{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2872998"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2872998","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Διερεύνηση των επιπέδων κυκλοφορούντων microRNAs στον ορό ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία","abstract":"Η επιληψία αποτελεί την περισσότερη διαδεδομένη και σοβαρή νευρολογική διαταραχή, καθώς περίπου 70 εκατομμύρια ανθρώπων νοσούν παγκοσμίως και η οποία χαρακτηρίζεται από την επαναλαμβανόμενη κλινική εκδήλωση απρόκλητών παροξυσμικών επεισοδίων, που ονομάζονται επιληπτικές κρίσεις. Τα χαρακτηριστικά της επιληπτικής κρίσης είναι αυτά που θα εδραιώσουν την διάγνωση, για την σωστή κατηγοριοποίηση των επιληπτικών κρίσεων καθώς και για την επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής αντιμετώπισης. Οι εστιακές κρίσεις ξεκινούν από μία συγκεκριμένη περιοχή στον εγκέφαλο και διακρίνονται σε δύο υποομάδες ανάλογα με την παρουσία ή απουσία διαταραχής του επιπέδου συνείδησης του ασθενή κατά τη διάρκεια της κρίσης. Οι σύνθετες εστιακές κρίσεις, όπου ο ασθενής παρουσιάζει παροδική απώλεια συνείδησης, αποτελούν τον πιο κοινό τύπο επιληπτικών κρίσεων καταλαμβάνοντας περίπου το 36% των συνολικών περιστατικών που καταγράφονται. Η επιληψία αποτελεί μία νοσολογική οντότητα που εμφανίζει μεγάλη ετερογένεια όσο αναφορά την πρόγνωση της εξέλιξης της νόσου αλλά και πρόβλεψη της ανταπόκρισης των ασθενών στη φαρμακευτική αγωγή. Η διάγνωση της επιληψίας εξακολουθεί να βασίζεται στην νευροαπεικόνιση, την καταγραφή του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (ΗΕΓ) καθώς και στον λεπτομερή κλινικό και νευρολογικό έλεγχο του ασθενούς. Παρόλα αυτά, το ποσοστό λανθασμένης διάγνωσης παραμένει αρκετά υψηλό. Η θεραπεία της επιληψίας συνίσταται κυρίως στη χρήση αντιεπιληπτικών φαρμάκων (AEDs), ωστόσο περίπου το ένα τρίτο των ασθενών δεν θα μπορέσει να ελέγξει πλήρως τις επιληπτικές του κρίσεις με τη χρήση των AEDs, παρόλο που πλέον είναι εμπορικά διαθέσιμα πάνω από 20 διαφορετικά AEDs. Η συγκεκριμένη ομάδα ασθενών, εμφανίζει αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας καθώς και δυσμενείς επιπτώσεις όσο αναφορά την κοινωνική και ψυχολογική τους κατάστασης. Επομένως, γίνεται εμφανές ότι η έγκαιρη πρόβλεψη των ασθενών που θα εμφανίσουν φαρμακοανθεκτική επιληψία θα συνεισφέρει σημαντικά στο να λάβουν οι ασθενείς την κατάλληλη εναλλακτική θεραπεία, όπως το χειρουργείο, τη διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου και τη κετογόνο δίαιτα. Παρόλο που το χειρουργείο επιληψίας έχει αποδειχτεί ότι προσφέρει καλυτέρα αποτελέσματα στον έλεγχο των κρίσεων όσο αναφορά τους ασθενείς με φαρμακοαντοχή, υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση την αξιολόγηση των ασθενών ώστε να κριθούν κατάλληλοι για την επέμβαση. Επομένως, γίνεται εμφανής η ανάγκη εύρεσης νέων μοριακών δεικτών για την έγκαιρη πρόβλεψη των ασθενών που θα εμφανίζουν ανθεκτικότητα στη φαρμακευτική αγωγή ώστε να επωφεληθούν από την κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση. Η επιληπτογένεση συνίσταται από μεταβολές μεγάλης κλίμακας στην έκφραση των γονιδίων που ρυθμίζουν τους νευροδιαβιβαστές, τα κανάλια ιόντων, τη δομή των νευρώνων, την φλεγμονή και τον κυτταρικό θάνατο. Με την ανακάλυψη των miRNAs, έγινε προφανές ότι αυτά τα μικρά μη-κωδικά μόρια RNA μπορούν να ρυθμίζουν τη γονιδιακή έκφραση σε μετα- μεταγραφικό επίπεδο, μέσω είτε της παρεμπόδισης της μετάφρασης είτε/και της αποσύνθεσης του mRNA. Με αυτό τον τρόπο, τα miRNAs διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην παθογένεια ποικίλων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένου και της επιληψίας. Τα miRNAs φαίνεται να υπάρχουν σε αφθονία στον ανθρώπινο εγκέφαλο και πρόσφατες μελέτες αναφέρουν ότι εμφανίζουν χρονικά και τοπικά μοτίβα έκφρασης κατά την διεργασία της επιληπτογένεσης. Η επιληπτογένεση αποτελεί μία διεργασία όπου συνίσταται από μηχανισμούς όπως η χρόνια φλεγμονή, ο νευρωνικός θάνατος, επιγενετικές τροποποιήσεις και νευροεκφυλισμό. Η μελέτη και η ταυτοποίηση μοριακών προφίλ σημαντικού αριθμού miRNAs τόσο σε ανθρώπους αλλά και σε πειραματικά μοντέλα, έδειξε ότι πολλά από αυτά εμπλέκονται ποικιλοτρόπως με τις παραπάνω διεργασίες. Το miR-146a αποτελεί το πρώτο miRNA που σχετίστηκε η απορρύθμιση των επιπέδων του με την επιληψία, καθώς αποτελεί αρνητικό ρυθμιστή της φλεγμονώδους απόκρισης του οργανισμού καταστέλλοντας την έκφραση προφλεγμονωδών μορίων. Συγκεκριμένα, το miR-146a φαίνεται να εμφανίζει αυξημένα επίπεδα τόσο σε πειραματόζωα όσο και σε επιληπτικούς ασθενείς. Αντίθετα, με τη λειτουργία του miR-146a το miR-155-5p ρυθμίζει θετικά την φλεγμονή καθώς επάγει την έκκριση προφλεγμονωδών μορίων, όπως του TNF-α. Επιπρόσθετα, το miR-134 αποτελεί ένα ειδικό miRNA που εκφράζεται μόνο στον εγκέφαλο και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της δομής των δενδριτών και της νευρωνικής σύναψης, μέσω της στόχευσης της LIMK1. Πρόσφατες μελέτες, σχετικά με την σύνδεση του miR-134 με την επιληψία, έδειξαν την απορρύθμιση των επιπέδων του σε επιληπτικούς ασθενείς με επιληψία έσω κροταφικού λοβού (mTLE) και πρότειναν την χρήση του ως βιοδείκτη για την διαφοροδιάγνωση της mTLE. Επομένως, γίνεται αντιληπτή η άρρηκτη σύνδεση των παραπάνω miRNAs με την διεργασία της επιληπτογένεσης και την επιληψία και συγκεκριμένα, ποικίλες αναφορές υποστηρίζουν την χρήση των κυκλοφορούντων hsa-miR-146a και hsa-miR-134 ως μοριακούς βιοδείκτες για την διάγνωση και την πρόβλεψη της ανταπόκρισης των ασθενών στη θεραπεία. Στην παρούσα διπλωματική εργασία αναπτύχθηκε μία μεθοδολογία για την ακριβή ποσοτικοποίηση των επιπέδων και την αξιολόγηση της κλινικής σημασίας των κυκλοφορούντων miR-146a, miR-134 και miR-155-5p στον ορό, για την πρόβλεψη των της ανταπόκριση στην αντιεπιληπτική αγωγής των ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία. Στην παρούσα μελέτη, συλλέχθηκε ένας στατιστικώς σημαντικός αριθμός δειγμάτων ορού περιφερικού αίματος ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία (Ν=168), από τους οποίους οι 80 εμφάνισαν καλή ανταπόκριση στα AEDs, ενώ οι 88 εμφάνισαν φαρμακοανθεκτικότητα. Ακόμα, στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν και 26 δείγματα ορού φυσιολογικών μαρτύρων,controls. Τα επίπεδα των κυκλοφορούντων υπό μελέτη miRNAs προσδιορίστηκαν με την αντίδραση Real-Time qPCR παρουσία φθορισμογόνων ανιχνευτών (TaqMan hydrolysis probes) για υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα. Για την κανονικοποίηση των δεδομένων ποσοτικοποίησης των miRNA στόχων χρησιμοποιήθηκε το miRNA αναφοράς, cel-miR-39. Η σχετική ποσοτικοποίηση των επιπέδων των υπό μελέτη κυκλοφορούντων miRNAs πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο σύγκρισης των Cτ, 2-ΔΔCT. Οι εκκινητές που χρησιμοποιήθηκαν στις αντιδράσεις PCR, ειδικοί για το ώριμο miRNA-στόχο stem-loop reverse transcription primers, ειδικοί για το εκάστοτε miRNA forward primers και hydrolysis probes για το cel-miR-39, miR-146a, miR-155-5p και miR-134, σχεδιάστηκαν in silico.Τέλος, η αξιολόγηση της προβλεπτικής σημασίας των υπό μελέτη miRNA μορίων πραγματοποιήθηκε με την εκτενή βιοστατιστική ανάλυση των επιπέδων τους και τη βοήθεια λεπτομερούς βάσης καταγραφής των κλινικοπαθολογικών χαρακτηριστικών των ασθενών. Σχετικά με την ποσοτικοποίηση και την ανάλυση των επιπέδων των κυκλοφορούντων hsa-miR-134 και hsa-miR-146a μελετήθηκαν με επιτυχία 166 δείγματα ασθενών, καθώς εξαιρέθηκαν 6 δείγματα ασθενών από τη στατιστική ανάλυση λόγω χαμηλής ποιότητας Real-Time qPCR δεδομένων. Επιπλέον, από την μελέτη εξαιρέθηκε το miR-155-5p καθώς τα επίπεδα του στα δείγματα ορού ήταν πολύ χαμηλά, στο όριο της αναλυτικής ευαισθησίας της μεθόδου. Αναφορικά με το hsa-miR-146a, η ομάδα των ασθενών παρουσιάζει αυξημένα επίπεδα σε σχέση με τους μάρτυρες ωστόσο, βρέθηκε ότι αυτή η διαφορά δεν είναι στατιστικώς σημαντική (p= 0.077). Αντίθετα, η ανάλυση των επιπέδων του miR-134 στον ορό, έδειξε ότι η ομάδα των ασθενών παρουσιάζει στατιστικώς σημαντικά μειωμένα επίπεδα σε σχέση με τους μάρτυρες (p= 0.023). Αναφορικά με την ανταπόκριση των ασθενών στη θεραπεία, η ανάλυση των επιπέδων τόσο του miR-146a (p=0.002) όσο και του miR-134 (p=0.010), έδειξε τα αυξημένα επίπεδα τους στον ορό ασθενών που εμφανίζουν φαρμακοαντοχή σε σχέση με τους ασθενείς που ανταποκρίνονται στα AEDs. Ακόμη, όπως ήταν αναμενόμενο οι ασθενείς με κροταφική σκλήρυνση εμφάνισαν υψηλότερα ποσοστά των miR-134 (p=0.002) and miR-146a (p=0.020). Για την πρόβλεψη της κλινικής σημασίας των κυκλοφορούντων miR-134/146a στην διάκριση των ασθενών που θα εμφανίσουν φαρμακοανθεκτικότητα, κατασκευάστηκαν καμπύλες ROC, όπου επιβεβαίωσαν ότι τα αυξημένα επίπεδα του miR-134 (AUC: 0.617; 95% CI: 0.531-0.703; p=0.010) και του miR-146a (AUC: 0.640; 95% CI: 0.553-0.728; p=0.002) δύναται να διακρίνουν με επιτυχία τους ασθενείς που θα εμφανίσουν ανθεκτική επιληψία. Επιπρόσθετα, η κλινική σημασία των επιπέδων των κυκλοφορούντων miR-134/146a στον ορό, για την πρόβλεψη της απόκρισης των ασθενών στα AEDs, αξιολογήθηκε και με τη χρήση λογιστικής παλινδρόμησης ενώ για την εσωτερική επικύρωση της μεθόδου πραγματοποιήθηκε ανάλυση bootstrap. Η μονομεταβλητή ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης ανέδειξε τον αυξημένο κίνδυνο κακής ανταπόκρισης στα AEDs που εμφανίζουν όσοι ασθενείς παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα στο ορό τους τόσο του miR-134 (OR:2.483; 95% CI:1.281-4.814; p=0.007) όσο και του miR-146a (OR: 2.622; 95% CI:1.388-4.951; p=0.003). Ακόμα, επιβεβαιώθηκε ότι οι ασθενείς με κροταφική σκλήρυνση εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης φαρμακοαντοχής (OR: 26.333; 95% CI: 3.457-200.6; p=0.002), ενώ ασθενείς με θετικό οικογενειακό ιστορικό ή/και υψηλό δείκτης μάζας σώματος δεν εμφάνισαν στατιστικώς σημαντικό αυξημένο κίνδυνο κακής πρόγνωσης. Τέλος, για την αξιολόγηση της ανεξάρτητης προβλεπτικής αξίας των κυκλοφορούντων miR-134/146a για την ανταπόκριση των ασθενών στη φαρμακευτική αγωγή, πραγματοποιήθηκε πολυμεταβλητή ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης, όπου επιβεβαίωσε τα ευρήματα της μονομεταβλητής και ενίσχυσε την θέση ότι τα αυξημένα επίπεδα του miR-146a (OR: 2.728; 95% CI: 1.333-5.584; p=0.006) και του miR-134 (OR: 2.198; 95% CI: 1.052-4.592; p=0.036) στον ορό ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία, αποτελούν ανεξάρτητους μοριακούς δείκτες για την πρόβλεψη της ανταπόκρισης των ασθενών στη αντιεπιληπτική αγωγή. Συμπερασματικά, στην παρούσα διπλωματική εργασία, ένα στατιστικώς σημαντικός αριθμός δειγμάτων ορού περιφερικού αίματος (N=194), 168 ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία και 26 μαρτύρων, συγκεντρώθηκε, αναλύθηκε και υποβλήθηκε σε εκτενή βιοστατιστική ανάλυση. Επιπλέον, κατασκευάστηκε μία λεπτομερής βάση δεδομένων με το ιατρικό ιστορικό και τα κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά για το σύνολο των ασθενών και χρησιμοποιήθηκε κατά την στατιστική ανάλυση. Ο έλεγχος του συνόλου των δειγμάτων της παρούσας ερευνητικής εργασίας καθώς και η βιοστατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων ανέδειξε την ισχυρή κλινική αξία, των κυκλοφορούντων miR-146a και miR-134, για τη πρόβλεψη της ανταπόκρισης των ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία, στα αντιεπιληπτικά φάρμακα εκλογής.","abstract_html":"Η επιληψία αποτελεί την περισσότερη διαδεδομένη και σοβαρή νευρολογική διαταραχή, καθώς περίπου 70 εκατομμύρια ανθρώπων νοσούν παγκοσμίως και η οποία χαρακτηρίζεται από την επαναλαμβανόμενη κλινική εκδήλωση απρόκλητών παροξυσμικών επεισοδίων, που ονομάζονται επιληπτικές κρίσεις. Τα χαρακτηριστικά της επιληπτικής κρίσης είναι αυτά που θα εδραιώσουν την διάγνωση, για την σωστή κατηγοριοποίηση των επιληπτικών κρίσεων καθώς και για την επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής αντιμετώπισης. Οι εστιακές κρίσεις ξεκινούν από μία συγκεκριμένη περιοχή στον εγκέφαλο και διακρίνονται σε δύο υποομάδες ανάλογα με την παρουσία ή απουσία διαταραχής του επιπέδου συνείδησης του ασθενή κατά τη διάρκεια της κρίσης. Οι σύνθετες εστιακές κρίσεις, όπου ο ασθενής παρουσιάζει παροδική απώλεια συνείδησης, αποτελούν τον πιο κοινό τύπο επιληπτικών κρίσεων καταλαμβάνοντας περίπου το 36% των συνολικών περιστατικών που καταγράφονται. Η επιληψία αποτελεί μία νοσολογική οντότητα που εμφανίζει μεγάλη ετερογένεια όσο αναφορά την πρόγνωση της εξέλιξης της νόσου αλλά και πρόβλεψη της ανταπόκρισης των ασθενών στη φαρμακευτική αγωγή. Η διάγνωση της επιληψίας εξακολουθεί να βασίζεται στην νευροαπεικόνιση, την καταγραφή του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (ΗΕΓ) καθώς και στον λεπτομερή κλινικό και νευρολογικό έλεγχο του ασθενούς. Παρόλα αυτά, το ποσοστό λανθασμένης διάγνωσης παραμένει αρκετά υψηλό. Η θεραπεία της επιληψίας συνίσταται κυρίως στη χρήση αντιεπιληπτικών φαρμάκων (AEDs), ωστόσο περίπου το ένα τρίτο των ασθενών δεν θα μπορέσει να ελέγξει πλήρως τις επιληπτικές του κρίσεις με τη χρήση των AEDs, παρόλο που πλέον είναι εμπορικά διαθέσιμα πάνω από 20 διαφορετικά AEDs. Η συγκεκριμένη ομάδα ασθενών, εμφανίζει αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας καθώς και δυσμενείς επιπτώσεις όσο αναφορά την κοινωνική και ψυχολογική τους κατάστασης. Επομένως, γίνεται εμφανές ότι η έγκαιρη πρόβλεψη των ασθενών που θα εμφανίσουν φαρμακοανθεκτική επιληψία θα συνεισφέρει σημαντικά στο να λάβουν οι ασθενείς την κατάλληλη εναλλακτική θεραπεία, όπως το χειρουργείο, τη διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου και τη κετογόνο δίαιτα. Παρόλο που το χειρουργείο επιληψίας έχει αποδειχτεί ότι προσφέρει καλυτέρα αποτελέσματα στον έλεγχο των κρίσεων όσο αναφορά τους ασθενείς με φαρμακοαντοχή, υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση την αξιολόγηση των ασθενών ώστε να κριθούν κατάλληλοι για την επέμβαση. Επομένως, γίνεται εμφανής η ανάγκη εύρεσης νέων μοριακών δεικτών για την έγκαιρη πρόβλεψη των ασθενών που θα εμφανίζουν ανθεκτικότητα στη φαρμακευτική αγωγή ώστε να επωφεληθούν από την κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση. Η επιληπτογένεση συνίσταται από μεταβολές μεγάλης κλίμακας στην έκφραση των γονιδίων που ρυθμίζουν τους νευροδιαβιβαστές, τα κανάλια ιόντων, τη δομή των νευρώνων, την φλεγμονή και τον κυτταρικό θάνατο. Με την ανακάλυψη των miRNAs, έγινε προφανές ότι αυτά τα μικρά μη-κωδικά μόρια RNA μπορούν να ρυθμίζουν τη γονιδιακή έκφραση σε μετα- μεταγραφικό επίπεδο, μέσω είτε της παρεμπόδισης της μετάφρασης είτε/και της αποσύνθεσης του mRNA. Με αυτό τον τρόπο, τα miRNAs διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην παθογένεια ποικίλων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένου και της επιληψίας. Τα miRNAs φαίνεται να υπάρχουν σε αφθονία στον ανθρώπινο εγκέφαλο και πρόσφατες μελέτες αναφέρουν ότι εμφανίζουν χρονικά και τοπικά μοτίβα έκφρασης κατά την διεργασία της επιληπτογένεσης. Η επιληπτογένεση αποτελεί μία διεργασία όπου συνίσταται από μηχανισμούς όπως η χρόνια φλεγμονή, ο νευρωνικός θάνατος, επιγενετικές τροποποιήσεις και νευροεκφυλισμό. Η μελέτη και η ταυτοποίηση μοριακών προφίλ σημαντικού αριθμού miRNAs τόσο σε ανθρώπους αλλά και σε πειραματικά μοντέλα, έδειξε ότι πολλά από αυτά εμπλέκονται ποικιλοτρόπως με τις παραπάνω διεργασίες. Το miR-146a αποτελεί το πρώτο miRNA που σχετίστηκε η απορρύθμιση των επιπέδων του με την επιληψία, καθώς αποτελεί αρνητικό ρυθμιστή της φλεγμονώδους απόκρισης του οργανισμού καταστέλλοντας την έκφραση προφλεγμονωδών μορίων. Συγκεκριμένα, το miR-146a φαίνεται να εμφανίζει αυξημένα επίπεδα τόσο σε πειραματόζωα όσο και σε επιληπτικούς ασθενείς. Αντίθετα, με τη λειτουργία του miR-146a το miR-155-5p ρυθμίζει θετικά την φλεγμονή καθώς επάγει την έκκριση προφλεγμονωδών μορίων, όπως του TNF-α. Επιπρόσθετα, το miR-134 αποτελεί ένα ειδικό miRNA που εκφράζεται μόνο στον εγκέφαλο και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της δομής των δενδριτών και της νευρωνικής σύναψης, μέσω της στόχευσης της LIMK1. Πρόσφατες μελέτες, σχετικά με την σύνδεση του miR-134 με την επιληψία, έδειξαν την απορρύθμιση των επιπέδων του σε επιληπτικούς ασθενείς με επιληψία έσω κροταφικού λοβού (mTLE) και πρότειναν την χρήση του ως βιοδείκτη για την διαφοροδιάγνωση της mTLE. Επομένως, γίνεται αντιληπτή η άρρηκτη σύνδεση των παραπάνω miRNAs με την διεργασία της επιληπτογένεσης και την επιληψία και συγκεκριμένα, ποικίλες αναφορές υποστηρίζουν την χρήση των κυκλοφορούντων hsa-miR-146a και hsa-miR-134 ως μοριακούς βιοδείκτες για την διάγνωση και την πρόβλεψη της ανταπόκρισης των ασθενών στη θεραπεία. Στην παρούσα διπλωματική εργασία αναπτύχθηκε μία μεθοδολογία για την ακριβή ποσοτικοποίηση των επιπέδων και την αξιολόγηση της κλινικής σημασίας των κυκλοφορούντων miR-146a, miR-134 και miR-155-5p στον ορό, για την πρόβλεψη των της ανταπόκριση στην αντιεπιληπτική αγωγής των ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία. Στην παρούσα μελέτη, συλλέχθηκε ένας στατιστικώς σημαντικός αριθμός δειγμάτων ορού περιφερικού αίματος ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία (Ν=168), από τους οποίους οι 80 εμφάνισαν καλή ανταπόκριση στα AEDs, ενώ οι 88 εμφάνισαν φαρμακοανθεκτικότητα. Ακόμα, στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν και 26 δείγματα ορού φυσιολογικών μαρτύρων,controls. Τα επίπεδα των κυκλοφορούντων υπό μελέτη miRNAs προσδιορίστηκαν με την αντίδραση Real-Time qPCR παρουσία φθορισμογόνων ανιχνευτών (TaqMan hydrolysis probes) για υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα. Για την κανονικοποίηση των δεδομένων ποσοτικοποίησης των miRNA στόχων χρησιμοποιήθηκε το miRNA αναφοράς, cel-miR-39. Η σχετική ποσοτικοποίηση των επιπέδων των υπό μελέτη κυκλοφορούντων miRNAs πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο σύγκρισης των Cτ, 2-ΔΔCT. Οι εκκινητές που χρησιμοποιήθηκαν στις αντιδράσεις PCR, ειδικοί για το ώριμο miRNA-στόχο stem-loop reverse transcription primers, ειδικοί για το εκάστοτε miRNA forward primers και hydrolysis probes για το cel-miR-39, miR-146a, miR-155-5p και miR-134, σχεδιάστηκαν in silico.Τέλος, η αξιολόγηση της προβλεπτικής σημασίας των υπό μελέτη miRNA μορίων πραγματοποιήθηκε με την εκτενή βιοστατιστική ανάλυση των επιπέδων τους και τη βοήθεια λεπτομερούς βάσης καταγραφής των κλινικοπαθολογικών χαρακτηριστικών των ασθενών. Σχετικά με την ποσοτικοποίηση και την ανάλυση των επιπέδων των κυκλοφορούντων hsa-miR-134 και hsa-miR-146a μελετήθηκαν με επιτυχία 166 δείγματα ασθενών, καθώς εξαιρέθηκαν 6 δείγματα ασθενών από τη στατιστική ανάλυση λόγω χαμηλής ποιότητας Real-Time qPCR δεδομένων. Επιπλέον, από την μελέτη εξαιρέθηκε το miR-155-5p καθώς τα επίπεδα του στα δείγματα ορού ήταν πολύ χαμηλά, στο όριο της αναλυτικής ευαισθησίας της μεθόδου. Αναφορικά με το hsa-miR-146a, η ομάδα των ασθενών παρουσιάζει αυξημένα επίπεδα σε σχέση με τους μάρτυρες ωστόσο, βρέθηκε ότι αυτή η διαφορά δεν είναι στατιστικώς σημαντική (p= 0.077). Αντίθετα, η ανάλυση των επιπέδων του miR-134 στον ορό, έδειξε ότι η ομάδα των ασθενών παρουσιάζει στατιστικώς σημαντικά μειωμένα επίπεδα σε σχέση με τους μάρτυρες (p= 0.023). Αναφορικά με την ανταπόκριση των ασθενών στη θεραπεία, η ανάλυση των επιπέδων τόσο του miR-146a (p=0.002) όσο και του miR-134 (p=0.010), έδειξε τα αυξημένα επίπεδα τους στον ορό ασθενών που εμφανίζουν φαρμακοαντοχή σε σχέση με τους ασθενείς που ανταποκρίνονται στα AEDs. Ακόμη, όπως ήταν αναμενόμενο οι ασθενείς με κροταφική σκλήρυνση εμφάνισαν υψηλότερα ποσοστά των miR-134 (p=0.002) and miR-146a (p=0.020). Για την πρόβλεψη της κλινικής σημασίας των κυκλοφορούντων miR-134/146a στην διάκριση των ασθενών που θα εμφανίσουν φαρμακοανθεκτικότητα, κατασκευάστηκαν καμπύλες ROC, όπου επιβεβαίωσαν ότι τα αυξημένα επίπεδα του miR-134 (AUC: 0.617; 95% CI: 0.531-0.703; p=0.010) και του miR-146a (AUC: 0.640; 95% CI: 0.553-0.728; p=0.002) δύναται να διακρίνουν με επιτυχία τους ασθενείς που θα εμφανίσουν ανθεκτική επιληψία. Επιπρόσθετα, η κλινική σημασία των επιπέδων των κυκλοφορούντων miR-134/146a στον ορό, για την πρόβλεψη της απόκρισης των ασθενών στα AEDs, αξιολογήθηκε και με τη χρήση λογιστικής παλινδρόμησης ενώ για την εσωτερική επικύρωση της μεθόδου πραγματοποιήθηκε ανάλυση bootstrap. Η μονομεταβλητή ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης ανέδειξε τον αυξημένο κίνδυνο κακής ανταπόκρισης στα AEDs που εμφανίζουν όσοι ασθενείς παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα στο ορό τους τόσο του miR-134 (OR:2.483; 95% CI:1.281-4.814; p=0.007) όσο και του miR-146a (OR: 2.622; 95% CI:1.388-4.951; p=0.003). Ακόμα, επιβεβαιώθηκε ότι οι ασθενείς με κροταφική σκλήρυνση εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης φαρμακοαντοχής (OR: 26.333; 95% CI: 3.457-200.6; p=0.002), ενώ ασθενείς με θετικό οικογενειακό ιστορικό ή/και υψηλό δείκτης μάζας σώματος δεν εμφάνισαν στατιστικώς σημαντικό αυξημένο κίνδυνο κακής πρόγνωσης. Τέλος, για την αξιολόγηση της ανεξάρτητης προβλεπτικής αξίας των κυκλοφορούντων miR-134/146a για την ανταπόκριση των ασθενών στη φαρμακευτική αγωγή, πραγματοποιήθηκε πολυμεταβλητή ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης, όπου επιβεβαίωσε τα ευρήματα της μονομεταβλητής και ενίσχυσε την θέση ότι τα αυξημένα επίπεδα του miR-146a (OR: 2.728; 95% CI: 1.333-5.584; p=0.006) και του miR-134 (OR: 2.198; 95% CI: 1.052-4.592; p=0.036) στον ορό ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία, αποτελούν ανεξάρτητους μοριακούς δείκτες για την πρόβλεψη της ανταπόκρισης των ασθενών στη αντιεπιληπτική αγωγή. Συμπερασματικά, στην παρούσα διπλωματική εργασία, ένα στατιστικώς σημαντικός αριθμός δειγμάτων ορού περιφερικού αίματος (N=194), 168 ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία και 26 μαρτύρων, συγκεντρώθηκε, αναλύθηκε και υποβλήθηκε σε εκτενή βιοστατιστική ανάλυση. Επιπλέον, κατασκευάστηκε μία λεπτομερής βάση δεδομένων με το ιατρικό ιστορικό και τα κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά για το σύνολο των ασθενών και χρησιμοποιήθηκε κατά την στατιστική ανάλυση. Ο έλεγχος του συνόλου των δειγμάτων της παρούσας ερευνητικής εργασίας καθώς και η βιοστατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων ανέδειξε την ισχυρή κλινική αξία, των κυκλοφορούντων miR-146a και miR-134, για τη πρόβλεψη της ανταπόκρισης των ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία, στα αντιεπιληπτικά φάρμακα εκλογής.","abstract_has_math":false,"creators":["Λεονταρίτη Μαρία","Leontariti Maria"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2019,"date_issued":"2019","date_published":"2019","updated_at":"2026-11-19T05:35:02Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2872998"],"render_values":[{"text":"uoadl:2872998","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2872998","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2872998","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2872998","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Λεονταρίτη Μαρία","Leontariti Maria"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2019"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2872998","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2872998"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η επιληψία αποτελεί την περισσότερη διαδεδομένη και σοβαρή νευρολογική διαταραχή, καθώς περίπου 70 εκατομμύρια ανθρώπων νοσούν παγκοσμίως και η οποία χαρακτηρίζεται από την επαναλαμβανόμενη κλινική εκδήλωση απρόκλητών παροξυσμικών επεισοδίων, που ονομάζονται επιληπτικές κρίσεις. Τα χαρακτηριστικά της επιληπτικής κρίσης είναι αυτά που θα εδραιώσουν την διάγνωση, για την σωστή κατηγοριοποίηση των επιληπτικών κρίσεων καθώς και για την επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής αντιμετώπισης. Οι εστιακές κρίσεις ξεκινούν από μία συγκεκριμένη περιοχή στον εγκέφαλο και διακρίνονται σε δύο υποομάδες ανάλογα με την παρουσία ή απουσία διαταραχής του επιπέδου συνείδησης του ασθενή κατά τη διάρκεια της κρίσης. Οι σύνθετες εστιακές κρίσεις, όπου ο ασθενής παρουσιάζει παροδική απώλεια συνείδησης, αποτελούν τον πιο κοινό τύπο επιληπτικών κρίσεων καταλαμβάνοντας περίπου το 36% των συνολικών περιστατικών που καταγράφονται. Η επιληψία αποτελεί μία νοσολογική οντότητα που εμφανίζει μεγάλη ετερογένεια όσο αναφορά την πρόγνωση της εξέλιξης της νόσου αλλά και πρόβλεψη της ανταπόκρισης των ασθενών στη φαρμακευτική αγωγή. Η διάγνωση της επιληψίας εξακολουθεί να βασίζεται στην νευροαπεικόνιση, την καταγραφή του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (ΗΕΓ) καθώς και στον λεπτομερή κλινικό και νευρολογικό έλεγχο του ασθενούς. Παρόλα αυτά, το ποσοστό λανθασμένης διάγνωσης παραμένει αρκετά υψηλό. Η θεραπεία της επιληψίας συνίσταται κυρίως στη χρήση αντιεπιληπτικών φαρμάκων (AEDs), ωστόσο περίπου το ένα τρίτο των ασθενών δεν θα μπορέσει να ελέγξει πλήρως τις επιληπτικές του κρίσεις με τη χρήση των AEDs, παρόλο που πλέον είναι εμπορικά διαθέσιμα πάνω από 20 διαφορετικά AEDs. Η συγκεκριμένη ομάδα ασθενών, εμφανίζει αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας καθώς και δυσμενείς επιπτώσεις όσο αναφορά την κοινωνική και ψυχολογική τους κατάστασης. Επομένως, γίνεται εμφανές ότι η έγκαιρη πρόβλεψη των ασθενών που θα εμφανίσουν φαρμακοανθεκτική επιληψία θα συνεισφέρει σημαντικά στο να λάβουν οι ασθενείς την κατάλληλη εναλλακτική θεραπεία, όπως το χειρουργείο, τη διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου και τη κετογόνο δίαιτα. Παρόλο που το χειρουργείο επιληψίας έχει αποδειχτεί ότι προσφέρει καλυτέρα αποτελέσματα στον έλεγχο των κρίσεων όσο αναφορά τους ασθενείς με φαρμακοαντοχή, υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση την αξιολόγηση των ασθενών ώστε να κριθούν κατάλληλοι για την επέμβαση. Επομένως, γίνεται εμφανής η ανάγκη εύρεσης νέων μοριακών δεικτών για την έγκαιρη πρόβλεψη των ασθενών που θα εμφανίζουν ανθεκτικότητα στη φαρμακευτική αγωγή ώστε να επωφεληθούν από την κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση. Η επιληπτογένεση συνίσταται από μεταβολές μεγάλης κλίμακας στην έκφραση των γονιδίων που ρυθμίζουν τους νευροδιαβιβαστές, τα κανάλια ιόντων, τη δομή των νευρώνων, την φλεγμονή και τον κυτταρικό θάνατο. Με την ανακάλυψη των miRNAs, έγινε προφανές ότι αυτά τα μικρά μη-κωδικά μόρια RNA μπορούν να ρυθμίζουν τη γονιδιακή έκφραση σε μετα- μεταγραφικό επίπεδο, μέσω είτε της παρεμπόδισης της μετάφρασης είτε/και της αποσύνθεσης του mRNA. Με αυτό τον τρόπο, τα miRNAs διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην παθογένεια ποικίλων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένου και της επιληψίας. Τα miRNAs φαίνεται να υπάρχουν σε αφθονία στον ανθρώπινο εγκέφαλο και πρόσφατες μελέτες αναφέρουν ότι εμφανίζουν χρονικά και τοπικά μοτίβα έκφρασης κατά την διεργασία της επιληπτογένεσης. Η επιληπτογένεση αποτελεί μία διεργασία όπου συνίσταται από μηχανισμούς όπως η χρόνια φλεγμονή, ο νευρωνικός θάνατος, επιγενετικές τροποποιήσεις και νευροεκφυλισμό. Η μελέτη και η ταυτοποίηση μοριακών προφίλ σημαντικού αριθμού miRNAs τόσο σε ανθρώπους αλλά και σε πειραματικά μοντέλα, έδειξε ότι πολλά από αυτά εμπλέκονται ποικιλοτρόπως με τις παραπάνω διεργασίες. Το miR-146a αποτελεί το πρώτο miRNA που σχετίστηκε η απορρύθμιση των επιπέδων του με την επιληψία, καθώς αποτελεί αρνητικό ρυθμιστή της φλεγμονώδους απόκρισης του οργανισμού καταστέλλοντας την έκφραση προφλεγμονωδών μορίων. Συγκεκριμένα, το miR-146a φαίνεται να εμφανίζει αυξημένα επίπεδα τόσο σε πειραματόζωα όσο και σε επιληπτικούς ασθενείς. Αντίθετα, με τη λειτουργία του miR-146a το miR-155-5p ρυθμίζει θετικά την φλεγμονή καθώς επάγει την έκκριση προφλεγμονωδών μορίων, όπως του TNF-α. Επιπρόσθετα, το miR-134 αποτελεί ένα ειδικό miRNA που εκφράζεται μόνο στον εγκέφαλο και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της δομής των δενδριτών και της νευρωνικής σύναψης, μέσω της στόχευσης της LIMK1. Πρόσφατες μελέτες, σχετικά με την σύνδεση του miR-134 με την επιληψία, έδειξαν την απορρύθμιση των επιπέδων του σε επιληπτικούς ασθενείς με επιληψία έσω κροταφικού λοβού (mTLE) και πρότειναν την χρήση του ως βιοδείκτη για την διαφοροδιάγνωση της mTLE. Επομένως, γίνεται αντιληπτή η άρρηκτη σύνδεση των παραπάνω miRNAs με την διεργασία της επιληπτογένεσης και την επιληψία και συγκεκριμένα, ποικίλες αναφορές υποστηρίζουν την χρήση των κυκλοφορούντων hsa-miR-146a και hsa-miR-134 ως μοριακούς βιοδείκτες για την διάγνωση και την πρόβλεψη της ανταπόκρισης των ασθενών στη θεραπεία. Στην παρούσα διπλωματική εργασία αναπτύχθηκε μία μεθοδολογία για την ακριβή ποσοτικοποίηση των επιπέδων και την αξιολόγηση της κλινικής σημασίας των κυκλοφορούντων miR-146a, miR-134 και miR-155-5p στον ορό, για την πρόβλεψη των της ανταπόκριση στην αντιεπιληπτική αγωγής των ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία. Στην παρούσα μελέτη, συλλέχθηκε ένας στατιστικώς σημαντικός αριθμός δειγμάτων ορού περιφερικού αίματος ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία (Ν=168), από τους οποίους οι 80 εμφάνισαν καλή ανταπόκριση στα AEDs, ενώ οι 88 εμφάνισαν φαρμακοανθεκτικότητα. Ακόμα, στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν και 26 δείγματα ορού φυσιολογικών μαρτύρων,controls. Τα επίπεδα των κυκλοφορούντων υπό μελέτη miRNAs προσδιορίστηκαν με την αντίδραση Real-Time qPCR παρουσία φθορισμογόνων ανιχνευτών (TaqMan hydrolysis probes) για υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα. Για την κανονικοποίηση των δεδομένων ποσοτικοποίησης των miRNA στόχων χρησιμοποιήθηκε το miRNA αναφοράς, cel-miR-39. Η σχετική ποσοτικοποίηση των επιπέδων των υπό μελέτη κυκλοφορούντων miRNAs πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο σύγκρισης των Cτ, 2-ΔΔCT. Οι εκκινητές που χρησιμοποιήθηκαν στις αντιδράσεις PCR, ειδικοί για το ώριμο miRNA-στόχο stem-loop reverse transcription primers, ειδικοί για το εκάστοτε miRNA forward primers και hydrolysis probes για το cel-miR-39, miR-146a, miR-155-5p και miR-134, σχεδιάστηκαν in silico.Τέλος, η αξιολόγηση της προβλεπτικής σημασίας των υπό μελέτη miRNA μορίων πραγματοποιήθηκε με την εκτενή βιοστατιστική ανάλυση των επιπέδων τους και τη βοήθεια λεπτομερούς βάσης καταγραφής των κλινικοπαθολογικών χαρακτηριστικών των ασθενών. Σχετικά με την ποσοτικοποίηση και την ανάλυση των επιπέδων των κυκλοφορούντων hsa-miR-134 και hsa-miR-146a μελετήθηκαν με επιτυχία 166 δείγματα ασθενών, καθώς εξαιρέθηκαν 6 δείγματα ασθενών από τη στατιστική ανάλυση λόγω χαμηλής ποιότητας Real-Time qPCR δεδομένων. Επιπλέον, από την μελέτη εξαιρέθηκε το miR-155-5p καθώς τα επίπεδα του στα δείγματα ορού ήταν πολύ χαμηλά, στο όριο της αναλυτικής ευαισθησίας της μεθόδου. Αναφορικά με το hsa-miR-146a, η ομάδα των ασθενών παρουσιάζει αυξημένα επίπεδα σε σχέση με τους μάρτυρες ωστόσο, βρέθηκε ότι αυτή η διαφορά δεν είναι στατιστικώς σημαντική (p= 0.077). Αντίθετα, η ανάλυση των επιπέδων του miR-134 στον ορό, έδειξε ότι η ομάδα των ασθενών παρουσιάζει στατιστικώς σημαντικά μειωμένα επίπεδα σε σχέση με τους μάρτυρες (p= 0.023). Αναφορικά με την ανταπόκριση των ασθενών στη θεραπεία, η ανάλυση των επιπέδων τόσο του miR-146a (p=0.002) όσο και του miR-134 (p=0.010), έδειξε τα αυξημένα επίπεδα τους στον ορό ασθενών που εμφανίζουν φαρμακοαντοχή σε σχέση με τους ασθενείς που ανταποκρίνονται στα AEDs. Ακόμη, όπως ήταν αναμενόμενο οι ασθενείς με κροταφική σκλήρυνση εμφάνισαν υψηλότερα ποσοστά των miR-134 (p=0.002) and miR-146a (p=0.020). Για την πρόβλεψη της κλινικής σημασίας των κυκλοφορούντων miR-134/146a στην διάκριση των ασθενών που θα εμφανίσουν φαρμακοανθεκτικότητα, κατασκευάστηκαν καμπύλες ROC, όπου επιβεβαίωσαν ότι τα αυξημένα επίπεδα του miR-134 (AUC: 0.617; 95% CI: 0.531-0.703; p=0.010) και του miR-146a (AUC: 0.640; 95% CI: 0.553-0.728; p=0.002) δύναται να διακρίνουν με επιτυχία τους ασθενείς που θα εμφανίσουν ανθεκτική επιληψία. Επιπρόσθετα, η κλινική σημασία των επιπέδων των κυκλοφορούντων miR-134/146a στον ορό, για την πρόβλεψη της απόκρισης των ασθενών στα AEDs, αξιολογήθηκε και με τη χρήση λογιστικής παλινδρόμησης ενώ για την εσωτερική επικύρωση της μεθόδου πραγματοποιήθηκε ανάλυση bootstrap. Η μονομεταβλητή ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης ανέδειξε τον αυξημένο κίνδυνο κακής ανταπόκρισης στα AEDs που εμφανίζουν όσοι ασθενείς παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα στο ορό τους τόσο του miR-134 (OR:2.483; 95% CI:1.281-4.814; p=0.007) όσο και του miR-146a (OR: 2.622; 95% CI:1.388-4.951; p=0.003). Ακόμα, επιβεβαιώθηκε ότι οι ασθενείς με κροταφική σκλήρυνση εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης φαρμακοαντοχής (OR: 26.333; 95% CI: 3.457-200.6; p=0.002), ενώ ασθενείς με θετικό οικογενειακό ιστορικό ή/και υψηλό δείκτης μάζας σώματος δεν εμφάνισαν στατιστικώς σημαντικό αυξημένο κίνδυνο κακής πρόγνωσης. Τέλος, για την αξιολόγηση της ανεξάρτητης προβλεπτικής αξίας των κυκλοφορούντων miR-134/146a για την ανταπόκριση των ασθενών στη φαρμακευτική αγωγή, πραγματοποιήθηκε πολυμεταβλητή ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης, όπου επιβεβαίωσε τα ευρήματα της μονομεταβλητής και ενίσχυσε την θέση ότι τα αυξημένα επίπεδα του miR-146a (OR: 2.728; 95% CI: 1.333-5.584; p=0.006) και του miR-134 (OR: 2.198; 95% CI: 1.052-4.592; p=0.036) στον ορό ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία, αποτελούν ανεξάρτητους μοριακούς δείκτες για την πρόβλεψη της ανταπόκρισης των ασθενών στη αντιεπιληπτική αγωγή. Συμπερασματικά, στην παρούσα διπλωματική εργασία, ένα στατιστικώς σημαντικός αριθμός δειγμάτων ορού περιφερικού αίματος (N=194), 168 ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία και 26 μαρτύρων, συγκεντρώθηκε, αναλύθηκε και υποβλήθηκε σε εκτενή βιοστατιστική ανάλυση. Επιπλέον, κατασκευάστηκε μία λεπτομερής βάση δεδομένων με το ιατρικό ιστορικό και τα κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά για το σύνολο των ασθενών και χρησιμοποιήθηκε κατά την στατιστική ανάλυση. Ο έλεγχος του συνόλου των δειγμάτων της παρούσας ερευνητικής εργασίας καθώς και η βιοστατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων ανέδειξε την ισχυρή κλινική αξία, των κυκλοφορούντων miR-146a και miR-134, για τη πρόβλεψη της ανταπόκρισης των ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία, στα αντιεπιληπτικά φάρμακα εκλογής.","Epilepsy is the most prevalent and serious neurologic condition, affecting approximately 70 million people worldwide and is defined as a condition characterized by distinguished recurrent unprovoked seizures. The elements of the seizure history determine the appropriate seizure classification, establish the diagnosis of epilepsy and guide the appropriate medical management. Focal onset seizures arise from a certain area of the brain and are distinguished between no loss and loss of awareness. Focal impaired awareness seizures (complex partial) are the most common seizure type in patients with epilepsy and around 36% of the patients are estimated to have it. Epilepsy, in terms of disease identification is characterized by a highly heterogeneous progression and patient`s treatment response. The diagnosis of epilepsy remains principally based on Electroencephalography (EEG) recording, clinical neurological history and neuroimaging (MRI) findings. Despite, their medical importance these findings fail to produce a viable diagnosis, consequently misdiagnosis rates remain unacceptably high. The first-line treatment for epilepsy is anti-epileptic drugs (AEDs), however, despite the fact that, there are over 20 FDA-approved anti-epileptic drugs (AEDs), approximately one-third of patients fail to achieve seizure control. This group of patients has increased risk of mortality, psychological problems and generally a reduced quality of life. Early identification of patients with refractory epilepsy helps directing them to appropriate non-pharmacological treatment, such as surgery, neurostimulation devices and dietary therapies. Epilepsy surgery has been shown to be superior to the chronic administration of AEDs, although only a small number of patients are actually suitable for the surgery. Thus, there is a need for a molecular biomarker for the early distinction between responsive and drug resistant patients. This could effectively improve patient’s prognostication and support precision treatment. The pathogenesis of epilepsy is supposed to involve large-scale alterations in the expression of genes controlling neurotransmitter signaling, ion channels, synaptic structure, neuronal death, and inflammation. The recent discovery of miRNAs has revealed a new layer of gene expression regulation that affects many biological systems and diseases, including epilepsy. MiRNAs are small non-coding single-stranded RNA molecules that regulate post-transcriptional gene expression by inhibiting mRNA translation initiation or by accelerating mRNA decay. In addition to their abundant expression in the brain, miRNAs display specific temporal and spatial patterns of expression during epileptogenesis. The hallmarks of epileptogenesis are chronic neuroinflammation, neuronal death, epigenomics and neurodegeneration. Molecular profiling identifies a significant number of miRNAs altered in both epileptic animal models and epileptic human samples. The first inflammation-associated miRNA to be studied in epilepsy was miR-146a, which has been shown to suppress the expression of inflammatory factors like COX-2, TNF-a, IL-6 and IL-1β.In particularly, many research groups have shown an upregulation of miR-146a in both epileptic rats’ astrocytes and in TLE patient brain and plasma samples. On the contrary, while miR-146a acts as a negative regulator of inflammation by suppressing NF-κB transcriptional activity, miR-155-5p positively regulates the release of inflammatory mediators during innate immune response as it increases the production of TNF-α. Moreover, miR-134 constitutes a brain-specific miRNA, playing a crucial role in dendritic functionality and morphogenesis factor by targeting LIMK1. Thus, miR-134 is a potentially important regulator of brain development and synaptic plasticity. Recent work identified the down-regulation of hsa-miR-134 in the plasma of patients with mesial temporal lobe epilepsy (mTLE). The above studies clearly support the implication of miR-146a and miR-134 in human epileptogenesis and their possible clinical value as circulating molecular biomarkers for epilepsy diagnosis and patients monitoring. In the present master thesis a novel analysis of the expression levels and the evaluation of the clinical significance of circulating miR-146a, miR-134 and miR-155-5p levels as novel non-invasive molecular markers for the early-prediction of drug-resistant focal impaired awareness epilepsy, are performed. For this study we developed novel molecular methodologies for the accurate and sensitive quantification of the hsa-miR-146a, hsa-miR-134 and hsa-miR-155-5p in the serum of patients diagnosed with focal impaired awareness epilepsy. In the present study, a statistically significant number of 168 fresh-frozen serum specimens from patients diagnosed with focal impaired awareness epilepsy, 88 AED-resistance patients, 80 AED-responsive patients and 26 controls samples, were collected. The levels of the tested circulating miRNAs were determined using FAM-MGB hydrolysis probe fluorescent-based quantitative real-time PCR (qPCR) and miRNAs levels were normalized to cel-miR-39. Target-specific stem-loop RT primers, forward qPCR primers and hydrolysis MGB probes for cel-miR-39, hsa-miR-146a-5p, hsa-miR-134-5p and hsa-miR-155-5p were designed in silico analysis. The analysis was carried out using the comparative CT, 2-ΔΔCT relative quantification (RQ) method. Finally, an extensive biostatistical analysis of the results of the study, using a detailed database of patient`s history and clinicopathological data, was performed for the assessment of the clinical value of the tested miRNAs in the differential diagnosis and prognosis of patient`s response to AEDs. Concerning samples’ analysis, miR-134 and miR-146a circulating levels were successfully quantified in 162 serum samples, while 6 patients’ samples were excluded the statistical analysis due to low quality of qPCR data. Also, miR-155-5p was excluded the statistical analysis due to low quality of qPCR data. The analysis of miR-146a in patient’s samples revealed increased levels compared to control samples. Moreover, ROC curve analysis showed no statistical difference in hsa-miR-146a serum levels between epileptic patients and controls serum samples (p=0.077). In addition, the analysis of miR-134 in patient’s samples revealed decreased levels compared to control samples, ROC curve analysis highlighted miR-134 differential diagnosis potential for patients with complex partial seizures compared to healthy individuals (p=0.023). Concerning patients’ response to treatment, the analysis highlighted that patients with drug-resistant seizures displayed significantly higher circulating levels of both miR-134 (p=0.010) and miR-146a (p=0.002). As expected, patients with temporal lobe sclerosis presented significant elevated miR-134 (p=0.002) and miR-146a (p=0.020) serum levels. The clinical significance of circulating miR-134/146a for the prediction of patients with AED-resistant focal impaired awareness epilepsy was evaluated by ROC curve analysis. Indeed, the elevated serum levels of miR-134 (AUC: 0.617; 95% CI: 0.531-0.703; p=0.010) or miR-146a (AUC: 0.640; 95% CI: 0.553-0.728; p=0.002) could effectively discriminate patients with drug-resistant seizures from those with favourable treatment response. The clinical significance of circulating miR-134/146a serum levels in predicting patients’ response to AEDs at epilepsy diagnosis was evaluated by logistic regression models, while internal validation was performed by bootstrap analysis. As indicated by the univariate analysis, patients with increased serum levels of miR-134 (OR: 2.483; 95% CI: 1.281-4.814; p=0.007) or miR-146a (OR: 2.622; 95% CI: 1.388-4.951; p=0.003) were at significantly higher risk for poor response to AEDs and drug-resistant seizures compared to those patients with lower miR-146a or miR-134 circulating levels. As expected, univariate analysis was also highlighted the increased risk for poor treatment response of the patients with temporal lobe sclerosis (OR: 26.333; 95% CI: 3.457-200.6; p=0.002). On the other hand, patients with a family history of epilepsy or higher BMI did not present significant statistical alterations in our cohort. Furthermore, to evaluate the independent clinical significance of circulating miR-134/146a serum levels in predicting drug-resistant epilepsy at disease diagnosis, multivariate logistic regression analysis was performed. Multivariate models were adjusted for miR-146a or miR-134 serum levels along with patients’ temporal lobe sclerosis, familial history, age of first seizure, BMI, smoking behavior and gender. Indeed, multivariate regression models demonstrated the independent clinical value of the elevated miR-146a (OR: 2.728; 95% CI: 1.333-5.584; p=0.006) or miR-134 (OR: 2.198; 95% CI: 1.052-4.592; p=0.036) serum levels in predicting patients’ unfavorable treatment outcome and drug-resistant seizures. In conclusion, in the present master thesis, a statistically significant sample size of 194 serum samples from 168 patients diagnosed with focal impaired awareness epilepsy and 26 control samples from healthy individuals, were collected, processed and included in the study. Moreover, a detailed database of patient`s history and clinicopathological data has been constructed for all patients. The analysis of the total number of serum samples and the biostatistical analysis of the results of the study, highlighted the clinical significant value of circulating miR-146a and miR-134 serum levels in predicting patient`s response to AEDs."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Διερεύνηση των επιπέδων κυκλοφορούντων microRNAs στον ορό ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Λεονταρίτη Μαρία","Leontariti Maria"],"dc:date":["2019"],"dc:description":["Η επιληψία αποτελεί την περισσότερη διαδεδομένη και σοβαρή νευρολογική διαταραχή, καθώς περίπου 70 εκατομμύρια ανθρώπων νοσούν παγκοσμίως και η οποία χαρακτηρίζεται από την επαναλαμβανόμενη κλινική εκδήλωση απρόκλητών παροξυσμικών επεισοδίων, που ονομάζονται επιληπτικές κρίσεις. Τα χαρακτηριστικά της επιληπτικής κρίσης είναι αυτά που θα εδραιώσουν την διάγνωση, για την σωστή κατηγοριοποίηση των επιληπτικών κρίσεων καθώς και για την επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής αντιμετώπισης. Οι εστιακές κρίσεις ξεκινούν από μία συγκεκριμένη περιοχή στον εγκέφαλο και διακρίνονται σε δύο υποομάδες ανάλογα με την παρουσία ή απουσία διαταραχής του επιπέδου συνείδησης του ασθενή κατά τη διάρκεια της κρίσης. Οι σύνθετες εστιακές κρίσεις, όπου ο ασθενής παρουσιάζει παροδική απώλεια συνείδησης, αποτελούν τον πιο κοινό τύπο επιληπτικών κρίσεων καταλαμβάνοντας περίπου το 36% των συνολικών περιστατικών που καταγράφονται. Η επιληψία αποτελεί μία νοσολογική οντότητα που εμφανίζει μεγάλη ετερογένεια όσο αναφορά την πρόγνωση της εξέλιξης της νόσου αλλά και πρόβλεψη της ανταπόκρισης των ασθενών στη φαρμακευτική αγωγή. Η διάγνωση της επιληψίας εξακολουθεί να βασίζεται στην νευροαπεικόνιση, την καταγραφή του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (ΗΕΓ) καθώς και στον λεπτομερή κλινικό και νευρολογικό έλεγχο του ασθενούς. Παρόλα αυτά, το ποσοστό λανθασμένης διάγνωσης παραμένει αρκετά υψηλό. Η θεραπεία της επιληψίας συνίσταται κυρίως στη χρήση αντιεπιληπτικών φαρμάκων (AEDs), ωστόσο περίπου το ένα τρίτο των ασθενών δεν θα μπορέσει να ελέγξει πλήρως τις επιληπτικές του κρίσεις με τη χρήση των AEDs, παρόλο που πλέον είναι εμπορικά διαθέσιμα πάνω από 20 διαφορετικά AEDs. Η συγκεκριμένη ομάδα ασθενών, εμφανίζει αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας καθώς και δυσμενείς επιπτώσεις όσο αναφορά την κοινωνική και ψυχολογική τους κατάστασης. Επομένως, γίνεται εμφανές ότι η έγκαιρη πρόβλεψη των ασθενών που θα εμφανίσουν φαρμακοανθεκτική επιληψία θα συνεισφέρει σημαντικά στο να λάβουν οι ασθενείς την κατάλληλη εναλλακτική θεραπεία, όπως το χειρουργείο, τη διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου και τη κετογόνο δίαιτα. Παρόλο που το χειρουργείο επιληψίας έχει αποδειχτεί ότι προσφέρει καλυτέρα αποτελέσματα στον έλεγχο των κρίσεων όσο αναφορά τους ασθενείς με φαρμακοαντοχή, υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση την αξιολόγηση των ασθενών ώστε να κριθούν κατάλληλοι για την επέμβαση. Επομένως, γίνεται εμφανής η ανάγκη εύρεσης νέων μοριακών δεικτών για την έγκαιρη πρόβλεψη των ασθενών που θα εμφανίζουν ανθεκτικότητα στη φαρμακευτική αγωγή ώστε να επωφεληθούν από την κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση. Η επιληπτογένεση συνίσταται από μεταβολές μεγάλης κλίμακας στην έκφραση των γονιδίων που ρυθμίζουν τους νευροδιαβιβαστές, τα κανάλια ιόντων, τη δομή των νευρώνων, την φλεγμονή και τον κυτταρικό θάνατο. Με την ανακάλυψη των miRNAs, έγινε προφανές ότι αυτά τα μικρά μη-κωδικά μόρια RNA μπορούν να ρυθμίζουν τη γονιδιακή έκφραση σε μετα- μεταγραφικό επίπεδο, μέσω είτε της παρεμπόδισης της μετάφρασης είτε/και της αποσύνθεσης του mRNA. Με αυτό τον τρόπο, τα miRNAs διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην παθογένεια ποικίλων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένου και της επιληψίας. Τα miRNAs φαίνεται να υπάρχουν σε αφθονία στον ανθρώπινο εγκέφαλο και πρόσφατες μελέτες αναφέρουν ότι εμφανίζουν χρονικά και τοπικά μοτίβα έκφρασης κατά την διεργασία της επιληπτογένεσης. Η επιληπτογένεση αποτελεί μία διεργασία όπου συνίσταται από μηχανισμούς όπως η χρόνια φλεγμονή, ο νευρωνικός θάνατος, επιγενετικές τροποποιήσεις και νευροεκφυλισμό. Η μελέτη και η ταυτοποίηση μοριακών προφίλ σημαντικού αριθμού miRNAs τόσο σε ανθρώπους αλλά και σε πειραματικά μοντέλα, έδειξε ότι πολλά από αυτά εμπλέκονται ποικιλοτρόπως με τις παραπάνω διεργασίες. Το miR-146a αποτελεί το πρώτο miRNA που σχετίστηκε η απορρύθμιση των επιπέδων του με την επιληψία, καθώς αποτελεί αρνητικό ρυθμιστή της φλεγμονώδους απόκρισης του οργανισμού καταστέλλοντας την έκφραση προφλεγμονωδών μορίων. Συγκεκριμένα, το miR-146a φαίνεται να εμφανίζει αυξημένα επίπεδα τόσο σε πειραματόζωα όσο και σε επιληπτικούς ασθενείς. Αντίθετα, με τη λειτουργία του miR-146a το miR-155-5p ρυθμίζει θετικά την φλεγμονή καθώς επάγει την έκκριση προφλεγμονωδών μορίων, όπως του TNF-α. Επιπρόσθετα, το miR-134 αποτελεί ένα ειδικό miRNA που εκφράζεται μόνο στον εγκέφαλο και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της δομής των δενδριτών και της νευρωνικής σύναψης, μέσω της στόχευσης της LIMK1. Πρόσφατες μελέτες, σχετικά με την σύνδεση του miR-134 με την επιληψία, έδειξαν την απορρύθμιση των επιπέδων του σε επιληπτικούς ασθενείς με επιληψία έσω κροταφικού λοβού (mTLE) και πρότειναν την χρήση του ως βιοδείκτη για την διαφοροδιάγνωση της mTLE. Επομένως, γίνεται αντιληπτή η άρρηκτη σύνδεση των παραπάνω miRNAs με την διεργασία της επιληπτογένεσης και την επιληψία και συγκεκριμένα, ποικίλες αναφορές υποστηρίζουν την χρήση των κυκλοφορούντων hsa-miR-146a και hsa-miR-134 ως μοριακούς βιοδείκτες για την διάγνωση και την πρόβλεψη της ανταπόκρισης των ασθενών στη θεραπεία. Στην παρούσα διπλωματική εργασία αναπτύχθηκε μία μεθοδολογία για την ακριβή ποσοτικοποίηση των επιπέδων και την αξιολόγηση της κλινικής σημασίας των κυκλοφορούντων miR-146a, miR-134 και miR-155-5p στον ορό, για την πρόβλεψη των της ανταπόκριση στην αντιεπιληπτική αγωγής των ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία. Στην παρούσα μελέτη, συλλέχθηκε ένας στατιστικώς σημαντικός αριθμός δειγμάτων ορού περιφερικού αίματος ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία (Ν=168), από τους οποίους οι 80 εμφάνισαν καλή ανταπόκριση στα AEDs, ενώ οι 88 εμφάνισαν φαρμακοανθεκτικότητα. Ακόμα, στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν και 26 δείγματα ορού φυσιολογικών μαρτύρων,controls. Τα επίπεδα των κυκλοφορούντων υπό μελέτη miRNAs προσδιορίστηκαν με την αντίδραση Real-Time qPCR παρουσία φθορισμογόνων ανιχνευτών (TaqMan hydrolysis probes) για υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα. Για την κανονικοποίηση των δεδομένων ποσοτικοποίησης των miRNA στόχων χρησιμοποιήθηκε το miRNA αναφοράς, cel-miR-39. Η σχετική ποσοτικοποίηση των επιπέδων των υπό μελέτη κυκλοφορούντων miRNAs πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο σύγκρισης των Cτ, 2-ΔΔCT. Οι εκκινητές που χρησιμοποιήθηκαν στις αντιδράσεις PCR, ειδικοί για το ώριμο miRNA-στόχο stem-loop reverse transcription primers, ειδικοί για το εκάστοτε miRNA forward primers και hydrolysis probes για το cel-miR-39, miR-146a, miR-155-5p και miR-134, σχεδιάστηκαν in silico.Τέλος, η αξιολόγηση της προβλεπτικής σημασίας των υπό μελέτη miRNA μορίων πραγματοποιήθηκε με την εκτενή βιοστατιστική ανάλυση των επιπέδων τους και τη βοήθεια λεπτομερούς βάσης καταγραφής των κλινικοπαθολογικών χαρακτηριστικών των ασθενών. Σχετικά με την ποσοτικοποίηση και την ανάλυση των επιπέδων των κυκλοφορούντων hsa-miR-134 και hsa-miR-146a μελετήθηκαν με επιτυχία 166 δείγματα ασθενών, καθώς εξαιρέθηκαν 6 δείγματα ασθενών από τη στατιστική ανάλυση λόγω χαμηλής ποιότητας Real-Time qPCR δεδομένων. Επιπλέον, από την μελέτη εξαιρέθηκε το miR-155-5p καθώς τα επίπεδα του στα δείγματα ορού ήταν πολύ χαμηλά, στο όριο της αναλυτικής ευαισθησίας της μεθόδου. Αναφορικά με το hsa-miR-146a, η ομάδα των ασθενών παρουσιάζει αυξημένα επίπεδα σε σχέση με τους μάρτυρες ωστόσο, βρέθηκε ότι αυτή η διαφορά δεν είναι στατιστικώς σημαντική (p= 0.077). Αντίθετα, η ανάλυση των επιπέδων του miR-134 στον ορό, έδειξε ότι η ομάδα των ασθενών παρουσιάζει στατιστικώς σημαντικά μειωμένα επίπεδα σε σχέση με τους μάρτυρες (p= 0.023). Αναφορικά με την ανταπόκριση των ασθενών στη θεραπεία, η ανάλυση των επιπέδων τόσο του miR-146a (p=0.002) όσο και του miR-134 (p=0.010), έδειξε τα αυξημένα επίπεδα τους στον ορό ασθενών που εμφανίζουν φαρμακοαντοχή σε σχέση με τους ασθενείς που ανταποκρίνονται στα AEDs. Ακόμη, όπως ήταν αναμενόμενο οι ασθενείς με κροταφική σκλήρυνση εμφάνισαν υψηλότερα ποσοστά των miR-134 (p=0.002) and miR-146a (p=0.020). Για την πρόβλεψη της κλινικής σημασίας των κυκλοφορούντων miR-134/146a στην διάκριση των ασθενών που θα εμφανίσουν φαρμακοανθεκτικότητα, κατασκευάστηκαν καμπύλες ROC, όπου επιβεβαίωσαν ότι τα αυξημένα επίπεδα του miR-134 (AUC: 0.617; 95% CI: 0.531-0.703; p=0.010) και του miR-146a (AUC: 0.640; 95% CI: 0.553-0.728; p=0.002) δύναται να διακρίνουν με επιτυχία τους ασθενείς που θα εμφανίσουν ανθεκτική επιληψία. Επιπρόσθετα, η κλινική σημασία των επιπέδων των κυκλοφορούντων miR-134/146a στον ορό, για την πρόβλεψη της απόκρισης των ασθενών στα AEDs, αξιολογήθηκε και με τη χρήση λογιστικής παλινδρόμησης ενώ για την εσωτερική επικύρωση της μεθόδου πραγματοποιήθηκε ανάλυση bootstrap. Η μονομεταβλητή ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης ανέδειξε τον αυξημένο κίνδυνο κακής ανταπόκρισης στα AEDs που εμφανίζουν όσοι ασθενείς παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα στο ορό τους τόσο του miR-134 (OR:2.483; 95% CI:1.281-4.814; p=0.007) όσο και του miR-146a (OR: 2.622; 95% CI:1.388-4.951; p=0.003). Ακόμα, επιβεβαιώθηκε ότι οι ασθενείς με κροταφική σκλήρυνση εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης φαρμακοαντοχής (OR: 26.333; 95% CI: 3.457-200.6; p=0.002), ενώ ασθενείς με θετικό οικογενειακό ιστορικό ή/και υψηλό δείκτης μάζας σώματος δεν εμφάνισαν στατιστικώς σημαντικό αυξημένο κίνδυνο κακής πρόγνωσης. Τέλος, για την αξιολόγηση της ανεξάρτητης προβλεπτικής αξίας των κυκλοφορούντων miR-134/146a για την ανταπόκριση των ασθενών στη φαρμακευτική αγωγή, πραγματοποιήθηκε πολυμεταβλητή ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης, όπου επιβεβαίωσε τα ευρήματα της μονομεταβλητής και ενίσχυσε την θέση ότι τα αυξημένα επίπεδα του miR-146a (OR: 2.728; 95% CI: 1.333-5.584; p=0.006) και του miR-134 (OR: 2.198; 95% CI: 1.052-4.592; p=0.036) στον ορό ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία, αποτελούν ανεξάρτητους μοριακούς δείκτες για την πρόβλεψη της ανταπόκρισης των ασθενών στη αντιεπιληπτική αγωγή. Συμπερασματικά, στην παρούσα διπλωματική εργασία, ένα στατιστικώς σημαντικός αριθμός δειγμάτων ορού περιφερικού αίματος (N=194), 168 ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία και 26 μαρτύρων, συγκεντρώθηκε, αναλύθηκε και υποβλήθηκε σε εκτενή βιοστατιστική ανάλυση. Επιπλέον, κατασκευάστηκε μία λεπτομερής βάση δεδομένων με το ιατρικό ιστορικό και τα κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά για το σύνολο των ασθενών και χρησιμοποιήθηκε κατά την στατιστική ανάλυση. Ο έλεγχος του συνόλου των δειγμάτων της παρούσας ερευνητικής εργασίας καθώς και η βιοστατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων ανέδειξε την ισχυρή κλινική αξία, των κυκλοφορούντων miR-146a και miR-134, για τη πρόβλεψη της ανταπόκρισης των ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία, στα αντιεπιληπτικά φάρμακα εκλογής.","Epilepsy is the most prevalent and serious neurologic condition, affecting approximately 70 million people worldwide and is defined as a condition characterized by distinguished recurrent unprovoked seizures. The elements of the seizure history determine the appropriate seizure classification, establish the diagnosis of epilepsy and guide the appropriate medical management. Focal onset seizures arise from a certain area of the brain and are distinguished between no loss and loss of awareness. Focal impaired awareness seizures (complex partial) are the most common seizure type in patients with epilepsy and around 36% of the patients are estimated to have it. Epilepsy, in terms of disease identification is characterized by a highly heterogeneous progression and patient`s treatment response. The diagnosis of epilepsy remains principally based on Electroencephalography (EEG) recording, clinical neurological history and neuroimaging (MRI) findings. Despite, their medical importance these findings fail to produce a viable diagnosis, consequently misdiagnosis rates remain unacceptably high. The first-line treatment for epilepsy is anti-epileptic drugs (AEDs), however, despite the fact that, there are over 20 FDA-approved anti-epileptic drugs (AEDs), approximately one-third of patients fail to achieve seizure control. This group of patients has increased risk of mortality, psychological problems and generally a reduced quality of life. Early identification of patients with refractory epilepsy helps directing them to appropriate non-pharmacological treatment, such as surgery, neurostimulation devices and dietary therapies. Epilepsy surgery has been shown to be superior to the chronic administration of AEDs, although only a small number of patients are actually suitable for the surgery. Thus, there is a need for a molecular biomarker for the early distinction between responsive and drug resistant patients. This could effectively improve patient’s prognostication and support precision treatment. The pathogenesis of epilepsy is supposed to involve large-scale alterations in the expression of genes controlling neurotransmitter signaling, ion channels, synaptic structure, neuronal death, and inflammation. The recent discovery of miRNAs has revealed a new layer of gene expression regulation that affects many biological systems and diseases, including epilepsy. MiRNAs are small non-coding single-stranded RNA molecules that regulate post-transcriptional gene expression by inhibiting mRNA translation initiation or by accelerating mRNA decay. In addition to their abundant expression in the brain, miRNAs display specific temporal and spatial patterns of expression during epileptogenesis. The hallmarks of epileptogenesis are chronic neuroinflammation, neuronal death, epigenomics and neurodegeneration. Molecular profiling identifies a significant number of miRNAs altered in both epileptic animal models and epileptic human samples. The first inflammation-associated miRNA to be studied in epilepsy was miR-146a, which has been shown to suppress the expression of inflammatory factors like COX-2, TNF-a, IL-6 and IL-1β.In particularly, many research groups have shown an upregulation of miR-146a in both epileptic rats’ astrocytes and in TLE patient brain and plasma samples. On the contrary, while miR-146a acts as a negative regulator of inflammation by suppressing NF-κB transcriptional activity, miR-155-5p positively regulates the release of inflammatory mediators during innate immune response as it increases the production of TNF-α. Moreover, miR-134 constitutes a brain-specific miRNA, playing a crucial role in dendritic functionality and morphogenesis factor by targeting LIMK1. Thus, miR-134 is a potentially important regulator of brain development and synaptic plasticity. Recent work identified the down-regulation of hsa-miR-134 in the plasma of patients with mesial temporal lobe epilepsy (mTLE). The above studies clearly support the implication of miR-146a and miR-134 in human epileptogenesis and their possible clinical value as circulating molecular biomarkers for epilepsy diagnosis and patients monitoring. In the present master thesis a novel analysis of the expression levels and the evaluation of the clinical significance of circulating miR-146a, miR-134 and miR-155-5p levels as novel non-invasive molecular markers for the early-prediction of drug-resistant focal impaired awareness epilepsy, are performed. For this study we developed novel molecular methodologies for the accurate and sensitive quantification of the hsa-miR-146a, hsa-miR-134 and hsa-miR-155-5p in the serum of patients diagnosed with focal impaired awareness epilepsy. In the present study, a statistically significant number of 168 fresh-frozen serum specimens from patients diagnosed with focal impaired awareness epilepsy, 88 AED-resistance patients, 80 AED-responsive patients and 26 controls samples, were collected. The levels of the tested circulating miRNAs were determined using FAM-MGB hydrolysis probe fluorescent-based quantitative real-time PCR (qPCR) and miRNAs levels were normalized to cel-miR-39. Target-specific stem-loop RT primers, forward qPCR primers and hydrolysis MGB probes for cel-miR-39, hsa-miR-146a-5p, hsa-miR-134-5p and hsa-miR-155-5p were designed in silico analysis. The analysis was carried out using the comparative CT, 2-ΔΔCT relative quantification (RQ) method. Finally, an extensive biostatistical analysis of the results of the study, using a detailed database of patient`s history and clinicopathological data, was performed for the assessment of the clinical value of the tested miRNAs in the differential diagnosis and prognosis of patient`s response to AEDs. Concerning samples’ analysis, miR-134 and miR-146a circulating levels were successfully quantified in 162 serum samples, while 6 patients’ samples were excluded the statistical analysis due to low quality of qPCR data. Also, miR-155-5p was excluded the statistical analysis due to low quality of qPCR data. The analysis of miR-146a in patient’s samples revealed increased levels compared to control samples. Moreover, ROC curve analysis showed no statistical difference in hsa-miR-146a serum levels between epileptic patients and controls serum samples (p=0.077). In addition, the analysis of miR-134 in patient’s samples revealed decreased levels compared to control samples, ROC curve analysis highlighted miR-134 differential diagnosis potential for patients with complex partial seizures compared to healthy individuals (p=0.023). Concerning patients’ response to treatment, the analysis highlighted that patients with drug-resistant seizures displayed significantly higher circulating levels of both miR-134 (p=0.010) and miR-146a (p=0.002). As expected, patients with temporal lobe sclerosis presented significant elevated miR-134 (p=0.002) and miR-146a (p=0.020) serum levels. The clinical significance of circulating miR-134/146a for the prediction of patients with AED-resistant focal impaired awareness epilepsy was evaluated by ROC curve analysis. Indeed, the elevated serum levels of miR-134 (AUC: 0.617; 95% CI: 0.531-0.703; p=0.010) or miR-146a (AUC: 0.640; 95% CI: 0.553-0.728; p=0.002) could effectively discriminate patients with drug-resistant seizures from those with favourable treatment response. The clinical significance of circulating miR-134/146a serum levels in predicting patients’ response to AEDs at epilepsy diagnosis was evaluated by logistic regression models, while internal validation was performed by bootstrap analysis. As indicated by the univariate analysis, patients with increased serum levels of miR-134 (OR: 2.483; 95% CI: 1.281-4.814; p=0.007) or miR-146a (OR: 2.622; 95% CI: 1.388-4.951; p=0.003) were at significantly higher risk for poor response to AEDs and drug-resistant seizures compared to those patients with lower miR-146a or miR-134 circulating levels. As expected, univariate analysis was also highlighted the increased risk for poor treatment response of the patients with temporal lobe sclerosis (OR: 26.333; 95% CI: 3.457-200.6; p=0.002). On the other hand, patients with a family history of epilepsy or higher BMI did not present significant statistical alterations in our cohort. Furthermore, to evaluate the independent clinical significance of circulating miR-134/146a serum levels in predicting drug-resistant epilepsy at disease diagnosis, multivariate logistic regression analysis was performed. Multivariate models were adjusted for miR-146a or miR-134 serum levels along with patients’ temporal lobe sclerosis, familial history, age of first seizure, BMI, smoking behavior and gender. Indeed, multivariate regression models demonstrated the independent clinical value of the elevated miR-146a (OR: 2.728; 95% CI: 1.333-5.584; p=0.006) or miR-134 (OR: 2.198; 95% CI: 1.052-4.592; p=0.036) serum levels in predicting patients’ unfavorable treatment outcome and drug-resistant seizures. In conclusion, in the present master thesis, a statistically significant sample size of 194 serum samples from 168 patients diagnosed with focal impaired awareness epilepsy and 26 control samples from healthy individuals, were collected, processed and included in the study. Moreover, a detailed database of patient`s history and clinicopathological data has been constructed for all patients. The analysis of the total number of serum samples and the biostatistical analysis of the results of the study, highlighted the clinical significant value of circulating miR-146a and miR-134 serum levels in predicting patient`s response to AEDs."],"dc:identifier":["uoadl:2872998","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2872998"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Διερεύνηση των επιπέδων κυκλοφορούντων microRNAs στον ορό ασθενών με σύνθετη εστιακή επιληψία"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:35:02Z"}