{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2867657"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2867657","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Οι διαταραχές της αιμόστασης στη Χρόνια Νεφρική Νόσο και ο ρόλος των εξωκυτταρίων μικροκυστιδίων","abstract":"Η Xρόνια Nεφρική Nόσος (ΧΝΝ) αποτελεί ένα παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας και επηρεάζει το 7% του πληθυσμού ενηλίκων άνω των 30 ετών και το 25-35% των ανθρώπων ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών. Οι ασθενείς με ΧΝΝ χαρακτηρίζονται όχι μόνο από σημαντική ελάττωση του ρυθμού σπειραματικής διήθησης αλλά και από τη συνύπαρξη αρτηριακής υπέρτασης, σακχαρώδη διαβήτη, ενεργοποίησης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και του άξονα ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης καθώς και αξιοσημείωτη αύξηση του κινδύνου εξέλιξης σε τελικού σταδίου χρόνια νεφρική ανεπάρκεια. Η μεγάλη συχνότητα ανεύρεσης ΧΝΝ στο γενικό πληθυσμό, η ακόμη μεγαλύτερη συχνότητά της σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο όπως και η συσχέτιση καθαυτής της ΧΝΝ με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο αποτέλεσε αντικείμενο μεγάλων κλινικών μελετών. Στη βάση αυτών των μελετών, η ΧΝΝ έχει πλέον αναδειχθεί σε παράγοντα υψηλής ολικής αλλά και καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνητότητας. Υπολογίζεται ότι σε ασθενείς με ΧΝΝ τα καρδιαγγειακά συμβάντα εμφανίζονται έως και 30 φορές συχνότερα σε σχέση με το γενικό πληθυσμό. Επιπλέον, είναι ευρέως γνωστό, ότι η προοδευτική εξέλιξη της χρόνιας νεφρικής βλάβης συμπορεύεται με σημαντικές μεταβολές των επιμέρους παραμέτρων του μηχανισμού της αιμόστασης, με τελικό αποτέλεσμα τη διαμόρφωση μιας νέας εύθραυστης ισορροπίας μεταξύ προθρομβωτικών παραγόντων και παραγόντων που ευνοούν την αιμορραγία. Στα πρώιμα στάδια της ΧΝΝ εκφράζεται ένας ισχυρός προθρομβωτικός φαινότυπος ενώ σε προχωρημένα στάδια χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας η προθρομβωτική διάθεση συνυπάρχει με αυξημένο αιμορραγικό κίνδυνο. Το παράδοξο της συνύπαρξης αυτών των δύο αντικρουόμενων αιμοστατικών διαταραχών οφείλεται σε μεταβολές του αιμοστατικού ομοιοστατικού μηχανισμού που αφορούν στην ισορροπία μεταξύ των παραγόντων πήξης και των φυσικών τους αναστολέων, στην ισορροπία του ινωδολυτικού συστήματος, στα έμμορφα στοιχεία του αίματος και στην ακεραιότητα του αγγειακού τοιχώματος. Είναι αξιοσημείωτο ότι η προοδευτικά συντελούμενη αναρρύθμιση του αιμοστατικού μηχανισμού λαμβάνει χώρα εντός ενός εξαιρετικά τοξικού μικροπεριβάλλοντος. Το περιβάλλον αυτό χαρακτηρίζεται από τη συσσώρευση πληθώρας ουραιμικών τοξινών, την παρουσία μεταβολικών διαταραχών καθώς και την εκτροπή της οξεοβασικής ισορροπίας και της υδρικής κατάστασης του οργανισμού. Ο αναδυόμενος ρόλος των ουραιμικών τοξινών στην αιμόσταση αποτυπώνεται στην πρόσφατη εισαγωγή του όρου «metabolome» (θρομβομεταβολισμός), ο οποίος υποδηλώνει τον προθρομβωτικό ρόλο των ενδιαμέσων προϊόντων του μεταβολισμού στο μηχανισμό της πήξης, κατά αναλογία με τον όρο θρομβοφλεγμονή που χαρακτηρίζει τις διαδικασίες αθηροσκλήρωσης. Η εγκατάσταση αυτής της νέας επισφαλούς ισορροπίας μπορεί εύκολα να εκτραπεί είτε προς την εμφάνιση ενός θρομβωτικού επεισοδίου, είτε ενός σοβαρού και δυνητικά θανατηφόρου αιμορραγικού επεισοδίου, με τελικό αποτέλεσμα τη σημαντική αύξηση της νοσηρότητας και θνητότητας των ασθενών. Η εμφάνιση ενός θρομβωτικού ή αιμορραγικού επεισοδίου σε έναν ασθενή στην πορεία του χρόνου είναι απρόβλεπτη. Αντίστοιχα απρόβλεπτες είναι και οι εκδηλώσεις των επεισοδίων αυτών μεταξύ διαφορετικών ασθενών ιδίου σταδίου ΧΝΝ. Η αιτιολογία αυτής της μεγάλης ετερογένειας δεν έχει διευκρινισθεί με ακρίβεια αλλά συσχετίζεται με την πολυπαραγοντική παθογένεια και τις πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις των σηματοδοτικών μονοπατιών που εμπλέκονται στη λειτουργία του ενδοθηλίου, των παραγόντων πήξης, του ινωδολυτικού συστήματος και των έμμορφων στοιχείων του αίματος. Η εισαγωγή στην καθημερινή κλινική πράξη νέων αντιπηκτικών και αντιαιμοπεταλιακών παραγόντων έχει επικαιροποιήσει τον αυξημένο αιμορραγικό κίνδυνο των ασθενών με έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας. Τα αιμορραγικά συμβάντα αναφέρονται σε ποσοστά που κυμαίνονται από 40-50% επί του συνόλου των ασθενών με ΧΝΝ και στο 24% των ασθενών υπό αιμοκάθαρση. Η έκφραση ενός αιμορραγικού φαινοτύπου παθογενετικά θεωρείται αποτέλεσμα της συνεργιστικής δράσης πολλών παραγόντων και περιλαμβάνει εκτός της διαταραγμένης φαρμακοκινητικής των αντιπηκτικών και αντιαιμοπεταλιακών φαρμάκων, διαταραχές της λειτουργικότητας των αιμοπεταλίων, αλλαγές των πολύπλοκων αλληλεπιδράσεών τους με το αγγειακό τοίχωμα και πρωτίστως τη συνυπάρχουσα χρόνια νεφρογενή αναιμία. Όσον αφορά στην εκδήλωση ενός ισχυρού προθρομβωτικού φαινοτύπου είναι γεγονός ότι η γένεση θρομβίνης αποτελεί το επίκεντρο των δυσμενών καρδιαγγειακών συμβάντων που αποτελούν την κύρια αιτία νοσηρότητας και θνητότητας αυτών των ασθενών. Ως εκ τούτου, η θρόμβωση αντιπροσωπεύει το καταληκτικό σημείο και όχι ένα απλό επιφαινόμενο στην πορεία της ΧΝΝ και αφορά είτε στο φλεβικό είτε στο αρτηριακό σκέλος της κυκλοφορίας. Οι υποκείμενοι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί θρόμβωσης στο ουραιμικό μικροπεριβάλλον είναι πολύπλοκοι και έχουν αποτελέσει επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας τις τελευταίες δεκαετίες. Η αναγνώριση νέων σηματοδοτικών μονοπατιών ενεργοποίησης του μηχανισμού της πήξης και η μελέτη του ρόλου των εξωκυτταρίων μικροκυστιδίων ως εναλλακτικής πλατφόρμας γένεσης θρομβίνης αλλά και διακυτταρικής επικοινωνίας αναδύονται πλέον μοναδικοί και αξιόπιστοι προγνωστικοί βιοδείκτες καρδιαγγειακής νόσου καθώς και ελπιδοφόροι θεραπευτικοί στόχοι. Σκοπός της παρούσας πτυχιακής εργασίας είναι η συστηματική ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας σχετικά με τις αιμοστατικές διαταραχές που επισυμβαίνουν κατά την πορεία της ΧΝΝ και οδηγούν στην εγκατάσταση μιας νέας επισφαλούς ισορροπίας καθώς και του ρόλου των εξωκυτταρίων μικροκυστιδίων ως προθρομβωτικών παραγόντων σε αυτή τη διαδικασία. Επιπρόσθετα, θα περιγραφούν αναλυτικά οι συσχετίσεις των εξωκυτταρίων μικροκυστιδίων με τις διαδικασίες αθηροσκλήρωσης και ειδικότερα την ουραιμική αθηροθρόμβωση, η οποία αποτελεί την κύρια υποκείμενη αιτία των καρδιαγγειακών νοσημάτων σε ασθενείς με ΧΝΝ.","abstract_html":"Η Xρόνια Nεφρική Nόσος (ΧΝΝ) αποτελεί ένα παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας και επηρεάζει το 7% του πληθυσμού ενηλίκων άνω των 30 ετών και το 25-35% των ανθρώπων ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών. Οι ασθενείς με ΧΝΝ χαρακτηρίζονται όχι μόνο από σημαντική ελάττωση του ρυθμού σπειραματικής διήθησης αλλά και από τη συνύπαρξη αρτηριακής υπέρτασης, σακχαρώδη διαβήτη, ενεργοποίησης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και του άξονα ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης καθώς και αξιοσημείωτη αύξηση του κινδύνου εξέλιξης σε τελικού σταδίου χρόνια νεφρική ανεπάρκεια. Η μεγάλη συχνότητα ανεύρεσης ΧΝΝ στο γενικό πληθυσμό, η ακόμη μεγαλύτερη συχνότητά της σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο όπως και η συσχέτιση καθαυτής της ΧΝΝ με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο αποτέλεσε αντικείμενο μεγάλων κλινικών μελετών. Στη βάση αυτών των μελετών, η ΧΝΝ έχει πλέον αναδειχθεί σε παράγοντα υψηλής ολικής αλλά και καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνητότητας. Υπολογίζεται ότι σε ασθενείς με ΧΝΝ τα καρδιαγγειακά συμβάντα εμφανίζονται έως και 30 φορές συχνότερα σε σχέση με το γενικό πληθυσμό. Επιπλέον, είναι ευρέως γνωστό, ότι η προοδευτική εξέλιξη της χρόνιας νεφρικής βλάβης συμπορεύεται με σημαντικές μεταβολές των επιμέρους παραμέτρων του μηχανισμού της αιμόστασης, με τελικό αποτέλεσμα τη διαμόρφωση μιας νέας εύθραυστης ισορροπίας μεταξύ προθρομβωτικών παραγόντων και παραγόντων που ευνοούν την αιμορραγία. Στα πρώιμα στάδια της ΧΝΝ εκφράζεται ένας ισχυρός προθρομβωτικός φαινότυπος ενώ σε προχωρημένα στάδια χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας η προθρομβωτική διάθεση συνυπάρχει με αυξημένο αιμορραγικό κίνδυνο. Το παράδοξο της συνύπαρξης αυτών των δύο αντικρουόμενων αιμοστατικών διαταραχών οφείλεται σε μεταβολές του αιμοστατικού ομοιοστατικού μηχανισμού που αφορούν στην ισορροπία μεταξύ των παραγόντων πήξης και των φυσικών τους αναστολέων, στην ισορροπία του ινωδολυτικού συστήματος, στα έμμορφα στοιχεία του αίματος και στην ακεραιότητα του αγγειακού τοιχώματος. Είναι αξιοσημείωτο ότι η προοδευτικά συντελούμενη αναρρύθμιση του αιμοστατικού μηχανισμού λαμβάνει χώρα εντός ενός εξαιρετικά τοξικού μικροπεριβάλλοντος. Το περιβάλλον αυτό χαρακτηρίζεται από τη συσσώρευση πληθώρας ουραιμικών τοξινών, την παρουσία μεταβολικών διαταραχών καθώς και την εκτροπή της οξεοβασικής ισορροπίας και της υδρικής κατάστασης του οργανισμού. Ο αναδυόμενος ρόλος των ουραιμικών τοξινών στην αιμόσταση αποτυπώνεται στην πρόσφατη εισαγωγή του όρου «metabolome» (θρομβομεταβολισμός), ο οποίος υποδηλώνει τον προθρομβωτικό ρόλο των ενδιαμέσων προϊόντων του μεταβολισμού στο μηχανισμό της πήξης, κατά αναλογία με τον όρο θρομβοφλεγμονή που χαρακτηρίζει τις διαδικασίες αθηροσκλήρωσης. Η εγκατάσταση αυτής της νέας επισφαλούς ισορροπίας μπορεί εύκολα να εκτραπεί είτε προς την εμφάνιση ενός θρομβωτικού επεισοδίου, είτε ενός σοβαρού και δυνητικά θανατηφόρου αιμορραγικού επεισοδίου, με τελικό αποτέλεσμα τη σημαντική αύξηση της νοσηρότητας και θνητότητας των ασθενών. Η εμφάνιση ενός θρομβωτικού ή αιμορραγικού επεισοδίου σε έναν ασθενή στην πορεία του χρόνου είναι απρόβλεπτη. Αντίστοιχα απρόβλεπτες είναι και οι εκδηλώσεις των επεισοδίων αυτών μεταξύ διαφορετικών ασθενών ιδίου σταδίου ΧΝΝ. Η αιτιολογία αυτής της μεγάλης ετερογένειας δεν έχει διευκρινισθεί με ακρίβεια αλλά συσχετίζεται με την πολυπαραγοντική παθογένεια και τις πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις των σηματοδοτικών μονοπατιών που εμπλέκονται στη λειτουργία του ενδοθηλίου, των παραγόντων πήξης, του ινωδολυτικού συστήματος και των έμμορφων στοιχείων του αίματος. Η εισαγωγή στην καθημερινή κλινική πράξη νέων αντιπηκτικών και αντιαιμοπεταλιακών παραγόντων έχει επικαιροποιήσει τον αυξημένο αιμορραγικό κίνδυνο των ασθενών με έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας. Τα αιμορραγικά συμβάντα αναφέρονται σε ποσοστά που κυμαίνονται από 40-50% επί του συνόλου των ασθενών με ΧΝΝ και στο 24% των ασθενών υπό αιμοκάθαρση. Η έκφραση ενός αιμορραγικού φαινοτύπου παθογενετικά θεωρείται αποτέλεσμα της συνεργιστικής δράσης πολλών παραγόντων και περιλαμβάνει εκτός της διαταραγμένης φαρμακοκινητικής των αντιπηκτικών και αντιαιμοπεταλιακών φαρμάκων, διαταραχές της λειτουργικότητας των αιμοπεταλίων, αλλαγές των πολύπλοκων αλληλεπιδράσεών τους με το αγγειακό τοίχωμα και πρωτίστως τη συνυπάρχουσα χρόνια νεφρογενή αναιμία. Όσον αφορά στην εκδήλωση ενός ισχυρού προθρομβωτικού φαινοτύπου είναι γεγονός ότι η γένεση θρομβίνης αποτελεί το επίκεντρο των δυσμενών καρδιαγγειακών συμβάντων που αποτελούν την κύρια αιτία νοσηρότητας και θνητότητας αυτών των ασθενών. Ως εκ τούτου, η θρόμβωση αντιπροσωπεύει το καταληκτικό σημείο και όχι ένα απλό επιφαινόμενο στην πορεία της ΧΝΝ και αφορά είτε στο φλεβικό είτε στο αρτηριακό σκέλος της κυκλοφορίας. Οι υποκείμενοι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί θρόμβωσης στο ουραιμικό μικροπεριβάλλον είναι πολύπλοκοι και έχουν αποτελέσει επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας τις τελευταίες δεκαετίες. Η αναγνώριση νέων σηματοδοτικών μονοπατιών ενεργοποίησης του μηχανισμού της πήξης και η μελέτη του ρόλου των εξωκυτταρίων μικροκυστιδίων ως εναλλακτικής πλατφόρμας γένεσης θρομβίνης αλλά και διακυτταρικής επικοινωνίας αναδύονται πλέον μοναδικοί και αξιόπιστοι προγνωστικοί βιοδείκτες καρδιαγγειακής νόσου καθώς και ελπιδοφόροι θεραπευτικοί στόχοι. Σκοπός της παρούσας πτυχιακής εργασίας είναι η συστηματική ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας σχετικά με τις αιμοστατικές διαταραχές που επισυμβαίνουν κατά την πορεία της ΧΝΝ και οδηγούν στην εγκατάσταση μιας νέας επισφαλούς ισορροπίας καθώς και του ρόλου των εξωκυτταρίων μικροκυστιδίων ως προθρομβωτικών παραγόντων σε αυτή τη διαδικασία. Επιπρόσθετα, θα περιγραφούν αναλυτικά οι συσχετίσεις των εξωκυτταρίων μικροκυστιδίων με τις διαδικασίες αθηροσκλήρωσης και ειδικότερα την ουραιμική αθηροθρόμβωση, η οποία αποτελεί την κύρια υποκείμενη αιτία των καρδιαγγειακών νοσημάτων σε ασθενείς με ΧΝΝ.","abstract_has_math":false,"creators":["Σαμπάνης Νικόλαος","Sampanis Nikolaos"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2019,"date_issued":"2019","date_published":"2019","updated_at":"2026-11-19T05:34:59Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2867657"],"render_values":[{"text":"uoadl:2867657","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2867657","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2867657","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2867657","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Σαμπάνης Νικόλαος","Sampanis Nikolaos"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2019"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2867657","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2867657"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η Xρόνια Nεφρική Nόσος (ΧΝΝ) αποτελεί ένα παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας και επηρεάζει το 7% του πληθυσμού ενηλίκων άνω των 30 ετών και το 25-35% των ανθρώπων ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών. Οι ασθενείς με ΧΝΝ χαρακτηρίζονται όχι μόνο από σημαντική ελάττωση του ρυθμού σπειραματικής διήθησης αλλά και από τη συνύπαρξη αρτηριακής υπέρτασης, σακχαρώδη διαβήτη, ενεργοποίησης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και του άξονα ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης καθώς και αξιοσημείωτη αύξηση του κινδύνου εξέλιξης σε τελικού σταδίου χρόνια νεφρική ανεπάρκεια. Η μεγάλη συχνότητα ανεύρεσης ΧΝΝ στο γενικό πληθυσμό, η ακόμη μεγαλύτερη συχνότητά της σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο όπως και η συσχέτιση καθαυτής της ΧΝΝ με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο αποτέλεσε αντικείμενο μεγάλων κλινικών μελετών. Στη βάση αυτών των μελετών, η ΧΝΝ έχει πλέον αναδειχθεί σε παράγοντα υψηλής ολικής αλλά και καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνητότητας. Υπολογίζεται ότι σε ασθενείς με ΧΝΝ τα καρδιαγγειακά συμβάντα εμφανίζονται έως και 30 φορές συχνότερα σε σχέση με το γενικό πληθυσμό. Επιπλέον, είναι ευρέως γνωστό, ότι η προοδευτική εξέλιξη της χρόνιας νεφρικής βλάβης συμπορεύεται με σημαντικές μεταβολές των επιμέρους παραμέτρων του μηχανισμού της αιμόστασης, με τελικό αποτέλεσμα τη διαμόρφωση μιας νέας εύθραυστης ισορροπίας μεταξύ προθρομβωτικών παραγόντων και παραγόντων που ευνοούν την αιμορραγία. Στα πρώιμα στάδια της ΧΝΝ εκφράζεται ένας ισχυρός προθρομβωτικός φαινότυπος ενώ σε προχωρημένα στάδια χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας η προθρομβωτική διάθεση συνυπάρχει με αυξημένο αιμορραγικό κίνδυνο. Το παράδοξο της συνύπαρξης αυτών των δύο αντικρουόμενων αιμοστατικών διαταραχών οφείλεται σε μεταβολές του αιμοστατικού ομοιοστατικού μηχανισμού που αφορούν στην ισορροπία μεταξύ των παραγόντων πήξης και των φυσικών τους αναστολέων, στην ισορροπία του ινωδολυτικού συστήματος, στα έμμορφα στοιχεία του αίματος και στην ακεραιότητα του αγγειακού τοιχώματος. Είναι αξιοσημείωτο ότι η προοδευτικά συντελούμενη αναρρύθμιση του αιμοστατικού μηχανισμού λαμβάνει χώρα εντός ενός εξαιρετικά τοξικού μικροπεριβάλλοντος. Το περιβάλλον αυτό χαρακτηρίζεται από τη συσσώρευση πληθώρας ουραιμικών τοξινών, την παρουσία μεταβολικών διαταραχών καθώς και την εκτροπή της οξεοβασικής ισορροπίας και της υδρικής κατάστασης του οργανισμού. Ο αναδυόμενος ρόλος των ουραιμικών τοξινών στην αιμόσταση αποτυπώνεται στην πρόσφατη εισαγωγή του όρου «metabolome» (θρομβομεταβολισμός), ο οποίος υποδηλώνει τον προθρομβωτικό ρόλο των ενδιαμέσων προϊόντων του μεταβολισμού στο μηχανισμό της πήξης, κατά αναλογία με τον όρο θρομβοφλεγμονή που χαρακτηρίζει τις διαδικασίες αθηροσκλήρωσης. Η εγκατάσταση αυτής της νέας επισφαλούς ισορροπίας μπορεί εύκολα να εκτραπεί είτε προς την εμφάνιση ενός θρομβωτικού επεισοδίου, είτε ενός σοβαρού και δυνητικά θανατηφόρου αιμορραγικού επεισοδίου, με τελικό αποτέλεσμα τη σημαντική αύξηση της νοσηρότητας και θνητότητας των ασθενών. Η εμφάνιση ενός θρομβωτικού ή αιμορραγικού επεισοδίου σε έναν ασθενή στην πορεία του χρόνου είναι απρόβλεπτη. Αντίστοιχα απρόβλεπτες είναι και οι εκδηλώσεις των επεισοδίων αυτών μεταξύ διαφορετικών ασθενών ιδίου σταδίου ΧΝΝ. Η αιτιολογία αυτής της μεγάλης ετερογένειας δεν έχει διευκρινισθεί με ακρίβεια αλλά συσχετίζεται με την πολυπαραγοντική παθογένεια και τις πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις των σηματοδοτικών μονοπατιών που εμπλέκονται στη λειτουργία του ενδοθηλίου, των παραγόντων πήξης, του ινωδολυτικού συστήματος και των έμμορφων στοιχείων του αίματος. Η εισαγωγή στην καθημερινή κλινική πράξη νέων αντιπηκτικών και αντιαιμοπεταλιακών παραγόντων έχει επικαιροποιήσει τον αυξημένο αιμορραγικό κίνδυνο των ασθενών με έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας. Τα αιμορραγικά συμβάντα αναφέρονται σε ποσοστά που κυμαίνονται από 40-50% επί του συνόλου των ασθενών με ΧΝΝ και στο 24% των ασθενών υπό αιμοκάθαρση. Η έκφραση ενός αιμορραγικού φαινοτύπου παθογενετικά θεωρείται αποτέλεσμα της συνεργιστικής δράσης πολλών παραγόντων και περιλαμβάνει εκτός της διαταραγμένης φαρμακοκινητικής των αντιπηκτικών και αντιαιμοπεταλιακών φαρμάκων, διαταραχές της λειτουργικότητας των αιμοπεταλίων, αλλαγές των πολύπλοκων αλληλεπιδράσεών τους με το αγγειακό τοίχωμα και πρωτίστως τη συνυπάρχουσα χρόνια νεφρογενή αναιμία. Όσον αφορά στην εκδήλωση ενός ισχυρού προθρομβωτικού φαινοτύπου είναι γεγονός ότι η γένεση θρομβίνης αποτελεί το επίκεντρο των δυσμενών καρδιαγγειακών συμβάντων που αποτελούν την κύρια αιτία νοσηρότητας και θνητότητας αυτών των ασθενών. Ως εκ τούτου, η θρόμβωση αντιπροσωπεύει το καταληκτικό σημείο και όχι ένα απλό επιφαινόμενο στην πορεία της ΧΝΝ και αφορά είτε στο φλεβικό είτε στο αρτηριακό σκέλος της κυκλοφορίας. Οι υποκείμενοι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί θρόμβωσης στο ουραιμικό μικροπεριβάλλον είναι πολύπλοκοι και έχουν αποτελέσει επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας τις τελευταίες δεκαετίες. Η αναγνώριση νέων σηματοδοτικών μονοπατιών ενεργοποίησης του μηχανισμού της πήξης και η μελέτη του ρόλου των εξωκυτταρίων μικροκυστιδίων ως εναλλακτικής πλατφόρμας γένεσης θρομβίνης αλλά και διακυτταρικής επικοινωνίας αναδύονται πλέον μοναδικοί και αξιόπιστοι προγνωστικοί βιοδείκτες καρδιαγγειακής νόσου καθώς και ελπιδοφόροι θεραπευτικοί στόχοι. Σκοπός της παρούσας πτυχιακής εργασίας είναι η συστηματική ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας σχετικά με τις αιμοστατικές διαταραχές που επισυμβαίνουν κατά την πορεία της ΧΝΝ και οδηγούν στην εγκατάσταση μιας νέας επισφαλούς ισορροπίας καθώς και του ρόλου των εξωκυτταρίων μικροκυστιδίων ως προθρομβωτικών παραγόντων σε αυτή τη διαδικασία. Επιπρόσθετα, θα περιγραφούν αναλυτικά οι συσχετίσεις των εξωκυτταρίων μικροκυστιδίων με τις διαδικασίες αθηροσκλήρωσης και ειδικότερα την ουραιμική αθηροθρόμβωση, η οποία αποτελεί την κύρια υποκείμενη αιτία των καρδιαγγειακών νοσημάτων σε ασθενείς με ΧΝΝ.","Chronic kidney disease (CKD) represents an increasing public health issue and its prevalence is estimated at 8-16% worldwide. A part of this increase is considered to be due to the rising prevalence of diabetes mellitus and hypertension, the two most common causes of CKD. Since CKD frequently results from the above underlying diseases, the increased cardiovascular disease (CVD) risk of this population has been assumed to be the inevitable sequel of these conditions. However, it has been recently clarified that CKD per se constitutes a robust CVD risk factor irrespective of other traditional risk factors. In addition, CVD is the most common complication of CKD and the first cause of death among patients with end-stage renal disease on hemodialysis. In this subpopulation of CKD patients, CVD mortality has been estimated to be 20 times higher than in the general population. As CVD is the major cause of morbidity and mortality in CKD patients, the pathogenesis of vascular dysfunction in uremia has been emerged in the epicenter of the scientific research in the field of nephrology. Vascular dysfunction induced by uremia has been correlated with the following interrelated parameters; the accelerated uremic atherosclerosis, the arterial stiffness, the vascular calcifications and the abnormalities of vascular repair. The detrimental effect of accumulated uremic toxins on these processes is now considered the missing link in the puzzle of uremic thromboinflammation and atherothrombosis. Furthermore, under the decline of renal function, a new delicate balance of haemostasis is established gradually through different and complicated mechanisms. As a result, patients suffer from CKD are vulnerable to severe bleeding episodes and concomitantly to recurrent thrombosis. The picture of this unique haemostatic imbalance is further complicated in patients undergoing hemodialysis. The underlying mechanisms of coagulation disorders in uremia remains elusive since haemostasis should be viewed as an integrated system in which intrinsic and extrinsic pathways of coagulation cascade, natural anticoagulants, fibrinolysis, antiphospholipid antibodies interact with endothelial cells, platelets, monocytes and erythrocytes in the setting of a harmful microenvironment (uremic milieu). Therefore, uremic patients should be acknowledged as a group at high risk of cardiovascular diseases as they live in a state of chronic endothelial dysfunction, subclinical inflammation and oxidative stress, factors that promote a potent prothrombotic phenotype. The emerging role of microparticles in these processes has recently evaluated in uremic patients, especially those on haemodialysis. The current studies have found higher levels of microparticles in uremic patients compared with healthy individuals. Given the explosion of studies in this field, microparticles are now considered as a valuable prognostic factor of cardiovascular disease in uremic patients despite the fact that the pathophysiological mechanisms involved in these process need to be further investigated. Herein, on the basis of evidence available till now, the present study aims to clarify the coagulation disorders of chronic kidney disease and the evolving role of circulating microparticles in the context of the cellular model of haemostasis. Over and above that, we conducted a systematic review of all the clinical trials regarding the correlation of any kind of microparticles with chronic kidney disease and cardiovascular risk factors."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Οι διαταραχές της αιμόστασης στη Χρόνια Νεφρική Νόσο και ο ρόλος των εξωκυτταρίων μικροκυστιδίων"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Σαμπάνης Νικόλαος","Sampanis Nikolaos"],"dc:date":["2019"],"dc:description":["Η Xρόνια Nεφρική Nόσος (ΧΝΝ) αποτελεί ένα παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας και επηρεάζει το 7% του πληθυσμού ενηλίκων άνω των 30 ετών και το 25-35% των ανθρώπων ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών. Οι ασθενείς με ΧΝΝ χαρακτηρίζονται όχι μόνο από σημαντική ελάττωση του ρυθμού σπειραματικής διήθησης αλλά και από τη συνύπαρξη αρτηριακής υπέρτασης, σακχαρώδη διαβήτη, ενεργοποίησης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και του άξονα ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης καθώς και αξιοσημείωτη αύξηση του κινδύνου εξέλιξης σε τελικού σταδίου χρόνια νεφρική ανεπάρκεια. Η μεγάλη συχνότητα ανεύρεσης ΧΝΝ στο γενικό πληθυσμό, η ακόμη μεγαλύτερη συχνότητά της σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο όπως και η συσχέτιση καθαυτής της ΧΝΝ με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο αποτέλεσε αντικείμενο μεγάλων κλινικών μελετών. Στη βάση αυτών των μελετών, η ΧΝΝ έχει πλέον αναδειχθεί σε παράγοντα υψηλής ολικής αλλά και καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνητότητας. Υπολογίζεται ότι σε ασθενείς με ΧΝΝ τα καρδιαγγειακά συμβάντα εμφανίζονται έως και 30 φορές συχνότερα σε σχέση με το γενικό πληθυσμό. Επιπλέον, είναι ευρέως γνωστό, ότι η προοδευτική εξέλιξη της χρόνιας νεφρικής βλάβης συμπορεύεται με σημαντικές μεταβολές των επιμέρους παραμέτρων του μηχανισμού της αιμόστασης, με τελικό αποτέλεσμα τη διαμόρφωση μιας νέας εύθραυστης ισορροπίας μεταξύ προθρομβωτικών παραγόντων και παραγόντων που ευνοούν την αιμορραγία. Στα πρώιμα στάδια της ΧΝΝ εκφράζεται ένας ισχυρός προθρομβωτικός φαινότυπος ενώ σε προχωρημένα στάδια χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας η προθρομβωτική διάθεση συνυπάρχει με αυξημένο αιμορραγικό κίνδυνο. Το παράδοξο της συνύπαρξης αυτών των δύο αντικρουόμενων αιμοστατικών διαταραχών οφείλεται σε μεταβολές του αιμοστατικού ομοιοστατικού μηχανισμού που αφορούν στην ισορροπία μεταξύ των παραγόντων πήξης και των φυσικών τους αναστολέων, στην ισορροπία του ινωδολυτικού συστήματος, στα έμμορφα στοιχεία του αίματος και στην ακεραιότητα του αγγειακού τοιχώματος. Είναι αξιοσημείωτο ότι η προοδευτικά συντελούμενη αναρρύθμιση του αιμοστατικού μηχανισμού λαμβάνει χώρα εντός ενός εξαιρετικά τοξικού μικροπεριβάλλοντος. Το περιβάλλον αυτό χαρακτηρίζεται από τη συσσώρευση πληθώρας ουραιμικών τοξινών, την παρουσία μεταβολικών διαταραχών καθώς και την εκτροπή της οξεοβασικής ισορροπίας και της υδρικής κατάστασης του οργανισμού. Ο αναδυόμενος ρόλος των ουραιμικών τοξινών στην αιμόσταση αποτυπώνεται στην πρόσφατη εισαγωγή του όρου «metabolome» (θρομβομεταβολισμός), ο οποίος υποδηλώνει τον προθρομβωτικό ρόλο των ενδιαμέσων προϊόντων του μεταβολισμού στο μηχανισμό της πήξης, κατά αναλογία με τον όρο θρομβοφλεγμονή που χαρακτηρίζει τις διαδικασίες αθηροσκλήρωσης. Η εγκατάσταση αυτής της νέας επισφαλούς ισορροπίας μπορεί εύκολα να εκτραπεί είτε προς την εμφάνιση ενός θρομβωτικού επεισοδίου, είτε ενός σοβαρού και δυνητικά θανατηφόρου αιμορραγικού επεισοδίου, με τελικό αποτέλεσμα τη σημαντική αύξηση της νοσηρότητας και θνητότητας των ασθενών. Η εμφάνιση ενός θρομβωτικού ή αιμορραγικού επεισοδίου σε έναν ασθενή στην πορεία του χρόνου είναι απρόβλεπτη. Αντίστοιχα απρόβλεπτες είναι και οι εκδηλώσεις των επεισοδίων αυτών μεταξύ διαφορετικών ασθενών ιδίου σταδίου ΧΝΝ. Η αιτιολογία αυτής της μεγάλης ετερογένειας δεν έχει διευκρινισθεί με ακρίβεια αλλά συσχετίζεται με την πολυπαραγοντική παθογένεια και τις πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις των σηματοδοτικών μονοπατιών που εμπλέκονται στη λειτουργία του ενδοθηλίου, των παραγόντων πήξης, του ινωδολυτικού συστήματος και των έμμορφων στοιχείων του αίματος. Η εισαγωγή στην καθημερινή κλινική πράξη νέων αντιπηκτικών και αντιαιμοπεταλιακών παραγόντων έχει επικαιροποιήσει τον αυξημένο αιμορραγικό κίνδυνο των ασθενών με έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας. Τα αιμορραγικά συμβάντα αναφέρονται σε ποσοστά που κυμαίνονται από 40-50% επί του συνόλου των ασθενών με ΧΝΝ και στο 24% των ασθενών υπό αιμοκάθαρση. Η έκφραση ενός αιμορραγικού φαινοτύπου παθογενετικά θεωρείται αποτέλεσμα της συνεργιστικής δράσης πολλών παραγόντων και περιλαμβάνει εκτός της διαταραγμένης φαρμακοκινητικής των αντιπηκτικών και αντιαιμοπεταλιακών φαρμάκων, διαταραχές της λειτουργικότητας των αιμοπεταλίων, αλλαγές των πολύπλοκων αλληλεπιδράσεών τους με το αγγειακό τοίχωμα και πρωτίστως τη συνυπάρχουσα χρόνια νεφρογενή αναιμία. Όσον αφορά στην εκδήλωση ενός ισχυρού προθρομβωτικού φαινοτύπου είναι γεγονός ότι η γένεση θρομβίνης αποτελεί το επίκεντρο των δυσμενών καρδιαγγειακών συμβάντων που αποτελούν την κύρια αιτία νοσηρότητας και θνητότητας αυτών των ασθενών. Ως εκ τούτου, η θρόμβωση αντιπροσωπεύει το καταληκτικό σημείο και όχι ένα απλό επιφαινόμενο στην πορεία της ΧΝΝ και αφορά είτε στο φλεβικό είτε στο αρτηριακό σκέλος της κυκλοφορίας. Οι υποκείμενοι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί θρόμβωσης στο ουραιμικό μικροπεριβάλλον είναι πολύπλοκοι και έχουν αποτελέσει επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας τις τελευταίες δεκαετίες. Η αναγνώριση νέων σηματοδοτικών μονοπατιών ενεργοποίησης του μηχανισμού της πήξης και η μελέτη του ρόλου των εξωκυτταρίων μικροκυστιδίων ως εναλλακτικής πλατφόρμας γένεσης θρομβίνης αλλά και διακυτταρικής επικοινωνίας αναδύονται πλέον μοναδικοί και αξιόπιστοι προγνωστικοί βιοδείκτες καρδιαγγειακής νόσου καθώς και ελπιδοφόροι θεραπευτικοί στόχοι. Σκοπός της παρούσας πτυχιακής εργασίας είναι η συστηματική ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας σχετικά με τις αιμοστατικές διαταραχές που επισυμβαίνουν κατά την πορεία της ΧΝΝ και οδηγούν στην εγκατάσταση μιας νέας επισφαλούς ισορροπίας καθώς και του ρόλου των εξωκυτταρίων μικροκυστιδίων ως προθρομβωτικών παραγόντων σε αυτή τη διαδικασία. Επιπρόσθετα, θα περιγραφούν αναλυτικά οι συσχετίσεις των εξωκυτταρίων μικροκυστιδίων με τις διαδικασίες αθηροσκλήρωσης και ειδικότερα την ουραιμική αθηροθρόμβωση, η οποία αποτελεί την κύρια υποκείμενη αιτία των καρδιαγγειακών νοσημάτων σε ασθενείς με ΧΝΝ.","Chronic kidney disease (CKD) represents an increasing public health issue and its prevalence is estimated at 8-16% worldwide. A part of this increase is considered to be due to the rising prevalence of diabetes mellitus and hypertension, the two most common causes of CKD. Since CKD frequently results from the above underlying diseases, the increased cardiovascular disease (CVD) risk of this population has been assumed to be the inevitable sequel of these conditions. However, it has been recently clarified that CKD per se constitutes a robust CVD risk factor irrespective of other traditional risk factors. In addition, CVD is the most common complication of CKD and the first cause of death among patients with end-stage renal disease on hemodialysis. In this subpopulation of CKD patients, CVD mortality has been estimated to be 20 times higher than in the general population. As CVD is the major cause of morbidity and mortality in CKD patients, the pathogenesis of vascular dysfunction in uremia has been emerged in the epicenter of the scientific research in the field of nephrology. Vascular dysfunction induced by uremia has been correlated with the following interrelated parameters; the accelerated uremic atherosclerosis, the arterial stiffness, the vascular calcifications and the abnormalities of vascular repair. The detrimental effect of accumulated uremic toxins on these processes is now considered the missing link in the puzzle of uremic thromboinflammation and atherothrombosis. Furthermore, under the decline of renal function, a new delicate balance of haemostasis is established gradually through different and complicated mechanisms. As a result, patients suffer from CKD are vulnerable to severe bleeding episodes and concomitantly to recurrent thrombosis. The picture of this unique haemostatic imbalance is further complicated in patients undergoing hemodialysis. The underlying mechanisms of coagulation disorders in uremia remains elusive since haemostasis should be viewed as an integrated system in which intrinsic and extrinsic pathways of coagulation cascade, natural anticoagulants, fibrinolysis, antiphospholipid antibodies interact with endothelial cells, platelets, monocytes and erythrocytes in the setting of a harmful microenvironment (uremic milieu). Therefore, uremic patients should be acknowledged as a group at high risk of cardiovascular diseases as they live in a state of chronic endothelial dysfunction, subclinical inflammation and oxidative stress, factors that promote a potent prothrombotic phenotype. The emerging role of microparticles in these processes has recently evaluated in uremic patients, especially those on haemodialysis. The current studies have found higher levels of microparticles in uremic patients compared with healthy individuals. Given the explosion of studies in this field, microparticles are now considered as a valuable prognostic factor of cardiovascular disease in uremic patients despite the fact that the pathophysiological mechanisms involved in these process need to be further investigated. Herein, on the basis of evidence available till now, the present study aims to clarify the coagulation disorders of chronic kidney disease and the evolving role of circulating microparticles in the context of the cellular model of haemostasis. Over and above that, we conducted a systematic review of all the clinical trials regarding the correlation of any kind of microparticles with chronic kidney disease and cardiovascular risk factors."],"dc:identifier":["uoadl:2867657","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2867657"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Οι διαταραχές της αιμόστασης στη Χρόνια Νεφρική Νόσο και ο ρόλος των εξωκυτταρίων μικροκυστιδίων"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:34:59Z"}