{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2864857"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2864857","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μελέτη μεθυλίωσης των γονιδίων GSTP1 και RASSF1A σε κυκλοφορούντα καρκινικά κύτταρα ασθενών με πρώιμο καρκίνο προστάτη","abstract":"Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο δεύτερος συνηθέστερος καρκίνος στους άνδρες (μετά τον καρκίνο του πνεύμονα), το 2018 αντιπροσώπευε το 7,1% των νέων κρουσμάτων καρκίνου και ήταν υπεύθυνος για το 3,8% των θανάτων από καρκίνο παγκοσμίως. Αν και οι βελτιώσεις στην ανίχνευση του καρκίνου του προστάτη και στις διαθέσιμες θεραπείες έχουν οδηγήσει σε σημαντική μείωση της θνησιμότητας, η πλειονότητα των ανδρών που είχαν ως πρώτη διάγνωση καρκίνο του προστάτη πρώιμου σταδίου ανέπτυξαν τελικά μεταστατική νόσο. Οι επιγενετικές τροποποιήσεις διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση και εξέλιξη της νόσου και η μελέτη τους μπορεί να οδηγήσει στην ανακάλυψη νέων βιοδεικτών. Τα τελευταία χρόνια η υγρή βιοψία, έχει αναδειχθεί ως μία νέα επαναστατική προσέγγιση για την παρακολούθηση και μελέτη του καρκίνου. Η υγρή βιοψία είναι μη επεμβατική προσέγγιση που επιτρέπει την παρακολούθηση των ασθενών σε τακτά χρονικά διαστήματα και την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας ειδικά για κάθε περίπτωση, με την ανάλυση σωματικών υγρών και κυρίως περιφερικού αίματος. Κατά την υγρή βιοψία αναλύονται τα κυκλοφορούντα καρκινικά κύτταρα (CTCs), το εξωκυττάριο καρκινικό DNA (circulating tumor DNA, ctDNA), τα miRNAs και τα εξωσώματα. Δεδομένου ότι η συλλογή αίματος είναι μία απλή, βολική και ελάχιστα επεμβατική διαδικασία η ανάλυση των CTCs μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην υγρή βιοψία, για τον έλεγχο της προόδου της νόσου σε πραγματικό χρόνο. Στην παρούσα διπλωματική εργασία πραγματοποιήθηκε μελέτη μεθυλίωσης στους υποκινητές των γονιδίων GSTP1 και RASSF1A, σε CTCs ασθενών με πρώιμο καρκίνο προστάτη. Τα γονίδια GSTP1 και RASSF1A διαδραματίζουν σειρά σημαντικών ρόλων στο κύτταρο (αποτοξίνωση ενδογενών και εξωγενών ουσιών, έλεγχος σηματοδοτικών μονοπατιών όπως αυτά της απόπτωσης και της προόδου του κυτταρικού κύκλου, αντίστοιχα). Η υπερμεθυλίωση των υποκινητών των δύο γονιδίων είναι σημαντική για την έκβαση του PCa και για αυτό κατατάσσεται στους πιο πολλά υποσχόμενους καρκινικούς βιοδείκτες. Τα CTCs που είναι θετικά στον επιθηλιακό δείκτη EpCAM απομονώθηκαν με ένα πρωτοποριακό σύστημα in vivo συλλογής, το σύστημα CellCollector (Gilupi, Germany). Όλα τα δείγματα αναλύθηκαν με την τεχνική real-time MSP με την χρήση της φθορίζουσας χρωστικής LC Green. Μελετήθηκαν 129 δείγματα ασθενών με πρώιμο καρκίνο του προστάτη, εκ των οποίων μόνο τα 79 (61.24%) εμφάνισαν καλή πoιότητα χημικά τροποποιημένου DNA. Όλα τα δείγματα που συνελέγησαν in vivo αναλύθηκαν παράλληλα με την ίδια αιμοληψία με τρεις ακόμα τεχνικές: α) το σύστημα CellSearch, το οποίο είναι εγκεκριμένο από το FDA για καταμέτρηση CTCs, β) το EPΙSPOT, που ανιχνεύει τα CTCs με βάση τις πρωτεΐνες που εκκρίνουν και γ) με άμεσο ανοσοφθορισμό (Immunofluoresence, IF) των in vivo απομονωθέντων CTCs. Από τα 79 αυτά δείγματα, τα 20 βρέθηκαν αρνητικά και στις 3 δοκιμασίες ανίχνευσης CTCs και χρησιμοποιήθηκαν ως δείγματα ελέγχου (0% μεθυλίωση και για τα δυο γονίδια). Στα εναπομείναντα 59 δείγματα που ήταν θετικά σε τουλάχιστον μία τεχνική ανίχνευσης CTCs και σύμφωνα με τα αποτελέσματά μας, 0/59 (0%) βρέθηκαν θετικά στη μεθυλίωση του υποκινητή του γονιδίου GSTP1 και 7/59 (11,86%) βρέθηκαν θετικά στην μεθυλίωση του υποκινητή του γονιδίου RASSF1A. Τα χαμηλά ποσοστά μεθυλίωσης που ανιχνεύθηκαν στα δείγματα πιθανώς να οφείλονται στον μικρό αριθμό καταμετρημένων CTCs, λόγω του περιορισμένου καρκινικού φορτίου στους ασθενείς με πρώιμη νόσο εν συγκρίσει με αυτό ασθενών με μεταστατική νόσο. Ακόμα μπορεί να οφείλονται στην πολύ μικρή ποσότητα DNA που αναμενόταν να απομονωθεί από αυτά τα CTCs και η οποία μπορεί να ήταν κάτω από τα όρια ευαισθησίας των μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν, καθώς και στην ποιότητα του απομονωθέντος DNA και στην χημική τροποποίηση του με όξινο θειώδες νάτριο, η οποία αποτελεί μια \"επίπονη\" διαδικασία για το δείγμα.","abstract_html":"Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο δεύτερος συνηθέστερος καρκίνος στους άνδρες (μετά τον καρκίνο του πνεύμονα), το 2018 αντιπροσώπευε το 7,1% των νέων κρουσμάτων καρκίνου και ήταν υπεύθυνος για το 3,8% των θανάτων από καρκίνο παγκοσμίως. Αν και οι βελτιώσεις στην ανίχνευση του καρκίνου του προστάτη και στις διαθέσιμες θεραπείες έχουν οδηγήσει σε σημαντική μείωση της θνησιμότητας, η πλειονότητα των ανδρών που είχαν ως πρώτη διάγνωση καρκίνο του προστάτη πρώιμου σταδίου ανέπτυξαν τελικά μεταστατική νόσο. Οι επιγενετικές τροποποιήσεις διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση και εξέλιξη της νόσου και η μελέτη τους μπορεί να οδηγήσει στην ανακάλυψη νέων βιοδεικτών. Τα τελευταία χρόνια η υγρή βιοψία, έχει αναδειχθεί ως μία νέα επαναστατική προσέγγιση για την παρακολούθηση και μελέτη του καρκίνου. Η υγρή βιοψία είναι μη επεμβατική προσέγγιση που επιτρέπει την παρακολούθηση των ασθενών σε τακτά χρονικά διαστήματα και την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας ειδικά για κάθε περίπτωση, με την ανάλυση σωματικών υγρών και κυρίως περιφερικού αίματος. Κατά την υγρή βιοψία αναλύονται τα κυκλοφορούντα καρκινικά κύτταρα (CTCs), το εξωκυττάριο καρκινικό DNA (circulating tumor DNA, ctDNA), τα miRNAs και τα εξωσώματα. Δεδομένου ότι η συλλογή αίματος είναι μία απλή, βολική και ελάχιστα επεμβατική διαδικασία η ανάλυση των CTCs μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην υγρή βιοψία, για τον έλεγχο της προόδου της νόσου σε πραγματικό χρόνο. Στην παρούσα διπλωματική εργασία πραγματοποιήθηκε μελέτη μεθυλίωσης στους υποκινητές των γονιδίων GSTP1 και RASSF1A, σε CTCs ασθενών με πρώιμο καρκίνο προστάτη. Τα γονίδια GSTP1 και RASSF1A διαδραματίζουν σειρά σημαντικών ρόλων στο κύτταρο (αποτοξίνωση ενδογενών και εξωγενών ουσιών, έλεγχος σηματοδοτικών μονοπατιών όπως αυτά της απόπτωσης και της προόδου του κυτταρικού κύκλου, αντίστοιχα). Η υπερμεθυλίωση των υποκινητών των δύο γονιδίων είναι σημαντική για την έκβαση του PCa και για αυτό κατατάσσεται στους πιο πολλά υποσχόμενους καρκινικούς βιοδείκτες. Τα CTCs που είναι θετικά στον επιθηλιακό δείκτη EpCAM απομονώθηκαν με ένα πρωτοποριακό σύστημα in vivo συλλογής, το σύστημα CellCollector (Gilupi, Germany). Όλα τα δείγματα αναλύθηκαν με την τεχνική real-time MSP με την χρήση της φθορίζουσας χρωστικής LC Green. Μελετήθηκαν 129 δείγματα ασθενών με πρώιμο καρκίνο του προστάτη, εκ των οποίων μόνο τα 79 (61.24%) εμφάνισαν καλή πoιότητα χημικά τροποποιημένου DNA. Όλα τα δείγματα που συνελέγησαν in vivo αναλύθηκαν παράλληλα με την ίδια αιμοληψία με τρεις ακόμα τεχνικές: α) το σύστημα CellSearch, το οποίο είναι εγκεκριμένο από το FDA για καταμέτρηση CTCs, β) το EPΙSPOT, που ανιχνεύει τα CTCs με βάση τις πρωτεΐνες που εκκρίνουν και γ) με άμεσο ανοσοφθορισμό (Immunofluoresence, IF) των in vivo απομονωθέντων CTCs. Από τα 79 αυτά δείγματα, τα 20 βρέθηκαν αρνητικά και στις 3 δοκιμασίες ανίχνευσης CTCs και χρησιμοποιήθηκαν ως δείγματα ελέγχου (0% μεθυλίωση και για τα δυο γονίδια). Στα εναπομείναντα 59 δείγματα που ήταν θετικά σε τουλάχιστον μία τεχνική ανίχνευσης CTCs και σύμφωνα με τα αποτελέσματά μας, 0/59 (0%) βρέθηκαν θετικά στη μεθυλίωση του υποκινητή του γονιδίου GSTP1 και 7/59 (11,86%) βρέθηκαν θετικά στην μεθυλίωση του υποκινητή του γονιδίου RASSF1A. Τα χαμηλά ποσοστά μεθυλίωσης που ανιχνεύθηκαν στα δείγματα πιθανώς να οφείλονται στον μικρό αριθμό καταμετρημένων CTCs, λόγω του περιορισμένου καρκινικού φορτίου στους ασθενείς με πρώιμη νόσο εν συγκρίσει με αυτό ασθενών με μεταστατική νόσο. Ακόμα μπορεί να οφείλονται στην πολύ μικρή ποσότητα DNA που αναμενόταν να απομονωθεί από αυτά τα CTCs και η οποία μπορεί να ήταν κάτω από τα όρια ευαισθησίας των μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν, καθώς και στην ποιότητα του απομονωθέντος DNA και στην χημική τροποποίηση του με όξινο θειώδες νάτριο, η οποία αποτελεί μια &quot;επίπονη&quot; διαδικασία για το δείγμα.","abstract_has_math":false,"creators":["Μπέντο Κλάϊντι","Bendo Klajdi"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2019,"date_issued":"2019","date_published":"2019","updated_at":"2026-11-19T05:34:24Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2864857"],"render_values":[{"text":"uoadl:2864857","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2864857","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2864857","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2864857","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μπέντο Κλάϊντι","Bendo Klajdi"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2019"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2864857","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2864857"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο δεύτερος συνηθέστερος καρκίνος στους άνδρες (μετά τον καρκίνο του πνεύμονα), το 2018 αντιπροσώπευε το 7,1% των νέων κρουσμάτων καρκίνου και ήταν υπεύθυνος για το 3,8% των θανάτων από καρκίνο παγκοσμίως. Αν και οι βελτιώσεις στην ανίχνευση του καρκίνου του προστάτη και στις διαθέσιμες θεραπείες έχουν οδηγήσει σε σημαντική μείωση της θνησιμότητας, η πλειονότητα των ανδρών που είχαν ως πρώτη διάγνωση καρκίνο του προστάτη πρώιμου σταδίου ανέπτυξαν τελικά μεταστατική νόσο. Οι επιγενετικές τροποποιήσεις διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση και εξέλιξη της νόσου και η μελέτη τους μπορεί να οδηγήσει στην ανακάλυψη νέων βιοδεικτών. Τα τελευταία χρόνια η υγρή βιοψία, έχει αναδειχθεί ως μία νέα επαναστατική προσέγγιση για την παρακολούθηση και μελέτη του καρκίνου. Η υγρή βιοψία είναι μη επεμβατική προσέγγιση που επιτρέπει την παρακολούθηση των ασθενών σε τακτά χρονικά διαστήματα και την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας ειδικά για κάθε περίπτωση, με την ανάλυση σωματικών υγρών και κυρίως περιφερικού αίματος. Κατά την υγρή βιοψία αναλύονται τα κυκλοφορούντα καρκινικά κύτταρα (CTCs), το εξωκυττάριο καρκινικό DNA (circulating tumor DNA, ctDNA), τα miRNAs και τα εξωσώματα. Δεδομένου ότι η συλλογή αίματος είναι μία απλή, βολική και ελάχιστα επεμβατική διαδικασία η ανάλυση των CTCs μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην υγρή βιοψία, για τον έλεγχο της προόδου της νόσου σε πραγματικό χρόνο. Στην παρούσα διπλωματική εργασία πραγματοποιήθηκε μελέτη μεθυλίωσης στους υποκινητές των γονιδίων GSTP1 και RASSF1A, σε CTCs ασθενών με πρώιμο καρκίνο προστάτη. Τα γονίδια GSTP1 και RASSF1A διαδραματίζουν σειρά σημαντικών ρόλων στο κύτταρο (αποτοξίνωση ενδογενών και εξωγενών ουσιών, έλεγχος σηματοδοτικών μονοπατιών όπως αυτά της απόπτωσης και της προόδου του κυτταρικού κύκλου, αντίστοιχα). Η υπερμεθυλίωση των υποκινητών των δύο γονιδίων είναι σημαντική για την έκβαση του PCa και για αυτό κατατάσσεται στους πιο πολλά υποσχόμενους καρκινικούς βιοδείκτες. Τα CTCs που είναι θετικά στον επιθηλιακό δείκτη EpCAM απομονώθηκαν με ένα πρωτοποριακό σύστημα in vivo συλλογής, το σύστημα CellCollector (Gilupi, Germany). Όλα τα δείγματα αναλύθηκαν με την τεχνική real-time MSP με την χρήση της φθορίζουσας χρωστικής LC Green. Μελετήθηκαν 129 δείγματα ασθενών με πρώιμο καρκίνο του προστάτη, εκ των οποίων μόνο τα 79 (61.24%) εμφάνισαν καλή πoιότητα χημικά τροποποιημένου DNA. Όλα τα δείγματα που συνελέγησαν in vivo αναλύθηκαν παράλληλα με την ίδια αιμοληψία με τρεις ακόμα τεχνικές: α) το σύστημα CellSearch, το οποίο είναι εγκεκριμένο από το FDA για καταμέτρηση CTCs, β) το EPΙSPOT, που ανιχνεύει τα CTCs με βάση τις πρωτεΐνες που εκκρίνουν και γ) με άμεσο ανοσοφθορισμό (Immunofluoresence, IF) των in vivo απομονωθέντων CTCs. Από τα 79 αυτά δείγματα, τα 20 βρέθηκαν αρνητικά και στις 3 δοκιμασίες ανίχνευσης CTCs και χρησιμοποιήθηκαν ως δείγματα ελέγχου (0% μεθυλίωση και για τα δυο γονίδια). Στα εναπομείναντα 59 δείγματα που ήταν θετικά σε τουλάχιστον μία τεχνική ανίχνευσης CTCs και σύμφωνα με τα αποτελέσματά μας, 0/59 (0%) βρέθηκαν θετικά στη μεθυλίωση του υποκινητή του γονιδίου GSTP1 και 7/59 (11,86%) βρέθηκαν θετικά στην μεθυλίωση του υποκινητή του γονιδίου RASSF1A. Τα χαμηλά ποσοστά μεθυλίωσης που ανιχνεύθηκαν στα δείγματα πιθανώς να οφείλονται στον μικρό αριθμό καταμετρημένων CTCs, λόγω του περιορισμένου καρκινικού φορτίου στους ασθενείς με πρώιμη νόσο εν συγκρίσει με αυτό ασθενών με μεταστατική νόσο. Ακόμα μπορεί να οφείλονται στην πολύ μικρή ποσότητα DNA που αναμενόταν να απομονωθεί από αυτά τα CTCs και η οποία μπορεί να ήταν κάτω από τα όρια ευαισθησίας των μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν, καθώς και στην ποιότητα του απομονωθέντος DNA και στην χημική τροποποίηση του με όξινο θειώδες νάτριο, η οποία αποτελεί μια \"επίπονη\" διαδικασία για το δείγμα.","Prostate cancer is the second most common cancer in men (surpassed only by lung cancer), in 2018 it accounted for the 7.1% of all new cancer diagnoses and it was responsible for the 3.8% of all cancer-related deaths worldwide. Although improvements in prostate cancer screening and in the available therapies have led to a significant reduction in mortality, the majority of men diagnosed with early-stage prostate cancer eventually develop metastatic disease. Epigenetic modifications play a very important role in the onset and progression of the disease and their study may lead to the discovery of new biomarkers. In the past few years, liquid biopsy has emerged as a new revolutionary approach for prostate cancer monitoring and study. Liquid biopsy is a non-invasive approach that allows patients to be monitored at regular intervals and can be used to guide the choice of the appropriate therapy for each patient, through the analysis of various body fluids and mainly of peripheral blood. Circulating tumor cells (CTCs), circulating tumor DNA (ctDNA), miRNAs and exosomes are the major components of liquid biopsy analysis. Since blood collection is a simple, convenient and minimally invasive procedure, the analysis of CTCs can be used in liquid biopsy to monitor disease progression in real time. In this MSc thesis, a methylation study was conducted on the promoters of the GSTP1 and RASSF1A genes in CTCs of patients with early prostate cancer. GSTP1 and RASSF1A genes perform a number of significant intracellular functions such as detoxification of endogenous and exogenous toxic substances, as well as signaling pathway regulation, such as those of apoptosis and cell cycle progression, respectively. The hypermethylation of the promoters of these two genes is important in PCa progression making it a promising cancer biomarker. CTCs that were positive for the presence of the epithelial marker EpCAM were isolated by a pioneering in vivo collection system, CellCollector™ (Gilupi, Germany). All samples were analyzed with the real-time MSP technique using the LC Green fluorescent dye. We studied 129 samples from patients with early prostate cancer, of which only 79 (61.24%) showed a good quality of chemically modified DNA. All in vivo collected samples from the same blood samplings were analyzed in parallel with three more techniques: a) the CellSearch system an FDA-approved method for counting CTCs, b) the EPISPOT assay, which detects CTCs based on the proteins they secrete and c) through direct immunofluorescence (IF) of the in vivo isolated CTCs. Of these 79 samples, 20 were negative in all 3 CTCs detection assays and were used as control samples (0% methylation for both genes). Our results showed that in the remaining 59 samples that were positive for at least one of the CTCs detection assays used, 0/59 (0%) exhibited methylation of the promoter of the GSTP1 gene and 7/59 (11.86%) exhibited methylation of the promoter of the RASSF1A gene. The low methylation rates detected in our samples could be attributed to the small number of CTCs in patients with early disease, who exhibit lower tumor burden when compared to patients with metastatic disease. It may also be due to the very small amount of DNA expected to be isolated from these CTCs and which may be below the sensitivity limits of the used methods, as well as due to the quality of the isolated DNA and its chemical modification by sodium bisulfite, which may adversely affect the isolated DNA."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μελέτη μεθυλίωσης των γονιδίων GSTP1 και RASSF1A σε κυκλοφορούντα καρκινικά κύτταρα ασθενών με πρώιμο καρκίνο προστάτη"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μπέντο Κλάϊντι","Bendo Klajdi"],"dc:date":["2019"],"dc:description":["Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο δεύτερος συνηθέστερος καρκίνος στους άνδρες (μετά τον καρκίνο του πνεύμονα), το 2018 αντιπροσώπευε το 7,1% των νέων κρουσμάτων καρκίνου και ήταν υπεύθυνος για το 3,8% των θανάτων από καρκίνο παγκοσμίως. Αν και οι βελτιώσεις στην ανίχνευση του καρκίνου του προστάτη και στις διαθέσιμες θεραπείες έχουν οδηγήσει σε σημαντική μείωση της θνησιμότητας, η πλειονότητα των ανδρών που είχαν ως πρώτη διάγνωση καρκίνο του προστάτη πρώιμου σταδίου ανέπτυξαν τελικά μεταστατική νόσο. Οι επιγενετικές τροποποιήσεις διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση και εξέλιξη της νόσου και η μελέτη τους μπορεί να οδηγήσει στην ανακάλυψη νέων βιοδεικτών. Τα τελευταία χρόνια η υγρή βιοψία, έχει αναδειχθεί ως μία νέα επαναστατική προσέγγιση για την παρακολούθηση και μελέτη του καρκίνου. Η υγρή βιοψία είναι μη επεμβατική προσέγγιση που επιτρέπει την παρακολούθηση των ασθενών σε τακτά χρονικά διαστήματα και την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας ειδικά για κάθε περίπτωση, με την ανάλυση σωματικών υγρών και κυρίως περιφερικού αίματος. Κατά την υγρή βιοψία αναλύονται τα κυκλοφορούντα καρκινικά κύτταρα (CTCs), το εξωκυττάριο καρκινικό DNA (circulating tumor DNA, ctDNA), τα miRNAs και τα εξωσώματα. Δεδομένου ότι η συλλογή αίματος είναι μία απλή, βολική και ελάχιστα επεμβατική διαδικασία η ανάλυση των CTCs μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην υγρή βιοψία, για τον έλεγχο της προόδου της νόσου σε πραγματικό χρόνο. Στην παρούσα διπλωματική εργασία πραγματοποιήθηκε μελέτη μεθυλίωσης στους υποκινητές των γονιδίων GSTP1 και RASSF1A, σε CTCs ασθενών με πρώιμο καρκίνο προστάτη. Τα γονίδια GSTP1 και RASSF1A διαδραματίζουν σειρά σημαντικών ρόλων στο κύτταρο (αποτοξίνωση ενδογενών και εξωγενών ουσιών, έλεγχος σηματοδοτικών μονοπατιών όπως αυτά της απόπτωσης και της προόδου του κυτταρικού κύκλου, αντίστοιχα). Η υπερμεθυλίωση των υποκινητών των δύο γονιδίων είναι σημαντική για την έκβαση του PCa και για αυτό κατατάσσεται στους πιο πολλά υποσχόμενους καρκινικούς βιοδείκτες. Τα CTCs που είναι θετικά στον επιθηλιακό δείκτη EpCAM απομονώθηκαν με ένα πρωτοποριακό σύστημα in vivo συλλογής, το σύστημα CellCollector (Gilupi, Germany). Όλα τα δείγματα αναλύθηκαν με την τεχνική real-time MSP με την χρήση της φθορίζουσας χρωστικής LC Green. Μελετήθηκαν 129 δείγματα ασθενών με πρώιμο καρκίνο του προστάτη, εκ των οποίων μόνο τα 79 (61.24%) εμφάνισαν καλή πoιότητα χημικά τροποποιημένου DNA. Όλα τα δείγματα που συνελέγησαν in vivo αναλύθηκαν παράλληλα με την ίδια αιμοληψία με τρεις ακόμα τεχνικές: α) το σύστημα CellSearch, το οποίο είναι εγκεκριμένο από το FDA για καταμέτρηση CTCs, β) το EPΙSPOT, που ανιχνεύει τα CTCs με βάση τις πρωτεΐνες που εκκρίνουν και γ) με άμεσο ανοσοφθορισμό (Immunofluoresence, IF) των in vivo απομονωθέντων CTCs. Από τα 79 αυτά δείγματα, τα 20 βρέθηκαν αρνητικά και στις 3 δοκιμασίες ανίχνευσης CTCs και χρησιμοποιήθηκαν ως δείγματα ελέγχου (0% μεθυλίωση και για τα δυο γονίδια). Στα εναπομείναντα 59 δείγματα που ήταν θετικά σε τουλάχιστον μία τεχνική ανίχνευσης CTCs και σύμφωνα με τα αποτελέσματά μας, 0/59 (0%) βρέθηκαν θετικά στη μεθυλίωση του υποκινητή του γονιδίου GSTP1 και 7/59 (11,86%) βρέθηκαν θετικά στην μεθυλίωση του υποκινητή του γονιδίου RASSF1A. Τα χαμηλά ποσοστά μεθυλίωσης που ανιχνεύθηκαν στα δείγματα πιθανώς να οφείλονται στον μικρό αριθμό καταμετρημένων CTCs, λόγω του περιορισμένου καρκινικού φορτίου στους ασθενείς με πρώιμη νόσο εν συγκρίσει με αυτό ασθενών με μεταστατική νόσο. Ακόμα μπορεί να οφείλονται στην πολύ μικρή ποσότητα DNA που αναμενόταν να απομονωθεί από αυτά τα CTCs και η οποία μπορεί να ήταν κάτω από τα όρια ευαισθησίας των μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν, καθώς και στην ποιότητα του απομονωθέντος DNA και στην χημική τροποποίηση του με όξινο θειώδες νάτριο, η οποία αποτελεί μια \"επίπονη\" διαδικασία για το δείγμα.","Prostate cancer is the second most common cancer in men (surpassed only by lung cancer), in 2018 it accounted for the 7.1% of all new cancer diagnoses and it was responsible for the 3.8% of all cancer-related deaths worldwide. Although improvements in prostate cancer screening and in the available therapies have led to a significant reduction in mortality, the majority of men diagnosed with early-stage prostate cancer eventually develop metastatic disease. Epigenetic modifications play a very important role in the onset and progression of the disease and their study may lead to the discovery of new biomarkers. In the past few years, liquid biopsy has emerged as a new revolutionary approach for prostate cancer monitoring and study. Liquid biopsy is a non-invasive approach that allows patients to be monitored at regular intervals and can be used to guide the choice of the appropriate therapy for each patient, through the analysis of various body fluids and mainly of peripheral blood. Circulating tumor cells (CTCs), circulating tumor DNA (ctDNA), miRNAs and exosomes are the major components of liquid biopsy analysis. Since blood collection is a simple, convenient and minimally invasive procedure, the analysis of CTCs can be used in liquid biopsy to monitor disease progression in real time. In this MSc thesis, a methylation study was conducted on the promoters of the GSTP1 and RASSF1A genes in CTCs of patients with early prostate cancer. GSTP1 and RASSF1A genes perform a number of significant intracellular functions such as detoxification of endogenous and exogenous toxic substances, as well as signaling pathway regulation, such as those of apoptosis and cell cycle progression, respectively. The hypermethylation of the promoters of these two genes is important in PCa progression making it a promising cancer biomarker. CTCs that were positive for the presence of the epithelial marker EpCAM were isolated by a pioneering in vivo collection system, CellCollector™ (Gilupi, Germany). All samples were analyzed with the real-time MSP technique using the LC Green fluorescent dye. We studied 129 samples from patients with early prostate cancer, of which only 79 (61.24%) showed a good quality of chemically modified DNA. All in vivo collected samples from the same blood samplings were analyzed in parallel with three more techniques: a) the CellSearch system an FDA-approved method for counting CTCs, b) the EPISPOT assay, which detects CTCs based on the proteins they secrete and c) through direct immunofluorescence (IF) of the in vivo isolated CTCs. Of these 79 samples, 20 were negative in all 3 CTCs detection assays and were used as control samples (0% methylation for both genes). Our results showed that in the remaining 59 samples that were positive for at least one of the CTCs detection assays used, 0/59 (0%) exhibited methylation of the promoter of the GSTP1 gene and 7/59 (11.86%) exhibited methylation of the promoter of the RASSF1A gene. The low methylation rates detected in our samples could be attributed to the small number of CTCs in patients with early disease, who exhibit lower tumor burden when compared to patients with metastatic disease. It may also be due to the very small amount of DNA expected to be isolated from these CTCs and which may be below the sensitivity limits of the used methods, as well as due to the quality of the isolated DNA and its chemical modification by sodium bisulfite, which may adversely affect the isolated DNA."],"dc:identifier":["uoadl:2864857","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2864857"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Μελέτη μεθυλίωσης των γονιδίων GSTP1 και RASSF1A σε κυκλοφορούντα καρκινικά κύτταρα ασθενών με πρώιμο καρκίνο προστάτη"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:34:24Z"}