{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2820090"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2820090","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η παρουσία του Νίκου Γ. Σβορώνου στη δημόσια σφαίρα και η συμβολή του στην εξέλιξη των ιστορικών σπουδών κατά τη Μεταπολίτευση (1975-1989)","abstract":"Η παρούσα εργασία καλύπτει το ζήτημα της δραστηριότητας του Νίκου Γ. Σβορώνου υπό τη διπλή ιδιότητά του ως ιστορικού και διανοουμένου κατά την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Ως ιστορική στιγμή, η τελευταία συνιστά τομή στη σύγχρονη ελληνική ιστορία και ιστοριογραφία, συνδεόμενη αφενός με την εδραίωση δημοκρατικών θεσμών και με την οικονομική ανάπτυξη στην ελληνική κοινωνία, αφετέρου με την επιστροφή από χώρες του εξωτερικού ενός μεγάλου αριθμού επιστημόνων, οι οποίοι είχαν (αυτο)εξοριστεί για πολιτικούς κυρίως λόγους, με την ένταξη και κυριαρχία μαρξιστικών μεθοδολογικών εργαλείων έρευνας στην ακαδημαϊκή κοινότητα, καθώς και με την προσπάθεια επούλωσης των τραυμάτων που κληροδότησαν στην ελληνική κοινωνία ο Εμφύλιος πόλεμος και ο διχασμός των χρόνων έως το 1974. Ο Νίκος Γ. Σβορώνος αποτελεί μια από τις εμβληματικότερες φυσιογνωμίες στον χώρο των ιστορικών σπουδών στην Ελλάδα, αναγνωριζόμενος μαζί με τον Κ. Θ. Δημαρά ως ένας εκ των δύο «πατέρων» της ιστοριογραφίας για τον νέο ελληνισμό. Μετά την πτώση της δικτατορίας των Συνταγματαρχών επέστρεψε στο ελληνικό έδαφος έπειτα από μια τριακονταετή περίοδο εξορίας στη Γαλλία, έχοντας πίσω του ένα πολυσχιδές επιστημονικό έργο και κυρίως έναν μύθο λόγω της σχέσης του με την Αριστερά και της στέρησης της ιθαγένειάς του από το επίσημο ελληνικό κράτος ως αντεθνικού δρώντος, εξαιτίας της δημοσίευσης του βιβλίου Histoire de la Grèce moderne (1953). Η υποδοχή του συνοδεύτηκε από την απόδοση προς το πρόσωπό του πλήθους τιμητικών τίτλων από την ακαδημαϊκή κοινότητα, καθώς και αρμοδιοτήτων σε μια σειρά επιστημονικών θεσμών που βρίσκονταν σε διαδικασία συγκρότησης. Ταυτόχρονα, ανέπτυξε πλούσια δραστηριότητα σε ποικίλους τομείς της δημόσιας σφαίρας, όπου καλούταν τακτικά να εκφέρει λόγο για ζητήματα που αφορούσαν γενικότερες ιδεολογικές αναζητήσεις της μεταπολιτευτικής κοινωνίας. Κατά την κηδεία του, η οποία τελέστηκε δημοσία δαπάνη, η προσωπική πνευματική πορεία του χαρακτηριζόταν από μερίδα του πολιτικού κόσμου μετωνυμία της ελληνικής ιστορίας του 20ού αιώνα. Αυτό το είδος αναγνωρισιμότητας αποτελεί τη βάση για την προβληματοποίηση των σχέσεων μεταξύ των ιδιοτήτων του Σβορώνου ως ιστορικού και ως διανοουμένου. Από τη στιγμή της συγκρότησης της ιστορίας σε επιστημονικό πεδίο, οι ιστορικοί αποτέλεσαν δρώντα πολιτικά υποκείμενα με ενεργό παρουσία στη δημόσια σφαίρα ως διανοούμενοι· αυτή η συμβιωτική σχέση έχει εντούτοις αντιμετωπιστεί συχνά με επιφύλαξη. Η κοινή μελέτη της ιστοριογραφικής παραγωγής και της δημόσιας δράσης τους ώς ενός ενιαίου εγχειρήματος, παρ’ όλα αυτά, δύναται να αναδείξει νέες όψεις της σχέσης μεταξύ των δύο ιδιοτήτων και να οδηγήσει προς μια συνολικότερη κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ ιστοριογραφίας και δημόσιων αντιλήψεων για την ιστορία σε μια δεδομένη χρονική στιγμή. Με βάση αυτή την προβληματική, στο πρώτο κεφάλαιο πραγματοποιείται μια σκιαγραφία της πνευματικής πορείας του Σβορώνου, από τη γέννησή του έως το 1975. Σε αυτή την περίοδο μελετώνται βασικοί σταθμοί τόσο της πολιτικής δράσης του και της στράτευσής του στην υπόθεση της Αριστεράς, όσο και της εξέλιξής του ως ιστορικού της κοινωνικής και οικονομικής ιστορίας. Στο δεύτερο κεφάλαιο καλύπτονται πλευρές της παρουσίας του «εντός ακαδημαϊκών τειχών», όπως η απόδοση ακαδημαϊκών τιμητικών τίτλων, η συμμετοχή του σε ιστορικά συνέδρια και η ιστοριογραφική παραγωγή του. Στο τρίτο κεφάλαιο, καταγράφονται όψεις της εμπλοκής του στην ευρύτερη δημόσια σφαίρα, μέσα από άρθρα γνώμης στον Τύπο, δημόσιες ομιλίες, την τηλεοπτική παρουσία του και τη συμμετοχή σε συλλογικές αντιδράσεις. Η αξιοπιστία της σχηματικής διάκρισης μεταξύ ακαδημαϊκών και δημόσιων πρακτικών της ιστορίας κατά την περίοδο υπό εξέταση τίθεται στη δοκιμασία του ελέγχου της μέσω του διαθέσιμου σώματος πηγών για τη μεταπολιτευτική δραστηριότητα του Σβορώνου. Στα συμπεράσματα της εργασίας καταδεικνύονται έτσι ορισμένες βασικές προκείμενες για την ανάπτυξη των ιστορικών σπουδών στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης και τον ρόλο που η ιστορία διαδραμάτισε στον δημόσιο λόγο, ενώ ανιχνεύεται και η πορεία προσωπικών ιδεολογικών μετατοπίσεων του Σβορώνου ως εμβληματικού ιστορικού-διανοουμένου για την εθνική ιστορική κοινότητα κατά την ίδια περίοδο.","abstract_html":"Η παρούσα εργασία καλύπτει το ζήτημα της δραστηριότητας του Νίκου Γ. Σβορώνου υπό τη διπλή ιδιότητά του ως ιστορικού και διανοουμένου κατά την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Ως ιστορική στιγμή, η τελευταία συνιστά τομή στη σύγχρονη ελληνική ιστορία και ιστοριογραφία, συνδεόμενη αφενός με την εδραίωση δημοκρατικών θεσμών και με την οικονομική ανάπτυξη στην ελληνική κοινωνία, αφετέρου με την επιστροφή από χώρες του εξωτερικού ενός μεγάλου αριθμού επιστημόνων, οι οποίοι είχαν (αυτο)εξοριστεί για πολιτικούς κυρίως λόγους, με την ένταξη και κυριαρχία μαρξιστικών μεθοδολογικών εργαλείων έρευνας στην ακαδημαϊκή κοινότητα, καθώς και με την προσπάθεια επούλωσης των τραυμάτων που κληροδότησαν στην ελληνική κοινωνία ο Εμφύλιος πόλεμος και ο διχασμός των χρόνων έως το 1974. Ο Νίκος Γ. Σβορώνος αποτελεί μια από τις εμβληματικότερες φυσιογνωμίες στον χώρο των ιστορικών σπουδών στην Ελλάδα, αναγνωριζόμενος μαζί με τον Κ. Θ. Δημαρά ως ένας εκ των δύο «πατέρων» της ιστοριογραφίας για τον νέο ελληνισμό. Μετά την πτώση της δικτατορίας των Συνταγματαρχών επέστρεψε στο ελληνικό έδαφος έπειτα από μια τριακονταετή περίοδο εξορίας στη Γαλλία, έχοντας πίσω του ένα πολυσχιδές επιστημονικό έργο και κυρίως έναν μύθο λόγω της σχέσης του με την Αριστερά και της στέρησης της ιθαγένειάς του από το επίσημο ελληνικό κράτος ως αντεθνικού δρώντος, εξαιτίας της δημοσίευσης του βιβλίου Histoire de la Grèce moderne (1953). Η υποδοχή του συνοδεύτηκε από την απόδοση προς το πρόσωπό του πλήθους τιμητικών τίτλων από την ακαδημαϊκή κοινότητα, καθώς και αρμοδιοτήτων σε μια σειρά επιστημονικών θεσμών που βρίσκονταν σε διαδικασία συγκρότησης. Ταυτόχρονα, ανέπτυξε πλούσια δραστηριότητα σε ποικίλους τομείς της δημόσιας σφαίρας, όπου καλούταν τακτικά να εκφέρει λόγο για ζητήματα που αφορούσαν γενικότερες ιδεολογικές αναζητήσεις της μεταπολιτευτικής κοινωνίας. Κατά την κηδεία του, η οποία τελέστηκε δημοσία δαπάνη, η προσωπική πνευματική πορεία του χαρακτηριζόταν από μερίδα του πολιτικού κόσμου μετωνυμία της ελληνικής ιστορίας του 20ού αιώνα. Αυτό το είδος αναγνωρισιμότητας αποτελεί τη βάση για την προβληματοποίηση των σχέσεων μεταξύ των ιδιοτήτων του Σβορώνου ως ιστορικού και ως διανοουμένου. Από τη στιγμή της συγκρότησης της ιστορίας σε επιστημονικό πεδίο, οι ιστορικοί αποτέλεσαν δρώντα πολιτικά υποκείμενα με ενεργό παρουσία στη δημόσια σφαίρα ως διανοούμενοι· αυτή η συμβιωτική σχέση έχει εντούτοις αντιμετωπιστεί συχνά με επιφύλαξη. Η κοινή μελέτη της ιστοριογραφικής παραγωγής και της δημόσιας δράσης τους ώς ενός ενιαίου εγχειρήματος, παρ’ όλα αυτά, δύναται να αναδείξει νέες όψεις της σχέσης μεταξύ των δύο ιδιοτήτων και να οδηγήσει προς μια συνολικότερη κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ ιστοριογραφίας και δημόσιων αντιλήψεων για την ιστορία σε μια δεδομένη χρονική στιγμή. Με βάση αυτή την προβληματική, στο πρώτο κεφάλαιο πραγματοποιείται μια σκιαγραφία της πνευματικής πορείας του Σβορώνου, από τη γέννησή του έως το 1975. Σε αυτή την περίοδο μελετώνται βασικοί σταθμοί τόσο της πολιτικής δράσης του και της στράτευσής του στην υπόθεση της Αριστεράς, όσο και της εξέλιξής του ως ιστορικού της κοινωνικής και οικονομικής ιστορίας. Στο δεύτερο κεφάλαιο καλύπτονται πλευρές της παρουσίας του «εντός ακαδημαϊκών τειχών», όπως η απόδοση ακαδημαϊκών τιμητικών τίτλων, η συμμετοχή του σε ιστορικά συνέδρια και η ιστοριογραφική παραγωγή του. Στο τρίτο κεφάλαιο, καταγράφονται όψεις της εμπλοκής του στην ευρύτερη δημόσια σφαίρα, μέσα από άρθρα γνώμης στον Τύπο, δημόσιες ομιλίες, την τηλεοπτική παρουσία του και τη συμμετοχή σε συλλογικές αντιδράσεις. Η αξιοπιστία της σχηματικής διάκρισης μεταξύ ακαδημαϊκών και δημόσιων πρακτικών της ιστορίας κατά την περίοδο υπό εξέταση τίθεται στη δοκιμασία του ελέγχου της μέσω του διαθέσιμου σώματος πηγών για τη μεταπολιτευτική δραστηριότητα του Σβορώνου. Στα συμπεράσματα της εργασίας καταδεικνύονται έτσι ορισμένες βασικές προκείμενες για την ανάπτυξη των ιστορικών σπουδών στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης και τον ρόλο που η ιστορία διαδραμάτισε στον δημόσιο λόγο, ενώ ανιχνεύεται και η πορεία προσωπικών ιδεολογικών μετατοπίσεων του Σβορώνου ως εμβληματικού ιστορικού-διανοουμένου για την εθνική ιστορική κοινότητα κατά την ίδια περίοδο.","abstract_has_math":false,"creators":["Θεοδωρόπουλος Νικόλαος","Theodoropoulos Nikolaos"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2018,"date_issued":"2018","date_published":"2018","updated_at":"2026-11-19T05:32:53Z","subjects":["Ιστορία","History"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2820090"],"render_values":[{"text":"uoadl:2820090","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2820090","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2820090","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2820090","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Θεοδωρόπουλος Νικόλαος","Theodoropoulos Nikolaos"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2018"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Ιστορία","History"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2820090","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2820090"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα εργασία καλύπτει το ζήτημα της δραστηριότητας του Νίκου Γ. Σβορώνου υπό τη διπλή ιδιότητά του ως ιστορικού και διανοουμένου κατά την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Ως ιστορική στιγμή, η τελευταία συνιστά τομή στη σύγχρονη ελληνική ιστορία και ιστοριογραφία, συνδεόμενη αφενός με την εδραίωση δημοκρατικών θεσμών και με την οικονομική ανάπτυξη στην ελληνική κοινωνία, αφετέρου με την επιστροφή από χώρες του εξωτερικού ενός μεγάλου αριθμού επιστημόνων, οι οποίοι είχαν (αυτο)εξοριστεί για πολιτικούς κυρίως λόγους, με την ένταξη και κυριαρχία μαρξιστικών μεθοδολογικών εργαλείων έρευνας στην ακαδημαϊκή κοινότητα, καθώς και με την προσπάθεια επούλωσης των τραυμάτων που κληροδότησαν στην ελληνική κοινωνία ο Εμφύλιος πόλεμος και ο διχασμός των χρόνων έως το 1974. Ο Νίκος Γ. Σβορώνος αποτελεί μια από τις εμβληματικότερες φυσιογνωμίες στον χώρο των ιστορικών σπουδών στην Ελλάδα, αναγνωριζόμενος μαζί με τον Κ. Θ. Δημαρά ως ένας εκ των δύο «πατέρων» της ιστοριογραφίας για τον νέο ελληνισμό. Μετά την πτώση της δικτατορίας των Συνταγματαρχών επέστρεψε στο ελληνικό έδαφος έπειτα από μια τριακονταετή περίοδο εξορίας στη Γαλλία, έχοντας πίσω του ένα πολυσχιδές επιστημονικό έργο και κυρίως έναν μύθο λόγω της σχέσης του με την Αριστερά και της στέρησης της ιθαγένειάς του από το επίσημο ελληνικό κράτος ως αντεθνικού δρώντος, εξαιτίας της δημοσίευσης του βιβλίου Histoire de la Grèce moderne (1953). Η υποδοχή του συνοδεύτηκε από την απόδοση προς το πρόσωπό του πλήθους τιμητικών τίτλων από την ακαδημαϊκή κοινότητα, καθώς και αρμοδιοτήτων σε μια σειρά επιστημονικών θεσμών που βρίσκονταν σε διαδικασία συγκρότησης. Ταυτόχρονα, ανέπτυξε πλούσια δραστηριότητα σε ποικίλους τομείς της δημόσιας σφαίρας, όπου καλούταν τακτικά να εκφέρει λόγο για ζητήματα που αφορούσαν γενικότερες ιδεολογικές αναζητήσεις της μεταπολιτευτικής κοινωνίας. Κατά την κηδεία του, η οποία τελέστηκε δημοσία δαπάνη, η προσωπική πνευματική πορεία του χαρακτηριζόταν από μερίδα του πολιτικού κόσμου μετωνυμία της ελληνικής ιστορίας του 20ού αιώνα. Αυτό το είδος αναγνωρισιμότητας αποτελεί τη βάση για την προβληματοποίηση των σχέσεων μεταξύ των ιδιοτήτων του Σβορώνου ως ιστορικού και ως διανοουμένου. Από τη στιγμή της συγκρότησης της ιστορίας σε επιστημονικό πεδίο, οι ιστορικοί αποτέλεσαν δρώντα πολιτικά υποκείμενα με ενεργό παρουσία στη δημόσια σφαίρα ως διανοούμενοι· αυτή η συμβιωτική σχέση έχει εντούτοις αντιμετωπιστεί συχνά με επιφύλαξη. Η κοινή μελέτη της ιστοριογραφικής παραγωγής και της δημόσιας δράσης τους ώς ενός ενιαίου εγχειρήματος, παρ’ όλα αυτά, δύναται να αναδείξει νέες όψεις της σχέσης μεταξύ των δύο ιδιοτήτων και να οδηγήσει προς μια συνολικότερη κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ ιστοριογραφίας και δημόσιων αντιλήψεων για την ιστορία σε μια δεδομένη χρονική στιγμή. Με βάση αυτή την προβληματική, στο πρώτο κεφάλαιο πραγματοποιείται μια σκιαγραφία της πνευματικής πορείας του Σβορώνου, από τη γέννησή του έως το 1975. Σε αυτή την περίοδο μελετώνται βασικοί σταθμοί τόσο της πολιτικής δράσης του και της στράτευσής του στην υπόθεση της Αριστεράς, όσο και της εξέλιξής του ως ιστορικού της κοινωνικής και οικονομικής ιστορίας. Στο δεύτερο κεφάλαιο καλύπτονται πλευρές της παρουσίας του «εντός ακαδημαϊκών τειχών», όπως η απόδοση ακαδημαϊκών τιμητικών τίτλων, η συμμετοχή του σε ιστορικά συνέδρια και η ιστοριογραφική παραγωγή του. Στο τρίτο κεφάλαιο, καταγράφονται όψεις της εμπλοκής του στην ευρύτερη δημόσια σφαίρα, μέσα από άρθρα γνώμης στον Τύπο, δημόσιες ομιλίες, την τηλεοπτική παρουσία του και τη συμμετοχή σε συλλογικές αντιδράσεις. Η αξιοπιστία της σχηματικής διάκρισης μεταξύ ακαδημαϊκών και δημόσιων πρακτικών της ιστορίας κατά την περίοδο υπό εξέταση τίθεται στη δοκιμασία του ελέγχου της μέσω του διαθέσιμου σώματος πηγών για τη μεταπολιτευτική δραστηριότητα του Σβορώνου. Στα συμπεράσματα της εργασίας καταδεικνύονται έτσι ορισμένες βασικές προκείμενες για την ανάπτυξη των ιστορικών σπουδών στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης και τον ρόλο που η ιστορία διαδραμάτισε στον δημόσιο λόγο, ενώ ανιχνεύεται και η πορεία προσωπικών ιδεολογικών μετατοπίσεων του Σβορώνου ως εμβληματικού ιστορικού-διανοουμένου για την εθνική ιστορική κοινότητα κατά την ίδια περίοδο.","The present Master’s thesis discusses the issue of Nikos G. Svoronos activity in terms of his dual status as a historian and as an intellectual during the period of Greece’s transition to democracy, known as Metapolitefsi. As a historical moment, the latter marks a sharp caesura in modern Greek history and historiography, being accompanied by strengthening of democratic institutions in Greek society and economic growth, on one hand; on the other, by the repatriation of a large number of (self)exiled –mainly due to political reasons– scientists, by the integration of Marxist tools into academia and its dominance within research methodology, and by the attempt of the Greek society to come to terms with traumas bequeathed by the Civil War (1946-1949) and the following political division until 1974. Nikos G. Svoronos is one of the most emblematic figures among Greek historians, recognized as one of the “founding fathers” of modern Greek history studies, alongside K. Th. Dimaras. Following the fall of the Greek military junta (1967-1974), he returned to Greece after thirty years of exile in France, carrying with him a rich and diverse historiographical oeuvre, as well as a special myth due to his relations to the Greek Left and the deprivation of his nationality by the Greek state on the grounds of “acting against the interests of the nation”, following the publication of Histoire de la Grèce moderne (1953). During this time he was bestowed a vast array of honorary titles by Greek academia, as well as positions in newly constituted scientific institutions. Furthermore, he displayed intense engagement within various sectors of the public sphere, and was often asked to express his views on public issues concerning inquiries of the Greek society. At the time of his publicly-funded funeral, parts of the political stage hailed the course of his intellectual life as a metonymy for Greece’s political adventures and cultural achievements during the 20th century. This kind of recognizability serves as basis for the problematization of Svoronos’ dual status as a historian-intellectual. Since the establishment of history as a scientific discipline, historians have constituted political agents with active presence in the public sphere as intellectuals; yet this symbiotic relationship has often been met with reluctance. Addressing both their historiographical production and their public engagement, however, within the context of a single endeavor may bring new light upon aspects of the relationship between the two statuses and lead toward a more complete understanding of the interaction between historiography and public perceptions of history. In the first chapter is thus drawn a sketch of Svoronos’ course of intellectual life from his birth (1911) to his repatriation (1976). Within this period basic stages in his political activity and left-wing engagement are studied, as well as in his evolution to a social and economic historian. In the second chapter, aspects of his presence within academia (intra muros) are covered, such as the bestowment of honorary titles, his participation in historical conferences, and his historiographical oeuvre during the Metapolitefsi. The third chapter concerns forms of his wider public engagement, such as public lectures, opinion articles on journals, petition signing, and participation on TV documentaries. The reliability of the schematic distinction between academic and public practices of history during the period examined is put to the test of its control by the sources available on Svoronos’ activity at the same time, thus leading to the demonstration, in the conclusion, of certain basic prerequisites for the formation of history studies, while retracing Svoronos’ own personal ideological transpositions as an engaged historian / intellectual of capital importance for the Greek national and historical community during the Metapolitefsi."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η παρουσία του Νίκου Γ. Σβορώνου στη δημόσια σφαίρα και η συμβολή του στην εξέλιξη των ιστορικών σπουδών κατά τη Μεταπολίτευση (1975-1989)"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Θεοδωρόπουλος Νικόλαος","Theodoropoulos Nikolaos"],"dc:date":["2018"],"dc:description":["Η παρούσα εργασία καλύπτει το ζήτημα της δραστηριότητας του Νίκου Γ. Σβορώνου υπό τη διπλή ιδιότητά του ως ιστορικού και διανοουμένου κατά την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Ως ιστορική στιγμή, η τελευταία συνιστά τομή στη σύγχρονη ελληνική ιστορία και ιστοριογραφία, συνδεόμενη αφενός με την εδραίωση δημοκρατικών θεσμών και με την οικονομική ανάπτυξη στην ελληνική κοινωνία, αφετέρου με την επιστροφή από χώρες του εξωτερικού ενός μεγάλου αριθμού επιστημόνων, οι οποίοι είχαν (αυτο)εξοριστεί για πολιτικούς κυρίως λόγους, με την ένταξη και κυριαρχία μαρξιστικών μεθοδολογικών εργαλείων έρευνας στην ακαδημαϊκή κοινότητα, καθώς και με την προσπάθεια επούλωσης των τραυμάτων που κληροδότησαν στην ελληνική κοινωνία ο Εμφύλιος πόλεμος και ο διχασμός των χρόνων έως το 1974. Ο Νίκος Γ. Σβορώνος αποτελεί μια από τις εμβληματικότερες φυσιογνωμίες στον χώρο των ιστορικών σπουδών στην Ελλάδα, αναγνωριζόμενος μαζί με τον Κ. Θ. Δημαρά ως ένας εκ των δύο «πατέρων» της ιστοριογραφίας για τον νέο ελληνισμό. Μετά την πτώση της δικτατορίας των Συνταγματαρχών επέστρεψε στο ελληνικό έδαφος έπειτα από μια τριακονταετή περίοδο εξορίας στη Γαλλία, έχοντας πίσω του ένα πολυσχιδές επιστημονικό έργο και κυρίως έναν μύθο λόγω της σχέσης του με την Αριστερά και της στέρησης της ιθαγένειάς του από το επίσημο ελληνικό κράτος ως αντεθνικού δρώντος, εξαιτίας της δημοσίευσης του βιβλίου Histoire de la Grèce moderne (1953). Η υποδοχή του συνοδεύτηκε από την απόδοση προς το πρόσωπό του πλήθους τιμητικών τίτλων από την ακαδημαϊκή κοινότητα, καθώς και αρμοδιοτήτων σε μια σειρά επιστημονικών θεσμών που βρίσκονταν σε διαδικασία συγκρότησης. Ταυτόχρονα, ανέπτυξε πλούσια δραστηριότητα σε ποικίλους τομείς της δημόσιας σφαίρας, όπου καλούταν τακτικά να εκφέρει λόγο για ζητήματα που αφορούσαν γενικότερες ιδεολογικές αναζητήσεις της μεταπολιτευτικής κοινωνίας. Κατά την κηδεία του, η οποία τελέστηκε δημοσία δαπάνη, η προσωπική πνευματική πορεία του χαρακτηριζόταν από μερίδα του πολιτικού κόσμου μετωνυμία της ελληνικής ιστορίας του 20ού αιώνα. Αυτό το είδος αναγνωρισιμότητας αποτελεί τη βάση για την προβληματοποίηση των σχέσεων μεταξύ των ιδιοτήτων του Σβορώνου ως ιστορικού και ως διανοουμένου. Από τη στιγμή της συγκρότησης της ιστορίας σε επιστημονικό πεδίο, οι ιστορικοί αποτέλεσαν δρώντα πολιτικά υποκείμενα με ενεργό παρουσία στη δημόσια σφαίρα ως διανοούμενοι· αυτή η συμβιωτική σχέση έχει εντούτοις αντιμετωπιστεί συχνά με επιφύλαξη. Η κοινή μελέτη της ιστοριογραφικής παραγωγής και της δημόσιας δράσης τους ώς ενός ενιαίου εγχειρήματος, παρ’ όλα αυτά, δύναται να αναδείξει νέες όψεις της σχέσης μεταξύ των δύο ιδιοτήτων και να οδηγήσει προς μια συνολικότερη κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ ιστοριογραφίας και δημόσιων αντιλήψεων για την ιστορία σε μια δεδομένη χρονική στιγμή. Με βάση αυτή την προβληματική, στο πρώτο κεφάλαιο πραγματοποιείται μια σκιαγραφία της πνευματικής πορείας του Σβορώνου, από τη γέννησή του έως το 1975. Σε αυτή την περίοδο μελετώνται βασικοί σταθμοί τόσο της πολιτικής δράσης του και της στράτευσής του στην υπόθεση της Αριστεράς, όσο και της εξέλιξής του ως ιστορικού της κοινωνικής και οικονομικής ιστορίας. Στο δεύτερο κεφάλαιο καλύπτονται πλευρές της παρουσίας του «εντός ακαδημαϊκών τειχών», όπως η απόδοση ακαδημαϊκών τιμητικών τίτλων, η συμμετοχή του σε ιστορικά συνέδρια και η ιστοριογραφική παραγωγή του. Στο τρίτο κεφάλαιο, καταγράφονται όψεις της εμπλοκής του στην ευρύτερη δημόσια σφαίρα, μέσα από άρθρα γνώμης στον Τύπο, δημόσιες ομιλίες, την τηλεοπτική παρουσία του και τη συμμετοχή σε συλλογικές αντιδράσεις. Η αξιοπιστία της σχηματικής διάκρισης μεταξύ ακαδημαϊκών και δημόσιων πρακτικών της ιστορίας κατά την περίοδο υπό εξέταση τίθεται στη δοκιμασία του ελέγχου της μέσω του διαθέσιμου σώματος πηγών για τη μεταπολιτευτική δραστηριότητα του Σβορώνου. Στα συμπεράσματα της εργασίας καταδεικνύονται έτσι ορισμένες βασικές προκείμενες για την ανάπτυξη των ιστορικών σπουδών στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης και τον ρόλο που η ιστορία διαδραμάτισε στον δημόσιο λόγο, ενώ ανιχνεύεται και η πορεία προσωπικών ιδεολογικών μετατοπίσεων του Σβορώνου ως εμβληματικού ιστορικού-διανοουμένου για την εθνική ιστορική κοινότητα κατά την ίδια περίοδο.","The present Master’s thesis discusses the issue of Nikos G. Svoronos activity in terms of his dual status as a historian and as an intellectual during the period of Greece’s transition to democracy, known as Metapolitefsi. As a historical moment, the latter marks a sharp caesura in modern Greek history and historiography, being accompanied by strengthening of democratic institutions in Greek society and economic growth, on one hand; on the other, by the repatriation of a large number of (self)exiled –mainly due to political reasons– scientists, by the integration of Marxist tools into academia and its dominance within research methodology, and by the attempt of the Greek society to come to terms with traumas bequeathed by the Civil War (1946-1949) and the following political division until 1974. Nikos G. Svoronos is one of the most emblematic figures among Greek historians, recognized as one of the “founding fathers” of modern Greek history studies, alongside K. Th. Dimaras. Following the fall of the Greek military junta (1967-1974), he returned to Greece after thirty years of exile in France, carrying with him a rich and diverse historiographical oeuvre, as well as a special myth due to his relations to the Greek Left and the deprivation of his nationality by the Greek state on the grounds of “acting against the interests of the nation”, following the publication of Histoire de la Grèce moderne (1953). During this time he was bestowed a vast array of honorary titles by Greek academia, as well as positions in newly constituted scientific institutions. Furthermore, he displayed intense engagement within various sectors of the public sphere, and was often asked to express his views on public issues concerning inquiries of the Greek society. At the time of his publicly-funded funeral, parts of the political stage hailed the course of his intellectual life as a metonymy for Greece’s political adventures and cultural achievements during the 20th century. This kind of recognizability serves as basis for the problematization of Svoronos’ dual status as a historian-intellectual. Since the establishment of history as a scientific discipline, historians have constituted political agents with active presence in the public sphere as intellectuals; yet this symbiotic relationship has often been met with reluctance. Addressing both their historiographical production and their public engagement, however, within the context of a single endeavor may bring new light upon aspects of the relationship between the two statuses and lead toward a more complete understanding of the interaction between historiography and public perceptions of history. In the first chapter is thus drawn a sketch of Svoronos’ course of intellectual life from his birth (1911) to his repatriation (1976). Within this period basic stages in his political activity and left-wing engagement are studied, as well as in his evolution to a social and economic historian. In the second chapter, aspects of his presence within academia (intra muros) are covered, such as the bestowment of honorary titles, his participation in historical conferences, and his historiographical oeuvre during the Metapolitefsi. The third chapter concerns forms of his wider public engagement, such as public lectures, opinion articles on journals, petition signing, and participation on TV documentaries. The reliability of the schematic distinction between academic and public practices of history during the period examined is put to the test of its control by the sources available on Svoronos’ activity at the same time, thus leading to the demonstration, in the conclusion, of certain basic prerequisites for the formation of history studies, while retracing Svoronos’ own personal ideological transpositions as an engaged historian / intellectual of capital importance for the Greek national and historical community during the Metapolitefsi."],"dc:identifier":["uoadl:2820090","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2820090"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Ιστορία","History"],"dc:title":["Η παρουσία του Νίκου Γ. Σβορώνου στη δημόσια σφαίρα και η συμβολή του στην εξέλιξη των ιστορικών σπουδών κατά τη Μεταπολίτευση (1975-1989)"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:32:53Z"}