{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2876268"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2876268","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Αναπηρία και δυσμορφία στην αρχαία ελληνική αγγειογραφία","abstract":"O Βιτρούβιος στην προσπάθειά του να εξηγήσει γιατί ο αρχιτέκτονας ενός ναού πρέπει να ακολουθήσει τους νόμους της συμμετρίας και της αναλογικότητας αναφέρεται στο ανθρώπινο σώμα, του οποίου το πρόσωπο και τα άκρα ακολουθούν ένα αντίστοιχο σύστημα τάξης μεγέθους. Αυτές οι αρχές και οι αναλογίες στη διαμόρφωση του ανθρώπινου σώματος συνδέονται συχνά με το ιδανικό της καλοκαγαθίας, τον ιδεώδη ανθρώπινο χαρακτήρα που συνδύαζε το σωματικό κάλλος με την ηθική τελειότητα. Αντανακλάσεις αυτής της παραδοσιακής σκέψης είναι η κυριαρχία των όμορφων αθλητικών σωμάτων στην αρχαία ελληνική τέχνη, ιδιαίτερα στην γλυπτική αλλά και η κοινωνική αντίληψη όπως απηχείται από τις αρχαίες γραπτές πηγές όπου ο άσχημος άνθρωπος χαρακτηρίζεται ως κακοήθης ή ηλίθιος. Η λογοτεχνική παράδοση και η εικονογραφία αντανακλούν αυτήν την αμφίσημη ερμηνεία της εικόνας του ανθρώπου. Ποιος ο ρόλος των αναπήρων και δύσμορφων σε έναν τέτοιο κόσμο; Από το πλαίσιο ορισμών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας γίνεται φανερό ότι η αναπηρία δεν είναι απλά ένα πρόβλημα υγείας. Πρόκειται για ένα περίπλοκο φαινόμενο, που αντικατοπτρίζει την αλληλεπίδραση μεταξύ των χαρακτηριστικών του σώματος ενός ατόμου και των χαρακτηριστικών της κοινωνίας στην οποία ζει. Η υπέρβαση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρίες απαιτεί παρεμβάσεις για την άρση των περιβαλλοντικών και κοινωνικών εμποδίων. Η εφαρμογή του ορισμού αυτού στο πλαίσιο του αρχαίου κόσμου αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη μελέτη των αναπηριών. Η παρούσα εργασία προσπαθεί να ανιχνεύσει τα εικονογραφικά μοτίβα της αναπηρίας και δυσμορφίας στην αρχαία ελληνική αγγειογραφία και μέσω αυτής να ερμηνεύσει τη θέση των ιδιαίτερων αυτών ατόμων στην κοινωνία. Ήδη από τις απαρχές της συγκεκριμένης τέχνης εντοπίζονται τέτοια εικονογραφικά μοτίβα που αντικατοπτρίζουν αρχαίους ελληνικούς μύθους παρουσιάζοντας ταυτόχρονα και σημαντικά ιατρικά γνωρίσματα συγκεκριμένων παθήσεων. Μέσα από ένα κατάλογο περίπου 300 αγγείων, που καλύπτει όλο το χρονολογικό φάσμα της ελληνικής αγγειογραφίας, η παρούσα έρευνα διαχωρίζει τα ευρήματά της σε σωματικούς και αισθητικούς περιορισμούς με τις ανάλογες εικονογραφικές υποκατηγορίες. Το πλήθος των ζητούμενων εικονογραφικών μοτίβων πιστοποιεί την αρχική υπόθεση ότι ο βαθμός αναπηρίας στον αρχαίο κόσμο ήταν υψηλός, όπως διαφαίνεται από τα διάφορα λογοτεχνικά, επιγραφικά, αρχαιολογικά και σκελετικά στοιχεία. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ασφαλείς ενδείξεις, ότι άτομα με σωματικές ή πνευματικές αναπηρίες στον αρχαίο ελληνικό κόσμο αναγνωρίζονταν ως μια ξεχωριστή κοινωνική κατηγορία, όπως συμβαίνει σήμερα. Γι’ αυτό και η αναγνώριση τέτοιων μορφών στην αγγειογραφία, ένας κατεξοχήν κλάδος της τέχνης που αντανακλά τα κοινωνικά φαινόμενα της εποχής, ήταν αρκετά δύσκολη και σε ορισμένα σημεία όχι με σαφήνεια.","abstract_html":"O Βιτρούβιος στην προσπάθειά του να εξηγήσει γιατί ο αρχιτέκτονας ενός ναού πρέπει να ακολουθήσει τους νόμους της συμμετρίας και της αναλογικότητας αναφέρεται στο ανθρώπινο σώμα, του οποίου το πρόσωπο και τα άκρα ακολουθούν ένα αντίστοιχο σύστημα τάξης μεγέθους. Αυτές οι αρχές και οι αναλογίες στη διαμόρφωση του ανθρώπινου σώματος συνδέονται συχνά με το ιδανικό της καλοκαγαθίας, τον ιδεώδη ανθρώπινο χαρακτήρα που συνδύαζε το σωματικό κάλλος με την ηθική τελειότητα. Αντανακλάσεις αυτής της παραδοσιακής σκέψης είναι η κυριαρχία των όμορφων αθλητικών σωμάτων στην αρχαία ελληνική τέχνη, ιδιαίτερα στην γλυπτική αλλά και η κοινωνική αντίληψη όπως απηχείται από τις αρχαίες γραπτές πηγές όπου ο άσχημος άνθρωπος χαρακτηρίζεται ως κακοήθης ή ηλίθιος. Η λογοτεχνική παράδοση και η εικονογραφία αντανακλούν αυτήν την αμφίσημη ερμηνεία της εικόνας του ανθρώπου. Ποιος ο ρόλος των αναπήρων και δύσμορφων σε έναν τέτοιο κόσμο; Από το πλαίσιο ορισμών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας γίνεται φανερό ότι η αναπηρία δεν είναι απλά ένα πρόβλημα υγείας. Πρόκειται για ένα περίπλοκο φαινόμενο, που αντικατοπτρίζει την αλληλεπίδραση μεταξύ των χαρακτηριστικών του σώματος ενός ατόμου και των χαρακτηριστικών της κοινωνίας στην οποία ζει. Η υπέρβαση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρίες απαιτεί παρεμβάσεις για την άρση των περιβαλλοντικών και κοινωνικών εμποδίων. Η εφαρμογή του ορισμού αυτού στο πλαίσιο του αρχαίου κόσμου αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη μελέτη των αναπηριών. Η παρούσα εργασία προσπαθεί να ανιχνεύσει τα εικονογραφικά μοτίβα της αναπηρίας και δυσμορφίας στην αρχαία ελληνική αγγειογραφία και μέσω αυτής να ερμηνεύσει τη θέση των ιδιαίτερων αυτών ατόμων στην κοινωνία. Ήδη από τις απαρχές της συγκεκριμένης τέχνης εντοπίζονται τέτοια εικονογραφικά μοτίβα που αντικατοπτρίζουν αρχαίους ελληνικούς μύθους παρουσιάζοντας ταυτόχρονα και σημαντικά ιατρικά γνωρίσματα συγκεκριμένων παθήσεων. Μέσα από ένα κατάλογο περίπου 300 αγγείων, που καλύπτει όλο το χρονολογικό φάσμα της ελληνικής αγγειογραφίας, η παρούσα έρευνα διαχωρίζει τα ευρήματά της σε σωματικούς και αισθητικούς περιορισμούς με τις ανάλογες εικονογραφικές υποκατηγορίες. Το πλήθος των ζητούμενων εικονογραφικών μοτίβων πιστοποιεί την αρχική υπόθεση ότι ο βαθμός αναπηρίας στον αρχαίο κόσμο ήταν υψηλός, όπως διαφαίνεται από τα διάφορα λογοτεχνικά, επιγραφικά, αρχαιολογικά και σκελετικά στοιχεία. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ασφαλείς ενδείξεις, ότι άτομα με σωματικές ή πνευματικές αναπηρίες στον αρχαίο ελληνικό κόσμο αναγνωρίζονταν ως μια ξεχωριστή κοινωνική κατηγορία, όπως συμβαίνει σήμερα. Γι’ αυτό και η αναγνώριση τέτοιων μορφών στην αγγειογραφία, ένας κατεξοχήν κλάδος της τέχνης που αντανακλά τα κοινωνικά φαινόμενα της εποχής, ήταν αρκετά δύσκολη και σε ορισμένα σημεία όχι με σαφήνεια.","abstract_has_math":false,"creators":["Συρρής Νικόλαος","Sirris Nikolaos"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2019,"date_issued":"2019","date_published":"2019","updated_at":"2026-11-19T05:35:27Z","subjects":["Αρχαιολογία","Archaeology"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2876268"],"render_values":[{"text":"uoadl:2876268","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2876268","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2876268","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2876268","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Συρρής Νικόλαος","Sirris Nikolaos"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2019"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Αρχαιολογία","Archaeology"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2876268","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2876268"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["O Βιτρούβιος στην προσπάθειά του να εξηγήσει γιατί ο αρχιτέκτονας ενός ναού πρέπει να ακολουθήσει τους νόμους της συμμετρίας και της αναλογικότητας αναφέρεται στο ανθρώπινο σώμα, του οποίου το πρόσωπο και τα άκρα ακολουθούν ένα αντίστοιχο σύστημα τάξης μεγέθους. Αυτές οι αρχές και οι αναλογίες στη διαμόρφωση του ανθρώπινου σώματος συνδέονται συχνά με το ιδανικό της καλοκαγαθίας, τον ιδεώδη ανθρώπινο χαρακτήρα που συνδύαζε το σωματικό κάλλος με την ηθική τελειότητα. Αντανακλάσεις αυτής της παραδοσιακής σκέψης είναι η κυριαρχία των όμορφων αθλητικών σωμάτων στην αρχαία ελληνική τέχνη, ιδιαίτερα στην γλυπτική αλλά και η κοινωνική αντίληψη όπως απηχείται από τις αρχαίες γραπτές πηγές όπου ο άσχημος άνθρωπος χαρακτηρίζεται ως κακοήθης ή ηλίθιος. Η λογοτεχνική παράδοση και η εικονογραφία αντανακλούν αυτήν την αμφίσημη ερμηνεία της εικόνας του ανθρώπου. Ποιος ο ρόλος των αναπήρων και δύσμορφων σε έναν τέτοιο κόσμο; Από το πλαίσιο ορισμών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας γίνεται φανερό ότι η αναπηρία δεν είναι απλά ένα πρόβλημα υγείας. Πρόκειται για ένα περίπλοκο φαινόμενο, που αντικατοπτρίζει την αλληλεπίδραση μεταξύ των χαρακτηριστικών του σώματος ενός ατόμου και των χαρακτηριστικών της κοινωνίας στην οποία ζει. Η υπέρβαση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρίες απαιτεί παρεμβάσεις για την άρση των περιβαλλοντικών και κοινωνικών εμποδίων. Η εφαρμογή του ορισμού αυτού στο πλαίσιο του αρχαίου κόσμου αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη μελέτη των αναπηριών. Η παρούσα εργασία προσπαθεί να ανιχνεύσει τα εικονογραφικά μοτίβα της αναπηρίας και δυσμορφίας στην αρχαία ελληνική αγγειογραφία και μέσω αυτής να ερμηνεύσει τη θέση των ιδιαίτερων αυτών ατόμων στην κοινωνία. Ήδη από τις απαρχές της συγκεκριμένης τέχνης εντοπίζονται τέτοια εικονογραφικά μοτίβα που αντικατοπτρίζουν αρχαίους ελληνικούς μύθους παρουσιάζοντας ταυτόχρονα και σημαντικά ιατρικά γνωρίσματα συγκεκριμένων παθήσεων. Μέσα από ένα κατάλογο περίπου 300 αγγείων, που καλύπτει όλο το χρονολογικό φάσμα της ελληνικής αγγειογραφίας, η παρούσα έρευνα διαχωρίζει τα ευρήματά της σε σωματικούς και αισθητικούς περιορισμούς με τις ανάλογες εικονογραφικές υποκατηγορίες. Το πλήθος των ζητούμενων εικονογραφικών μοτίβων πιστοποιεί την αρχική υπόθεση ότι ο βαθμός αναπηρίας στον αρχαίο κόσμο ήταν υψηλός, όπως διαφαίνεται από τα διάφορα λογοτεχνικά, επιγραφικά, αρχαιολογικά και σκελετικά στοιχεία. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ασφαλείς ενδείξεις, ότι άτομα με σωματικές ή πνευματικές αναπηρίες στον αρχαίο ελληνικό κόσμο αναγνωρίζονταν ως μια ξεχωριστή κοινωνική κατηγορία, όπως συμβαίνει σήμερα. Γι’ αυτό και η αναγνώριση τέτοιων μορφών στην αγγειογραφία, ένας κατεξοχήν κλάδος της τέχνης που αντανακλά τα κοινωνικά φαινόμενα της εποχής, ήταν αρκετά δύσκολη και σε ορισμένα σημεία όχι με σαφήνεια.","Vitruvius, in his attempt to explain why the architect of a temple must follow the laws of symmetry and proportionality, refers to the human body, whose head and limps follow a corresponding system of order of magnitude. These principles and proportions in the formation of the human body are often associated with the ideal of “kalokagathia”, the ideal human character that combines body beauty with moral perfection. The reflection of this traditional thinking is the dominance of beautiful athletic bodies in ancient Greek art, especially in sculpture as well as the social perception as echoed from the ancient written sources, where the ugly man is described as ugly or stupid. Literary tradition and iconography reflect this ambiguous interpretation of the human image. What is the role of disabled and disfigured people in this world? It becomes clear from the definition of the World Health Organization that disability is not a simple health problem. It is a complex phenomenon that reflects the interaction between the characteristics of a person's body and the social characteristics of the community in which he lives. Overcoming the difficulties faced by people with disabilities requires interventions to remove environmental and social barriers. However, applying the modern definition to the ancient world is a major challenge for the study of disabilities. The scope of this research is the detection of the iconographic motifs associated with disability and malformation in ancient Greek vase painting and the interpretation of the role and operation of these individuals in the society. Since the beginning of the ancient greek vase painting, such iconographic motifs have been identified reflecting various myths of the Greek mythology, while at the same time presenting important medical features of specific diseases or malformations. Through a catalog of approximately 300 vases, covering the chronological range of Greek vase painting, the current research separates its findings from the physical and aesthetic limitations with the corresponding iconographic subcategories. The multitude of iconographic motifs confirms the initial assumption that the degree of disability in the ancient world was high, as evidenced by the various literal, epigraphic, archaeological and skeletal elements. However, there are no safe indications that people with physical or mental disabilities in the ancient Greek world were recognized as a separate social category, as is the case today. That's why the recognition of such human forms in ancient greek vase painting, a major category of art that reflects the social phenomena of the time, was quite difficult and in some places not clear enough."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Αναπηρία και δυσμορφία στην αρχαία ελληνική αγγειογραφία"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Συρρής Νικόλαος","Sirris Nikolaos"],"dc:date":["2019"],"dc:description":["O Βιτρούβιος στην προσπάθειά του να εξηγήσει γιατί ο αρχιτέκτονας ενός ναού πρέπει να ακολουθήσει τους νόμους της συμμετρίας και της αναλογικότητας αναφέρεται στο ανθρώπινο σώμα, του οποίου το πρόσωπο και τα άκρα ακολουθούν ένα αντίστοιχο σύστημα τάξης μεγέθους. Αυτές οι αρχές και οι αναλογίες στη διαμόρφωση του ανθρώπινου σώματος συνδέονται συχνά με το ιδανικό της καλοκαγαθίας, τον ιδεώδη ανθρώπινο χαρακτήρα που συνδύαζε το σωματικό κάλλος με την ηθική τελειότητα. Αντανακλάσεις αυτής της παραδοσιακής σκέψης είναι η κυριαρχία των όμορφων αθλητικών σωμάτων στην αρχαία ελληνική τέχνη, ιδιαίτερα στην γλυπτική αλλά και η κοινωνική αντίληψη όπως απηχείται από τις αρχαίες γραπτές πηγές όπου ο άσχημος άνθρωπος χαρακτηρίζεται ως κακοήθης ή ηλίθιος. Η λογοτεχνική παράδοση και η εικονογραφία αντανακλούν αυτήν την αμφίσημη ερμηνεία της εικόνας του ανθρώπου. Ποιος ο ρόλος των αναπήρων και δύσμορφων σε έναν τέτοιο κόσμο; Από το πλαίσιο ορισμών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας γίνεται φανερό ότι η αναπηρία δεν είναι απλά ένα πρόβλημα υγείας. Πρόκειται για ένα περίπλοκο φαινόμενο, που αντικατοπτρίζει την αλληλεπίδραση μεταξύ των χαρακτηριστικών του σώματος ενός ατόμου και των χαρακτηριστικών της κοινωνίας στην οποία ζει. Η υπέρβαση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρίες απαιτεί παρεμβάσεις για την άρση των περιβαλλοντικών και κοινωνικών εμποδίων. Η εφαρμογή του ορισμού αυτού στο πλαίσιο του αρχαίου κόσμου αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη μελέτη των αναπηριών. Η παρούσα εργασία προσπαθεί να ανιχνεύσει τα εικονογραφικά μοτίβα της αναπηρίας και δυσμορφίας στην αρχαία ελληνική αγγειογραφία και μέσω αυτής να ερμηνεύσει τη θέση των ιδιαίτερων αυτών ατόμων στην κοινωνία. Ήδη από τις απαρχές της συγκεκριμένης τέχνης εντοπίζονται τέτοια εικονογραφικά μοτίβα που αντικατοπτρίζουν αρχαίους ελληνικούς μύθους παρουσιάζοντας ταυτόχρονα και σημαντικά ιατρικά γνωρίσματα συγκεκριμένων παθήσεων. Μέσα από ένα κατάλογο περίπου 300 αγγείων, που καλύπτει όλο το χρονολογικό φάσμα της ελληνικής αγγειογραφίας, η παρούσα έρευνα διαχωρίζει τα ευρήματά της σε σωματικούς και αισθητικούς περιορισμούς με τις ανάλογες εικονογραφικές υποκατηγορίες. Το πλήθος των ζητούμενων εικονογραφικών μοτίβων πιστοποιεί την αρχική υπόθεση ότι ο βαθμός αναπηρίας στον αρχαίο κόσμο ήταν υψηλός, όπως διαφαίνεται από τα διάφορα λογοτεχνικά, επιγραφικά, αρχαιολογικά και σκελετικά στοιχεία. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ασφαλείς ενδείξεις, ότι άτομα με σωματικές ή πνευματικές αναπηρίες στον αρχαίο ελληνικό κόσμο αναγνωρίζονταν ως μια ξεχωριστή κοινωνική κατηγορία, όπως συμβαίνει σήμερα. Γι’ αυτό και η αναγνώριση τέτοιων μορφών στην αγγειογραφία, ένας κατεξοχήν κλάδος της τέχνης που αντανακλά τα κοινωνικά φαινόμενα της εποχής, ήταν αρκετά δύσκολη και σε ορισμένα σημεία όχι με σαφήνεια.","Vitruvius, in his attempt to explain why the architect of a temple must follow the laws of symmetry and proportionality, refers to the human body, whose head and limps follow a corresponding system of order of magnitude. These principles and proportions in the formation of the human body are often associated with the ideal of “kalokagathia”, the ideal human character that combines body beauty with moral perfection. The reflection of this traditional thinking is the dominance of beautiful athletic bodies in ancient Greek art, especially in sculpture as well as the social perception as echoed from the ancient written sources, where the ugly man is described as ugly or stupid. Literary tradition and iconography reflect this ambiguous interpretation of the human image. What is the role of disabled and disfigured people in this world? It becomes clear from the definition of the World Health Organization that disability is not a simple health problem. It is a complex phenomenon that reflects the interaction between the characteristics of a person's body and the social characteristics of the community in which he lives. Overcoming the difficulties faced by people with disabilities requires interventions to remove environmental and social barriers. However, applying the modern definition to the ancient world is a major challenge for the study of disabilities. The scope of this research is the detection of the iconographic motifs associated with disability and malformation in ancient Greek vase painting and the interpretation of the role and operation of these individuals in the society. Since the beginning of the ancient greek vase painting, such iconographic motifs have been identified reflecting various myths of the Greek mythology, while at the same time presenting important medical features of specific diseases or malformations. Through a catalog of approximately 300 vases, covering the chronological range of Greek vase painting, the current research separates its findings from the physical and aesthetic limitations with the corresponding iconographic subcategories. The multitude of iconographic motifs confirms the initial assumption that the degree of disability in the ancient world was high, as evidenced by the various literal, epigraphic, archaeological and skeletal elements. However, there are no safe indications that people with physical or mental disabilities in the ancient Greek world were recognized as a separate social category, as is the case today. That's why the recognition of such human forms in ancient greek vase painting, a major category of art that reflects the social phenomena of the time, was quite difficult and in some places not clear enough."],"dc:identifier":["uoadl:2876268","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2876268"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Αρχαιολογία","Archaeology"],"dc:title":["Αναπηρία και δυσμορφία στην αρχαία ελληνική αγγειογραφία"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:35:27Z"}