{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2876692"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2876692","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Όψεις του δουλεμπορίου κατά την Παλαιολόγεια εποχή (13ος -15ος αιώνας)","abstract":"Σκοπός της παρούσας διπλωματικής μεταπτυχιακής εργασίας, είναι η παρουσίαση και επιμέρους ανάλυση του φαινομένου του δουλεμπορίου κατά την Ύστερη Βυζαντινή εποχή και η ανάδειξή του σε σημαίνον για την περίοδο γεγονός, στο πλαίσιο του κλιμακούμενου ανταγωνισμού μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων του γεωγραφικού χώρου της ανατολικής Μεσογείου. Η υπό εξέταση περίοδος αποτελεί ένα σημείο κομβικό για τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, η οποία εμφανίζεται ως ένα κράτος που παραπαίει, αδύναμο να προστατεύσει την ελευθερία του πληθυσμού της απέναντι σε ποικίλους ξένους επιδρομείς. Το γεγονός ότι καμία κρατική δύναμη δεν είχε την απόλυτη κυριαρχία στην περιοχή, συνέβαλε στη δημιουργία ενός κατακερματισμένου πολιτικού σκηνικού πρόσφορου για την ανάπτυξη της πειρατείας. Το εμπόριο των δούλων γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη στην ανατολική Μεσόγειο τον 13ο αιώνα, γεγονός που προκάλεσε την άνθιση όχι μόνο των παλαιών αγορών αλλά και τη δημιουργία νέων. Βασικός παράγοντας στο φαινόμενο αυτό υπήρξε η συνεχόμενη ζήτηση νέων δούλων από το κράτος των Μαμελούκων της Αιγύπτου. Η ζήτηση αυτή σκοπό είχε να εξυπηρετήσει την επάνδρωση των στρατών τους με άνδρες, και των χαρεμιών των σουλτάνων με γυναίκες. Πέρα από τις ανάγκες των Μαμελούκων για δούλους, σημαντικό ρόλο έπαιξε και η αναζήτηση μόνιμου εργατικού δυναμικού από μέρους εποίκων των λατινικών κτήσεων σε πρώην βυζαντινά εδάφη, με σκοπό την εκμετάλλευση της γης. Ο 13ος και κυρίως ο 14ος αιώνας αποτέλεσαν χρυσή εποχή για τους πειρατές στο Αιγαίο, το οποίο σαν γεωγραφικός χώρος άρχισε να γίνεται ολοένα και πιο επικίνδυνος για τους κατοίκους του. Επιδείνωση της κατάστασης αυτής παρατηρήθηκε μετά την εδαφική επέκταση των τουρκικών εμιράτων και την εδραίωσή τους στα νότια και δυτικά παράλια της Μικράς Ασίας. Το γεγονός αυτό σηματοδότησε την έναρξη της συνεχούς και μαζικής υποδούλωσης βυζαντινών πληθυσμών που κατοικούσαν στα νησιά και τις παραλιακές περιοχές του Αιγαίου. Οι προσπάθειες του Βυζαντινού κράτους να εμποδίσει την κατάσταση αυτή και να αποτελέσει και πάλι σημαντικό παράγοντα στην περιοχή έπεσαν στο κενό, ιδιαίτερα μετά το πέρας της δυναμικής βασιλείας του Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγου. Ο πρώτος Παλαιολόγος αυτοκράτορας, κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες για την κατασκευή και συντήρηση πολεμικού στόλου ικανού να περιορίσει τα φαινόμενα πειρατείας, χωρίς όμως μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Τομές για την περίοδο, αλλά και τον υπό εξέταση χώρο, αποτελούν τόσο η έλευση της Καταλανικής Εταιρείας στη Μικρά Ασία, όσο και η ανάδειξη των Οθωμανών Τούρκων και η εδραίωσή τους εις βάρος των άλλων τουρκικών εμιράτων τον 14ο αιώνα. Γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι πρόκειται για μια ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα γεωγραφική περιοχή με πολλές μεταβλητές, στην οποία συντελούνται σημαντικά γεγονότα, που έχουν σοβαρό πολιτικό και κοινωνικό αντίκτυπο. Τα γεγονότα αυτά, όπως θα φανεί κατά τη διάρκεια της έρευνας, προσέδωσαν στο φαινόμενο του δουλεμπορίου χαρακτηριστικά που το ανάδειξαν σε εξαιρετικά σημαντικό πολιτικό, θρησκευτικό και στρατιωτικό παράγοντα. Αρχικά γίνεται μια συνοπτική αναδρομή στη δουλεία και το δουλεμπόριο στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, μέχρι τον 14ο αιώνα, η οποία βασίζεται κατά κύριο λόγο σε βυζαντινά νομικά κείμενα. Το τμήμα αυτό της εργασίας αποσκοπεί να παρουσιάσει τη διαχρονική εξέλιξη του δουλεμπορίου ανά τους αιώνες, πριν αυτό χαθεί οριστικά από τον βυζαντινό έλεγχο και αποτελέσει κομμάτι του πολύπλευρου πολιτικού και εμπορικού γίγνεσθαι της ανατολικής Μεσογείου. Παράλληλα, γίνεται μια μικρή αναφορά στους όρους που χρησιμοποιούνται κατά την υστεροβυζαντινή περίοδο και σχετίζονται με το δουλεμπόριο. Στη συνέχεια παρουσιάζεται το κατακερματισμένο και ρευστό πολιτικό σκηνικό της ανατολικής Μεσογείου ως ιδεώδες υπόβαθρο για την αύξηση των δύο συναφών φαινομένων, της πειρατείας και του δουλεμπορίου. Ακολούθως αναλύεται η σημαντικότερη συνέπεια του δουλεμπορίου αυτήν την εποχή, που ήταν η αιχμαλωσία και πώληση μεγάλου αριθμού Βυζαντινών. Ταυτόχρονα, επιχειρείται μια προσέγγιση των διακρατικών συμφωνιών μεταξύ Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και των Μαμελούκων της Αιγύπτου, καθώς αυτές είχαν ως βάση τους το δουλεμπόριο. Επιπροσθέτως, γίνεται αναφορά στις αντιδράσεις που προκάλεσε η έλευση Βυζαντινών δούλων στις περιοχές της δυτικής χριστιανοσύνης. Τέλος, παρουσιάζονται στοιχεία προερχόμενα από ιταλικά νοταριακά έγγραφα που υποδεικνύουν την ανάμειξη Βυζαντινών στο δουλεμπορικό δίκτυο.","abstract_html":"Σκοπός της παρούσας διπλωματικής μεταπτυχιακής εργασίας, είναι η παρουσίαση και επιμέρους ανάλυση του φαινομένου του δουλεμπορίου κατά την Ύστερη Βυζαντινή εποχή και η ανάδειξή του σε σημαίνον για την περίοδο γεγονός, στο πλαίσιο του κλιμακούμενου ανταγωνισμού μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων του γεωγραφικού χώρου της ανατολικής Μεσογείου. Η υπό εξέταση περίοδος αποτελεί ένα σημείο κομβικό για τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, η οποία εμφανίζεται ως ένα κράτος που παραπαίει, αδύναμο να προστατεύσει την ελευθερία του πληθυσμού της απέναντι σε ποικίλους ξένους επιδρομείς. Το γεγονός ότι καμία κρατική δύναμη δεν είχε την απόλυτη κυριαρχία στην περιοχή, συνέβαλε στη δημιουργία ενός κατακερματισμένου πολιτικού σκηνικού πρόσφορου για την ανάπτυξη της πειρατείας. Το εμπόριο των δούλων γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη στην ανατολική Μεσόγειο τον 13ο αιώνα, γεγονός που προκάλεσε την άνθιση όχι μόνο των παλαιών αγορών αλλά και τη δημιουργία νέων. Βασικός παράγοντας στο φαινόμενο αυτό υπήρξε η συνεχόμενη ζήτηση νέων δούλων από το κράτος των Μαμελούκων της Αιγύπτου. Η ζήτηση αυτή σκοπό είχε να εξυπηρετήσει την επάνδρωση των στρατών τους με άνδρες, και των χαρεμιών των σουλτάνων με γυναίκες. Πέρα από τις ανάγκες των Μαμελούκων για δούλους, σημαντικό ρόλο έπαιξε και η αναζήτηση μόνιμου εργατικού δυναμικού από μέρους εποίκων των λατινικών κτήσεων σε πρώην βυζαντινά εδάφη, με σκοπό την εκμετάλλευση της γης. Ο 13ος και κυρίως ο 14ος αιώνας αποτέλεσαν χρυσή εποχή για τους πειρατές στο Αιγαίο, το οποίο σαν γεωγραφικός χώρος άρχισε να γίνεται ολοένα και πιο επικίνδυνος για τους κατοίκους του. Επιδείνωση της κατάστασης αυτής παρατηρήθηκε μετά την εδαφική επέκταση των τουρκικών εμιράτων και την εδραίωσή τους στα νότια και δυτικά παράλια της Μικράς Ασίας. Το γεγονός αυτό σηματοδότησε την έναρξη της συνεχούς και μαζικής υποδούλωσης βυζαντινών πληθυσμών που κατοικούσαν στα νησιά και τις παραλιακές περιοχές του Αιγαίου. Οι προσπάθειες του Βυζαντινού κράτους να εμποδίσει την κατάσταση αυτή και να αποτελέσει και πάλι σημαντικό παράγοντα στην περιοχή έπεσαν στο κενό, ιδιαίτερα μετά το πέρας της δυναμικής βασιλείας του Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγου. Ο πρώτος Παλαιολόγος αυτοκράτορας, κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες για την κατασκευή και συντήρηση πολεμικού στόλου ικανού να περιορίσει τα φαινόμενα πειρατείας, χωρίς όμως μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Τομές για την περίοδο, αλλά και τον υπό εξέταση χώρο, αποτελούν τόσο η έλευση της Καταλανικής Εταιρείας στη Μικρά Ασία, όσο και η ανάδειξη των Οθωμανών Τούρκων και η εδραίωσή τους εις βάρος των άλλων τουρκικών εμιράτων τον 14ο αιώνα. Γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι πρόκειται για μια ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα γεωγραφική περιοχή με πολλές μεταβλητές, στην οποία συντελούνται σημαντικά γεγονότα, που έχουν σοβαρό πολιτικό και κοινωνικό αντίκτυπο. Τα γεγονότα αυτά, όπως θα φανεί κατά τη διάρκεια της έρευνας, προσέδωσαν στο φαινόμενο του δουλεμπορίου χαρακτηριστικά που το ανάδειξαν σε εξαιρετικά σημαντικό πολιτικό, θρησκευτικό και στρατιωτικό παράγοντα. Αρχικά γίνεται μια συνοπτική αναδρομή στη δουλεία και το δουλεμπόριο στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, μέχρι τον 14ο αιώνα, η οποία βασίζεται κατά κύριο λόγο σε βυζαντινά νομικά κείμενα. Το τμήμα αυτό της εργασίας αποσκοπεί να παρουσιάσει τη διαχρονική εξέλιξη του δουλεμπορίου ανά τους αιώνες, πριν αυτό χαθεί οριστικά από τον βυζαντινό έλεγχο και αποτελέσει κομμάτι του πολύπλευρου πολιτικού και εμπορικού γίγνεσθαι της ανατολικής Μεσογείου. Παράλληλα, γίνεται μια μικρή αναφορά στους όρους που χρησιμοποιούνται κατά την υστεροβυζαντινή περίοδο και σχετίζονται με το δουλεμπόριο. Στη συνέχεια παρουσιάζεται το κατακερματισμένο και ρευστό πολιτικό σκηνικό της ανατολικής Μεσογείου ως ιδεώδες υπόβαθρο για την αύξηση των δύο συναφών φαινομένων, της πειρατείας και του δουλεμπορίου. Ακολούθως αναλύεται η σημαντικότερη συνέπεια του δουλεμπορίου αυτήν την εποχή, που ήταν η αιχμαλωσία και πώληση μεγάλου αριθμού Βυζαντινών. Ταυτόχρονα, επιχειρείται μια προσέγγιση των διακρατικών συμφωνιών μεταξύ Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και των Μαμελούκων της Αιγύπτου, καθώς αυτές είχαν ως βάση τους το δουλεμπόριο. Επιπροσθέτως, γίνεται αναφορά στις αντιδράσεις που προκάλεσε η έλευση Βυζαντινών δούλων στις περιοχές της δυτικής χριστιανοσύνης. Τέλος, παρουσιάζονται στοιχεία προερχόμενα από ιταλικά νοταριακά έγγραφα που υποδεικνύουν την ανάμειξη Βυζαντινών στο δουλεμπορικό δίκτυο.","abstract_has_math":false,"creators":["Κόρακας Παναγιώτης","Korakas Panagiotis"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2019,"date_issued":"2019","date_published":"2019","updated_at":"2026-11-19T05:35:32Z","subjects":["Ιστορία","History"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2876692"],"render_values":[{"text":"uoadl:2876692","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2876692","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2876692","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2876692","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Κόρακας Παναγιώτης","Korakas Panagiotis"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2019"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Ιστορία","History"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2876692","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2876692"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Σκοπός της παρούσας διπλωματικής μεταπτυχιακής εργασίας, είναι η παρουσίαση και επιμέρους ανάλυση του φαινομένου του δουλεμπορίου κατά την Ύστερη Βυζαντινή εποχή και η ανάδειξή του σε σημαίνον για την περίοδο γεγονός, στο πλαίσιο του κλιμακούμενου ανταγωνισμού μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων του γεωγραφικού χώρου της ανατολικής Μεσογείου. Η υπό εξέταση περίοδος αποτελεί ένα σημείο κομβικό για τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, η οποία εμφανίζεται ως ένα κράτος που παραπαίει, αδύναμο να προστατεύσει την ελευθερία του πληθυσμού της απέναντι σε ποικίλους ξένους επιδρομείς. Το γεγονός ότι καμία κρατική δύναμη δεν είχε την απόλυτη κυριαρχία στην περιοχή, συνέβαλε στη δημιουργία ενός κατακερματισμένου πολιτικού σκηνικού πρόσφορου για την ανάπτυξη της πειρατείας. Το εμπόριο των δούλων γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη στην ανατολική Μεσόγειο τον 13ο αιώνα, γεγονός που προκάλεσε την άνθιση όχι μόνο των παλαιών αγορών αλλά και τη δημιουργία νέων. Βασικός παράγοντας στο φαινόμενο αυτό υπήρξε η συνεχόμενη ζήτηση νέων δούλων από το κράτος των Μαμελούκων της Αιγύπτου. Η ζήτηση αυτή σκοπό είχε να εξυπηρετήσει την επάνδρωση των στρατών τους με άνδρες, και των χαρεμιών των σουλτάνων με γυναίκες. Πέρα από τις ανάγκες των Μαμελούκων για δούλους, σημαντικό ρόλο έπαιξε και η αναζήτηση μόνιμου εργατικού δυναμικού από μέρους εποίκων των λατινικών κτήσεων σε πρώην βυζαντινά εδάφη, με σκοπό την εκμετάλλευση της γης. Ο 13ος και κυρίως ο 14ος αιώνας αποτέλεσαν χρυσή εποχή για τους πειρατές στο Αιγαίο, το οποίο σαν γεωγραφικός χώρος άρχισε να γίνεται ολοένα και πιο επικίνδυνος για τους κατοίκους του. Επιδείνωση της κατάστασης αυτής παρατηρήθηκε μετά την εδαφική επέκταση των τουρκικών εμιράτων και την εδραίωσή τους στα νότια και δυτικά παράλια της Μικράς Ασίας. Το γεγονός αυτό σηματοδότησε την έναρξη της συνεχούς και μαζικής υποδούλωσης βυζαντινών πληθυσμών που κατοικούσαν στα νησιά και τις παραλιακές περιοχές του Αιγαίου. Οι προσπάθειες του Βυζαντινού κράτους να εμποδίσει την κατάσταση αυτή και να αποτελέσει και πάλι σημαντικό παράγοντα στην περιοχή έπεσαν στο κενό, ιδιαίτερα μετά το πέρας της δυναμικής βασιλείας του Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγου. Ο πρώτος Παλαιολόγος αυτοκράτορας, κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες για την κατασκευή και συντήρηση πολεμικού στόλου ικανού να περιορίσει τα φαινόμενα πειρατείας, χωρίς όμως μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Τομές για την περίοδο, αλλά και τον υπό εξέταση χώρο, αποτελούν τόσο η έλευση της Καταλανικής Εταιρείας στη Μικρά Ασία, όσο και η ανάδειξη των Οθωμανών Τούρκων και η εδραίωσή τους εις βάρος των άλλων τουρκικών εμιράτων τον 14ο αιώνα. Γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι πρόκειται για μια ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα γεωγραφική περιοχή με πολλές μεταβλητές, στην οποία συντελούνται σημαντικά γεγονότα, που έχουν σοβαρό πολιτικό και κοινωνικό αντίκτυπο. Τα γεγονότα αυτά, όπως θα φανεί κατά τη διάρκεια της έρευνας, προσέδωσαν στο φαινόμενο του δουλεμπορίου χαρακτηριστικά που το ανάδειξαν σε εξαιρετικά σημαντικό πολιτικό, θρησκευτικό και στρατιωτικό παράγοντα. Αρχικά γίνεται μια συνοπτική αναδρομή στη δουλεία και το δουλεμπόριο στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, μέχρι τον 14ο αιώνα, η οποία βασίζεται κατά κύριο λόγο σε βυζαντινά νομικά κείμενα. Το τμήμα αυτό της εργασίας αποσκοπεί να παρουσιάσει τη διαχρονική εξέλιξη του δουλεμπορίου ανά τους αιώνες, πριν αυτό χαθεί οριστικά από τον βυζαντινό έλεγχο και αποτελέσει κομμάτι του πολύπλευρου πολιτικού και εμπορικού γίγνεσθαι της ανατολικής Μεσογείου. Παράλληλα, γίνεται μια μικρή αναφορά στους όρους που χρησιμοποιούνται κατά την υστεροβυζαντινή περίοδο και σχετίζονται με το δουλεμπόριο. Στη συνέχεια παρουσιάζεται το κατακερματισμένο και ρευστό πολιτικό σκηνικό της ανατολικής Μεσογείου ως ιδεώδες υπόβαθρο για την αύξηση των δύο συναφών φαινομένων, της πειρατείας και του δουλεμπορίου. Ακολούθως αναλύεται η σημαντικότερη συνέπεια του δουλεμπορίου αυτήν την εποχή, που ήταν η αιχμαλωσία και πώληση μεγάλου αριθμού Βυζαντινών. Ταυτόχρονα, επιχειρείται μια προσέγγιση των διακρατικών συμφωνιών μεταξύ Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και των Μαμελούκων της Αιγύπτου, καθώς αυτές είχαν ως βάση τους το δουλεμπόριο. Επιπροσθέτως, γίνεται αναφορά στις αντιδράσεις που προκάλεσε η έλευση Βυζαντινών δούλων στις περιοχές της δυτικής χριστιανοσύνης. Τέλος, παρουσιάζονται στοιχεία προερχόμενα από ιταλικά νοταριακά έγγραφα που υποδεικνύουν την ανάμειξη Βυζαντινών στο δουλεμπορικό δίκτυο.","The purpose of this thesis is to present and analyze the phenomenon of the slave trade during the Late Byzantine Era, marking it as an important event for a period that was characterized by the escalating competition between the political forces in the Eastern Mediterranean. The period being studied is significant for the Byzantine Empire, which appears to be a failing state, unable to protect the freedom of its population against a variety of foreign invaders. The fact that no state power had the absolute sovereignty in the region, was instrumental in creating a fragmented political scene suitable for the development of piracy. The slave trade developed greatly in the Eastern Mediterranean in the 13th century, which prompted not only the regeneration of the old markets but also the creation of new ones. A major factor contributing to this phenomenon was the continuing demand for new slaves from the Mamluk State of Egypt. This demand was for men for their armies, and women for the harems of the sultans. In addition to the needs of the Mamluks for slaves, the search for a permanent workforce by Latin settlers that had property in former Byzantine territories was also an important factor. The 13th and especially the 14th century were a golden age for pirates in the Aegean, which as a geographical area became increasingly dangerous for its inhabitants. This deterioration was observed after the territorial expansion of the Turkish emirates and their consolidation on the south coast and west coast of Asia Minor. This marked the beginning of continuous mass enslavement of the byzantine populations that inhabited the islands and coastal regions of the Aegean. The efforts of the Byzantine state to prevent this situation and to once again become an important force in the region were unsuccessful, especially after the end of the dynamic reign of Michael VIII Palaeologus. The first Palaeologan emperor made considerable efforts to build and maintain a fleet capable of curbing the phenomena of piracy, but his actions did not have a lasting effect. Significant events for the time period as well as the geographical area being studied, are the arrival of the Catalan Company in Asia Minor as well as the rise of the Ottoman Turks and their consolidation at the expense of the other Turkish emirates in the 14th century. It is obvious that this is a very interesting geographic region, where important events took place, which had serious political and social impact. Research of these events shows that there were certain characteristics of slavery that made it an extremely important political, religious and military factor. The thesis starts with a brief look at slavery and the slave trade in the Byzantine Empire until the 14th century, which is mainly based on byzantine legal texts. This section of the work aims at presenting the evolution of the slave trade over the centuries, before the Byzantines permanently lose control of it and it becomes part of the multilateral political and commercial developments in the Eastern Mediterranean. There is also a brief reference to the terms that were used in the late Byzantine period in relation to the slave trade. The fragmented and fluid political situation in the Eastern Mediterranean is presented as the ideal backdrop for the rise of two related phenomena: piracy and the slave trade. The most important consequence of the slave trade at the time, which was the capture and sale of a large number of Byzantines, is then analyzed. An approximation is also attempted of the transnational agreements between the Byzantine Empire and the Egyptian Mamluks, concerning the slave trade. In addition, reference is made to the consequences of the arrival of Byzantine slaves in the regions of Western Christianity. Finally, evidence from Italian notary documents suggesting the involvement of Byzantines in the slave-trade network, is presented."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Όψεις του δουλεμπορίου κατά την Παλαιολόγεια εποχή (13ος -15ος αιώνας)"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Κόρακας Παναγιώτης","Korakas Panagiotis"],"dc:date":["2019"],"dc:description":["Σκοπός της παρούσας διπλωματικής μεταπτυχιακής εργασίας, είναι η παρουσίαση και επιμέρους ανάλυση του φαινομένου του δουλεμπορίου κατά την Ύστερη Βυζαντινή εποχή και η ανάδειξή του σε σημαίνον για την περίοδο γεγονός, στο πλαίσιο του κλιμακούμενου ανταγωνισμού μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων του γεωγραφικού χώρου της ανατολικής Μεσογείου. Η υπό εξέταση περίοδος αποτελεί ένα σημείο κομβικό για τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, η οποία εμφανίζεται ως ένα κράτος που παραπαίει, αδύναμο να προστατεύσει την ελευθερία του πληθυσμού της απέναντι σε ποικίλους ξένους επιδρομείς. Το γεγονός ότι καμία κρατική δύναμη δεν είχε την απόλυτη κυριαρχία στην περιοχή, συνέβαλε στη δημιουργία ενός κατακερματισμένου πολιτικού σκηνικού πρόσφορου για την ανάπτυξη της πειρατείας. Το εμπόριο των δούλων γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη στην ανατολική Μεσόγειο τον 13ο αιώνα, γεγονός που προκάλεσε την άνθιση όχι μόνο των παλαιών αγορών αλλά και τη δημιουργία νέων. Βασικός παράγοντας στο φαινόμενο αυτό υπήρξε η συνεχόμενη ζήτηση νέων δούλων από το κράτος των Μαμελούκων της Αιγύπτου. Η ζήτηση αυτή σκοπό είχε να εξυπηρετήσει την επάνδρωση των στρατών τους με άνδρες, και των χαρεμιών των σουλτάνων με γυναίκες. Πέρα από τις ανάγκες των Μαμελούκων για δούλους, σημαντικό ρόλο έπαιξε και η αναζήτηση μόνιμου εργατικού δυναμικού από μέρους εποίκων των λατινικών κτήσεων σε πρώην βυζαντινά εδάφη, με σκοπό την εκμετάλλευση της γης. Ο 13ος και κυρίως ο 14ος αιώνας αποτέλεσαν χρυσή εποχή για τους πειρατές στο Αιγαίο, το οποίο σαν γεωγραφικός χώρος άρχισε να γίνεται ολοένα και πιο επικίνδυνος για τους κατοίκους του. Επιδείνωση της κατάστασης αυτής παρατηρήθηκε μετά την εδαφική επέκταση των τουρκικών εμιράτων και την εδραίωσή τους στα νότια και δυτικά παράλια της Μικράς Ασίας. Το γεγονός αυτό σηματοδότησε την έναρξη της συνεχούς και μαζικής υποδούλωσης βυζαντινών πληθυσμών που κατοικούσαν στα νησιά και τις παραλιακές περιοχές του Αιγαίου. Οι προσπάθειες του Βυζαντινού κράτους να εμποδίσει την κατάσταση αυτή και να αποτελέσει και πάλι σημαντικό παράγοντα στην περιοχή έπεσαν στο κενό, ιδιαίτερα μετά το πέρας της δυναμικής βασιλείας του Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγου. Ο πρώτος Παλαιολόγος αυτοκράτορας, κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες για την κατασκευή και συντήρηση πολεμικού στόλου ικανού να περιορίσει τα φαινόμενα πειρατείας, χωρίς όμως μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Τομές για την περίοδο, αλλά και τον υπό εξέταση χώρο, αποτελούν τόσο η έλευση της Καταλανικής Εταιρείας στη Μικρά Ασία, όσο και η ανάδειξη των Οθωμανών Τούρκων και η εδραίωσή τους εις βάρος των άλλων τουρκικών εμιράτων τον 14ο αιώνα. Γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι πρόκειται για μια ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα γεωγραφική περιοχή με πολλές μεταβλητές, στην οποία συντελούνται σημαντικά γεγονότα, που έχουν σοβαρό πολιτικό και κοινωνικό αντίκτυπο. Τα γεγονότα αυτά, όπως θα φανεί κατά τη διάρκεια της έρευνας, προσέδωσαν στο φαινόμενο του δουλεμπορίου χαρακτηριστικά που το ανάδειξαν σε εξαιρετικά σημαντικό πολιτικό, θρησκευτικό και στρατιωτικό παράγοντα. Αρχικά γίνεται μια συνοπτική αναδρομή στη δουλεία και το δουλεμπόριο στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, μέχρι τον 14ο αιώνα, η οποία βασίζεται κατά κύριο λόγο σε βυζαντινά νομικά κείμενα. Το τμήμα αυτό της εργασίας αποσκοπεί να παρουσιάσει τη διαχρονική εξέλιξη του δουλεμπορίου ανά τους αιώνες, πριν αυτό χαθεί οριστικά από τον βυζαντινό έλεγχο και αποτελέσει κομμάτι του πολύπλευρου πολιτικού και εμπορικού γίγνεσθαι της ανατολικής Μεσογείου. Παράλληλα, γίνεται μια μικρή αναφορά στους όρους που χρησιμοποιούνται κατά την υστεροβυζαντινή περίοδο και σχετίζονται με το δουλεμπόριο. Στη συνέχεια παρουσιάζεται το κατακερματισμένο και ρευστό πολιτικό σκηνικό της ανατολικής Μεσογείου ως ιδεώδες υπόβαθρο για την αύξηση των δύο συναφών φαινομένων, της πειρατείας και του δουλεμπορίου. Ακολούθως αναλύεται η σημαντικότερη συνέπεια του δουλεμπορίου αυτήν την εποχή, που ήταν η αιχμαλωσία και πώληση μεγάλου αριθμού Βυζαντινών. Ταυτόχρονα, επιχειρείται μια προσέγγιση των διακρατικών συμφωνιών μεταξύ Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και των Μαμελούκων της Αιγύπτου, καθώς αυτές είχαν ως βάση τους το δουλεμπόριο. Επιπροσθέτως, γίνεται αναφορά στις αντιδράσεις που προκάλεσε η έλευση Βυζαντινών δούλων στις περιοχές της δυτικής χριστιανοσύνης. Τέλος, παρουσιάζονται στοιχεία προερχόμενα από ιταλικά νοταριακά έγγραφα που υποδεικνύουν την ανάμειξη Βυζαντινών στο δουλεμπορικό δίκτυο.","The purpose of this thesis is to present and analyze the phenomenon of the slave trade during the Late Byzantine Era, marking it as an important event for a period that was characterized by the escalating competition between the political forces in the Eastern Mediterranean. The period being studied is significant for the Byzantine Empire, which appears to be a failing state, unable to protect the freedom of its population against a variety of foreign invaders. The fact that no state power had the absolute sovereignty in the region, was instrumental in creating a fragmented political scene suitable for the development of piracy. The slave trade developed greatly in the Eastern Mediterranean in the 13th century, which prompted not only the regeneration of the old markets but also the creation of new ones. A major factor contributing to this phenomenon was the continuing demand for new slaves from the Mamluk State of Egypt. This demand was for men for their armies, and women for the harems of the sultans. In addition to the needs of the Mamluks for slaves, the search for a permanent workforce by Latin settlers that had property in former Byzantine territories was also an important factor. The 13th and especially the 14th century were a golden age for pirates in the Aegean, which as a geographical area became increasingly dangerous for its inhabitants. This deterioration was observed after the territorial expansion of the Turkish emirates and their consolidation on the south coast and west coast of Asia Minor. This marked the beginning of continuous mass enslavement of the byzantine populations that inhabited the islands and coastal regions of the Aegean. The efforts of the Byzantine state to prevent this situation and to once again become an important force in the region were unsuccessful, especially after the end of the dynamic reign of Michael VIII Palaeologus. The first Palaeologan emperor made considerable efforts to build and maintain a fleet capable of curbing the phenomena of piracy, but his actions did not have a lasting effect. Significant events for the time period as well as the geographical area being studied, are the arrival of the Catalan Company in Asia Minor as well as the rise of the Ottoman Turks and their consolidation at the expense of the other Turkish emirates in the 14th century. It is obvious that this is a very interesting geographic region, where important events took place, which had serious political and social impact. Research of these events shows that there were certain characteristics of slavery that made it an extremely important political, religious and military factor. The thesis starts with a brief look at slavery and the slave trade in the Byzantine Empire until the 14th century, which is mainly based on byzantine legal texts. This section of the work aims at presenting the evolution of the slave trade over the centuries, before the Byzantines permanently lose control of it and it becomes part of the multilateral political and commercial developments in the Eastern Mediterranean. There is also a brief reference to the terms that were used in the late Byzantine period in relation to the slave trade. The fragmented and fluid political situation in the Eastern Mediterranean is presented as the ideal backdrop for the rise of two related phenomena: piracy and the slave trade. The most important consequence of the slave trade at the time, which was the capture and sale of a large number of Byzantines, is then analyzed. An approximation is also attempted of the transnational agreements between the Byzantine Empire and the Egyptian Mamluks, concerning the slave trade. In addition, reference is made to the consequences of the arrival of Byzantine slaves in the regions of Western Christianity. Finally, evidence from Italian notary documents suggesting the involvement of Byzantines in the slave-trade network, is presented."],"dc:identifier":["uoadl:2876692","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2876692"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Ιστορία","History"],"dc:title":["Όψεις του δουλεμπορίου κατά την Παλαιολόγεια εποχή (13ος -15ος αιώνας)"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:35:32Z"}