{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2876542"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2876542","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Ο δάσκαλος στην περίοδο της Βενετοκρατίας","abstract":"Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτελεί η παρουσίαση του θεσμού της εκπαίδευσης στον υπό βενετική κυριαρχία ελληνικό χώρο με κεντρικό ζητούμενο τον βασικό φορέα της, τον δάσκαλο. Την περίοδο της Βενετοκρατίας, η εκπαίδευση ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα της πρωτοβουλίας ιδιωτών αλλά και των αστικών κοινοτήτων και της Καθολικής Εκκλησίας και προοριζόταν για λίγους, κατά κύριο λόγο άνδρες από τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα των πόλεων. Τότε, κάνουν την εμφάνιση τους δύο κατηγορίες δασκάλων, εκείνοι της στοιχειώδους εκπαίδευσης και αυτοί της ανώτερης παιδείας. Οι πρώτοι, άτομα με λιγοστή μόρφωση τις περισσότερες φορές, στην πλειονότητά τους ιερείς ή μοναχοί αλλά και γραφείς, νοτάριοι ή μισθοφόροι στρατιώτες που, παράλληλα με τις γεωργικές ή άλλες ασχολίες, αναλάμβαναν και τη διδασκαλία, αυξάνοντας το εισόδημά τους. Κάποιοι από αυτούς μάλιστα, συνήθως οι ιερείς ή οι νοτάριοι, προετοίμαζαν τους μελλοντικούς ομότεχνούς τους. Όσον αφορά τη διδασκαλία των εγκύκλιων μαθημάτων, αυτήν την παρείχαν ιδιωτικοί δάσκαλοι, λαϊκοί και ιερωμένοι, ορθόδοξοι και λατίνοι, είτε κατ’οίκον είτε σε σχολεία. Οι παραπάνω υπήρξαν λόγιοι με σημαντική πνευματική καλλιέργεια, απόφοιτοι, σε αρκετές περιπτώσεις, πανεπιστημιακών ιδρυμάτων της Ιταλίας. Κάποιοι από αυτούς αμείβονταν από τα εισοδήματα κληροδοτημάτων, ενώ άλλοι από τους μαθητές τους. Δάσκαλοι με αξιόλογη παιδεία ήταν συνήθως και όσοι αναλάμβαναν το αξίωμα του δημόσιου δασκάλου, εκείνου που διοριζόταν και μισθοδοτούνταν από ορισμένες αστικές κοινότητες των βενετοκρατούμενων περιοχών για την παροχή στοιχειώδους ή και ανώτερης παιδείας, κατά κύριο λόγο σε παιδιά ευγενών, αλλά και σε ορισμένες περιπτώσεις σε παιδιά από τα υπόλοιπα κοινωνικά στρώματα. Για την εκπόνηση της εργασίας αυτής αξιοποιήθηκαν τόσο η προϋπάρχουσα βιβλιογραφία όσο και δημοσιευμένες πρωτογενείς πηγές (συμβάσεις μαθητείας κ.α.). Μετά από μια διεξοδική παρουσίαση των κοινωνικοπολιτικών, οικονομικών και πολιτισμικών συνθηκών που επικρατούσαν στα εδάφη υπό βενετική κυριαρχία, εξετάζονται οι εκπαιδευτικοί θεσμοί που αναπτύχθηκαν τόσο στην μητρόπολη, τη Βενετία, όσο και στις κτήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο. Κυρίως, όμως, η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στον δάσκαλο, τον ρόλο του ως φορέα της εκπαίδευσης και στην εξέλιξή του με την πάροδο των αιώνων από περιοχή σε περιοχή, τόσο στην Κρήτη όσο και στα Ιόνια Νησιά. Εξετάζονται το επίπεδο των σπουδών των δασκάλων, το αντικείμενο και ο τρόπος διδασκαλίας τους και γίνεται μια απόπειρα να αναλυθούν η ταυτότητά τους, η καταγωγή και η κοινωνική τους θέση, η οικονομική τους κατάσταση, οι θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, στοιχεία με βάση τα οποία εξάγονται πολύτιμα συμπεράσματα. Τέλος, μέσα από τη μελέτη αυτή ανιχνεύεται ο τρόπος με τον οποίο προσελάμβαναν τα λογοτεχνικά κείμενα της εποχής την μορφή του δασκάλου.","abstract_html":"Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτελεί η παρουσίαση του θεσμού της εκπαίδευσης στον υπό βενετική κυριαρχία ελληνικό χώρο με κεντρικό ζητούμενο τον βασικό φορέα της, τον δάσκαλο. Την περίοδο της Βενετοκρατίας, η εκπαίδευση ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα της πρωτοβουλίας ιδιωτών αλλά και των αστικών κοινοτήτων και της Καθολικής Εκκλησίας και προοριζόταν για λίγους, κατά κύριο λόγο άνδρες από τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα των πόλεων. Τότε, κάνουν την εμφάνιση τους δύο κατηγορίες δασκάλων, εκείνοι της στοιχειώδους εκπαίδευσης και αυτοί της ανώτερης παιδείας. Οι πρώτοι, άτομα με λιγοστή μόρφωση τις περισσότερες φορές, στην πλειονότητά τους ιερείς ή μοναχοί αλλά και γραφείς, νοτάριοι ή μισθοφόροι στρατιώτες που, παράλληλα με τις γεωργικές ή άλλες ασχολίες, αναλάμβαναν και τη διδασκαλία, αυξάνοντας το εισόδημά τους. Κάποιοι από αυτούς μάλιστα, συνήθως οι ιερείς ή οι νοτάριοι, προετοίμαζαν τους μελλοντικούς ομότεχνούς τους. Όσον αφορά τη διδασκαλία των εγκύκλιων μαθημάτων, αυτήν την παρείχαν ιδιωτικοί δάσκαλοι, λαϊκοί και ιερωμένοι, ορθόδοξοι και λατίνοι, είτε κατ’οίκον είτε σε σχολεία. Οι παραπάνω υπήρξαν λόγιοι με σημαντική πνευματική καλλιέργεια, απόφοιτοι, σε αρκετές περιπτώσεις, πανεπιστημιακών ιδρυμάτων της Ιταλίας. Κάποιοι από αυτούς αμείβονταν από τα εισοδήματα κληροδοτημάτων, ενώ άλλοι από τους μαθητές τους. Δάσκαλοι με αξιόλογη παιδεία ήταν συνήθως και όσοι αναλάμβαναν το αξίωμα του δημόσιου δασκάλου, εκείνου που διοριζόταν και μισθοδοτούνταν από ορισμένες αστικές κοινότητες των βενετοκρατούμενων περιοχών για την παροχή στοιχειώδους ή και ανώτερης παιδείας, κατά κύριο λόγο σε παιδιά ευγενών, αλλά και σε ορισμένες περιπτώσεις σε παιδιά από τα υπόλοιπα κοινωνικά στρώματα. Για την εκπόνηση της εργασίας αυτής αξιοποιήθηκαν τόσο η προϋπάρχουσα βιβλιογραφία όσο και δημοσιευμένες πρωτογενείς πηγές (συμβάσεις μαθητείας κ.α.). Μετά από μια διεξοδική παρουσίαση των κοινωνικοπολιτικών, οικονομικών και πολιτισμικών συνθηκών που επικρατούσαν στα εδάφη υπό βενετική κυριαρχία, εξετάζονται οι εκπαιδευτικοί θεσμοί που αναπτύχθηκαν τόσο στην μητρόπολη, τη Βενετία, όσο και στις κτήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο. Κυρίως, όμως, η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στον δάσκαλο, τον ρόλο του ως φορέα της εκπαίδευσης και στην εξέλιξή του με την πάροδο των αιώνων από περιοχή σε περιοχή, τόσο στην Κρήτη όσο και στα Ιόνια Νησιά. Εξετάζονται το επίπεδο των σπουδών των δασκάλων, το αντικείμενο και ο τρόπος διδασκαλίας τους και γίνεται μια απόπειρα να αναλυθούν η ταυτότητά τους, η καταγωγή και η κοινωνική τους θέση, η οικονομική τους κατάσταση, οι θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, στοιχεία με βάση τα οποία εξάγονται πολύτιμα συμπεράσματα. Τέλος, μέσα από τη μελέτη αυτή ανιχνεύεται ο τρόπος με τον οποίο προσελάμβαναν τα λογοτεχνικά κείμενα της εποχής την μορφή του δασκάλου.","abstract_has_math":false,"creators":["Μιχαλάκη Αικατερίνη","Michalaki Aikaterini"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2019,"date_issued":"2019","date_published":"2019","updated_at":"2026-11-19T05:35:29Z","subjects":["Ιστορία","History"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2876542"],"render_values":[{"text":"uoadl:2876542","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2876542","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2876542","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2876542","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μιχαλάκη Αικατερίνη","Michalaki Aikaterini"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2019"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Ιστορία","History"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2876542","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2876542"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτελεί η παρουσίαση του θεσμού της εκπαίδευσης στον υπό βενετική κυριαρχία ελληνικό χώρο με κεντρικό ζητούμενο τον βασικό φορέα της, τον δάσκαλο. Την περίοδο της Βενετοκρατίας, η εκπαίδευση ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα της πρωτοβουλίας ιδιωτών αλλά και των αστικών κοινοτήτων και της Καθολικής Εκκλησίας και προοριζόταν για λίγους, κατά κύριο λόγο άνδρες από τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα των πόλεων. Τότε, κάνουν την εμφάνιση τους δύο κατηγορίες δασκάλων, εκείνοι της στοιχειώδους εκπαίδευσης και αυτοί της ανώτερης παιδείας. Οι πρώτοι, άτομα με λιγοστή μόρφωση τις περισσότερες φορές, στην πλειονότητά τους ιερείς ή μοναχοί αλλά και γραφείς, νοτάριοι ή μισθοφόροι στρατιώτες που, παράλληλα με τις γεωργικές ή άλλες ασχολίες, αναλάμβαναν και τη διδασκαλία, αυξάνοντας το εισόδημά τους. Κάποιοι από αυτούς μάλιστα, συνήθως οι ιερείς ή οι νοτάριοι, προετοίμαζαν τους μελλοντικούς ομότεχνούς τους. Όσον αφορά τη διδασκαλία των εγκύκλιων μαθημάτων, αυτήν την παρείχαν ιδιωτικοί δάσκαλοι, λαϊκοί και ιερωμένοι, ορθόδοξοι και λατίνοι, είτε κατ’οίκον είτε σε σχολεία. Οι παραπάνω υπήρξαν λόγιοι με σημαντική πνευματική καλλιέργεια, απόφοιτοι, σε αρκετές περιπτώσεις, πανεπιστημιακών ιδρυμάτων της Ιταλίας. Κάποιοι από αυτούς αμείβονταν από τα εισοδήματα κληροδοτημάτων, ενώ άλλοι από τους μαθητές τους. Δάσκαλοι με αξιόλογη παιδεία ήταν συνήθως και όσοι αναλάμβαναν το αξίωμα του δημόσιου δασκάλου, εκείνου που διοριζόταν και μισθοδοτούνταν από ορισμένες αστικές κοινότητες των βενετοκρατούμενων περιοχών για την παροχή στοιχειώδους ή και ανώτερης παιδείας, κατά κύριο λόγο σε παιδιά ευγενών, αλλά και σε ορισμένες περιπτώσεις σε παιδιά από τα υπόλοιπα κοινωνικά στρώματα. Για την εκπόνηση της εργασίας αυτής αξιοποιήθηκαν τόσο η προϋπάρχουσα βιβλιογραφία όσο και δημοσιευμένες πρωτογενείς πηγές (συμβάσεις μαθητείας κ.α.). Μετά από μια διεξοδική παρουσίαση των κοινωνικοπολιτικών, οικονομικών και πολιτισμικών συνθηκών που επικρατούσαν στα εδάφη υπό βενετική κυριαρχία, εξετάζονται οι εκπαιδευτικοί θεσμοί που αναπτύχθηκαν τόσο στην μητρόπολη, τη Βενετία, όσο και στις κτήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο. Κυρίως, όμως, η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στον δάσκαλο, τον ρόλο του ως φορέα της εκπαίδευσης και στην εξέλιξή του με την πάροδο των αιώνων από περιοχή σε περιοχή, τόσο στην Κρήτη όσο και στα Ιόνια Νησιά. Εξετάζονται το επίπεδο των σπουδών των δασκάλων, το αντικείμενο και ο τρόπος διδασκαλίας τους και γίνεται μια απόπειρα να αναλυθούν η ταυτότητά τους, η καταγωγή και η κοινωνική τους θέση, η οικονομική τους κατάσταση, οι θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, στοιχεία με βάση τα οποία εξάγονται πολύτιμα συμπεράσματα. Τέλος, μέσα από τη μελέτη αυτή ανιχνεύεται ο τρόπος με τον οποίο προσελάμβαναν τα λογοτεχνικά κείμενα της εποχής την μορφή του δασκάλου.","The subject of this study is the presentation of the educational system in the Venetian-ruled Greek lands as well as the teacher, the main sector of the education. During the Venetian domination, in a period that the educational process was largely the result of initiatives of individuals but also of the civic communities and the Catholic Church and was intended for a small group of the population, mostly men from the upper social levels, two categories of teachers appear, those of elementary education and these of higher education. The first ones, people in most cases poorly qualified, priests or monks but also scribes, notaries or mercenary soldiers, who parallel to their agricultural or other occupations were teaching in order to increase their income. Several of them, especially priests or notaries, were even preparing their fellow-craftsmen. Concerning higher education, private teachers, laity or members of the clergy, orthodox or latin, were providing it either privately or by teaching in schools. The above were scholars with significant spiritual culture, graduates, in several cases, of Italian universities. Some of them were paid by the incomes of bequests, while others were paid by their students. Well-educated teachers were usually and those who assumed the post of public tutor. Public tutors were appointed and paid by certain civic communities in the Venetian-held areas for the provision of elementary or higher education, especially to boys of the nobility, although in some cases children from the rest of the society were also able to attend a course. For this study we based on the pre-existing bibliography and documents (contracts of apprenticeship, etc.). After a thorough presentation of the political, socioeconomic and cultural conditions that predominated in the lands under venetian rule, we examine the educational institutions that were developed both in Venice and its possessions in the Eastern Mediterranean Sea. But, mainly, this paper focuses on the teacher, his role as an education provider and his development during the centuries, from a region to another, in Crete and in the Ionian Islands. We present the level of education of teachers, the lessons that they taught, their pedagogical methods and we attempt to analyze indications of their identity, their origin, their social position, their economical situation and their religious beliefs. Finally, we study the way in which teacher is presented through the literature of this period."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Ο δάσκαλος στην περίοδο της Βενετοκρατίας"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μιχαλάκη Αικατερίνη","Michalaki Aikaterini"],"dc:date":["2019"],"dc:description":["Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτελεί η παρουσίαση του θεσμού της εκπαίδευσης στον υπό βενετική κυριαρχία ελληνικό χώρο με κεντρικό ζητούμενο τον βασικό φορέα της, τον δάσκαλο. Την περίοδο της Βενετοκρατίας, η εκπαίδευση ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα της πρωτοβουλίας ιδιωτών αλλά και των αστικών κοινοτήτων και της Καθολικής Εκκλησίας και προοριζόταν για λίγους, κατά κύριο λόγο άνδρες από τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα των πόλεων. Τότε, κάνουν την εμφάνιση τους δύο κατηγορίες δασκάλων, εκείνοι της στοιχειώδους εκπαίδευσης και αυτοί της ανώτερης παιδείας. Οι πρώτοι, άτομα με λιγοστή μόρφωση τις περισσότερες φορές, στην πλειονότητά τους ιερείς ή μοναχοί αλλά και γραφείς, νοτάριοι ή μισθοφόροι στρατιώτες που, παράλληλα με τις γεωργικές ή άλλες ασχολίες, αναλάμβαναν και τη διδασκαλία, αυξάνοντας το εισόδημά τους. Κάποιοι από αυτούς μάλιστα, συνήθως οι ιερείς ή οι νοτάριοι, προετοίμαζαν τους μελλοντικούς ομότεχνούς τους. Όσον αφορά τη διδασκαλία των εγκύκλιων μαθημάτων, αυτήν την παρείχαν ιδιωτικοί δάσκαλοι, λαϊκοί και ιερωμένοι, ορθόδοξοι και λατίνοι, είτε κατ’οίκον είτε σε σχολεία. Οι παραπάνω υπήρξαν λόγιοι με σημαντική πνευματική καλλιέργεια, απόφοιτοι, σε αρκετές περιπτώσεις, πανεπιστημιακών ιδρυμάτων της Ιταλίας. Κάποιοι από αυτούς αμείβονταν από τα εισοδήματα κληροδοτημάτων, ενώ άλλοι από τους μαθητές τους. Δάσκαλοι με αξιόλογη παιδεία ήταν συνήθως και όσοι αναλάμβαναν το αξίωμα του δημόσιου δασκάλου, εκείνου που διοριζόταν και μισθοδοτούνταν από ορισμένες αστικές κοινότητες των βενετοκρατούμενων περιοχών για την παροχή στοιχειώδους ή και ανώτερης παιδείας, κατά κύριο λόγο σε παιδιά ευγενών, αλλά και σε ορισμένες περιπτώσεις σε παιδιά από τα υπόλοιπα κοινωνικά στρώματα. Για την εκπόνηση της εργασίας αυτής αξιοποιήθηκαν τόσο η προϋπάρχουσα βιβλιογραφία όσο και δημοσιευμένες πρωτογενείς πηγές (συμβάσεις μαθητείας κ.α.). Μετά από μια διεξοδική παρουσίαση των κοινωνικοπολιτικών, οικονομικών και πολιτισμικών συνθηκών που επικρατούσαν στα εδάφη υπό βενετική κυριαρχία, εξετάζονται οι εκπαιδευτικοί θεσμοί που αναπτύχθηκαν τόσο στην μητρόπολη, τη Βενετία, όσο και στις κτήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο. Κυρίως, όμως, η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στον δάσκαλο, τον ρόλο του ως φορέα της εκπαίδευσης και στην εξέλιξή του με την πάροδο των αιώνων από περιοχή σε περιοχή, τόσο στην Κρήτη όσο και στα Ιόνια Νησιά. Εξετάζονται το επίπεδο των σπουδών των δασκάλων, το αντικείμενο και ο τρόπος διδασκαλίας τους και γίνεται μια απόπειρα να αναλυθούν η ταυτότητά τους, η καταγωγή και η κοινωνική τους θέση, η οικονομική τους κατάσταση, οι θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, στοιχεία με βάση τα οποία εξάγονται πολύτιμα συμπεράσματα. Τέλος, μέσα από τη μελέτη αυτή ανιχνεύεται ο τρόπος με τον οποίο προσελάμβαναν τα λογοτεχνικά κείμενα της εποχής την μορφή του δασκάλου.","The subject of this study is the presentation of the educational system in the Venetian-ruled Greek lands as well as the teacher, the main sector of the education. During the Venetian domination, in a period that the educational process was largely the result of initiatives of individuals but also of the civic communities and the Catholic Church and was intended for a small group of the population, mostly men from the upper social levels, two categories of teachers appear, those of elementary education and these of higher education. The first ones, people in most cases poorly qualified, priests or monks but also scribes, notaries or mercenary soldiers, who parallel to their agricultural or other occupations were teaching in order to increase their income. Several of them, especially priests or notaries, were even preparing their fellow-craftsmen. Concerning higher education, private teachers, laity or members of the clergy, orthodox or latin, were providing it either privately or by teaching in schools. The above were scholars with significant spiritual culture, graduates, in several cases, of Italian universities. Some of them were paid by the incomes of bequests, while others were paid by their students. Well-educated teachers were usually and those who assumed the post of public tutor. Public tutors were appointed and paid by certain civic communities in the Venetian-held areas for the provision of elementary or higher education, especially to boys of the nobility, although in some cases children from the rest of the society were also able to attend a course. For this study we based on the pre-existing bibliography and documents (contracts of apprenticeship, etc.). After a thorough presentation of the political, socioeconomic and cultural conditions that predominated in the lands under venetian rule, we examine the educational institutions that were developed both in Venice and its possessions in the Eastern Mediterranean Sea. But, mainly, this paper focuses on the teacher, his role as an education provider and his development during the centuries, from a region to another, in Crete and in the Ionian Islands. We present the level of education of teachers, the lessons that they taught, their pedagogical methods and we attempt to analyze indications of their identity, their origin, their social position, their economical situation and their religious beliefs. Finally, we study the way in which teacher is presented through the literature of this period."],"dc:identifier":["uoadl:2876542","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2876542"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Ιστορία","History"],"dc:title":["Ο δάσκαλος στην περίοδο της Βενετοκρατίας"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:35:29Z"}