοι ναοί της Εύβοιας","abstract":"Ο τύπος του σταυρεπίστεγου ναού εμφανίστηκε στα μέσα του 13ου αι. και διαδόθηκε κυρίως στην Ήπειρο, τη δυτική κυρίως Θεσσαλία, τη Στερεά Ελλάδα συμπεριλαμβανομένης της Εύβοιας, την Πελοπόννησο και την Κρήτη. Το πιθανότερο είναι ότι στη δημιουργία του τύπου συνέβαλαν στοιχεία της βυζαντινής αρχιτεκτονικής, όπως η σταυρεπίστεγη διάταξη των θόλων στους νάρθηκες σταυροειδών εγγεγραμμένων ναών, σε συνδυασμό με την άσκηση δυτικών επιρροών ως προς την εφαρμογή της ιδέας του εγκάρσιου χώρου. Η Εύβοια αποτελεί μία από τις περιοχές με τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις σταυρεπίστεγων. Ο τύπος εμφανίστηκε στο νησί γύρω στα μέσα του 13ου αι. κατά την περίοδο της λατινοκρατίας (1204-1470) και εξαπλώθηκε πιθανόν στο πλαίσιο της προσωρινής ανακατάληψης της Εύβοιας από τον Λικάριο (1276-1279) για λογαριασμό του Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου (1259-1282). Στη διάδοση του τύπου στην Εύβοια συντέλεσε η επανασύσταση της ορθόδοξης Επισκοπής Αυλώνος στην περιοχή του Αυλωναρίου της κεντρικής Εύβοιας και η ανέγερση πιθανόν στα μέσα του 13ου αι. ή στο β΄ μισό του 13ου αι. του μεγάλου επισκοπικού πιθανότατα ναού του Αγ. Δημητρίου στα Χάνια Αυλωναρίου, που αποτελεί αρχιτεκτονικό unicum ως ο μεγαλύτερος σταυρεπίστεγος τύπου Α1, που επιπλέον φέρει τοξωτά ανοίγματα επικοινωνίας με τα πλάγια μάλλον μεταγενέστερα κλίτη. Δεν αποκλείεται επίσης η εξάπλωση του τύπου να οφείλεται εν μέρει και στην επίδραση των υστεροβυζαντινών σταυρεπίστεγων της Αττικής. Σώζονται 18 υστεροβυζαντινοί σταυρεπίστεγοι, η πλειονότητα των οποίων ανήκει στην παραλλαγή Α1, με αδιάσπαστους δηλαδή και συνεχείς τους μακρούς τοίχους, ενώ τέσσερις στην παραλλαγή Α2, με εσοχή της εγκάρσιας καμάρας στους μακρούς τοίχους. Είναι άνισα κατανεμημένοι, καθώς οι περισσότεροι, συνολικά δεκατέσσερις, κτίστηκαν στην κεντρική Εύβοια, τρεις στη νότια και ένας μόνο στο βόρειο τμήμα του νησιού. Οι πιο πολλοί χρονολογούνται στην περίοδο από το 1260 και κυρίως από τα τέλη του 13ου αι. ως και την πρώτη δεκαετία του 14ου, όπου σημειώνεται η μεγαλύτερη έξαρση της κατασκευής τους και οι λιγότεροι στο υπόλοιπο του 14ου αι. Αποτελούν λιτές κατασκευές από αργολιθοδομή, με ημικυλινδρικές ή ελαφρώς οξυκόρυφες καμάρες και αξιόλογο τοιχογραφικό διάκοσμο. Ωστόσο ορισμένοι, όπως ο Άγ. Δημήτριος στα Χάνια Αυλωναρίου, η Οδηγήτρια Σπηλιών, η Παναγίτσα Βάθειας και ο Άγ. Γεώργιος Γυμνού είναι κτισμένοι με περισσότερο φροντισμένη τοιχοποιία, που συμπεριλαμβάνει και τμήματα με πλινθοπερίκλειστο σύστημα και φέρουν αξιόλογο κεραμοπλαστικό και γλυπτό διάκοσμο. Δεν λείπουν επίσης, έστω σε μικρή έκταση, κατασκευαστικά στοιχεία δυτικών επιρροών. Όπως συμπεραίνουμε και από τις επιγραφές, που διατηρούνται σε λίγους από αυτούς, πιθανότατα κτίστηκαν από οικογένειες Ελλήνων αρχόντων-μεγαλοκτηματιών, που διατήρησαν την περιουσία και τα προνόμιά τους συμμετέχοντας στη λατινική διοίκηση.","abstract_html":"Ο τύπος του σταυρεπίστεγου ναού εμφανίστηκε στα μέσα του 13ου αι. και διαδόθηκε κυρίως στην Ήπειρο, τη δυτική κυρίως Θεσσαλία, τη Στερεά Ελλάδα συμπεριλαμβανομένης της Εύβοιας, την Πελοπόννησο και την Κρήτη. Το πιθανότερο είναι ότι στη δημιουργία του τύπου συνέβαλαν στοιχεία της βυζαντινής αρχιτεκτονικής, όπως η σταυρεπίστεγη διάταξη των θόλων στους νάρθηκες σταυροειδών εγγεγραμμένων ναών, σε συνδυασμό με την άσκηση δυτικών επιρροών ως προς την εφαρμογή της ιδέας του εγκάρσιου χώρου. Η Εύβοια αποτελεί μία από τις περιοχές με τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις σταυρεπίστεγων. Ο τύπος εμφανίστηκε στο νησί γύρω στα μέσα του 13ου αι. κατά την περίοδο της λατινοκρατίας (1204-1470) και εξαπλώθηκε πιθανόν στο πλαίσιο της προσωρινής ανακατάληψης της Εύβοιας από τον Λικάριο (1276-1279) για λογαριασμό του Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου (1259-1282). Στη διάδοση του τύπου στην Εύβοια συντέλεσε η επανασύσταση της ορθόδοξης Επισκοπής Αυλώνος στην περιοχή του Αυλωναρίου της κεντρικής Εύβοιας και η ανέγερση πιθανόν στα μέσα του 13ου αι. ή στο β΄ μισό του 13ου αι. του μεγάλου επισκοπικού πιθανότατα ναού του Αγ. Δημητρίου στα Χάνια Αυλωναρίου, που αποτελεί αρχιτεκτονικό unicum ως ο μεγαλύτερος σταυρεπίστεγος τύπου Α1, που επιπλέον φέρει τοξωτά ανοίγματα επικοινωνίας με τα πλάγια μάλλον μεταγενέστερα κλίτη. Δεν αποκλείεται επίσης η εξάπλωση του τύπου να οφείλεται εν μέρει και στην επίδραση των υστεροβυζαντινών σταυρεπίστεγων της Αττικής. Σώζονται 18 υστεροβυζαντινοί σταυρεπίστεγοι, η πλειονότητα των οποίων ανήκει στην παραλλαγή Α1, με αδιάσπαστους δηλαδή και συνεχείς τους μακρούς τοίχους, ενώ τέσσερις στην παραλλαγή Α2, με εσοχή της εγκάρσιας καμάρας στους μακρούς τοίχους. Είναι άνισα κατανεμημένοι, καθώς οι περισσότεροι, συνολικά δεκατέσσερις, κτίστηκαν στην κεντρική Εύβοια, τρεις στη νότια και ένας μόνο στο βόρειο τμήμα του νησιού. Οι πιο πολλοί χρονολογούνται στην περίοδο από το 1260 και κυρίως από τα τέλη του 13ου αι. ως και την πρώτη δεκαετία του 14ου, όπου σημειώνεται η μεγαλύτερη έξαρση της κατασκευής τους και οι λιγότεροι στο υπόλοιπο του 14ου αι. Αποτελούν λιτές κατασκευές από αργολιθοδομή, με ημικυλινδρικές ή ελαφρώς οξυκόρυφες καμάρες και αξιόλογο τοιχογραφικό διάκοσμο. Ωστόσο ορισμένοι, όπως ο Άγ. Δημήτριος στα Χάνια Αυλωναρίου, η Οδηγήτρια Σπηλιών, η Παναγίτσα Βάθειας και ο Άγ. Γεώργιος Γυμνού είναι κτισμένοι με περισσότερο φροντισμένη τοιχοποιία, που συμπεριλαμβάνει και τμήματα με πλινθοπερίκλειστο σύστημα και φέρουν αξιόλογο κεραμοπλαστικό και γλυπτό διάκοσμο. Δεν λείπουν επίσης, έστω σε μικρή έκταση, κατασκευαστικά στοιχεία δυτικών επιρροών. Όπως συμπεραίνουμε και από τις επιγραφές, που διατηρούνται σε λίγους από αυτούς, πιθανότατα κτίστηκαν από οικογένειες Ελλήνων αρχόντων-μεγαλοκτηματιών, που διατήρησαν την περιουσία και τα προνόμιά τους συμμετέχοντας στη λατινική διοίκηση.","abstract_has_math":false,"creators":["Παπαδημητρίου Δημήτριος","Papadimitriou Dimitrios"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2018,"date_issued":"2018","date_published":"2018","updated_at":"2026-11-19T05:32:47Z","subjects":["Αρχαιολογία","Archaeology"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2819506"],"render_values":[{"text":"uoadl:2819506","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2819506","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2819506","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2819506","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Παπαδημητρίου Δημήτριος","Papadimitriou Dimitrios"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2018"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Αρχαιολογία","Archaeology"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2819506","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2819506"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Ο τύπος του σταυρεπίστεγου ναού εμφανίστηκε στα μέσα του 13ου αι. και διαδόθηκε κυρίως στην Ήπειρο, τη δυτική κυρίως Θεσσαλία, τη Στερεά Ελλάδα συμπεριλαμβανομένης της Εύβοιας, την Πελοπόννησο και την Κρήτη. Το πιθανότερο είναι ότι στη δημιουργία του τύπου συνέβαλαν στοιχεία της βυζαντινής αρχιτεκτονικής, όπως η σταυρεπίστεγη διάταξη των θόλων στους νάρθηκες σταυροειδών εγγεγραμμένων ναών, σε συνδυασμό με την άσκηση δυτικών επιρροών ως προς την εφαρμογή της ιδέας του εγκάρσιου χώρου. Η Εύβοια αποτελεί μία από τις περιοχές με τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις σταυρεπίστεγων. Ο τύπος εμφανίστηκε στο νησί γύρω στα μέσα του 13ου αι. κατά την περίοδο της λατινοκρατίας (1204-1470) και εξαπλώθηκε πιθανόν στο πλαίσιο της προσωρινής ανακατάληψης της Εύβοιας από τον Λικάριο (1276-1279) για λογαριασμό του Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου (1259-1282). Στη διάδοση του τύπου στην Εύβοια συντέλεσε η επανασύσταση της ορθόδοξης Επισκοπής Αυλώνος στην περιοχή του Αυλωναρίου της κεντρικής Εύβοιας και η ανέγερση πιθανόν στα μέσα του 13ου αι. ή στο β΄ μισό του 13ου αι. του μεγάλου επισκοπικού πιθανότατα ναού του Αγ. Δημητρίου στα Χάνια Αυλωναρίου, που αποτελεί αρχιτεκτονικό unicum ως ο μεγαλύτερος σταυρεπίστεγος τύπου Α1, που επιπλέον φέρει τοξωτά ανοίγματα επικοινωνίας με τα πλάγια μάλλον μεταγενέστερα κλίτη. Δεν αποκλείεται επίσης η εξάπλωση του τύπου να οφείλεται εν μέρει και στην επίδραση των υστεροβυζαντινών σταυρεπίστεγων της Αττικής. Σώζονται 18 υστεροβυζαντινοί σταυρεπίστεγοι, η πλειονότητα των οποίων ανήκει στην παραλλαγή Α1, με αδιάσπαστους δηλαδή και συνεχείς τους μακρούς τοίχους, ενώ τέσσερις στην παραλλαγή Α2, με εσοχή της εγκάρσιας καμάρας στους μακρούς τοίχους. Είναι άνισα κατανεμημένοι, καθώς οι περισσότεροι, συνολικά δεκατέσσερις, κτίστηκαν στην κεντρική Εύβοια, τρεις στη νότια και ένας μόνο στο βόρειο τμήμα του νησιού. Οι πιο πολλοί χρονολογούνται στην περίοδο από το 1260 και κυρίως από τα τέλη του 13ου αι. ως και την πρώτη δεκαετία του 14ου, όπου σημειώνεται η μεγαλύτερη έξαρση της κατασκευής τους και οι λιγότεροι στο υπόλοιπο του 14ου αι. Αποτελούν λιτές κατασκευές από αργολιθοδομή, με ημικυλινδρικές ή ελαφρώς οξυκόρυφες καμάρες και αξιόλογο τοιχογραφικό διάκοσμο. Ωστόσο ορισμένοι, όπως ο Άγ. Δημήτριος στα Χάνια Αυλωναρίου, η Οδηγήτρια Σπηλιών, η Παναγίτσα Βάθειας και ο Άγ. Γεώργιος Γυμνού είναι κτισμένοι με περισσότερο φροντισμένη τοιχοποιία, που συμπεριλαμβάνει και τμήματα με πλινθοπερίκλειστο σύστημα και φέρουν αξιόλογο κεραμοπλαστικό και γλυπτό διάκοσμο. Δεν λείπουν επίσης, έστω σε μικρή έκταση, κατασκευαστικά στοιχεία δυτικών επιρροών. Όπως συμπεραίνουμε και από τις επιγραφές, που διατηρούνται σε λίγους από αυτούς, πιθανότατα κτίστηκαν από οικογένειες Ελλήνων αρχόντων-μεγαλοκτηματιών, που διατήρησαν την περιουσία και τα προνόμιά τους συμμετέχοντας στη λατινική διοίκηση.","The architectural type of cross-vaulted church first appeared in the middle of the 13th century and spread out mainly over Epirus, western Thessaly, Sterea Hellas including Euboea, Peloponnese and Crete. Most probably the plan-type developed under the influence of earlier elements of byzantine architecture, such as the cross-vaulted covering of the narthex of cross-in-square churches, combined with western ideas about the transept. One of the regions with the greatest number of cross-vaulted churches is Euboea. The type first appeared on the island around the middle of the 13th century during the period of Latin domination (1204-1470) and spread out during and after the temporary reconquest of most of Euboea by Licario (1276-1279) at the service of Michael VIII Palaiologos (1259-1282). The reestablishment of the orthodox Bishopric of Avlon in the region of Avlonari in central Euboea as well as the erection probably in the middle of the 13th or the second half of the 13th century of the great -likely to be- cathedral of Saint Demetrius at Chania Avlonariou contributed to the increased use of the plan-type. The cathedral constitutes an architectural unicum, as being the biggest cross-vaulted church of type A1 with arched opening leading to side aisles. Influence of the cross-vaulted churches of Attica could also be considered. Eighteen late byzantine cross-vaulted churches are preserved in Euboea. The majority belongs to the A1 variation, presenting flat and non-articulated side walls, whereas four of them to the A2 variation, where niches are formed at the side walls by the transverse barrel vault. They are unequally distributed: fourteen were built in central Euboea, three in southern Euboea and only one on the northern part of the island. Most of them date in the period after 1260 and particularly from the end of the 13th to the first decade of the 14th century, and only a few later in the 14th century. They are simple monuments built with rubble masonry, they are covered with semicircular or slightly pointed barrel-vaults and often decorated with noteworthy mural painting. However, certain churches, such as Saint Demetrius at Ghania Avlonariou, Hodegetria Spilion, Panagitsa Vatheias and Saint George Gymnou are built with masonry that includes also parts of cloisonné masonry and significant ceramoplastic and sculpted decoration. Features of western architecture can be detected to a small extent. Dedicatory inscriptions testify that the churches were probably built by eminent families of Greek lords or land owners, who kept their properties and privileges participating in the Latin governance."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Συμβολή στη μελέτη της υστεροβυζαντινής ναοδομίας: οι σταυρεπίστεγοι ναοί της Εύβοιας"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Παπαδημητρίου Δημήτριος","Papadimitriou Dimitrios"],"dc:date":["2018"],"dc:description":["Ο τύπος του σταυρεπίστεγου ναού εμφανίστηκε στα μέσα του 13ου αι. και διαδόθηκε κυρίως στην Ήπειρο, τη δυτική κυρίως Θεσσαλία, τη Στερεά Ελλάδα συμπεριλαμβανομένης της Εύβοιας, την Πελοπόννησο και την Κρήτη. Το πιθανότερο είναι ότι στη δημιουργία του τύπου συνέβαλαν στοιχεία της βυζαντινής αρχιτεκτονικής, όπως η σταυρεπίστεγη διάταξη των θόλων στους νάρθηκες σταυροειδών εγγεγραμμένων ναών, σε συνδυασμό με την άσκηση δυτικών επιρροών ως προς την εφαρμογή της ιδέας του εγκάρσιου χώρου. Η Εύβοια αποτελεί μία από τις περιοχές με τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις σταυρεπίστεγων. Ο τύπος εμφανίστηκε στο νησί γύρω στα μέσα του 13ου αι. κατά την περίοδο της λατινοκρατίας (1204-1470) και εξαπλώθηκε πιθανόν στο πλαίσιο της προσωρινής ανακατάληψης της Εύβοιας από τον Λικάριο (1276-1279) για λογαριασμό του Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου (1259-1282). Στη διάδοση του τύπου στην Εύβοια συντέλεσε η επανασύσταση της ορθόδοξης Επισκοπής Αυλώνος στην περιοχή του Αυλωναρίου της κεντρικής Εύβοιας και η ανέγερση πιθανόν στα μέσα του 13ου αι. ή στο β΄ μισό του 13ου αι. του μεγάλου επισκοπικού πιθανότατα ναού του Αγ. Δημητρίου στα Χάνια Αυλωναρίου, που αποτελεί αρχιτεκτονικό unicum ως ο μεγαλύτερος σταυρεπίστεγος τύπου Α1, που επιπλέον φέρει τοξωτά ανοίγματα επικοινωνίας με τα πλάγια μάλλον μεταγενέστερα κλίτη. Δεν αποκλείεται επίσης η εξάπλωση του τύπου να οφείλεται εν μέρει και στην επίδραση των υστεροβυζαντινών σταυρεπίστεγων της Αττικής. Σώζονται 18 υστεροβυζαντινοί σταυρεπίστεγοι, η πλειονότητα των οποίων ανήκει στην παραλλαγή Α1, με αδιάσπαστους δηλαδή και συνεχείς τους μακρούς τοίχους, ενώ τέσσερις στην παραλλαγή Α2, με εσοχή της εγκάρσιας καμάρας στους μακρούς τοίχους. Είναι άνισα κατανεμημένοι, καθώς οι περισσότεροι, συνολικά δεκατέσσερις, κτίστηκαν στην κεντρική Εύβοια, τρεις στη νότια και ένας μόνο στο βόρειο τμήμα του νησιού. Οι πιο πολλοί χρονολογούνται στην περίοδο από το 1260 και κυρίως από τα τέλη του 13ου αι. ως και την πρώτη δεκαετία του 14ου, όπου σημειώνεται η μεγαλύτερη έξαρση της κατασκευής τους και οι λιγότεροι στο υπόλοιπο του 14ου αι. Αποτελούν λιτές κατασκευές από αργολιθοδομή, με ημικυλινδρικές ή ελαφρώς οξυκόρυφες καμάρες και αξιόλογο τοιχογραφικό διάκοσμο. Ωστόσο ορισμένοι, όπως ο Άγ. Δημήτριος στα Χάνια Αυλωναρίου, η Οδηγήτρια Σπηλιών, η Παναγίτσα Βάθειας και ο Άγ. Γεώργιος Γυμνού είναι κτισμένοι με περισσότερο φροντισμένη τοιχοποιία, που συμπεριλαμβάνει και τμήματα με πλινθοπερίκλειστο σύστημα και φέρουν αξιόλογο κεραμοπλαστικό και γλυπτό διάκοσμο. Δεν λείπουν επίσης, έστω σε μικρή έκταση, κατασκευαστικά στοιχεία δυτικών επιρροών. Όπως συμπεραίνουμε και από τις επιγραφές, που διατηρούνται σε λίγους από αυτούς, πιθανότατα κτίστηκαν από οικογένειες Ελλήνων αρχόντων-μεγαλοκτηματιών, που διατήρησαν την περιουσία και τα προνόμιά τους συμμετέχοντας στη λατινική διοίκηση.","The architectural type of cross-vaulted church first appeared in the middle of the 13th century and spread out mainly over Epirus, western Thessaly, Sterea Hellas including Euboea, Peloponnese and Crete. Most probably the plan-type developed under the influence of earlier elements of byzantine architecture, such as the cross-vaulted covering of the narthex of cross-in-square churches, combined with western ideas about the transept. One of the regions with the greatest number of cross-vaulted churches is Euboea. The type first appeared on the island around the middle of the 13th century during the period of Latin domination (1204-1470) and spread out during and after the temporary reconquest of most of Euboea by Licario (1276-1279) at the service of Michael VIII Palaiologos (1259-1282). The reestablishment of the orthodox Bishopric of Avlon in the region of Avlonari in central Euboea as well as the erection probably in the middle of the 13th or the second half of the 13th century of the great -likely to be- cathedral of Saint Demetrius at Chania Avlonariou contributed to the increased use of the plan-type. The cathedral constitutes an architectural unicum, as being the biggest cross-vaulted church of type A1 with arched opening leading to side aisles. Influence of the cross-vaulted churches of Attica could also be considered. Eighteen late byzantine cross-vaulted churches are preserved in Euboea. The majority belongs to the A1 variation, presenting flat and non-articulated side walls, whereas four of them to the A2 variation, where niches are formed at the side walls by the transverse barrel vault. They are unequally distributed: fourteen were built in central Euboea, three in southern Euboea and only one on the northern part of the island. Most of them date in the period after 1260 and particularly from the end of the 13th to the first decade of the 14th century, and only a few later in the 14th century. They are simple monuments built with rubble masonry, they are covered with semicircular or slightly pointed barrel-vaults and often decorated with noteworthy mural painting. However, certain churches, such as Saint Demetrius at Ghania Avlonariou, Hodegetria Spilion, Panagitsa Vatheias and Saint George Gymnou are built with masonry that includes also parts of cloisonné masonry and significant ceramoplastic and sculpted decoration. Features of western architecture can be detected to a small extent. Dedicatory inscriptions testify that the churches were probably built by eminent families of Greek lords or land owners, who kept their properties and privileges participating in the Latin governance."],"dc:identifier":["uoadl:2819506","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2819506"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Αρχαιολογία","Archaeology"],"dc:title":["Συμβολή στη μελέτη της υστεροβυζαντινής ναοδομίας: οι σταυρεπίστεγοι ναοί της Εύβοιας"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:32:47Z"}