{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2820030"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2820030","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η μητέρα ως φορέας αγωγής των παιδιών στο Βυζάντιο (4ος - 11ος αιώνας)","abstract":"Η παρούσα εργασία έχει ως θέμα της τη βυζαντινή μητέρα και τον ρόλο της ως φορέας αγωγής των παιδιών, από τον 4ο ως τον 11ο αιώνα. Στην εισαγωγή γίνεται μια σύντομη αναφορά στις αντιλήψεις περί του γυναικείου φύλου και στη θέση της γυναίκας εντός της βυζαντινής κοινωνίας. Έπειτα, επιχειρείται η ανάλυση του ενδεδειγμένου τρόπου ανατροφής των παιδιών αλλά και το πρότυπο της σωστής μητέρας, όπως αυτό καθορίστηκε από τους εκκλησιαστικούς Πατέρες του 4ου αιώνα, κυρίως τους Βασίλειο Καισαρείας, Γρηγόριο Θεολόγο και Ιωάννη Χρυσόστομο, μέσα από έργα που οι ίδιοι αφιέρωσαν στις μητέρες τους Εμμέλεια, Νόννα και Ανθούσα, αλλά και έργα τους που αφορούσαν στη διαπαιδαγώγηση των τέκνων. Στη συνέχεια της εργασίας, το πρότυπο της μητέρας, το οποίο κάθε βυζαντινή όφειλε να ακολουθήσει εφόσον ήθελε να αναθρέψει και να διαπαιδαγωγήσει τα παιδιά της σύμφωνα με τον ορθό και κοινωνικά αποδεκτό τρόπο, αναδεικνύεται ακόμα περισσότερο μέσα από μια σειρά αγιολογικών κειμένων της μέσης βυζαντινής εποχής. Οι αναφορές των εξεταζόμενων Βίων στον ρόλο και στην επίδραση που άσκησε η μητέρα του εκάστοτε αγίου στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του, στις αποφάσεις και στις επιλογές της ζωής του, αποτελούν σημαντικά συμπληρωματικά στοιχεία του υπό εξέταση θέματος. Μέρος της εργασίας αφιερώνεται επίσης στην ανάλυση δύο Επιτάφιων Λόγων που ο μοναχός Θεόδωρος Στουδίτης τον 8ο αιώνα και ο βυζαντινός λόγιος και αξιωματούχος Μιχαήλ Ψελλός τον 11ο αιώνα έγραψαν έκαστος για τις μητέρες τους, Θεοκτίστη και Θεοδότη. Τα συγκεκριμένα έργα πέρα από την λογοτεχνική τους αξία, παρέχουν στον ιστορικό πληροφορίες για την προσωπικότητα και την δράση των δύο αυτών γυναικών, καθώς και για το είδος της ανατροφής και τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιες διαπαιδαγώγησαν τα παιδιά τους. Στο τελευταίο κεφάλαιο της εργασίας γίνεται αναφορά σε ορισμένους νεαρούς διαδόχους του αυτοκρατορικού θρόνου και στην ανατροφή που έλαβαν από τις αυτοκράτειρες μητέρες τους. Πρόκειται για τις αυτοκράτειρες Ειρήνη Αθηναία και Θεοδώρα και τους γιους τους Κωνσταντίνο Στ΄ και Μιχαήλ Γ΄αντίστοιχα, για τη Θεοφανώ και τους Βασίλειο Β΄ και Κωνσταντίνο Η΄ και τέλος τις Ευδοκία Μακρεμβολίτισσα και Άννα Δαλασσηνή και τους Μιχαήλ Ζ΄ και Αλέξιο Α΄ Κομνηνό. Απώτατοι στόχοι της εργασίας είναι αφενός να διερευνηθεί ο ρόλος της βυζαντινής μητέρας-είτε πρόκειται για απλή γυναίκα είτε για αυτοκράτειρα-στην ανατροφή των τέκνων και κατά πόσον αυτός παρέμεινε ο ίδιος ανά τους αιώνες, και αφετέρου να αναδειχθεί η μητέρα ως ο κατεξοχήν φορέας αγωγής των παιδιών, τόσο μέσω της ανατροφής, όσο και μέσω των επιλογών και κυρίως της ίδιας της ζωής της.","abstract_html":"Η παρούσα εργασία έχει ως θέμα της τη βυζαντινή μητέρα και τον ρόλο της ως φορέας αγωγής των παιδιών, από τον 4ο ως τον 11ο αιώνα. Στην εισαγωγή γίνεται μια σύντομη αναφορά στις αντιλήψεις περί του γυναικείου φύλου και στη θέση της γυναίκας εντός της βυζαντινής κοινωνίας. Έπειτα, επιχειρείται η ανάλυση του ενδεδειγμένου τρόπου ανατροφής των παιδιών αλλά και το πρότυπο της σωστής μητέρας, όπως αυτό καθορίστηκε από τους εκκλησιαστικούς Πατέρες του 4ου αιώνα, κυρίως τους Βασίλειο Καισαρείας, Γρηγόριο Θεολόγο και Ιωάννη Χρυσόστομο, μέσα από έργα που οι ίδιοι αφιέρωσαν στις μητέρες τους Εμμέλεια, Νόννα και Ανθούσα, αλλά και έργα τους που αφορούσαν στη διαπαιδαγώγηση των τέκνων. Στη συνέχεια της εργασίας, το πρότυπο της μητέρας, το οποίο κάθε βυζαντινή όφειλε να ακολουθήσει εφόσον ήθελε να αναθρέψει και να διαπαιδαγωγήσει τα παιδιά της σύμφωνα με τον ορθό και κοινωνικά αποδεκτό τρόπο, αναδεικνύεται ακόμα περισσότερο μέσα από μια σειρά αγιολογικών κειμένων της μέσης βυζαντινής εποχής. Οι αναφορές των εξεταζόμενων Βίων στον ρόλο και στην επίδραση που άσκησε η μητέρα του εκάστοτε αγίου στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του, στις αποφάσεις και στις επιλογές της ζωής του, αποτελούν σημαντικά συμπληρωματικά στοιχεία του υπό εξέταση θέματος. Μέρος της εργασίας αφιερώνεται επίσης στην ανάλυση δύο Επιτάφιων Λόγων που ο μοναχός Θεόδωρος Στουδίτης τον 8ο αιώνα και ο βυζαντινός λόγιος και αξιωματούχος Μιχαήλ Ψελλός τον 11ο αιώνα έγραψαν έκαστος για τις μητέρες τους, Θεοκτίστη και Θεοδότη. Τα συγκεκριμένα έργα πέρα από την λογοτεχνική τους αξία, παρέχουν στον ιστορικό πληροφορίες για την προσωπικότητα και την δράση των δύο αυτών γυναικών, καθώς και για το είδος της ανατροφής και τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιες διαπαιδαγώγησαν τα παιδιά τους. Στο τελευταίο κεφάλαιο της εργασίας γίνεται αναφορά σε ορισμένους νεαρούς διαδόχους του αυτοκρατορικού θρόνου και στην ανατροφή που έλαβαν από τις αυτοκράτειρες μητέρες τους. Πρόκειται για τις αυτοκράτειρες Ειρήνη Αθηναία και Θεοδώρα και τους γιους τους Κωνσταντίνο Στ΄ και Μιχαήλ Γ΄αντίστοιχα, για τη Θεοφανώ και τους Βασίλειο Β΄ και Κωνσταντίνο Η΄ και τέλος τις Ευδοκία Μακρεμβολίτισσα και Άννα Δαλασσηνή και τους Μιχαήλ Ζ΄ και Αλέξιο Α΄ Κομνηνό. Απώτατοι στόχοι της εργασίας είναι αφενός να διερευνηθεί ο ρόλος της βυζαντινής μητέρας-είτε πρόκειται για απλή γυναίκα είτε για αυτοκράτειρα-στην ανατροφή των τέκνων και κατά πόσον αυτός παρέμεινε ο ίδιος ανά τους αιώνες, και αφετέρου να αναδειχθεί η μητέρα ως ο κατεξοχήν φορέας αγωγής των παιδιών, τόσο μέσω της ανατροφής, όσο και μέσω των επιλογών και κυρίως της ίδιας της ζωής της.","abstract_has_math":false,"creators":["Περιβολαράκη Ειρήνη","Perivolaraki Eirini"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2018,"date_issued":"2018","date_published":"2018","updated_at":"2026-11-19T05:32:53Z","subjects":["Ιστορία","History"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2820030"],"render_values":[{"text":"uoadl:2820030","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2820030","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2820030","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2820030","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Περιβολαράκη Ειρήνη","Perivolaraki Eirini"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2018"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Ιστορία","History"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2820030","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2820030"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα εργασία έχει ως θέμα της τη βυζαντινή μητέρα και τον ρόλο της ως φορέας αγωγής των παιδιών, από τον 4ο ως τον 11ο αιώνα. Στην εισαγωγή γίνεται μια σύντομη αναφορά στις αντιλήψεις περί του γυναικείου φύλου και στη θέση της γυναίκας εντός της βυζαντινής κοινωνίας. Έπειτα, επιχειρείται η ανάλυση του ενδεδειγμένου τρόπου ανατροφής των παιδιών αλλά και το πρότυπο της σωστής μητέρας, όπως αυτό καθορίστηκε από τους εκκλησιαστικούς Πατέρες του 4ου αιώνα, κυρίως τους Βασίλειο Καισαρείας, Γρηγόριο Θεολόγο και Ιωάννη Χρυσόστομο, μέσα από έργα που οι ίδιοι αφιέρωσαν στις μητέρες τους Εμμέλεια, Νόννα και Ανθούσα, αλλά και έργα τους που αφορούσαν στη διαπαιδαγώγηση των τέκνων. Στη συνέχεια της εργασίας, το πρότυπο της μητέρας, το οποίο κάθε βυζαντινή όφειλε να ακολουθήσει εφόσον ήθελε να αναθρέψει και να διαπαιδαγωγήσει τα παιδιά της σύμφωνα με τον ορθό και κοινωνικά αποδεκτό τρόπο, αναδεικνύεται ακόμα περισσότερο μέσα από μια σειρά αγιολογικών κειμένων της μέσης βυζαντινής εποχής. Οι αναφορές των εξεταζόμενων Βίων στον ρόλο και στην επίδραση που άσκησε η μητέρα του εκάστοτε αγίου στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του, στις αποφάσεις και στις επιλογές της ζωής του, αποτελούν σημαντικά συμπληρωματικά στοιχεία του υπό εξέταση θέματος. Μέρος της εργασίας αφιερώνεται επίσης στην ανάλυση δύο Επιτάφιων Λόγων που ο μοναχός Θεόδωρος Στουδίτης τον 8ο αιώνα και ο βυζαντινός λόγιος και αξιωματούχος Μιχαήλ Ψελλός τον 11ο αιώνα έγραψαν έκαστος για τις μητέρες τους, Θεοκτίστη και Θεοδότη. Τα συγκεκριμένα έργα πέρα από την λογοτεχνική τους αξία, παρέχουν στον ιστορικό πληροφορίες για την προσωπικότητα και την δράση των δύο αυτών γυναικών, καθώς και για το είδος της ανατροφής και τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιες διαπαιδαγώγησαν τα παιδιά τους. Στο τελευταίο κεφάλαιο της εργασίας γίνεται αναφορά σε ορισμένους νεαρούς διαδόχους του αυτοκρατορικού θρόνου και στην ανατροφή που έλαβαν από τις αυτοκράτειρες μητέρες τους. Πρόκειται για τις αυτοκράτειρες Ειρήνη Αθηναία και Θεοδώρα και τους γιους τους Κωνσταντίνο Στ΄ και Μιχαήλ Γ΄αντίστοιχα, για τη Θεοφανώ και τους Βασίλειο Β΄ και Κωνσταντίνο Η΄ και τέλος τις Ευδοκία Μακρεμβολίτισσα και Άννα Δαλασσηνή και τους Μιχαήλ Ζ΄ και Αλέξιο Α΄ Κομνηνό. Απώτατοι στόχοι της εργασίας είναι αφενός να διερευνηθεί ο ρόλος της βυζαντινής μητέρας-είτε πρόκειται για απλή γυναίκα είτε για αυτοκράτειρα-στην ανατροφή των τέκνων και κατά πόσον αυτός παρέμεινε ο ίδιος ανά τους αιώνες, και αφετέρου να αναδειχθεί η μητέρα ως ο κατεξοχήν φορέας αγωγής των παιδιών, τόσο μέσω της ανατροφής, όσο και μέσω των επιλογών και κυρίως της ίδιας της ζωής της.","This thesis aims to investigate motherhood in the Byzantine era and mothers’ role in the upbringing and education of children from the 4th to the 11th century. In the introduction, here is a bief overview of society’s view and position of women during that period. Furthermore, this paper will attempt to analyse the accepted parenting principles and the ideal mother figure as indicated by holy Fathers in the 4th century, mainly Vasileios Kaisareias, Grigorios Theologos and Ioannis Chrysostomos, through their work dedicated to their mothers, Emmeleia, Nonna and Anthousa respectively, and through further work, which focuses on child upbringing. In the next part of this project, the motherhood principles, which every byzantine mother would have to follow in order to raise children in the right, socially acceptable way, are highlighted at an even greater depth in a series of hagiological sources of Middle Byzantine era. Analysis of the above mentioned sources shows the role and the influence the mother of the respective saint had, on their personality, decisions and life choices and thus provides important supplementary evidence on the main topic of this thesis. The essay also investigates two funeral orations written by the monk Theodoros of Studios in 8th century and by Michael Psellos on 11th century, for their mothers, Theoktisti and Theodoti. These particular works, further to their literary value, provide historians with valuable information about the personality and actions of these two mothers. Moreover, they provide information about the style and principles of upbringing and educating their children. The last section of this project focuses on the upbringing, certain young heirs received from their empress mothers. In particular, the analysis will focus on Irene the Athenian and Theodora of Paphlagonia and their sons Constantine VI and Michael III, respectively. Reference is also made to the empress Theophano and her sons Vasileios II and Constantine VIII and finally empresses Eudokia Makrembolitissa and Anna Dalassene and their sons Michael VII and Alexios I Komnenos, respectively. The key aims of this thesis, are, firstly, to review the parenting role of byzantine mother, irrespective of whether she is an everyday woman or an empress and then proceed to assess whether this role remained unchanged over the centuries. Lastly, this project attempts to highlight the principal role of mothers in caregiving and raising children, not only through education, but also through their own life decisions and their lives as a whole."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η μητέρα ως φορέας αγωγής των παιδιών στο Βυζάντιο (4ος - 11ος αιώνας)"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Περιβολαράκη Ειρήνη","Perivolaraki Eirini"],"dc:date":["2018"],"dc:description":["Η παρούσα εργασία έχει ως θέμα της τη βυζαντινή μητέρα και τον ρόλο της ως φορέας αγωγής των παιδιών, από τον 4ο ως τον 11ο αιώνα. Στην εισαγωγή γίνεται μια σύντομη αναφορά στις αντιλήψεις περί του γυναικείου φύλου και στη θέση της γυναίκας εντός της βυζαντινής κοινωνίας. Έπειτα, επιχειρείται η ανάλυση του ενδεδειγμένου τρόπου ανατροφής των παιδιών αλλά και το πρότυπο της σωστής μητέρας, όπως αυτό καθορίστηκε από τους εκκλησιαστικούς Πατέρες του 4ου αιώνα, κυρίως τους Βασίλειο Καισαρείας, Γρηγόριο Θεολόγο και Ιωάννη Χρυσόστομο, μέσα από έργα που οι ίδιοι αφιέρωσαν στις μητέρες τους Εμμέλεια, Νόννα και Ανθούσα, αλλά και έργα τους που αφορούσαν στη διαπαιδαγώγηση των τέκνων. Στη συνέχεια της εργασίας, το πρότυπο της μητέρας, το οποίο κάθε βυζαντινή όφειλε να ακολουθήσει εφόσον ήθελε να αναθρέψει και να διαπαιδαγωγήσει τα παιδιά της σύμφωνα με τον ορθό και κοινωνικά αποδεκτό τρόπο, αναδεικνύεται ακόμα περισσότερο μέσα από μια σειρά αγιολογικών κειμένων της μέσης βυζαντινής εποχής. Οι αναφορές των εξεταζόμενων Βίων στον ρόλο και στην επίδραση που άσκησε η μητέρα του εκάστοτε αγίου στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του, στις αποφάσεις και στις επιλογές της ζωής του, αποτελούν σημαντικά συμπληρωματικά στοιχεία του υπό εξέταση θέματος. Μέρος της εργασίας αφιερώνεται επίσης στην ανάλυση δύο Επιτάφιων Λόγων που ο μοναχός Θεόδωρος Στουδίτης τον 8ο αιώνα και ο βυζαντινός λόγιος και αξιωματούχος Μιχαήλ Ψελλός τον 11ο αιώνα έγραψαν έκαστος για τις μητέρες τους, Θεοκτίστη και Θεοδότη. Τα συγκεκριμένα έργα πέρα από την λογοτεχνική τους αξία, παρέχουν στον ιστορικό πληροφορίες για την προσωπικότητα και την δράση των δύο αυτών γυναικών, καθώς και για το είδος της ανατροφής και τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιες διαπαιδαγώγησαν τα παιδιά τους. Στο τελευταίο κεφάλαιο της εργασίας γίνεται αναφορά σε ορισμένους νεαρούς διαδόχους του αυτοκρατορικού θρόνου και στην ανατροφή που έλαβαν από τις αυτοκράτειρες μητέρες τους. Πρόκειται για τις αυτοκράτειρες Ειρήνη Αθηναία και Θεοδώρα και τους γιους τους Κωνσταντίνο Στ΄ και Μιχαήλ Γ΄αντίστοιχα, για τη Θεοφανώ και τους Βασίλειο Β΄ και Κωνσταντίνο Η΄ και τέλος τις Ευδοκία Μακρεμβολίτισσα και Άννα Δαλασσηνή και τους Μιχαήλ Ζ΄ και Αλέξιο Α΄ Κομνηνό. Απώτατοι στόχοι της εργασίας είναι αφενός να διερευνηθεί ο ρόλος της βυζαντινής μητέρας-είτε πρόκειται για απλή γυναίκα είτε για αυτοκράτειρα-στην ανατροφή των τέκνων και κατά πόσον αυτός παρέμεινε ο ίδιος ανά τους αιώνες, και αφετέρου να αναδειχθεί η μητέρα ως ο κατεξοχήν φορέας αγωγής των παιδιών, τόσο μέσω της ανατροφής, όσο και μέσω των επιλογών και κυρίως της ίδιας της ζωής της.","This thesis aims to investigate motherhood in the Byzantine era and mothers’ role in the upbringing and education of children from the 4th to the 11th century. In the introduction, here is a bief overview of society’s view and position of women during that period. Furthermore, this paper will attempt to analyse the accepted parenting principles and the ideal mother figure as indicated by holy Fathers in the 4th century, mainly Vasileios Kaisareias, Grigorios Theologos and Ioannis Chrysostomos, through their work dedicated to their mothers, Emmeleia, Nonna and Anthousa respectively, and through further work, which focuses on child upbringing. In the next part of this project, the motherhood principles, which every byzantine mother would have to follow in order to raise children in the right, socially acceptable way, are highlighted at an even greater depth in a series of hagiological sources of Middle Byzantine era. Analysis of the above mentioned sources shows the role and the influence the mother of the respective saint had, on their personality, decisions and life choices and thus provides important supplementary evidence on the main topic of this thesis. The essay also investigates two funeral orations written by the monk Theodoros of Studios in 8th century and by Michael Psellos on 11th century, for their mothers, Theoktisti and Theodoti. These particular works, further to their literary value, provide historians with valuable information about the personality and actions of these two mothers. Moreover, they provide information about the style and principles of upbringing and educating their children. The last section of this project focuses on the upbringing, certain young heirs received from their empress mothers. In particular, the analysis will focus on Irene the Athenian and Theodora of Paphlagonia and their sons Constantine VI and Michael III, respectively. Reference is also made to the empress Theophano and her sons Vasileios II and Constantine VIII and finally empresses Eudokia Makrembolitissa and Anna Dalassene and their sons Michael VII and Alexios I Komnenos, respectively. The key aims of this thesis, are, firstly, to review the parenting role of byzantine mother, irrespective of whether she is an everyday woman or an empress and then proceed to assess whether this role remained unchanged over the centuries. Lastly, this project attempts to highlight the principal role of mothers in caregiving and raising children, not only through education, but also through their own life decisions and their lives as a whole."],"dc:identifier":["uoadl:2820030","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2820030"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Ιστορία","History"],"dc:title":["Η μητέρα ως φορέας αγωγής των παιδιών στο Βυζάντιο (4ος - 11ος αιώνας)"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:32:53Z"}