{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2866874"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2866874","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μια πρόταση για την ψυχοδυναμική κατανόηση της τοξικοεξάρτησης. Η σημασία της εκσεσημασμένης προβλητικής ταύτισης και του μετασχηματιστικού και εναλλακτικού αντικειμένου","abstract":"Με την έννοια της εξάρτησης (dependence) αναφερόμαστε σε ένα φαινόμενο κατά το οποίο δεν είναι δυνατή η αυτονομία της δράσης και της ύπαρξης του ατόμου, το οποίο τελεί υπό την κυριαρχία κάποιου άλλου προσώπου ή πράγματος. Είναι επίσης δεδομένο ότι η εξάρτηση αποτελεί ένα φυσιολογικό στάδιο στη ζωή του βρέφους και της αρχαϊκής σχέσης με το πρόσωπο που το φροντίζει. Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική οπτική, η εξάρτηση αφορά μια σχέση όπου ένα υποκείμενο υπόκειται σε ένα αντικείμενο. Στο πεδίο της ψυχιατρικής χρησιμοποιείται κυρίως προκειμένου να περιγράψει – με όρους ψυχοπαθολογίας – τη σχέση του ατόμου με ουσίες. O ίδιος ο S. Freud δεν ασχολήθηκε εκτεταμένα με το θέμα της εξάρτησης. Mετέπειτα ψυχαναλυτές όμως, με κύριο εκπρόσωπο τον D. Winnicott, ανέδειξαν τη σημασία της εξάρτησης που έχει το βρέφος από το περιβάλλον του - προκειμένου να επιβιώσει και να αναπτυχθεί σωματικά και ψυχικά- και ειδικότερα από τη μητέρα του και τη σχέση του μαζί της. Αυτή η διαδικασία βρίσκεται στον πυρήνα της ύπαρξης του κάθε ανθρώπου και διακρίνεται από μία αίσθηση αδυναμίας και ανημπόριας, καθώς και από μια αίσθηση ναρκισσιστικής παντοδυναμίας, που εκλύεται από αυτήν την αδυναμία. Επιπλέον, η διαδικασία αυτή αποτελεί τη βάση ψυχοπαθολογικών φαινομένων που εμφανίζονται στην ενήλικη ζωή και εκφράζουν ελλείμματα και ανεπάρκειες σχετικά με την ψυχική εξάρτηση και τις διαδικασίες αποχωρισμού – εξατομίκευσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, όπως θα φανεί στην εργασία αυτή, αποτελεί η περίπτωση της τοξικοεξάρτησης. Κατά τη διάρκεια αυτής της πρώιμης εξαρτητικής σχέσης κυριαρχεί η διαδικασία της προβλητικής ταύτισης. Στην περίπτωση των τοξικοεξαρτημένων η προβλητική ταύτιση υποθέτουμε πως τείνει να κατακυριεύσει όλη την ενήλικη ζωή τους και τις σχέσεις τους, αποτελώντας τον κύριο τρόπο αλληλεπίδρασής τους, έναντι της επιλογής πιο ώριμων και λειτουργικών διαδικασιών σχετίζεσθαι. Αυτή η πρώιμη σχέση και η ιδιαίτερη μορφή επικοινωνίας πραγματώνεται και συμπυκνώνεται στη χρήση. Ειδικότερα, μέσω της παρούσας μελέτης προτείνεται μία ψυχοδυναμική κατανόηση της τοξικοεξάρτησης, σύμφωνα με την οποία η τοξικοεξάρτηση αποτελεί μια εκσεσημασμένη μορφή προβλητικής ταύτισης που κυριαρχεί ως μορφή επικοινωνίας στην ενήλικη ζωή. Οι ρίζες της εντοπίζονται στη σχέση μητέρας – βρέφους. Συγκεκριμένα εντοπίζεται κατά την προ-λεκτική περίοδο της ανάπτυξης, τότε που η σημαντικότητα της μητέρας γίνεται αντιληπτή κυρίως μέσω των μετασχηματιστικών της λειτουργιών. Κατά τη συγκεκριμένη αναπτυξιακή περίοδο επίσης, η προβλητική ταύτιση και το εμπεριέχειν διαμορφώνουν μια άδηλη διυποκειμενική κατάσταση. Η πρόταση αυτή βασίστηκε στη θεωρία του C. Bollas αναφορικά με το μετασχηματιστικό αντικείμενο (transformational object) και το εναλλακτικό αντικείμενο (alternative object). Ακόμη στηρίχθηκε θεωρητικά και στην έννοια της παθολογικής προβλητικής ταύτισης του W. Bion. Ο Bion ανέδειξε την προβλητική ταύτιση ως μια φυσιολογική μορφή επικοινωνίας των πρώιμων αναπτυξιακώνσταδίων, όπου λόγω περιβαλλοντικών ή ιδιοσυγκρασιακών παραγόντων μπορεί να λάβει εκσεσημασμένη μορφή και να επικρατήσει ως μορφή επικοινωνίας στην ενήλικη ζωή. Τα συναισθηματικά περιεχόμενα των τοξικοεξαρτημένων παρουσιάζονται αδιαφοροποίητα και ανεπεξέργαστα. Επιπλέον, μπορεί να εκκενώνονται μέσω της χρήσης, συχνά με κόστος τη σωματική και ψυχική κατάρρευση του ατόμου που μπορεί να οδηγήσει και στον θάνατο του. Ακριβώς λόγω αυτής της πρωιμότητας που χαρακτηρίζει τον ψυχισμό των τοξικοεξαρτημένων, η ύπαρξη και η συνεργασία διαφορετικών παρεχόμενων υπηρεσιών κρίνεται αναγκαία. Στα πλαίσια αυτά, αναδεικνύεται και η αναγκαιότητα να δημιουργηθούν δομές για ψυχοθεραπεία ψυχοδυναμικού τύπου ανοιχτής χρονικής διάρκειας, στις οποίες θα μπορούν να προσέλθουν θεραπευόμενοι με ιστορικό τοξικοεξάρτησης. Στον ελλαδικό χώρο δεν υπάρχουν τέτοιες δομές που θα μπορούσαν να λειτουργούν σε συνεργασία με τα ήδη υπάρχοντα προγράμματα απεξάρτησης.","abstract_html":"Με την έννοια της εξάρτησης (dependence) αναφερόμαστε σε ένα φαινόμενο κατά το οποίο δεν είναι δυνατή η αυτονομία της δράσης και της ύπαρξης του ατόμου, το οποίο τελεί υπό την κυριαρχία κάποιου άλλου προσώπου ή πράγματος. Είναι επίσης δεδομένο ότι η εξάρτηση αποτελεί ένα φυσιολογικό στάδιο στη ζωή του βρέφους και της αρχαϊκής σχέσης με το πρόσωπο που το φροντίζει. Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική οπτική, η εξάρτηση αφορά μια σχέση όπου ένα υποκείμενο υπόκειται σε ένα αντικείμενο. Στο πεδίο της ψυχιατρικής χρησιμοποιείται κυρίως προκειμένου να περιγράψει – με όρους ψυχοπαθολογίας – τη σχέση του ατόμου με ουσίες. O ίδιος ο S. Freud δεν ασχολήθηκε εκτεταμένα με το θέμα της εξάρτησης. Mετέπειτα ψυχαναλυτές όμως, με κύριο εκπρόσωπο τον D. Winnicott, ανέδειξαν τη σημασία της εξάρτησης που έχει το βρέφος από το περιβάλλον του - προκειμένου να επιβιώσει και να αναπτυχθεί σωματικά και ψυχικά- και ειδικότερα από τη μητέρα του και τη σχέση του μαζί της. Αυτή η διαδικασία βρίσκεται στον πυρήνα της ύπαρξης του κάθε ανθρώπου και διακρίνεται από μία αίσθηση αδυναμίας και ανημπόριας, καθώς και από μια αίσθηση ναρκισσιστικής παντοδυναμίας, που εκλύεται από αυτήν την αδυναμία. Επιπλέον, η διαδικασία αυτή αποτελεί τη βάση ψυχοπαθολογικών φαινομένων που εμφανίζονται στην ενήλικη ζωή και εκφράζουν ελλείμματα και ανεπάρκειες σχετικά με την ψυχική εξάρτηση και τις διαδικασίες αποχωρισμού – εξατομίκευσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, όπως θα φανεί στην εργασία αυτή, αποτελεί η περίπτωση της τοξικοεξάρτησης. Κατά τη διάρκεια αυτής της πρώιμης εξαρτητικής σχέσης κυριαρχεί η διαδικασία της προβλητικής ταύτισης. Στην περίπτωση των τοξικοεξαρτημένων η προβλητική ταύτιση υποθέτουμε πως τείνει να κατακυριεύσει όλη την ενήλικη ζωή τους και τις σχέσεις τους, αποτελώντας τον κύριο τρόπο αλληλεπίδρασής τους, έναντι της επιλογής πιο ώριμων και λειτουργικών διαδικασιών σχετίζεσθαι. Αυτή η πρώιμη σχέση και η ιδιαίτερη μορφή επικοινωνίας πραγματώνεται και συμπυκνώνεται στη χρήση. Ειδικότερα, μέσω της παρούσας μελέτης προτείνεται μία ψυχοδυναμική κατανόηση της τοξικοεξάρτησης, σύμφωνα με την οποία η τοξικοεξάρτηση αποτελεί μια εκσεσημασμένη μορφή προβλητικής ταύτισης που κυριαρχεί ως μορφή επικοινωνίας στην ενήλικη ζωή. Οι ρίζες της εντοπίζονται στη σχέση μητέρας – βρέφους. Συγκεκριμένα εντοπίζεται κατά την προ-λεκτική περίοδο της ανάπτυξης, τότε που η σημαντικότητα της μητέρας γίνεται αντιληπτή κυρίως μέσω των μετασχηματιστικών της λειτουργιών. Κατά τη συγκεκριμένη αναπτυξιακή περίοδο επίσης, η προβλητική ταύτιση και το εμπεριέχειν διαμορφώνουν μια άδηλη διυποκειμενική κατάσταση. Η πρόταση αυτή βασίστηκε στη θεωρία του C. Bollas αναφορικά με το μετασχηματιστικό αντικείμενο (transformational object) και το εναλλακτικό αντικείμενο (alternative object). Ακόμη στηρίχθηκε θεωρητικά και στην έννοια της παθολογικής προβλητικής ταύτισης του W. Bion. Ο Bion ανέδειξε την προβλητική ταύτιση ως μια φυσιολογική μορφή επικοινωνίας των πρώιμων αναπτυξιακώνσταδίων, όπου λόγω περιβαλλοντικών ή ιδιοσυγκρασιακών παραγόντων μπορεί να λάβει εκσεσημασμένη μορφή και να επικρατήσει ως μορφή επικοινωνίας στην ενήλικη ζωή. Τα συναισθηματικά περιεχόμενα των τοξικοεξαρτημένων παρουσιάζονται αδιαφοροποίητα και ανεπεξέργαστα. Επιπλέον, μπορεί να εκκενώνονται μέσω της χρήσης, συχνά με κόστος τη σωματική και ψυχική κατάρρευση του ατόμου που μπορεί να οδηγήσει και στον θάνατο του. Ακριβώς λόγω αυτής της πρωιμότητας που χαρακτηρίζει τον ψυχισμό των τοξικοεξαρτημένων, η ύπαρξη και η συνεργασία διαφορετικών παρεχόμενων υπηρεσιών κρίνεται αναγκαία. Στα πλαίσια αυτά, αναδεικνύεται και η αναγκαιότητα να δημιουργηθούν δομές για ψυχοθεραπεία ψυχοδυναμικού τύπου ανοιχτής χρονικής διάρκειας, στις οποίες θα μπορούν να προσέλθουν θεραπευόμενοι με ιστορικό τοξικοεξάρτησης. Στον ελλαδικό χώρο δεν υπάρχουν τέτοιες δομές που θα μπορούσαν να λειτουργούν σε συνεργασία με τα ήδη υπάρχοντα προγράμματα απεξάρτησης.","abstract_has_math":false,"creators":["Μηλιά Αγλαΐα","Milia Aglaia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2019,"date_issued":"2019","date_published":"2019","updated_at":"2026-11-19T05:34:53Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2866874"],"render_values":[{"text":"uoadl:2866874","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2866874","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2866874","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2866874","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μηλιά Αγλαΐα","Milia Aglaia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2019"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2866874","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2866874"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Με την έννοια της εξάρτησης (dependence) αναφερόμαστε σε ένα φαινόμενο κατά το οποίο δεν είναι δυνατή η αυτονομία της δράσης και της ύπαρξης του ατόμου, το οποίο τελεί υπό την κυριαρχία κάποιου άλλου προσώπου ή πράγματος. Είναι επίσης δεδομένο ότι η εξάρτηση αποτελεί ένα φυσιολογικό στάδιο στη ζωή του βρέφους και της αρχαϊκής σχέσης με το πρόσωπο που το φροντίζει. Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική οπτική, η εξάρτηση αφορά μια σχέση όπου ένα υποκείμενο υπόκειται σε ένα αντικείμενο. Στο πεδίο της ψυχιατρικής χρησιμοποιείται κυρίως προκειμένου να περιγράψει – με όρους ψυχοπαθολογίας – τη σχέση του ατόμου με ουσίες. O ίδιος ο S. Freud δεν ασχολήθηκε εκτεταμένα με το θέμα της εξάρτησης. Mετέπειτα ψυχαναλυτές όμως, με κύριο εκπρόσωπο τον D. Winnicott, ανέδειξαν τη σημασία της εξάρτησης που έχει το βρέφος από το περιβάλλον του - προκειμένου να επιβιώσει και να αναπτυχθεί σωματικά και ψυχικά- και ειδικότερα από τη μητέρα του και τη σχέση του μαζί της. Αυτή η διαδικασία βρίσκεται στον πυρήνα της ύπαρξης του κάθε ανθρώπου και διακρίνεται από μία αίσθηση αδυναμίας και ανημπόριας, καθώς και από μια αίσθηση ναρκισσιστικής παντοδυναμίας, που εκλύεται από αυτήν την αδυναμία. Επιπλέον, η διαδικασία αυτή αποτελεί τη βάση ψυχοπαθολογικών φαινομένων που εμφανίζονται στην ενήλικη ζωή και εκφράζουν ελλείμματα και ανεπάρκειες σχετικά με την ψυχική εξάρτηση και τις διαδικασίες αποχωρισμού – εξατομίκευσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, όπως θα φανεί στην εργασία αυτή, αποτελεί η περίπτωση της τοξικοεξάρτησης. Κατά τη διάρκεια αυτής της πρώιμης εξαρτητικής σχέσης κυριαρχεί η διαδικασία της προβλητικής ταύτισης. Στην περίπτωση των τοξικοεξαρτημένων η προβλητική ταύτιση υποθέτουμε πως τείνει να κατακυριεύσει όλη την ενήλικη ζωή τους και τις σχέσεις τους, αποτελώντας τον κύριο τρόπο αλληλεπίδρασής τους, έναντι της επιλογής πιο ώριμων και λειτουργικών διαδικασιών σχετίζεσθαι. Αυτή η πρώιμη σχέση και η ιδιαίτερη μορφή επικοινωνίας πραγματώνεται και συμπυκνώνεται στη χρήση. Ειδικότερα, μέσω της παρούσας μελέτης προτείνεται μία ψυχοδυναμική κατανόηση της τοξικοεξάρτησης, σύμφωνα με την οποία η τοξικοεξάρτηση αποτελεί μια εκσεσημασμένη μορφή προβλητικής ταύτισης που κυριαρχεί ως μορφή επικοινωνίας στην ενήλικη ζωή. Οι ρίζες της εντοπίζονται στη σχέση μητέρας – βρέφους. Συγκεκριμένα εντοπίζεται κατά την προ-λεκτική περίοδο της ανάπτυξης, τότε που η σημαντικότητα της μητέρας γίνεται αντιληπτή κυρίως μέσω των μετασχηματιστικών της λειτουργιών. Κατά τη συγκεκριμένη αναπτυξιακή περίοδο επίσης, η προβλητική ταύτιση και το εμπεριέχειν διαμορφώνουν μια άδηλη διυποκειμενική κατάσταση. Η πρόταση αυτή βασίστηκε στη θεωρία του C. Bollas αναφορικά με το μετασχηματιστικό αντικείμενο (transformational object) και το εναλλακτικό αντικείμενο (alternative object). Ακόμη στηρίχθηκε θεωρητικά και στην έννοια της παθολογικής προβλητικής ταύτισης του W. Bion. Ο Bion ανέδειξε την προβλητική ταύτιση ως μια φυσιολογική μορφή επικοινωνίας των πρώιμων αναπτυξιακώνσταδίων, όπου λόγω περιβαλλοντικών ή ιδιοσυγκρασιακών παραγόντων μπορεί να λάβει εκσεσημασμένη μορφή και να επικρατήσει ως μορφή επικοινωνίας στην ενήλικη ζωή. Τα συναισθηματικά περιεχόμενα των τοξικοεξαρτημένων παρουσιάζονται αδιαφοροποίητα και ανεπεξέργαστα. Επιπλέον, μπορεί να εκκενώνονται μέσω της χρήσης, συχνά με κόστος τη σωματική και ψυχική κατάρρευση του ατόμου που μπορεί να οδηγήσει και στον θάνατο του. Ακριβώς λόγω αυτής της πρωιμότητας που χαρακτηρίζει τον ψυχισμό των τοξικοεξαρτημένων, η ύπαρξη και η συνεργασία διαφορετικών παρεχόμενων υπηρεσιών κρίνεται αναγκαία. Στα πλαίσια αυτά, αναδεικνύεται και η αναγκαιότητα να δημιουργηθούν δομές για ψυχοθεραπεία ψυχοδυναμικού τύπου ανοιχτής χρονικής διάρκειας, στις οποίες θα μπορούν να προσέλθουν θεραπευόμενοι με ιστορικό τοξικοεξάρτησης. Στον ελλαδικό χώρο δεν υπάρχουν τέτοιες δομές που θα μπορούσαν να λειτουργούν σε συνεργασία με τα ήδη υπάρχοντα προγράμματα απεξάρτησης.","«Dependence», in contemporary terminology, is widely used in order to describe a phenomenon in psychopathological terms, rather than to specify a special kind of relationship. During such a relationship the autonomy of action and existence of a person is not possible, as it rests upon the dominance of another person or object. According to the psychoanalytical viewpoint, dependence appears in a relationship whereby a subject is controlled by an object. S. Freud himself did not deal extensively with the issue of dependence. However, later analysts, with their main advocate being D. Winnicott, revealed the complete dependence the infant has, in order to survive and develop physically and mentally, on its environment and especially on its mother and its relation with her. This process which lies in the kernel of the existence of every single human being is characterized by a sense of weakness and incompetence – as well as a sense of narcissistic omnipotence which is unleashed due to this weakness. Moreover, it comprises the basis of psychopathological phenomena which appear later on in the adult life and express deficits and inadequacies in relation to this psychological dependence and the processes of separation – individualization. A typical example is that of drug addiction. The functions and the contents of this early dependent relation have as a main expression the process of projective identification. In the case of drug addicts, such functions and contents tend to occupy the whole of their adult lives and their relationships, comprising the main mode of communication, as they contrast with more mature and functional processes of relating. From this early relationship, this particular form of communication, takes its form by giving rise to the use of drugs and the subsequent development of drug addiction. This thesis suggests a psychodynamic understanding of drug addiction, according to which: drug-addiction constitutes an excessive form of projective identification which prevails as a form of communication in adult life. Its roots are located back to the mother-infant relationship during the pre-verbal period of development, at the time when the significance of the mother is perceived mainly through her transformational functions, while projective identification and containment both shape an implicit inter-subjective situation. This suggestion has been based theoretically on the concepts of C. Bollas for the transformational object and the alternative object, as well as on the concept of W. Bion for the projective identification. Bion highlighted the projective identification as a normal form of communication in the early developmental stages which, due to environmental or idiosyncratic factors in the life of the adult, can take an excessive form and predominate as a means of communication. The emotional contents of drug addicts present themselves in an undifferentiated, inflexible and flooding fashion, and are not liable to processing and further understanding. On the contrary, they are detonated through drug use, often having as a repercussion the physical and psychic breakdown of the individual, even to the point of death. This prematurity which characterizes the psychic organ of drug-addicts individuals predicates the existence and cooperation of various providing services. In this sense, the necessity is raised to facilitate the formation of psychotherapeutic institutions based on long-term psychodynamic psychotherapy, whereby patients with drug addiction history may attend. Such institutions in Greece are currently non-existent but would very well cooperate in conjunction with the already operating rehabilitation programs."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μια πρόταση για την ψυχοδυναμική κατανόηση της τοξικοεξάρτησης. Η σημασία της εκσεσημασμένης προβλητικής ταύτισης και του μετασχηματιστικού και εναλλακτικού αντικειμένου"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μηλιά Αγλαΐα","Milia Aglaia"],"dc:date":["2019"],"dc:description":["Με την έννοια της εξάρτησης (dependence) αναφερόμαστε σε ένα φαινόμενο κατά το οποίο δεν είναι δυνατή η αυτονομία της δράσης και της ύπαρξης του ατόμου, το οποίο τελεί υπό την κυριαρχία κάποιου άλλου προσώπου ή πράγματος. Είναι επίσης δεδομένο ότι η εξάρτηση αποτελεί ένα φυσιολογικό στάδιο στη ζωή του βρέφους και της αρχαϊκής σχέσης με το πρόσωπο που το φροντίζει. Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική οπτική, η εξάρτηση αφορά μια σχέση όπου ένα υποκείμενο υπόκειται σε ένα αντικείμενο. Στο πεδίο της ψυχιατρικής χρησιμοποιείται κυρίως προκειμένου να περιγράψει – με όρους ψυχοπαθολογίας – τη σχέση του ατόμου με ουσίες. O ίδιος ο S. Freud δεν ασχολήθηκε εκτεταμένα με το θέμα της εξάρτησης. Mετέπειτα ψυχαναλυτές όμως, με κύριο εκπρόσωπο τον D. Winnicott, ανέδειξαν τη σημασία της εξάρτησης που έχει το βρέφος από το περιβάλλον του - προκειμένου να επιβιώσει και να αναπτυχθεί σωματικά και ψυχικά- και ειδικότερα από τη μητέρα του και τη σχέση του μαζί της. Αυτή η διαδικασία βρίσκεται στον πυρήνα της ύπαρξης του κάθε ανθρώπου και διακρίνεται από μία αίσθηση αδυναμίας και ανημπόριας, καθώς και από μια αίσθηση ναρκισσιστικής παντοδυναμίας, που εκλύεται από αυτήν την αδυναμία. Επιπλέον, η διαδικασία αυτή αποτελεί τη βάση ψυχοπαθολογικών φαινομένων που εμφανίζονται στην ενήλικη ζωή και εκφράζουν ελλείμματα και ανεπάρκειες σχετικά με την ψυχική εξάρτηση και τις διαδικασίες αποχωρισμού – εξατομίκευσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, όπως θα φανεί στην εργασία αυτή, αποτελεί η περίπτωση της τοξικοεξάρτησης. Κατά τη διάρκεια αυτής της πρώιμης εξαρτητικής σχέσης κυριαρχεί η διαδικασία της προβλητικής ταύτισης. Στην περίπτωση των τοξικοεξαρτημένων η προβλητική ταύτιση υποθέτουμε πως τείνει να κατακυριεύσει όλη την ενήλικη ζωή τους και τις σχέσεις τους, αποτελώντας τον κύριο τρόπο αλληλεπίδρασής τους, έναντι της επιλογής πιο ώριμων και λειτουργικών διαδικασιών σχετίζεσθαι. Αυτή η πρώιμη σχέση και η ιδιαίτερη μορφή επικοινωνίας πραγματώνεται και συμπυκνώνεται στη χρήση. Ειδικότερα, μέσω της παρούσας μελέτης προτείνεται μία ψυχοδυναμική κατανόηση της τοξικοεξάρτησης, σύμφωνα με την οποία η τοξικοεξάρτηση αποτελεί μια εκσεσημασμένη μορφή προβλητικής ταύτισης που κυριαρχεί ως μορφή επικοινωνίας στην ενήλικη ζωή. Οι ρίζες της εντοπίζονται στη σχέση μητέρας – βρέφους. Συγκεκριμένα εντοπίζεται κατά την προ-λεκτική περίοδο της ανάπτυξης, τότε που η σημαντικότητα της μητέρας γίνεται αντιληπτή κυρίως μέσω των μετασχηματιστικών της λειτουργιών. Κατά τη συγκεκριμένη αναπτυξιακή περίοδο επίσης, η προβλητική ταύτιση και το εμπεριέχειν διαμορφώνουν μια άδηλη διυποκειμενική κατάσταση. Η πρόταση αυτή βασίστηκε στη θεωρία του C. Bollas αναφορικά με το μετασχηματιστικό αντικείμενο (transformational object) και το εναλλακτικό αντικείμενο (alternative object). Ακόμη στηρίχθηκε θεωρητικά και στην έννοια της παθολογικής προβλητικής ταύτισης του W. Bion. Ο Bion ανέδειξε την προβλητική ταύτιση ως μια φυσιολογική μορφή επικοινωνίας των πρώιμων αναπτυξιακώνσταδίων, όπου λόγω περιβαλλοντικών ή ιδιοσυγκρασιακών παραγόντων μπορεί να λάβει εκσεσημασμένη μορφή και να επικρατήσει ως μορφή επικοινωνίας στην ενήλικη ζωή. Τα συναισθηματικά περιεχόμενα των τοξικοεξαρτημένων παρουσιάζονται αδιαφοροποίητα και ανεπεξέργαστα. Επιπλέον, μπορεί να εκκενώνονται μέσω της χρήσης, συχνά με κόστος τη σωματική και ψυχική κατάρρευση του ατόμου που μπορεί να οδηγήσει και στον θάνατο του. Ακριβώς λόγω αυτής της πρωιμότητας που χαρακτηρίζει τον ψυχισμό των τοξικοεξαρτημένων, η ύπαρξη και η συνεργασία διαφορετικών παρεχόμενων υπηρεσιών κρίνεται αναγκαία. Στα πλαίσια αυτά, αναδεικνύεται και η αναγκαιότητα να δημιουργηθούν δομές για ψυχοθεραπεία ψυχοδυναμικού τύπου ανοιχτής χρονικής διάρκειας, στις οποίες θα μπορούν να προσέλθουν θεραπευόμενοι με ιστορικό τοξικοεξάρτησης. Στον ελλαδικό χώρο δεν υπάρχουν τέτοιες δομές που θα μπορούσαν να λειτουργούν σε συνεργασία με τα ήδη υπάρχοντα προγράμματα απεξάρτησης.","«Dependence», in contemporary terminology, is widely used in order to describe a phenomenon in psychopathological terms, rather than to specify a special kind of relationship. During such a relationship the autonomy of action and existence of a person is not possible, as it rests upon the dominance of another person or object. According to the psychoanalytical viewpoint, dependence appears in a relationship whereby a subject is controlled by an object. S. Freud himself did not deal extensively with the issue of dependence. However, later analysts, with their main advocate being D. Winnicott, revealed the complete dependence the infant has, in order to survive and develop physically and mentally, on its environment and especially on its mother and its relation with her. This process which lies in the kernel of the existence of every single human being is characterized by a sense of weakness and incompetence – as well as a sense of narcissistic omnipotence which is unleashed due to this weakness. Moreover, it comprises the basis of psychopathological phenomena which appear later on in the adult life and express deficits and inadequacies in relation to this psychological dependence and the processes of separation – individualization. A typical example is that of drug addiction. The functions and the contents of this early dependent relation have as a main expression the process of projective identification. In the case of drug addicts, such functions and contents tend to occupy the whole of their adult lives and their relationships, comprising the main mode of communication, as they contrast with more mature and functional processes of relating. From this early relationship, this particular form of communication, takes its form by giving rise to the use of drugs and the subsequent development of drug addiction. This thesis suggests a psychodynamic understanding of drug addiction, according to which: drug-addiction constitutes an excessive form of projective identification which prevails as a form of communication in adult life. Its roots are located back to the mother-infant relationship during the pre-verbal period of development, at the time when the significance of the mother is perceived mainly through her transformational functions, while projective identification and containment both shape an implicit inter-subjective situation. This suggestion has been based theoretically on the concepts of C. Bollas for the transformational object and the alternative object, as well as on the concept of W. Bion for the projective identification. Bion highlighted the projective identification as a normal form of communication in the early developmental stages which, due to environmental or idiosyncratic factors in the life of the adult, can take an excessive form and predominate as a means of communication. The emotional contents of drug addicts present themselves in an undifferentiated, inflexible and flooding fashion, and are not liable to processing and further understanding. On the contrary, they are detonated through drug use, often having as a repercussion the physical and psychic breakdown of the individual, even to the point of death. This prematurity which characterizes the psychic organ of drug-addicts individuals predicates the existence and cooperation of various providing services. In this sense, the necessity is raised to facilitate the formation of psychotherapeutic institutions based on long-term psychodynamic psychotherapy, whereby patients with drug addiction history may attend. Such institutions in Greece are currently non-existent but would very well cooperate in conjunction with the already operating rehabilitation programs."],"dc:identifier":["uoadl:2866874","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2866874"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Μια πρόταση για την ψυχοδυναμική κατανόηση της τοξικοεξάρτησης. Η σημασία της εκσεσημασμένης προβλητικής ταύτισης και του μετασχηματιστικού και εναλλακτικού αντικειμένου"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:34:53Z"}