{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2849548"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2849548","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η επίδραση του διατροφικού λίπους στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου II","abstract":"Σκοπός: Σκοπός της παρούσας συστηματικής ανασκόπησης είναι η διερεύνηση της επίδρασης του διατροφικού λίπους στον Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2. Για την πληρέστερη προσέγγιση του, το διατροφικό λίπος διαχωρίστηκε α) με βάση το είδος των λιπαρών οξέων (μονοακόρεστα, πολυακόρεστα, κορεσμένα και trans) και την επίδραση καθενός από αυτά στον ΣΔ2 β) με βάση το ποσοστό της ενέργειας που καλύπτει το λίπος (τόσο το συνολικό όσο και τα επιμέρους λιπαρά οξέα) στο σύνολο της ενεργειακής πρόσληψης, διαμορφώνοντας τα επικρατέστερα διατροφικά πρότυπα (Μεσογειακό μοντέλο διατροφής, δίαιτες χαμηλού λίπους) και κατ’ επέκταση την επίδραση αυτών στον ΣΔ2. Μεθοδολογία: Πραγματοποιήθηκε εκτενής αναζήτηση στις βάσεις δεδομένων Medline (μέσω PubMed), Scopus, Embase και Cochrane Library για δημοσιευμένες κλινικές δοκιμές, ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις τόσο επιδημιολογικών μελετών όσο και κλινικών δοκιμών. Η χρονολογία δημοσίευσης των αναζητούμενων δημοσιεύσεων περιορίστηκε μεταξύ 2000 - 2018. Επιλέχθησαν δημοσιεύσεις που ήταν γραμμένες στην αγγλική γλώσσα, ενώ αποκλείστηκαν δημοσιεύσεις που ήταν γραμμένες σε οποιαδήποτε άλλη γλώσσα. Αποτελέσματα: Φαίνεται πως η επίδραση των λιπαρών οξέων στον ΣΔ2 ποικίλει ανάλογα με το είδος του. Όσον αφορά τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα και κυρίως τα ω3, φαίνεται στο σύνολο τους να ασκούν ωφέλιμη επίδραση στον σακχαρώδη διαβήτη και τις επιπλοκές αυτού. Ωστόσο, υπάρχει βιβλιογραφία που δεν επιβεβαιώνει την ωφέλιμη δράση μέσω συμπληρωματικής πρόσληψης ιχθυελαίων όσον αφορά την βελτίωση της ινσουλινοευαισθησίας και της έκκρισης ινσουλίνης, ενώ μετα-αναλύσεις αναδεικνύουν την ωφέλιμη επίδραση του λιπαρού ψαριού ως τρόφιμο. Μάλιστα, προσλήψεις >10g ιχθυελαίων/ημέρα ασκούν αρνητική επίδραση στην ανοχή γλυκόζης και ινσουλινοαντίσταση των διαβητικών ασθενών. Συμπληρωματική πρόσληψη εικοσαπενταενοϊκού οξέος (EPA) φαίνεται πως βελτιώνει την έκφραση και ενεργότητα του ενζύμου παραοξονάσης 1 (PON1), ενισχύοντας τις ήδη καλά τεκμηριωμένες αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές επιδράσεις του πολυακόρεστου λιπαρού αυτού οξέος στη μείωση του οξειδωτικού στρες και συνεπώς στην αναστροφή χρόνιων επιπλοκών των διαβητικών ασθενών. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μελετών μεγάλης κλίμακας, φαίνεται πως η υψηλότερη διατροφική πρόσληψη ολικού λίπους, μονοακόρεστων και πολυακόρεστων λιπαρών οξέων, συσχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, καρδιαγγειακού θανάτου και θανάτου από κάθε αιτία, ενώ η πρόσληψη κορεσμένων συσχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο. Και ενώ για πολλά χρόνια το κορεσμένο λίπος ανήκε στα λεγόμενα “κακά λιπαρά”, με αρνητικές επιδράσεις στην καρδιαγγειακή υγεία, την ινσουλινοαντίσταση και το σακχαρώδη διαβήτη, σήμερα η βιβλιογραφία πλέον φαίνεται να το διαχωρίζει και να εξετάζει τις διαφορετικές επιδράσεις μεμονωμένων κορεσμένων λιπαρών οξέων. Ανάλογα με τον αριθμό ατόμων άνθρακα φαίνεται να αλλάζει και η επίδραση του κορεσμένου λιπαρού οξέος στον οργανισμό. Κορεσμένα λιπαρά οξέα με άρτιο αριθμό ατόμων άνθρακα (το σύνολο των: 14:0 μυριστικό, 16:0 παλμιτικό , 18:0 στεαρικό), συσχετίζονται θετικά με τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, ενώ κορεσμένα λιπαρά οξέα με περιττό αριθμό ατόμων (το σύνολο των 15:0 πενταδεκανοικό οξύ και 17:0 επταδεκανοϊκό οξύ ή μαργαρικό οξύ) συσχετίζονται αρνητικά με τον ΣΔ2. Τα μακράς και πολύ μακράς αλύσου (20:0 αραχιδικό οξύ, 22:0 βεχενικό οξύ, 23:0 και 24:0, λιγνοκηρικό οξύ ) επίσης συσχετίζονται αρνητικά με τον ΣΔ2. Ωστόσο, οι μετρήσεις τους στο αίμα δεν πρέπει ευθύς να μεταφράζονται ως διατροφικά κορεσμένα λιπαρά οξέα, καθώς σε κάποια από αυτά υπάρχουν και ενδογενείς πηγές προέλευσης. Αντίστοιχα, διαφορετική επίδραση στον ΣΔ φαίνεται να ασκούν τα τρανς λιπαρά οξέα ανάλογα με την πηγή προέλευσης (βιομηχανικά επιβαρυντική, ενώ μηρυκαστικών προστατευτική) χωρίς τα ευρήματα αυτά να είναι καταληκτικά. Όσον αφορά την βιβλιογραφία που εξετάζει την αντικατάσταση θρεπτικών συστατικών μεταξύ τους φαίνεται πως η αντικατάσταση κορεσμένων με πολυακόρεστα, μονοακόρεστα ή υδατάνθρακες ολικής άλεσης συσχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, ολικής θνησιμότητας και άλλων καταληκτικών σημείων, καθώς και η αντικατάσταση επεξεργασμένων υδατανθράκων/σακχάρων με μονοακόρεστα, πολυακόρεστα λιπαρά οξέα ή υδατάνθρακες υψηλής ποιότητας συσχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο. Έντονη κριτική δέχθηκε πρόσφατα η πλήρης απενοχοποίηση του λίπους και ενοχοποίηση των υδατανθράκων στο σύνολο τους, εστιάζοντας σε μεθοδολογικούς περιορισμούς που ενέχουν τέτοιες τοποθετήσεις. Όσον αφορά τη μελέτη των διατροφικών προτύπων, το σύνολο των προοπτικών μελετών υποστηρίζουν τον προστατικό ρόλο της Μεσογειακής διατροφής έναντι του ΣΔ2, με συνολική μείωση του κινδύνου να κυμαίνεται από 12-83% για τα άτομα υψηλής προσκόλλησης, λαμβάνοντας υπόψιν πιθανούς συγχυτικούς παράγοντες. Μάλιστα, η κλινική μελέτη PREDIMED έδειξε 52% μειωμένο κίνδυνο ανάπτυξης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 για την ομάδα της Μεσογειακής διατροφής έναντι της ομάδας μειωμένου λίπους. Η πλειοψηφία των κλινικών δοκιμών που εξετάζουν την επίδραση του Μεσογειακού μοντέλου διατροφής στους διαβητικούς ασθενείς, δείχνουν τον προστατευτικό ρόλο της στον γλυκαιμικό έλεγχο και την ινσουλινοευαισθησία, καθώς και την υπεροχή της έναντι της δίαιτας ελέγχου. Αποτελέσματα μετα-αναλύσεων δείχνουν πως οι δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων, χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη, υψηλής πρωτείνης, δίαιτα DASH και Μεσογειακού τύπου, όλες οδηγούν σε μεγαλύτερη βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου συγκρινόμενες με αντίστοιχες δίαιτες ελέγχου. Το μεγαλύτερο όφελος ωστόσο φαίνεται για τη Μεσογειακή διατροφή, όταν συγκρίνεται με την συνήθη φροντίδα ή με δίαιτα χαμηλού λίπους. Έχουν περιγραφεί αρκετοί μηχανισμοί μέσω των οποίων η Μεσογειακή διατροφή ασκεί αυτές τις ωφέλιμες επιδράσεις στον ΣΔ2. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται τόσο οι έμμεσες, μέσω της απώλειας βάρους, όσο και οι άμεσες, μέσω της κατανάλωσης τροφίμων πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά, φυτικές ίνες, αντιοξειδωτικά και υψηλό λόγο μονοακόρεστων/κορεσμένα λιπαρά οξέα. Απόρροια αυτών, είναι η βελτίωση δεικτών φλεγμονής, η αύξηση της αντιοξειδωτικής ικανότητας καθώς και αύξηση αντιφλεγμονωδών κυτταροκινών, όπως επιπέδων αδιπονεκτίνης. Όλα αυτά έχουν ως αποτέλεσμα την βελτίωση της ινσουλινοευαισθησίας, έναν από τους δύο κύριους μηχανισμούς που εμπλέκονται στην ανάπτυξη και εξέλιξη της νόσου. Ο δεύτερος μηχανισμός είναι η δυσλειτουργία του β-κυττάρου, ωστόσο έως σήμερα δεν υπάρχουν επιστημονικά τεκμηριωμένες ενδείξεις που να οδηγούν σε κατευθυντήριες οδηγίες διατροφής για τη βελτίωση της λειτουργίας του.","abstract_html":"Σκοπός: Σκοπός της παρούσας συστηματικής ανασκόπησης είναι η διερεύνηση της επίδρασης του διατροφικού λίπους στον Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2. Για την πληρέστερη προσέγγιση του, το διατροφικό λίπος διαχωρίστηκε α) με βάση το είδος των λιπαρών οξέων (μονοακόρεστα, πολυακόρεστα, κορεσμένα και trans) και την επίδραση καθενός από αυτά στον ΣΔ2 β) με βάση το ποσοστό της ενέργειας που καλύπτει το λίπος (τόσο το συνολικό όσο και τα επιμέρους λιπαρά οξέα) στο σύνολο της ενεργειακής πρόσληψης, διαμορφώνοντας τα επικρατέστερα διατροφικά πρότυπα (Μεσογειακό μοντέλο διατροφής, δίαιτες χαμηλού λίπους) και κατ’ επέκταση την επίδραση αυτών στον ΣΔ2. Μεθοδολογία: Πραγματοποιήθηκε εκτενής αναζήτηση στις βάσεις δεδομένων Medline (μέσω PubMed), Scopus, Embase και Cochrane Library για δημοσιευμένες κλινικές δοκιμές, ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις τόσο επιδημιολογικών μελετών όσο και κλινικών δοκιμών. Η χρονολογία δημοσίευσης των αναζητούμενων δημοσιεύσεων περιορίστηκε μεταξύ 2000 - 2018. Επιλέχθησαν δημοσιεύσεις που ήταν γραμμένες στην αγγλική γλώσσα, ενώ αποκλείστηκαν δημοσιεύσεις που ήταν γραμμένες σε οποιαδήποτε άλλη γλώσσα. Αποτελέσματα: Φαίνεται πως η επίδραση των λιπαρών οξέων στον ΣΔ2 ποικίλει ανάλογα με το είδος του. Όσον αφορά τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα και κυρίως τα ω3, φαίνεται στο σύνολο τους να ασκούν ωφέλιμη επίδραση στον σακχαρώδη διαβήτη και τις επιπλοκές αυτού. Ωστόσο, υπάρχει βιβλιογραφία που δεν επιβεβαιώνει την ωφέλιμη δράση μέσω συμπληρωματικής πρόσληψης ιχθυελαίων όσον αφορά την βελτίωση της ινσουλινοευαισθησίας και της έκκρισης ινσουλίνης, ενώ μετα-αναλύσεις αναδεικνύουν την ωφέλιμη επίδραση του λιπαρού ψαριού ως τρόφιμο. Μάλιστα, προσλήψεις &gt;10g ιχθυελαίων/ημέρα ασκούν αρνητική επίδραση στην ανοχή γλυκόζης και ινσουλινοαντίσταση των διαβητικών ασθενών. Συμπληρωματική πρόσληψη εικοσαπενταενοϊκού οξέος (EPA) φαίνεται πως βελτιώνει την έκφραση και ενεργότητα του ενζύμου παραοξονάσης 1 (PON1), ενισχύοντας τις ήδη καλά τεκμηριωμένες αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές επιδράσεις του πολυακόρεστου λιπαρού αυτού οξέος στη μείωση του οξειδωτικού στρες και συνεπώς στην αναστροφή χρόνιων επιπλοκών των διαβητικών ασθενών. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μελετών μεγάλης κλίμακας, φαίνεται πως η υψηλότερη διατροφική πρόσληψη ολικού λίπους, μονοακόρεστων και πολυακόρεστων λιπαρών οξέων, συσχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, καρδιαγγειακού θανάτου και θανάτου από κάθε αιτία, ενώ η πρόσληψη κορεσμένων συσχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο. Και ενώ για πολλά χρόνια το κορεσμένο λίπος ανήκε στα λεγόμενα “κακά λιπαρά”, με αρνητικές επιδράσεις στην καρδιαγγειακή υγεία, την ινσουλινοαντίσταση και το σακχαρώδη διαβήτη, σήμερα η βιβλιογραφία πλέον φαίνεται να το διαχωρίζει και να εξετάζει τις διαφορετικές επιδράσεις μεμονωμένων κορεσμένων λιπαρών οξέων. Ανάλογα με τον αριθμό ατόμων άνθρακα φαίνεται να αλλάζει και η επίδραση του κορεσμένου λιπαρού οξέος στον οργανισμό. Κορεσμένα λιπαρά οξέα με άρτιο αριθμό ατόμων άνθρακα (το σύνολο των: 14:0 μυριστικό, 16:0 παλμιτικό , 18:0 στεαρικό), συσχετίζονται θετικά με τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, ενώ κορεσμένα λιπαρά οξέα με περιττό αριθμό ατόμων (το σύνολο των 15:0 πενταδεκανοικό οξύ και 17:0 επταδεκανοϊκό οξύ ή μαργαρικό οξύ) συσχετίζονται αρνητικά με τον ΣΔ2. Τα μακράς και πολύ μακράς αλύσου (20:0 αραχιδικό οξύ, 22:0 βεχενικό οξύ, 23:0 και 24:0, λιγνοκηρικό οξύ ) επίσης συσχετίζονται αρνητικά με τον ΣΔ2. Ωστόσο, οι μετρήσεις τους στο αίμα δεν πρέπει ευθύς να μεταφράζονται ως διατροφικά κορεσμένα λιπαρά οξέα, καθώς σε κάποια από αυτά υπάρχουν και ενδογενείς πηγές προέλευσης. Αντίστοιχα, διαφορετική επίδραση στον ΣΔ φαίνεται να ασκούν τα τρανς λιπαρά οξέα ανάλογα με την πηγή προέλευσης (βιομηχανικά επιβαρυντική, ενώ μηρυκαστικών προστατευτική) χωρίς τα ευρήματα αυτά να είναι καταληκτικά. Όσον αφορά την βιβλιογραφία που εξετάζει την αντικατάσταση θρεπτικών συστατικών μεταξύ τους φαίνεται πως η αντικατάσταση κορεσμένων με πολυακόρεστα, μονοακόρεστα ή υδατάνθρακες ολικής άλεσης συσχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, ολικής θνησιμότητας και άλλων καταληκτικών σημείων, καθώς και η αντικατάσταση επεξεργασμένων υδατανθράκων/σακχάρων με μονοακόρεστα, πολυακόρεστα λιπαρά οξέα ή υδατάνθρακες υψηλής ποιότητας συσχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο. Έντονη κριτική δέχθηκε πρόσφατα η πλήρης απενοχοποίηση του λίπους και ενοχοποίηση των υδατανθράκων στο σύνολο τους, εστιάζοντας σε μεθοδολογικούς περιορισμούς που ενέχουν τέτοιες τοποθετήσεις. Όσον αφορά τη μελέτη των διατροφικών προτύπων, το σύνολο των προοπτικών μελετών υποστηρίζουν τον προστατικό ρόλο της Μεσογειακής διατροφής έναντι του ΣΔ2, με συνολική μείωση του κινδύνου να κυμαίνεται από 12-83% για τα άτομα υψηλής προσκόλλησης, λαμβάνοντας υπόψιν πιθανούς συγχυτικούς παράγοντες. Μάλιστα, η κλινική μελέτη PREDIMED έδειξε 52% μειωμένο κίνδυνο ανάπτυξης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 για την ομάδα της Μεσογειακής διατροφής έναντι της ομάδας μειωμένου λίπους. Η πλειοψηφία των κλινικών δοκιμών που εξετάζουν την επίδραση του Μεσογειακού μοντέλου διατροφής στους διαβητικούς ασθενείς, δείχνουν τον προστατευτικό ρόλο της στον γλυκαιμικό έλεγχο και την ινσουλινοευαισθησία, καθώς και την υπεροχή της έναντι της δίαιτας ελέγχου. Αποτελέσματα μετα-αναλύσεων δείχνουν πως οι δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων, χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη, υψηλής πρωτείνης, δίαιτα DASH και Μεσογειακού τύπου, όλες οδηγούν σε μεγαλύτερη βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου συγκρινόμενες με αντίστοιχες δίαιτες ελέγχου. Το μεγαλύτερο όφελος ωστόσο φαίνεται για τη Μεσογειακή διατροφή, όταν συγκρίνεται με την συνήθη φροντίδα ή με δίαιτα χαμηλού λίπους. Έχουν περιγραφεί αρκετοί μηχανισμοί μέσω των οποίων η Μεσογειακή διατροφή ασκεί αυτές τις ωφέλιμες επιδράσεις στον ΣΔ2. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται τόσο οι έμμεσες, μέσω της απώλειας βάρους, όσο και οι άμεσες, μέσω της κατανάλωσης τροφίμων πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά, φυτικές ίνες, αντιοξειδωτικά και υψηλό λόγο μονοακόρεστων/κορεσμένα λιπαρά οξέα. Απόρροια αυτών, είναι η βελτίωση δεικτών φλεγμονής, η αύξηση της αντιοξειδωτικής ικανότητας καθώς και αύξηση αντιφλεγμονωδών κυτταροκινών, όπως επιπέδων αδιπονεκτίνης. Όλα αυτά έχουν ως αποτέλεσμα την βελτίωση της ινσουλινοευαισθησίας, έναν από τους δύο κύριους μηχανισμούς που εμπλέκονται στην ανάπτυξη και εξέλιξη της νόσου. Ο δεύτερος μηχανισμός είναι η δυσλειτουργία του β-κυττάρου, ωστόσο έως σήμερα δεν υπάρχουν επιστημονικά τεκμηριωμένες ενδείξεις που να οδηγούν σε κατευθυντήριες οδηγίες διατροφής για τη βελτίωση της λειτουργίας του.","abstract_has_math":false,"creators":["Τζούμα Μαγδαλινή","Tzouma Magdalini"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2019,"date_issued":"2019","date_published":"2019","updated_at":"2026-11-19T05:33:34Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2849548"],"render_values":[{"text":"uoadl:2849548","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2849548","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2849548","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2849548","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Τζούμα Μαγδαλινή","Tzouma Magdalini"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2019"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2849548","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2849548"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Σκοπός: Σκοπός της παρούσας συστηματικής ανασκόπησης είναι η διερεύνηση της επίδρασης του διατροφικού λίπους στον Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2. Για την πληρέστερη προσέγγιση του, το διατροφικό λίπος διαχωρίστηκε α) με βάση το είδος των λιπαρών οξέων (μονοακόρεστα, πολυακόρεστα, κορεσμένα και trans) και την επίδραση καθενός από αυτά στον ΣΔ2 β) με βάση το ποσοστό της ενέργειας που καλύπτει το λίπος (τόσο το συνολικό όσο και τα επιμέρους λιπαρά οξέα) στο σύνολο της ενεργειακής πρόσληψης, διαμορφώνοντας τα επικρατέστερα διατροφικά πρότυπα (Μεσογειακό μοντέλο διατροφής, δίαιτες χαμηλού λίπους) και κατ’ επέκταση την επίδραση αυτών στον ΣΔ2. Μεθοδολογία: Πραγματοποιήθηκε εκτενής αναζήτηση στις βάσεις δεδομένων Medline (μέσω PubMed), Scopus, Embase και Cochrane Library για δημοσιευμένες κλινικές δοκιμές, ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις τόσο επιδημιολογικών μελετών όσο και κλινικών δοκιμών. Η χρονολογία δημοσίευσης των αναζητούμενων δημοσιεύσεων περιορίστηκε μεταξύ 2000 - 2018. Επιλέχθησαν δημοσιεύσεις που ήταν γραμμένες στην αγγλική γλώσσα, ενώ αποκλείστηκαν δημοσιεύσεις που ήταν γραμμένες σε οποιαδήποτε άλλη γλώσσα. Αποτελέσματα: Φαίνεται πως η επίδραση των λιπαρών οξέων στον ΣΔ2 ποικίλει ανάλογα με το είδος του. Όσον αφορά τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα και κυρίως τα ω3, φαίνεται στο σύνολο τους να ασκούν ωφέλιμη επίδραση στον σακχαρώδη διαβήτη και τις επιπλοκές αυτού. Ωστόσο, υπάρχει βιβλιογραφία που δεν επιβεβαιώνει την ωφέλιμη δράση μέσω συμπληρωματικής πρόσληψης ιχθυελαίων όσον αφορά την βελτίωση της ινσουλινοευαισθησίας και της έκκρισης ινσουλίνης, ενώ μετα-αναλύσεις αναδεικνύουν την ωφέλιμη επίδραση του λιπαρού ψαριού ως τρόφιμο. Μάλιστα, προσλήψεις >10g ιχθυελαίων/ημέρα ασκούν αρνητική επίδραση στην ανοχή γλυκόζης και ινσουλινοαντίσταση των διαβητικών ασθενών. Συμπληρωματική πρόσληψη εικοσαπενταενοϊκού οξέος (EPA) φαίνεται πως βελτιώνει την έκφραση και ενεργότητα του ενζύμου παραοξονάσης 1 (PON1), ενισχύοντας τις ήδη καλά τεκμηριωμένες αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές επιδράσεις του πολυακόρεστου λιπαρού αυτού οξέος στη μείωση του οξειδωτικού στρες και συνεπώς στην αναστροφή χρόνιων επιπλοκών των διαβητικών ασθενών. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μελετών μεγάλης κλίμακας, φαίνεται πως η υψηλότερη διατροφική πρόσληψη ολικού λίπους, μονοακόρεστων και πολυακόρεστων λιπαρών οξέων, συσχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, καρδιαγγειακού θανάτου και θανάτου από κάθε αιτία, ενώ η πρόσληψη κορεσμένων συσχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο. Και ενώ για πολλά χρόνια το κορεσμένο λίπος ανήκε στα λεγόμενα “κακά λιπαρά”, με αρνητικές επιδράσεις στην καρδιαγγειακή υγεία, την ινσουλινοαντίσταση και το σακχαρώδη διαβήτη, σήμερα η βιβλιογραφία πλέον φαίνεται να το διαχωρίζει και να εξετάζει τις διαφορετικές επιδράσεις μεμονωμένων κορεσμένων λιπαρών οξέων. Ανάλογα με τον αριθμό ατόμων άνθρακα φαίνεται να αλλάζει και η επίδραση του κορεσμένου λιπαρού οξέος στον οργανισμό. Κορεσμένα λιπαρά οξέα με άρτιο αριθμό ατόμων άνθρακα (το σύνολο των: 14:0 μυριστικό, 16:0 παλμιτικό , 18:0 στεαρικό), συσχετίζονται θετικά με τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, ενώ κορεσμένα λιπαρά οξέα με περιττό αριθμό ατόμων (το σύνολο των 15:0 πενταδεκανοικό οξύ και 17:0 επταδεκανοϊκό οξύ ή μαργαρικό οξύ) συσχετίζονται αρνητικά με τον ΣΔ2. Τα μακράς και πολύ μακράς αλύσου (20:0 αραχιδικό οξύ, 22:0 βεχενικό οξύ, 23:0 και 24:0, λιγνοκηρικό οξύ ) επίσης συσχετίζονται αρνητικά με τον ΣΔ2. Ωστόσο, οι μετρήσεις τους στο αίμα δεν πρέπει ευθύς να μεταφράζονται ως διατροφικά κορεσμένα λιπαρά οξέα, καθώς σε κάποια από αυτά υπάρχουν και ενδογενείς πηγές προέλευσης. Αντίστοιχα, διαφορετική επίδραση στον ΣΔ φαίνεται να ασκούν τα τρανς λιπαρά οξέα ανάλογα με την πηγή προέλευσης (βιομηχανικά επιβαρυντική, ενώ μηρυκαστικών προστατευτική) χωρίς τα ευρήματα αυτά να είναι καταληκτικά. Όσον αφορά την βιβλιογραφία που εξετάζει την αντικατάσταση θρεπτικών συστατικών μεταξύ τους φαίνεται πως η αντικατάσταση κορεσμένων με πολυακόρεστα, μονοακόρεστα ή υδατάνθρακες ολικής άλεσης συσχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, ολικής θνησιμότητας και άλλων καταληκτικών σημείων, καθώς και η αντικατάσταση επεξεργασμένων υδατανθράκων/σακχάρων με μονοακόρεστα, πολυακόρεστα λιπαρά οξέα ή υδατάνθρακες υψηλής ποιότητας συσχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο. Έντονη κριτική δέχθηκε πρόσφατα η πλήρης απενοχοποίηση του λίπους και ενοχοποίηση των υδατανθράκων στο σύνολο τους, εστιάζοντας σε μεθοδολογικούς περιορισμούς που ενέχουν τέτοιες τοποθετήσεις. Όσον αφορά τη μελέτη των διατροφικών προτύπων, το σύνολο των προοπτικών μελετών υποστηρίζουν τον προστατικό ρόλο της Μεσογειακής διατροφής έναντι του ΣΔ2, με συνολική μείωση του κινδύνου να κυμαίνεται από 12-83% για τα άτομα υψηλής προσκόλλησης, λαμβάνοντας υπόψιν πιθανούς συγχυτικούς παράγοντες. Μάλιστα, η κλινική μελέτη PREDIMED έδειξε 52% μειωμένο κίνδυνο ανάπτυξης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 για την ομάδα της Μεσογειακής διατροφής έναντι της ομάδας μειωμένου λίπους. Η πλειοψηφία των κλινικών δοκιμών που εξετάζουν την επίδραση του Μεσογειακού μοντέλου διατροφής στους διαβητικούς ασθενείς, δείχνουν τον προστατευτικό ρόλο της στον γλυκαιμικό έλεγχο και την ινσουλινοευαισθησία, καθώς και την υπεροχή της έναντι της δίαιτας ελέγχου. Αποτελέσματα μετα-αναλύσεων δείχνουν πως οι δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων, χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη, υψηλής πρωτείνης, δίαιτα DASH και Μεσογειακού τύπου, όλες οδηγούν σε μεγαλύτερη βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου συγκρινόμενες με αντίστοιχες δίαιτες ελέγχου. Το μεγαλύτερο όφελος ωστόσο φαίνεται για τη Μεσογειακή διατροφή, όταν συγκρίνεται με την συνήθη φροντίδα ή με δίαιτα χαμηλού λίπους. Έχουν περιγραφεί αρκετοί μηχανισμοί μέσω των οποίων η Μεσογειακή διατροφή ασκεί αυτές τις ωφέλιμες επιδράσεις στον ΣΔ2. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται τόσο οι έμμεσες, μέσω της απώλειας βάρους, όσο και οι άμεσες, μέσω της κατανάλωσης τροφίμων πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά, φυτικές ίνες, αντιοξειδωτικά και υψηλό λόγο μονοακόρεστων/κορεσμένα λιπαρά οξέα. Απόρροια αυτών, είναι η βελτίωση δεικτών φλεγμονής, η αύξηση της αντιοξειδωτικής ικανότητας καθώς και αύξηση αντιφλεγμονωδών κυτταροκινών, όπως επιπέδων αδιπονεκτίνης. Όλα αυτά έχουν ως αποτέλεσμα την βελτίωση της ινσουλινοευαισθησίας, έναν από τους δύο κύριους μηχανισμούς που εμπλέκονται στην ανάπτυξη και εξέλιξη της νόσου. Ο δεύτερος μηχανισμός είναι η δυσλειτουργία του β-κυττάρου, ωστόσο έως σήμερα δεν υπάρχουν επιστημονικά τεκμηριωμένες ενδείξεις που να οδηγούν σε κατευθυντήριες οδηγίες διατροφής για τη βελτίωση της λειτουργίας του.","Objective: The aim of this study is to examine the effect of dietary fat on type 2 diabetes mellitus. For the fullest approach, dietary fat was divided a) based on the type of fatty acids (monounsaturated, polyunsaturated, saturated and trans) and the effect of each of them on type 2 diabetes mellitus b) based on the percentage of energy that covers fat (both total and partial fatty acids) in the total energy intake, shaping the most prevalent nutritional models (Mediterranean diet, low fat diets) and consequently the effect of these on type 2 diabetes mellitus. Method: An extensive search was made in the databases Medline (via PubMed), Scopus, Embase and Cochrane Library for published clinical trials, reviews and meta-analyzes of both epidemiological studies and clinical trials. The publication date of the searched publications was limited between 2000 and 2018. Publications written in English were selected, while publications written in any other language were excluded. Results: It seems that the effect of fatty acids on type 2 diabetes mellitus varies according to its type. Regarding, polyunsaturated fatty acids and especially ω3, they all seem to have beneficial effects on diabetes and its complications. However, there is literature that does not confirm the beneficial effect of supplemental fish oil intake in improving insulin sensitivity and insulin secretion, while meta-analyzes highlight the beneficial effect of fatty fish as a food. In fact, intakes of> 10g of fish oil/daily have a negative effect on glucose tolerance and insulin resistance of diabetic patients. Supplemental eicosapentaenoic acid uptake seems to improve the expression and activity of paroxonase 1 enzyme (PON1), confirming the already well-documented anti-inflammatory and antioxidant effects of this polyunsaturated fatty acid on reducing oxidative stress and thus reversing chronic complications of diabetic patients. According to the results of large-scale studies, the higher dietary intake of total fat, monounsaturated and polyunsaturated fatty acids are associated with lower risk of cardiovascular disease, cardiovascular death and death from all causes, while the higher intake of saturated fat is associated with higher risk. And while for several years saturated fat was called \"bad fat\", with negative effects on cardiovascular health, insulin resistance and type 2 diabetes mellitus, nowadays, the literature seems to separate it and examine the different effects of individual saturated fatty acids. Depending on the number of carbon atoms, the effect of saturated fatty acid on the body appears to change. Saturated fatty acids with even number of carbon atoms (all of 14: 0 myristic , 16: 0 palmitic, 18: 0 steatic) are positively associated with type 2 diabetes, while saturated fatty acids with odd chain (all of 15:0 pentadecanoic acid and 17:0 heptadecanoic acid or margaric acid) are negatively correlated with type 2 diabetes. Long and very long chain (20:0 arachidic acid, 22:0 behenic acid, 23:0 tricosanoic acid and 24:0 lignoceric acid) also negatively correlate with diabetes. However, their measurement in the blood should not be translated as nutritionally saturated fatty acids, as some of them derived from endogenous sources. Correspondingly, a different effect on the disease appears to exert trans fatty acids depending on the source of origin (industrially harmful, while ruminant protective), without these findings being conclusive. Regarding the literature reviewing nutrients replacements, it seems that replacing saturated fat with polyunsaturated, monounsaturated or high quality carbohydrate are associated with a lower risk of coronary heart disease, total mortality and other endpoints, while replacing refined carbohydrates/sugars with monounsaturated, polyunsaturated fatty acids or high-quality carbohydrates are associated with a lower risk. Strong criticism has recently been given to complete fat exculpation and incrimination of carbohydrates as a whole, focusing on methodological limitations involving such misleading conclusions. Regarding the study of dietary models, all prospective studies support the protective role of Mediterranean diet in diabetes, with overall risk reduction ranging from 12-83% for highly adherent individuals, taking into account possible confounders. In fact, the PREDIMED clinical trial showed a 52% reduced risk of developing Type 2 diabetes mellitus for the Mediterranean diet group versus the reduced fat group. The majority of clinical trials examining the effect of the Mediterranean diet model on diabetic patients show its protective role in glycemic control and insulin sensitivity, as well as its superiority to control diet. Meta-analysis results show that low carbohydrate, low glycemic, high protein, DASH, and Mediterranean-type diets all lead to greater glycemic control improvement compared to corresponding control diets. The greatest benefit, however, is for the Mediterranean diet when compared to usual care or low fat diet. Several mechanisms have been proposed through which the Mediterranean diet has these beneficial effects on the disease. These include both indirect effect, via weight loss, and direct effects, via consumption of nutrients-rich foods, fiber, antioxidants, and a high ratio of monounsaturated / saturated fatty acids. These lead to improved inflammation markers, increased antioxidant capacity, and increased anti-inflammatory cytokines such as adiponectin levels, all of which improve insulin sensitivity, one of the two main mechanisms involved in the development and progression of the disease. The second mechanism is b-cell dysfunction, but to date there is no scientific evidence to guide nutrition guidelines to improve its function."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η επίδραση του διατροφικού λίπους στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου II"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Τζούμα Μαγδαλινή","Tzouma Magdalini"],"dc:date":["2019"],"dc:description":["Σκοπός: Σκοπός της παρούσας συστηματικής ανασκόπησης είναι η διερεύνηση της επίδρασης του διατροφικού λίπους στον Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2. Για την πληρέστερη προσέγγιση του, το διατροφικό λίπος διαχωρίστηκε α) με βάση το είδος των λιπαρών οξέων (μονοακόρεστα, πολυακόρεστα, κορεσμένα και trans) και την επίδραση καθενός από αυτά στον ΣΔ2 β) με βάση το ποσοστό της ενέργειας που καλύπτει το λίπος (τόσο το συνολικό όσο και τα επιμέρους λιπαρά οξέα) στο σύνολο της ενεργειακής πρόσληψης, διαμορφώνοντας τα επικρατέστερα διατροφικά πρότυπα (Μεσογειακό μοντέλο διατροφής, δίαιτες χαμηλού λίπους) και κατ’ επέκταση την επίδραση αυτών στον ΣΔ2. Μεθοδολογία: Πραγματοποιήθηκε εκτενής αναζήτηση στις βάσεις δεδομένων Medline (μέσω PubMed), Scopus, Embase και Cochrane Library για δημοσιευμένες κλινικές δοκιμές, ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις τόσο επιδημιολογικών μελετών όσο και κλινικών δοκιμών. Η χρονολογία δημοσίευσης των αναζητούμενων δημοσιεύσεων περιορίστηκε μεταξύ 2000 - 2018. Επιλέχθησαν δημοσιεύσεις που ήταν γραμμένες στην αγγλική γλώσσα, ενώ αποκλείστηκαν δημοσιεύσεις που ήταν γραμμένες σε οποιαδήποτε άλλη γλώσσα. Αποτελέσματα: Φαίνεται πως η επίδραση των λιπαρών οξέων στον ΣΔ2 ποικίλει ανάλογα με το είδος του. Όσον αφορά τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα και κυρίως τα ω3, φαίνεται στο σύνολο τους να ασκούν ωφέλιμη επίδραση στον σακχαρώδη διαβήτη και τις επιπλοκές αυτού. Ωστόσο, υπάρχει βιβλιογραφία που δεν επιβεβαιώνει την ωφέλιμη δράση μέσω συμπληρωματικής πρόσληψης ιχθυελαίων όσον αφορά την βελτίωση της ινσουλινοευαισθησίας και της έκκρισης ινσουλίνης, ενώ μετα-αναλύσεις αναδεικνύουν την ωφέλιμη επίδραση του λιπαρού ψαριού ως τρόφιμο. Μάλιστα, προσλήψεις >10g ιχθυελαίων/ημέρα ασκούν αρνητική επίδραση στην ανοχή γλυκόζης και ινσουλινοαντίσταση των διαβητικών ασθενών. Συμπληρωματική πρόσληψη εικοσαπενταενοϊκού οξέος (EPA) φαίνεται πως βελτιώνει την έκφραση και ενεργότητα του ενζύμου παραοξονάσης 1 (PON1), ενισχύοντας τις ήδη καλά τεκμηριωμένες αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές επιδράσεις του πολυακόρεστου λιπαρού αυτού οξέος στη μείωση του οξειδωτικού στρες και συνεπώς στην αναστροφή χρόνιων επιπλοκών των διαβητικών ασθενών. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μελετών μεγάλης κλίμακας, φαίνεται πως η υψηλότερη διατροφική πρόσληψη ολικού λίπους, μονοακόρεστων και πολυακόρεστων λιπαρών οξέων, συσχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, καρδιαγγειακού θανάτου και θανάτου από κάθε αιτία, ενώ η πρόσληψη κορεσμένων συσχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο. Και ενώ για πολλά χρόνια το κορεσμένο λίπος ανήκε στα λεγόμενα “κακά λιπαρά”, με αρνητικές επιδράσεις στην καρδιαγγειακή υγεία, την ινσουλινοαντίσταση και το σακχαρώδη διαβήτη, σήμερα η βιβλιογραφία πλέον φαίνεται να το διαχωρίζει και να εξετάζει τις διαφορετικές επιδράσεις μεμονωμένων κορεσμένων λιπαρών οξέων. Ανάλογα με τον αριθμό ατόμων άνθρακα φαίνεται να αλλάζει και η επίδραση του κορεσμένου λιπαρού οξέος στον οργανισμό. Κορεσμένα λιπαρά οξέα με άρτιο αριθμό ατόμων άνθρακα (το σύνολο των: 14:0 μυριστικό, 16:0 παλμιτικό , 18:0 στεαρικό), συσχετίζονται θετικά με τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, ενώ κορεσμένα λιπαρά οξέα με περιττό αριθμό ατόμων (το σύνολο των 15:0 πενταδεκανοικό οξύ και 17:0 επταδεκανοϊκό οξύ ή μαργαρικό οξύ) συσχετίζονται αρνητικά με τον ΣΔ2. Τα μακράς και πολύ μακράς αλύσου (20:0 αραχιδικό οξύ, 22:0 βεχενικό οξύ, 23:0 και 24:0, λιγνοκηρικό οξύ ) επίσης συσχετίζονται αρνητικά με τον ΣΔ2. Ωστόσο, οι μετρήσεις τους στο αίμα δεν πρέπει ευθύς να μεταφράζονται ως διατροφικά κορεσμένα λιπαρά οξέα, καθώς σε κάποια από αυτά υπάρχουν και ενδογενείς πηγές προέλευσης. Αντίστοιχα, διαφορετική επίδραση στον ΣΔ φαίνεται να ασκούν τα τρανς λιπαρά οξέα ανάλογα με την πηγή προέλευσης (βιομηχανικά επιβαρυντική, ενώ μηρυκαστικών προστατευτική) χωρίς τα ευρήματα αυτά να είναι καταληκτικά. Όσον αφορά την βιβλιογραφία που εξετάζει την αντικατάσταση θρεπτικών συστατικών μεταξύ τους φαίνεται πως η αντικατάσταση κορεσμένων με πολυακόρεστα, μονοακόρεστα ή υδατάνθρακες ολικής άλεσης συσχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, ολικής θνησιμότητας και άλλων καταληκτικών σημείων, καθώς και η αντικατάσταση επεξεργασμένων υδατανθράκων/σακχάρων με μονοακόρεστα, πολυακόρεστα λιπαρά οξέα ή υδατάνθρακες υψηλής ποιότητας συσχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο. Έντονη κριτική δέχθηκε πρόσφατα η πλήρης απενοχοποίηση του λίπους και ενοχοποίηση των υδατανθράκων στο σύνολο τους, εστιάζοντας σε μεθοδολογικούς περιορισμούς που ενέχουν τέτοιες τοποθετήσεις. Όσον αφορά τη μελέτη των διατροφικών προτύπων, το σύνολο των προοπτικών μελετών υποστηρίζουν τον προστατικό ρόλο της Μεσογειακής διατροφής έναντι του ΣΔ2, με συνολική μείωση του κινδύνου να κυμαίνεται από 12-83% για τα άτομα υψηλής προσκόλλησης, λαμβάνοντας υπόψιν πιθανούς συγχυτικούς παράγοντες. Μάλιστα, η κλινική μελέτη PREDIMED έδειξε 52% μειωμένο κίνδυνο ανάπτυξης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 για την ομάδα της Μεσογειακής διατροφής έναντι της ομάδας μειωμένου λίπους. Η πλειοψηφία των κλινικών δοκιμών που εξετάζουν την επίδραση του Μεσογειακού μοντέλου διατροφής στους διαβητικούς ασθενείς, δείχνουν τον προστατευτικό ρόλο της στον γλυκαιμικό έλεγχο και την ινσουλινοευαισθησία, καθώς και την υπεροχή της έναντι της δίαιτας ελέγχου. Αποτελέσματα μετα-αναλύσεων δείχνουν πως οι δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων, χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη, υψηλής πρωτείνης, δίαιτα DASH και Μεσογειακού τύπου, όλες οδηγούν σε μεγαλύτερη βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου συγκρινόμενες με αντίστοιχες δίαιτες ελέγχου. Το μεγαλύτερο όφελος ωστόσο φαίνεται για τη Μεσογειακή διατροφή, όταν συγκρίνεται με την συνήθη φροντίδα ή με δίαιτα χαμηλού λίπους. Έχουν περιγραφεί αρκετοί μηχανισμοί μέσω των οποίων η Μεσογειακή διατροφή ασκεί αυτές τις ωφέλιμες επιδράσεις στον ΣΔ2. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται τόσο οι έμμεσες, μέσω της απώλειας βάρους, όσο και οι άμεσες, μέσω της κατανάλωσης τροφίμων πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά, φυτικές ίνες, αντιοξειδωτικά και υψηλό λόγο μονοακόρεστων/κορεσμένα λιπαρά οξέα. Απόρροια αυτών, είναι η βελτίωση δεικτών φλεγμονής, η αύξηση της αντιοξειδωτικής ικανότητας καθώς και αύξηση αντιφλεγμονωδών κυτταροκινών, όπως επιπέδων αδιπονεκτίνης. Όλα αυτά έχουν ως αποτέλεσμα την βελτίωση της ινσουλινοευαισθησίας, έναν από τους δύο κύριους μηχανισμούς που εμπλέκονται στην ανάπτυξη και εξέλιξη της νόσου. Ο δεύτερος μηχανισμός είναι η δυσλειτουργία του β-κυττάρου, ωστόσο έως σήμερα δεν υπάρχουν επιστημονικά τεκμηριωμένες ενδείξεις που να οδηγούν σε κατευθυντήριες οδηγίες διατροφής για τη βελτίωση της λειτουργίας του.","Objective: The aim of this study is to examine the effect of dietary fat on type 2 diabetes mellitus. For the fullest approach, dietary fat was divided a) based on the type of fatty acids (monounsaturated, polyunsaturated, saturated and trans) and the effect of each of them on type 2 diabetes mellitus b) based on the percentage of energy that covers fat (both total and partial fatty acids) in the total energy intake, shaping the most prevalent nutritional models (Mediterranean diet, low fat diets) and consequently the effect of these on type 2 diabetes mellitus. Method: An extensive search was made in the databases Medline (via PubMed), Scopus, Embase and Cochrane Library for published clinical trials, reviews and meta-analyzes of both epidemiological studies and clinical trials. The publication date of the searched publications was limited between 2000 and 2018. Publications written in English were selected, while publications written in any other language were excluded. Results: It seems that the effect of fatty acids on type 2 diabetes mellitus varies according to its type. Regarding, polyunsaturated fatty acids and especially ω3, they all seem to have beneficial effects on diabetes and its complications. However, there is literature that does not confirm the beneficial effect of supplemental fish oil intake in improving insulin sensitivity and insulin secretion, while meta-analyzes highlight the beneficial effect of fatty fish as a food. In fact, intakes of> 10g of fish oil/daily have a negative effect on glucose tolerance and insulin resistance of diabetic patients. Supplemental eicosapentaenoic acid uptake seems to improve the expression and activity of paroxonase 1 enzyme (PON1), confirming the already well-documented anti-inflammatory and antioxidant effects of this polyunsaturated fatty acid on reducing oxidative stress and thus reversing chronic complications of diabetic patients. According to the results of large-scale studies, the higher dietary intake of total fat, monounsaturated and polyunsaturated fatty acids are associated with lower risk of cardiovascular disease, cardiovascular death and death from all causes, while the higher intake of saturated fat is associated with higher risk. And while for several years saturated fat was called \"bad fat\", with negative effects on cardiovascular health, insulin resistance and type 2 diabetes mellitus, nowadays, the literature seems to separate it and examine the different effects of individual saturated fatty acids. Depending on the number of carbon atoms, the effect of saturated fatty acid on the body appears to change. Saturated fatty acids with even number of carbon atoms (all of 14: 0 myristic , 16: 0 palmitic, 18: 0 steatic) are positively associated with type 2 diabetes, while saturated fatty acids with odd chain (all of 15:0 pentadecanoic acid and 17:0 heptadecanoic acid or margaric acid) are negatively correlated with type 2 diabetes. Long and very long chain (20:0 arachidic acid, 22:0 behenic acid, 23:0 tricosanoic acid and 24:0 lignoceric acid) also negatively correlate with diabetes. However, their measurement in the blood should not be translated as nutritionally saturated fatty acids, as some of them derived from endogenous sources. Correspondingly, a different effect on the disease appears to exert trans fatty acids depending on the source of origin (industrially harmful, while ruminant protective), without these findings being conclusive. Regarding the literature reviewing nutrients replacements, it seems that replacing saturated fat with polyunsaturated, monounsaturated or high quality carbohydrate are associated with a lower risk of coronary heart disease, total mortality and other endpoints, while replacing refined carbohydrates/sugars with monounsaturated, polyunsaturated fatty acids or high-quality carbohydrates are associated with a lower risk. Strong criticism has recently been given to complete fat exculpation and incrimination of carbohydrates as a whole, focusing on methodological limitations involving such misleading conclusions. Regarding the study of dietary models, all prospective studies support the protective role of Mediterranean diet in diabetes, with overall risk reduction ranging from 12-83% for highly adherent individuals, taking into account possible confounders. In fact, the PREDIMED clinical trial showed a 52% reduced risk of developing Type 2 diabetes mellitus for the Mediterranean diet group versus the reduced fat group. The majority of clinical trials examining the effect of the Mediterranean diet model on diabetic patients show its protective role in glycemic control and insulin sensitivity, as well as its superiority to control diet. Meta-analysis results show that low carbohydrate, low glycemic, high protein, DASH, and Mediterranean-type diets all lead to greater glycemic control improvement compared to corresponding control diets. The greatest benefit, however, is for the Mediterranean diet when compared to usual care or low fat diet. Several mechanisms have been proposed through which the Mediterranean diet has these beneficial effects on the disease. These include both indirect effect, via weight loss, and direct effects, via consumption of nutrients-rich foods, fiber, antioxidants, and a high ratio of monounsaturated / saturated fatty acids. These lead to improved inflammation markers, increased antioxidant capacity, and increased anti-inflammatory cytokines such as adiponectin levels, all of which improve insulin sensitivity, one of the two main mechanisms involved in the development and progression of the disease. The second mechanism is b-cell dysfunction, but to date there is no scientific evidence to guide nutrition guidelines to improve its function."],"dc:identifier":["uoadl:2849548","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2849548"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Η επίδραση του διατροφικού λίπους στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου II"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:33:34Z"}