{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2820347"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2820347","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η πανώλη στο βενετικό Ιόνιο (τέλη 14ου – τέλη 18ου αιώνα). Η αμυντική πολιτική της Βενετίας κατά της ασθένειας και το παράδειγμα του λοιμοκαθαρτηρίου της Ζακύνθου μέσα από έναν ανέκδοτο κανονισμό λειτουργίας","abstract":"Αντικείμενο μελέτης της παρούσας εργασίας είναι οι επιδημίες της πανώλης στα βενετοκρατούμενα Ιόνια Νησιά (Κέρκυρα, Ζάκυνθος, Κεφαλονιά και Λευκάδα) από τα τέλη του 14ου έως τα τέλη του 18ου αιώνα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εφαρμογή αμυντικών υγειονομικών μέτρων κατά της νόσου ιδίως τον 17ο αιώνα, η οποία γίνεται φανερή μέσω της μελέτης ενός ανέκδοτου κανονισμού λειτουργίας του λοιμοκαθαρτηρίου της Ζακύνθου από τον προνοητή AlviseCivran. Το βενετικό Ιόνιο έχει έρθει συχνά αντιμέτωπο με την πανώλη, η πυκνότητα εξάπλωσης της οποίας οφειλόταν στην εμπορική της δραστηριότητα κυρίως με την Οθωμανική Αυτοκρατορία αλλά και ευρύτερα με περιοχές της Μεσογείου. Συνεπώς, τα Ιόνια Νησιά, έχοντας ως πρότυπο τον βενετικό υγειονομικό μηχανισμό, εφάρμοσαν μια σειρά οργανωμένων αμυντικών μέτρων για τον περιορισμό της πανώλης. Ένα χαρακτηριστικό μέτρο ήταν η δημιουργία ιδρυμάτων για τον εγκλεισμό των πανωλόβλητων και δυνάμει ασθενών, δηλαδή τα υγειονομεία και τα λοιμοκαθαρτήρια. Στην παρούσα μελέτη παρουσιάστηκε αρχικά η εξάπλωση της πανώλης στα Ιόνια Νησιά.Στη συνέχεια,έγινε αναφοράστη δομή και τον τρόπο λειτουργίας των υγειονομείων και των λοιμοκαθαρτηρίων κατά την εξεταζόμενη περίοδο, καθώς και στην αποτελεσματική εφαρμογή των αμυντικών μέτρων που αξιοποίησαν ενάντια στη νόσο. Ειδικότερα, η τελευταία ενότητα επικεντρώθηκε στην ανάλυση των οκτώ άρθρων του κανονισμού λειτουργίας του λοιμοκαθαρτηρίου της Ζακύνθου, από τα οποία παρατηρήθηκε η ανυπαρξία οργάνωσης εντός του λαζαρέτο (λοιμοκαθαρτηρίου). Η ανυπαρξία αυτή οφειλόταν κυρίως σε ατασθαλίες των επικεφαλής του και στην αναποτελεσματική εφαρμογή της απομόνωσης (contumacia)στους εγκλείστους. Οι αυθαιρεσίες και οι παρατυπίες εντός των ιδρυμάτων δεν έπαψαν να υπάρχουν, όπως απεδείχθη, μέχρι και το τέλος της εξεταζόμενης περιόδου, παρά την σταδιακή υποχώρηση της πανώλης στα νησιά. Ωστόσο, υπήρξε πιο συστηματικός έλεγχος στο βενετικό Ιόνιο όταν ελλόχευε ο κίνδυνος επανεμφάνισης της επιδημίας, γεγονός το οποίο οφειλόταν στην εδαφική και οικονομική συρρίκνωση της Γαληνοτάτης μέχρι και την κατάλυσή της τον 18ο αιώνα. Εν κατακλείδι, μια σύντομη επισκόπηση της βιολογικής ταυτότητας της πανώλης κρίθηκε απαραίτητη, καθώς κάνει κατανοητές τις συνθήκες εξάπλωσης, τη συχνότητα εμφάνισης και τη νοσηρότητα της νόσου. Δόθηκε, επίσης, η επιστημονική προσέγγιση από τους ανθρώπους της εξεταζόμενης περιόδου, καθώς και τα μέτρα και οι τρόποι αντιμετώπισης της νόσου, σε σύγκριση με την ευρωπαϊκή διάστασή της, τα πλαίσια της οποίας δόθηκαν με τη μελέτη της ευρωπαϊκής ιστοριογραφίας.","abstract_html":"Αντικείμενο μελέτης της παρούσας εργασίας είναι οι επιδημίες της πανώλης στα βενετοκρατούμενα Ιόνια Νησιά (Κέρκυρα, Ζάκυνθος, Κεφαλονιά και Λευκάδα) από τα τέλη του 14ου έως τα τέλη του 18ου αιώνα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εφαρμογή αμυντικών υγειονομικών μέτρων κατά της νόσου ιδίως τον 17ο αιώνα, η οποία γίνεται φανερή μέσω της μελέτης ενός ανέκδοτου κανονισμού λειτουργίας του λοιμοκαθαρτηρίου της Ζακύνθου από τον προνοητή AlviseCivran. Το βενετικό Ιόνιο έχει έρθει συχνά αντιμέτωπο με την πανώλη, η πυκνότητα εξάπλωσης της οποίας οφειλόταν στην εμπορική της δραστηριότητα κυρίως με την Οθωμανική Αυτοκρατορία αλλά και ευρύτερα με περιοχές της Μεσογείου. Συνεπώς, τα Ιόνια Νησιά, έχοντας ως πρότυπο τον βενετικό υγειονομικό μηχανισμό, εφάρμοσαν μια σειρά οργανωμένων αμυντικών μέτρων για τον περιορισμό της πανώλης. Ένα χαρακτηριστικό μέτρο ήταν η δημιουργία ιδρυμάτων για τον εγκλεισμό των πανωλόβλητων και δυνάμει ασθενών, δηλαδή τα υγειονομεία και τα λοιμοκαθαρτήρια. Στην παρούσα μελέτη παρουσιάστηκε αρχικά η εξάπλωση της πανώλης στα Ιόνια Νησιά.Στη συνέχεια,έγινε αναφοράστη δομή και τον τρόπο λειτουργίας των υγειονομείων και των λοιμοκαθαρτηρίων κατά την εξεταζόμενη περίοδο, καθώς και στην αποτελεσματική εφαρμογή των αμυντικών μέτρων που αξιοποίησαν ενάντια στη νόσο. Ειδικότερα, η τελευταία ενότητα επικεντρώθηκε στην ανάλυση των οκτώ άρθρων του κανονισμού λειτουργίας του λοιμοκαθαρτηρίου της Ζακύνθου, από τα οποία παρατηρήθηκε η ανυπαρξία οργάνωσης εντός του λαζαρέτο (λοιμοκαθαρτηρίου). Η ανυπαρξία αυτή οφειλόταν κυρίως σε ατασθαλίες των επικεφαλής του και στην αναποτελεσματική εφαρμογή της απομόνωσης (contumacia)στους εγκλείστους. Οι αυθαιρεσίες και οι παρατυπίες εντός των ιδρυμάτων δεν έπαψαν να υπάρχουν, όπως απεδείχθη, μέχρι και το τέλος της εξεταζόμενης περιόδου, παρά την σταδιακή υποχώρηση της πανώλης στα νησιά. Ωστόσο, υπήρξε πιο συστηματικός έλεγχος στο βενετικό Ιόνιο όταν ελλόχευε ο κίνδυνος επανεμφάνισης της επιδημίας, γεγονός το οποίο οφειλόταν στην εδαφική και οικονομική συρρίκνωση της Γαληνοτάτης μέχρι και την κατάλυσή της τον 18ο αιώνα. Εν κατακλείδι, μια σύντομη επισκόπηση της βιολογικής ταυτότητας της πανώλης κρίθηκε απαραίτητη, καθώς κάνει κατανοητές τις συνθήκες εξάπλωσης, τη συχνότητα εμφάνισης και τη νοσηρότητα της νόσου. Δόθηκε, επίσης, η επιστημονική προσέγγιση από τους ανθρώπους της εξεταζόμενης περιόδου, καθώς και τα μέτρα και οι τρόποι αντιμετώπισης της νόσου, σε σύγκριση με την ευρωπαϊκή διάστασή της, τα πλαίσια της οποίας δόθηκαν με τη μελέτη της ευρωπαϊκής ιστοριογραφίας.","abstract_has_math":false,"creators":["Σταματελοπούλου Σταυρούλα","Stamatelopoulou Stavroula"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2018,"date_issued":"2018","date_published":"2018","updated_at":"2026-11-19T05:32:53Z","subjects":["Ιστορία","History"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2820347"],"render_values":[{"text":"uoadl:2820347","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2820347","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2820347","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2820347","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Σταματελοπούλου Σταυρούλα","Stamatelopoulou Stavroula"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2018"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Ιστορία","History"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2820347","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2820347"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Αντικείμενο μελέτης της παρούσας εργασίας είναι οι επιδημίες της πανώλης στα βενετοκρατούμενα Ιόνια Νησιά (Κέρκυρα, Ζάκυνθος, Κεφαλονιά και Λευκάδα) από τα τέλη του 14ου έως τα τέλη του 18ου αιώνα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εφαρμογή αμυντικών υγειονομικών μέτρων κατά της νόσου ιδίως τον 17ο αιώνα, η οποία γίνεται φανερή μέσω της μελέτης ενός ανέκδοτου κανονισμού λειτουργίας του λοιμοκαθαρτηρίου της Ζακύνθου από τον προνοητή AlviseCivran. Το βενετικό Ιόνιο έχει έρθει συχνά αντιμέτωπο με την πανώλη, η πυκνότητα εξάπλωσης της οποίας οφειλόταν στην εμπορική της δραστηριότητα κυρίως με την Οθωμανική Αυτοκρατορία αλλά και ευρύτερα με περιοχές της Μεσογείου. Συνεπώς, τα Ιόνια Νησιά, έχοντας ως πρότυπο τον βενετικό υγειονομικό μηχανισμό, εφάρμοσαν μια σειρά οργανωμένων αμυντικών μέτρων για τον περιορισμό της πανώλης. Ένα χαρακτηριστικό μέτρο ήταν η δημιουργία ιδρυμάτων για τον εγκλεισμό των πανωλόβλητων και δυνάμει ασθενών, δηλαδή τα υγειονομεία και τα λοιμοκαθαρτήρια. Στην παρούσα μελέτη παρουσιάστηκε αρχικά η εξάπλωση της πανώλης στα Ιόνια Νησιά.Στη συνέχεια,έγινε αναφοράστη δομή και τον τρόπο λειτουργίας των υγειονομείων και των λοιμοκαθαρτηρίων κατά την εξεταζόμενη περίοδο, καθώς και στην αποτελεσματική εφαρμογή των αμυντικών μέτρων που αξιοποίησαν ενάντια στη νόσο. Ειδικότερα, η τελευταία ενότητα επικεντρώθηκε στην ανάλυση των οκτώ άρθρων του κανονισμού λειτουργίας του λοιμοκαθαρτηρίου της Ζακύνθου, από τα οποία παρατηρήθηκε η ανυπαρξία οργάνωσης εντός του λαζαρέτο (λοιμοκαθαρτηρίου). Η ανυπαρξία αυτή οφειλόταν κυρίως σε ατασθαλίες των επικεφαλής του και στην αναποτελεσματική εφαρμογή της απομόνωσης (contumacia)στους εγκλείστους. Οι αυθαιρεσίες και οι παρατυπίες εντός των ιδρυμάτων δεν έπαψαν να υπάρχουν, όπως απεδείχθη, μέχρι και το τέλος της εξεταζόμενης περιόδου, παρά την σταδιακή υποχώρηση της πανώλης στα νησιά. Ωστόσο, υπήρξε πιο συστηματικός έλεγχος στο βενετικό Ιόνιο όταν ελλόχευε ο κίνδυνος επανεμφάνισης της επιδημίας, γεγονός το οποίο οφειλόταν στην εδαφική και οικονομική συρρίκνωση της Γαληνοτάτης μέχρι και την κατάλυσή της τον 18ο αιώνα. Εν κατακλείδι, μια σύντομη επισκόπηση της βιολογικής ταυτότητας της πανώλης κρίθηκε απαραίτητη, καθώς κάνει κατανοητές τις συνθήκες εξάπλωσης, τη συχνότητα εμφάνισης και τη νοσηρότητα της νόσου. Δόθηκε, επίσης, η επιστημονική προσέγγιση από τους ανθρώπους της εξεταζόμενης περιόδου, καθώς και τα μέτρα και οι τρόποι αντιμετώπισης της νόσου, σε σύγκριση με την ευρωπαϊκή διάστασή της, τα πλαίσια της οποίας δόθηκαν με τη μελέτη της ευρωπαϊκής ιστοριογραφίας.","Case study of this thesis is the numerous outbreaks of plague in the venetian-dominated Ionian Islands (Corfu, Zante, Kefalonia, Lefkada) from the end of the 14th to the end of the 18th century and specifically the application of the precausive sanitary measures of the examinated period. Emfasis is given to the study of a regulation from the lazaretto of Zante (17th century), written by the provveditoreAlviseCivran. The Ionian has often encountered the plague. The spread was so dense due to the commercial activity of its harbors with the Ottoman Empire and generally with Mediterranean territories. As a result, the Ionian Islands,influenced by the Venetian sanitary system, have applied a series of sanitary measures, in order to contaminate the disease. The rise of constitutions (sanitary facilities, lazaretti) for the restriction of the contaminated people by the plague is an example of thissystem. This thesis has presented, at first, the expansion of the disease in the Ionian Islands. Consequently, the structure and the function of the sanitary facilities and the lazaretti, during the period under examination, was presented as well. Also, this paper was purposed to prove the effectiveness of the precausive measures that the institutions used in order to prevent the outbreak of the plague. The last chapter of this paper was focused on the analysis of the eight regulations of the Zante’s lazaretto. It was proved that there was not an order to be followed in the institution. The reason of this absence of order was the irregularities of the superiors of the lazaretto and the non-effective use of isolation (contumacia) of the contaminated by the plague. Τhe arbitrariness and the irregularities within the sanitary facilities existed, as it was proven until the end of the period under examination,even if the plague started to fade away from the island areas. Nevertheless, there was a much more organized control system to Venetian Ionian Islands, that was aiming to a most effective precautionary method in case the plague made it to the surface once again. These measures were taken due to theterritorial and economic recession of Venice, and finally until its downfall in the 18th century. In conclusion, this paper also contains a brief presentation of the biological identity of the plague. It enlightens the circumstances of its spread, the frequency and the morbidity of the disease. Moreover, the thesis includes a scientific approach by the people of the examined period, the measures and the ways to confront the plague the Venetian territories, in comparison with the European measurements, which were given by the study of the European historiography."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η πανώλη στο βενετικό Ιόνιο (τέλη 14ου – τέλη 18ου αιώνα). Η αμυντική πολιτική της Βενετίας κατά της ασθένειας και το παράδειγμα του λοιμοκαθαρτηρίου της Ζακύνθου μέσα από έναν ανέκδοτο κανονισμό λειτουργίας"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Σταματελοπούλου Σταυρούλα","Stamatelopoulou Stavroula"],"dc:date":["2018"],"dc:description":["Αντικείμενο μελέτης της παρούσας εργασίας είναι οι επιδημίες της πανώλης στα βενετοκρατούμενα Ιόνια Νησιά (Κέρκυρα, Ζάκυνθος, Κεφαλονιά και Λευκάδα) από τα τέλη του 14ου έως τα τέλη του 18ου αιώνα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εφαρμογή αμυντικών υγειονομικών μέτρων κατά της νόσου ιδίως τον 17ο αιώνα, η οποία γίνεται φανερή μέσω της μελέτης ενός ανέκδοτου κανονισμού λειτουργίας του λοιμοκαθαρτηρίου της Ζακύνθου από τον προνοητή AlviseCivran. Το βενετικό Ιόνιο έχει έρθει συχνά αντιμέτωπο με την πανώλη, η πυκνότητα εξάπλωσης της οποίας οφειλόταν στην εμπορική της δραστηριότητα κυρίως με την Οθωμανική Αυτοκρατορία αλλά και ευρύτερα με περιοχές της Μεσογείου. Συνεπώς, τα Ιόνια Νησιά, έχοντας ως πρότυπο τον βενετικό υγειονομικό μηχανισμό, εφάρμοσαν μια σειρά οργανωμένων αμυντικών μέτρων για τον περιορισμό της πανώλης. Ένα χαρακτηριστικό μέτρο ήταν η δημιουργία ιδρυμάτων για τον εγκλεισμό των πανωλόβλητων και δυνάμει ασθενών, δηλαδή τα υγειονομεία και τα λοιμοκαθαρτήρια. Στην παρούσα μελέτη παρουσιάστηκε αρχικά η εξάπλωση της πανώλης στα Ιόνια Νησιά.Στη συνέχεια,έγινε αναφοράστη δομή και τον τρόπο λειτουργίας των υγειονομείων και των λοιμοκαθαρτηρίων κατά την εξεταζόμενη περίοδο, καθώς και στην αποτελεσματική εφαρμογή των αμυντικών μέτρων που αξιοποίησαν ενάντια στη νόσο. Ειδικότερα, η τελευταία ενότητα επικεντρώθηκε στην ανάλυση των οκτώ άρθρων του κανονισμού λειτουργίας του λοιμοκαθαρτηρίου της Ζακύνθου, από τα οποία παρατηρήθηκε η ανυπαρξία οργάνωσης εντός του λαζαρέτο (λοιμοκαθαρτηρίου). Η ανυπαρξία αυτή οφειλόταν κυρίως σε ατασθαλίες των επικεφαλής του και στην αναποτελεσματική εφαρμογή της απομόνωσης (contumacia)στους εγκλείστους. Οι αυθαιρεσίες και οι παρατυπίες εντός των ιδρυμάτων δεν έπαψαν να υπάρχουν, όπως απεδείχθη, μέχρι και το τέλος της εξεταζόμενης περιόδου, παρά την σταδιακή υποχώρηση της πανώλης στα νησιά. Ωστόσο, υπήρξε πιο συστηματικός έλεγχος στο βενετικό Ιόνιο όταν ελλόχευε ο κίνδυνος επανεμφάνισης της επιδημίας, γεγονός το οποίο οφειλόταν στην εδαφική και οικονομική συρρίκνωση της Γαληνοτάτης μέχρι και την κατάλυσή της τον 18ο αιώνα. Εν κατακλείδι, μια σύντομη επισκόπηση της βιολογικής ταυτότητας της πανώλης κρίθηκε απαραίτητη, καθώς κάνει κατανοητές τις συνθήκες εξάπλωσης, τη συχνότητα εμφάνισης και τη νοσηρότητα της νόσου. Δόθηκε, επίσης, η επιστημονική προσέγγιση από τους ανθρώπους της εξεταζόμενης περιόδου, καθώς και τα μέτρα και οι τρόποι αντιμετώπισης της νόσου, σε σύγκριση με την ευρωπαϊκή διάστασή της, τα πλαίσια της οποίας δόθηκαν με τη μελέτη της ευρωπαϊκής ιστοριογραφίας.","Case study of this thesis is the numerous outbreaks of plague in the venetian-dominated Ionian Islands (Corfu, Zante, Kefalonia, Lefkada) from the end of the 14th to the end of the 18th century and specifically the application of the precausive sanitary measures of the examinated period. Emfasis is given to the study of a regulation from the lazaretto of Zante (17th century), written by the provveditoreAlviseCivran. The Ionian has often encountered the plague. The spread was so dense due to the commercial activity of its harbors with the Ottoman Empire and generally with Mediterranean territories. As a result, the Ionian Islands,influenced by the Venetian sanitary system, have applied a series of sanitary measures, in order to contaminate the disease. The rise of constitutions (sanitary facilities, lazaretti) for the restriction of the contaminated people by the plague is an example of thissystem. This thesis has presented, at first, the expansion of the disease in the Ionian Islands. Consequently, the structure and the function of the sanitary facilities and the lazaretti, during the period under examination, was presented as well. Also, this paper was purposed to prove the effectiveness of the precausive measures that the institutions used in order to prevent the outbreak of the plague. The last chapter of this paper was focused on the analysis of the eight regulations of the Zante’s lazaretto. It was proved that there was not an order to be followed in the institution. The reason of this absence of order was the irregularities of the superiors of the lazaretto and the non-effective use of isolation (contumacia) of the contaminated by the plague. Τhe arbitrariness and the irregularities within the sanitary facilities existed, as it was proven until the end of the period under examination,even if the plague started to fade away from the island areas. Nevertheless, there was a much more organized control system to Venetian Ionian Islands, that was aiming to a most effective precautionary method in case the plague made it to the surface once again. These measures were taken due to theterritorial and economic recession of Venice, and finally until its downfall in the 18th century. In conclusion, this paper also contains a brief presentation of the biological identity of the plague. It enlightens the circumstances of its spread, the frequency and the morbidity of the disease. Moreover, the thesis includes a scientific approach by the people of the examined period, the measures and the ways to confront the plague the Venetian territories, in comparison with the European measurements, which were given by the study of the European historiography."],"dc:identifier":["uoadl:2820347","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2820347"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Ιστορία","History"],"dc:title":["Η πανώλη στο βενετικό Ιόνιο (τέλη 14ου – τέλη 18ου αιώνα). Η αμυντική πολιτική της Βενετίας κατά της ασθένειας και το παράδειγμα του λοιμοκαθαρτηρίου της Ζακύνθου μέσα από έναν ανέκδοτο κανονισμό λειτουργίας"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:32:53Z"}