{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2877590"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2877590","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Kinetics of radiation defects and carbon solute atoms in ion irradiated pure Fe","abstract":"Τα φερριτικά/μαρτενσιτικά ατσάλια με βάση το σύστημα Fe-Cr-C είναι αυτή τη στιγμή τα επικρατέστερα δομικά υλικά για τα μελλοντικά εργοστάσια παραγωγής ενέργειας μέσω της πυρηνικής σύντηξης. Κύρια χαρακτηριστικά τους είναι η υψηλή αντοχή σε συνθήκες ακτινοβόλησης και οι ικανοποιητικές μηχανικές τους ιδιότητες. Ο άνθρακας αποτελεί κύριο στοιχείο του κράματος στα ατσάλια αυτής της κατηγορίας και επηρεάζει σημαντικά τις επιθυμητές μηχανικές ιδιότητες, ακόμη και κατά την ακτινοβόληση. Αναντίρρητη ανάγκη αποτελεί η περαιτέρω μελέτη των ιδιοτήτων τους, ώστε να υπάρξει βαθύτερη κατανόηση της συμπεριφοράς τους σε συνθήκες ακτινοβόλησης, καθώς προβλήματα όπως η ψαθυροποίηση κατά την ακτινοβόληση σε χαμηλή θερμοκρασία μένουν ακόμη να επιλυθούν, για να καταστεί δυνατή η επιτυχής εφαρμογή τους. Στα πλαίσια της παρούσας διπλωματική εργασίας μελετάται η αλληλεπίδραση μεταξύ των ατόμων άνθρακα και ατελειών από ακτινοβόληση στο κρυσταλλικό πλέγμα του χωροκεντρωμένου σιδήρου, ο οποίος μπορεί να θεωρηθεί ως ένα σύστημα αναφοράς που θα προσεγγίζει σε μεγάλο βαθμό την συμπεριφορά των πιο σύνθετων φερριτικών κραμάτων. Ο σκοπός αυτής της μελέτης αφορά την συσχέτιση των πιθανών επιπτώσεων της αλληλεπίδρασης των ατόμων άνθρακα με τις ατέλειες στις ιδιότητες των ατσαλιών κατά την ακτινοβόληση. Οι ατέλειες δημιουργούνται με ελεγχόμενο τρόπο κατά την ακτινοβόληση των δειγμάτων με πρωτόνια ενέργειας 5 MeV σε κρυογενική θερμοκρασία (Τ~25K). Η κινητική των ατελειών παρατηρείται κατά τη θερμική ανόπτηση των δειγμάτων. Η φυσική ποσότητα που χρησιμοποιείται για την παρατήρηση της εξέλιξης των ατελειών είναι η ηλεκτρική αντίσταση, η οποία αποτελεί ένα εξαιρετικά ευαίσθητο δείκτη των αλλαγών που συμβαίνουν στις συγκεντρώσεις ατελειών και προσμίξεων. Δείγματα καθαρού σιδήρου και σιδήρου εμπλουτισμένου με άνθρακα (220 at. ppm) χρησιμοποιήθηκαν στα πειράματα. Ένας αριθμός δειγμάτων ακτινοβολήθηκε στον επιταχυντή TANDEM 5.5MV του ΕΚΕΦΕ “Δημόκριτος”, στην ειδικά σχεδιασμένη εγκατάσταση για ακτινοβόληση δειγμάτων με ιόντα IR2, σε τρία επίπεδα δόσης. Η ακτινοβόληση των δειγμάτων διεξήχθη σε κρυογενική θερμοκρασία T=25K, όπου όλες οι ατέλειες είναι σχεδόν ακίνητες. Στη συνέχεια, τα δείγματα, ακτινοβολημένα και μη, υποβάλλονται σε ισόχρονες θερμικές ανοπτήσεις μέσω απότομης ωμικής αυτοθέρμανσης στο εύρος θερμοκρασιών 300 <T< 700K. Η θερμοκρασία ανόπτησης αυξανόταν ελεγχόμενα και σταδιακά, σε βήματα ΔΤ, διατηρώντας σταθερό ρυθμό ΔΤ/Τ~0.03. Μετά το πέρας κάθε ανόπτησης, το δείγμα βυθιζόταν ακαριαία σε περιβάλλον υγρού ηλίου (LHe) και μετρούνταν η απομένουσα ηλεκτρική αντίσταση πάντα στη θερμοκρασία των T=4K με την καθιερωμένη μέθοδο των τεσσάρων επαφών. Έτσι, παρατηρούνται η δημιουργία, η μετανάστευση και η εξαφάνιση των ατελειών, αλλά και η μετανάστευση των ατόμων άνθρακα στον κρύσταλλο. Τα διάφορα αυτά στάδια καταγράφονται και η επίδραση του άνθρακα εκτιμάται με σύγκριση των διαγραμμάτων του καθαρού και του εμπλουτισμένου σιδήρου. Τα μη-ακτινοβολημένα δείγματα σιδήρου εμπλουτισμένου με άνθρακα παρουσιάζουν δύο στάδια αποκατάστασης της αντίστασης κατά την ισόθερμη ανόπτηση: Α (440Κ) και Β (540Κ). Αυτά τα στάδια αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία και αποδίδονται στη μετανάστευση του άνθρακα και στη δημιουργία του μετασταθούς καρβιδίου τύπου ε και του σεμεντίτη, αντίστοιχα. Στα ακτινοβολημένα δείγματα σιδήρου εμπλουτισμένου με άνθρακα καταγράφονται τα στάδια IVA και IVB στους 330Κ και στους 550-600Κ, αντίστοιχα. Το στάδιο IVA αποδίδεται στην αλληλεπίδραση του άνθρακα με τις ατέλειες από ακτινοβόληση προς το σχηματισμό συμπλεγμάτων ατελειών, πιθανότατα ζευγών άνθρακα - πλεγματικού κενού. Η παρουσία τέτοιων συμπλεγμάτων καθυστερεί τη δημιουργία του καρβιδίου τύπου ε και έτσι δεν παρατηρείται το στάδιο Α στα ακτινοβολημένα δείγματα. Αντιθέτως, το στάδιο IVB καταγράφεται στην ίδια περίπου θερμοκρασία με το στάδιο Β των μη ακτινοβολημένων δειγμάτων. Έτσι, θεωρούμε ότι έχουν κοινή προέλευση και συγκεκριμένα το σχηματισμό του σεμεντίτη. Ωστόσο, στα ακτινοβολημένα με υψηλή δόση δείγματα, αυτή η διεργασία επηρεάζεται από το σχηματισμό συμπλεγμάτων άνθρακα / πλεγματικών κενών, με αποτέλεσμα το στάδιο IVB να μετατοπίζεται σε υψηλότερες θερμοκρασίες.","abstract_html":"Τα φερριτικά/μαρτενσιτικά ατσάλια με βάση το σύστημα Fe-Cr-C είναι αυτή τη στιγμή τα επικρατέστερα δομικά υλικά για τα μελλοντικά εργοστάσια παραγωγής ενέργειας μέσω της πυρηνικής σύντηξης. Κύρια χαρακτηριστικά τους είναι η υψηλή αντοχή σε συνθήκες ακτινοβόλησης και οι ικανοποιητικές μηχανικές τους ιδιότητες. Ο άνθρακας αποτελεί κύριο στοιχείο του κράματος στα ατσάλια αυτής της κατηγορίας και επηρεάζει σημαντικά τις επιθυμητές μηχανικές ιδιότητες, ακόμη και κατά την ακτινοβόληση. Αναντίρρητη ανάγκη αποτελεί η περαιτέρω μελέτη των ιδιοτήτων τους, ώστε να υπάρξει βαθύτερη κατανόηση της συμπεριφοράς τους σε συνθήκες ακτινοβόλησης, καθώς προβλήματα όπως η ψαθυροποίηση κατά την ακτινοβόληση σε χαμηλή θερμοκρασία μένουν ακόμη να επιλυθούν, για να καταστεί δυνατή η επιτυχής εφαρμογή τους. Στα πλαίσια της παρούσας διπλωματική εργασίας μελετάται η αλληλεπίδραση μεταξύ των ατόμων άνθρακα και ατελειών από ακτινοβόληση στο κρυσταλλικό πλέγμα του χωροκεντρωμένου σιδήρου, ο οποίος μπορεί να θεωρηθεί ως ένα σύστημα αναφοράς που θα προσεγγίζει σε μεγάλο βαθμό την συμπεριφορά των πιο σύνθετων φερριτικών κραμάτων. Ο σκοπός αυτής της μελέτης αφορά την συσχέτιση των πιθανών επιπτώσεων της αλληλεπίδρασης των ατόμων άνθρακα με τις ατέλειες στις ιδιότητες των ατσαλιών κατά την ακτινοβόληση. Οι ατέλειες δημιουργούνται με ελεγχόμενο τρόπο κατά την ακτινοβόληση των δειγμάτων με πρωτόνια ενέργειας 5 MeV σε κρυογενική θερμοκρασία (Τ~25K). Η κινητική των ατελειών παρατηρείται κατά τη θερμική ανόπτηση των δειγμάτων. Η φυσική ποσότητα που χρησιμοποιείται για την παρατήρηση της εξέλιξης των ατελειών είναι η ηλεκτρική αντίσταση, η οποία αποτελεί ένα εξαιρετικά ευαίσθητο δείκτη των αλλαγών που συμβαίνουν στις συγκεντρώσεις ατελειών και προσμίξεων. Δείγματα καθαρού σιδήρου και σιδήρου εμπλουτισμένου με άνθρακα (220 at. ppm) χρησιμοποιήθηκαν στα πειράματα. Ένας αριθμός δειγμάτων ακτινοβολήθηκε στον επιταχυντή TANDEM 5.5MV του ΕΚΕΦΕ “Δημόκριτος”, στην ειδικά σχεδιασμένη εγκατάσταση για ακτινοβόληση δειγμάτων με ιόντα IR2, σε τρία επίπεδα δόσης. Η ακτινοβόληση των δειγμάτων διεξήχθη σε κρυογενική θερμοκρασία T=25K, όπου όλες οι ατέλειες είναι σχεδόν ακίνητες. Στη συνέχεια, τα δείγματα, ακτινοβολημένα και μη, υποβάλλονται σε ισόχρονες θερμικές ανοπτήσεις μέσω απότομης ωμικής αυτοθέρμανσης στο εύρος θερμοκρασιών 300 &lt;T&lt; 700K. Η θερμοκρασία ανόπτησης αυξανόταν ελεγχόμενα και σταδιακά, σε βήματα ΔΤ, διατηρώντας σταθερό ρυθμό ΔΤ/Τ~0.03. Μετά το πέρας κάθε ανόπτησης, το δείγμα βυθιζόταν ακαριαία σε περιβάλλον υγρού ηλίου (LHe) και μετρούνταν η απομένουσα ηλεκτρική αντίσταση πάντα στη θερμοκρασία των T=4K με την καθιερωμένη μέθοδο των τεσσάρων επαφών. Έτσι, παρατηρούνται η δημιουργία, η μετανάστευση και η εξαφάνιση των ατελειών, αλλά και η μετανάστευση των ατόμων άνθρακα στον κρύσταλλο. Τα διάφορα αυτά στάδια καταγράφονται και η επίδραση του άνθρακα εκτιμάται με σύγκριση των διαγραμμάτων του καθαρού και του εμπλουτισμένου σιδήρου. Τα μη-ακτινοβολημένα δείγματα σιδήρου εμπλουτισμένου με άνθρακα παρουσιάζουν δύο στάδια αποκατάστασης της αντίστασης κατά την ισόθερμη ανόπτηση: Α (440Κ) και Β (540Κ). Αυτά τα στάδια αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία και αποδίδονται στη μετανάστευση του άνθρακα και στη δημιουργία του μετασταθούς καρβιδίου τύπου ε και του σεμεντίτη, αντίστοιχα. Στα ακτινοβολημένα δείγματα σιδήρου εμπλουτισμένου με άνθρακα καταγράφονται τα στάδια IVA και IVB στους 330Κ και στους 550-600Κ, αντίστοιχα. Το στάδιο IVA αποδίδεται στην αλληλεπίδραση του άνθρακα με τις ατέλειες από ακτινοβόληση προς το σχηματισμό συμπλεγμάτων ατελειών, πιθανότατα ζευγών άνθρακα - πλεγματικού κενού. Η παρουσία τέτοιων συμπλεγμάτων καθυστερεί τη δημιουργία του καρβιδίου τύπου ε και έτσι δεν παρατηρείται το στάδιο Α στα ακτινοβολημένα δείγματα. Αντιθέτως, το στάδιο IVB καταγράφεται στην ίδια περίπου θερμοκρασία με το στάδιο Β των μη ακτινοβολημένων δειγμάτων. Έτσι, θεωρούμε ότι έχουν κοινή προέλευση και συγκεκριμένα το σχηματισμό του σεμεντίτη. Ωστόσο, στα ακτινοβολημένα με υψηλή δόση δείγματα, αυτή η διεργασία επηρεάζεται από το σχηματισμό συμπλεγμάτων άνθρακα / πλεγματικών κενών, με αποτέλεσμα το στάδιο IVB να μετατοπίζεται σε υψηλότερες θερμοκρασίες.","abstract_has_math":false,"creators":["Συσκάκη Μαρία-Ανδρομάχη","Syskaki Maria-Andromachi"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2019,"date_issued":"2019","date_published":"2019","updated_at":"2026-11-19T05:35:38Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2877590"],"render_values":[{"text":"uoadl:2877590","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2877590","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2877590","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2877590","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Συσκάκη Μαρία-Ανδρομάχη","Syskaki Maria-Andromachi"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2019"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2877590","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2877590"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Τα φερριτικά/μαρτενσιτικά ατσάλια με βάση το σύστημα Fe-Cr-C είναι αυτή τη στιγμή τα επικρατέστερα δομικά υλικά για τα μελλοντικά εργοστάσια παραγωγής ενέργειας μέσω της πυρηνικής σύντηξης. Κύρια χαρακτηριστικά τους είναι η υψηλή αντοχή σε συνθήκες ακτινοβόλησης και οι ικανοποιητικές μηχανικές τους ιδιότητες. Ο άνθρακας αποτελεί κύριο στοιχείο του κράματος στα ατσάλια αυτής της κατηγορίας και επηρεάζει σημαντικά τις επιθυμητές μηχανικές ιδιότητες, ακόμη και κατά την ακτινοβόληση. Αναντίρρητη ανάγκη αποτελεί η περαιτέρω μελέτη των ιδιοτήτων τους, ώστε να υπάρξει βαθύτερη κατανόηση της συμπεριφοράς τους σε συνθήκες ακτινοβόλησης, καθώς προβλήματα όπως η ψαθυροποίηση κατά την ακτινοβόληση σε χαμηλή θερμοκρασία μένουν ακόμη να επιλυθούν, για να καταστεί δυνατή η επιτυχής εφαρμογή τους. Στα πλαίσια της παρούσας διπλωματική εργασίας μελετάται η αλληλεπίδραση μεταξύ των ατόμων άνθρακα και ατελειών από ακτινοβόληση στο κρυσταλλικό πλέγμα του χωροκεντρωμένου σιδήρου, ο οποίος μπορεί να θεωρηθεί ως ένα σύστημα αναφοράς που θα προσεγγίζει σε μεγάλο βαθμό την συμπεριφορά των πιο σύνθετων φερριτικών κραμάτων. Ο σκοπός αυτής της μελέτης αφορά την συσχέτιση των πιθανών επιπτώσεων της αλληλεπίδρασης των ατόμων άνθρακα με τις ατέλειες στις ιδιότητες των ατσαλιών κατά την ακτινοβόληση. Οι ατέλειες δημιουργούνται με ελεγχόμενο τρόπο κατά την ακτινοβόληση των δειγμάτων με πρωτόνια ενέργειας 5 MeV σε κρυογενική θερμοκρασία (Τ~25K). Η κινητική των ατελειών παρατηρείται κατά τη θερμική ανόπτηση των δειγμάτων. Η φυσική ποσότητα που χρησιμοποιείται για την παρατήρηση της εξέλιξης των ατελειών είναι η ηλεκτρική αντίσταση, η οποία αποτελεί ένα εξαιρετικά ευαίσθητο δείκτη των αλλαγών που συμβαίνουν στις συγκεντρώσεις ατελειών και προσμίξεων. Δείγματα καθαρού σιδήρου και σιδήρου εμπλουτισμένου με άνθρακα (220 at. ppm) χρησιμοποιήθηκαν στα πειράματα. Ένας αριθμός δειγμάτων ακτινοβολήθηκε στον επιταχυντή TANDEM 5.5MV του ΕΚΕΦΕ “Δημόκριτος”, στην ειδικά σχεδιασμένη εγκατάσταση για ακτινοβόληση δειγμάτων με ιόντα IR2, σε τρία επίπεδα δόσης. Η ακτινοβόληση των δειγμάτων διεξήχθη σε κρυογενική θερμοκρασία T=25K, όπου όλες οι ατέλειες είναι σχεδόν ακίνητες. Στη συνέχεια, τα δείγματα, ακτινοβολημένα και μη, υποβάλλονται σε ισόχρονες θερμικές ανοπτήσεις μέσω απότομης ωμικής αυτοθέρμανσης στο εύρος θερμοκρασιών 300 <T< 700K. Η θερμοκρασία ανόπτησης αυξανόταν ελεγχόμενα και σταδιακά, σε βήματα ΔΤ, διατηρώντας σταθερό ρυθμό ΔΤ/Τ~0.03. Μετά το πέρας κάθε ανόπτησης, το δείγμα βυθιζόταν ακαριαία σε περιβάλλον υγρού ηλίου (LHe) και μετρούνταν η απομένουσα ηλεκτρική αντίσταση πάντα στη θερμοκρασία των T=4K με την καθιερωμένη μέθοδο των τεσσάρων επαφών. Έτσι, παρατηρούνται η δημιουργία, η μετανάστευση και η εξαφάνιση των ατελειών, αλλά και η μετανάστευση των ατόμων άνθρακα στον κρύσταλλο. Τα διάφορα αυτά στάδια καταγράφονται και η επίδραση του άνθρακα εκτιμάται με σύγκριση των διαγραμμάτων του καθαρού και του εμπλουτισμένου σιδήρου. Τα μη-ακτινοβολημένα δείγματα σιδήρου εμπλουτισμένου με άνθρακα παρουσιάζουν δύο στάδια αποκατάστασης της αντίστασης κατά την ισόθερμη ανόπτηση: Α (440Κ) και Β (540Κ). Αυτά τα στάδια αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία και αποδίδονται στη μετανάστευση του άνθρακα και στη δημιουργία του μετασταθούς καρβιδίου τύπου ε και του σεμεντίτη, αντίστοιχα. Στα ακτινοβολημένα δείγματα σιδήρου εμπλουτισμένου με άνθρακα καταγράφονται τα στάδια IVA και IVB στους 330Κ και στους 550-600Κ, αντίστοιχα. Το στάδιο IVA αποδίδεται στην αλληλεπίδραση του άνθρακα με τις ατέλειες από ακτινοβόληση προς το σχηματισμό συμπλεγμάτων ατελειών, πιθανότατα ζευγών άνθρακα - πλεγματικού κενού. Η παρουσία τέτοιων συμπλεγμάτων καθυστερεί τη δημιουργία του καρβιδίου τύπου ε και έτσι δεν παρατηρείται το στάδιο Α στα ακτινοβολημένα δείγματα. Αντιθέτως, το στάδιο IVB καταγράφεται στην ίδια περίπου θερμοκρασία με το στάδιο Β των μη ακτινοβολημένων δειγμάτων. Έτσι, θεωρούμε ότι έχουν κοινή προέλευση και συγκεκριμένα το σχηματισμό του σεμεντίτη. Ωστόσο, στα ακτινοβολημένα με υψηλή δόση δείγματα, αυτή η διεργασία επηρεάζεται από το σχηματισμό συμπλεγμάτων άνθρακα / πλεγματικών κενών, με αποτέλεσμα το στάδιο IVB να μετατοπίζεται σε υψηλότερες θερμοκρασίες.","Ferritic/martensitic steels, i.e., Fe-rich alloys with bcc structure, based on the Fe-Cr-C system, are candidate structural materials for the construction of future fusion power plants, mainly because of their high resistance to radiation damage accumulation and their desirable mechanical properties. Carbon is a main alloying element in these steels playing a major role for the desirable mechanical properties, also under irradiation. Nevertheless, a deeper understanding of the behaviour of C under irradiation conditions is still required, as issues, such as the embrittlement during low temperature irradiation, need to be resolved for the successful implementation of these steels. The present thesis focuses on the interaction between carbon atoms and radiation defects in alpha-iron, which is considered as a simple model system for the more complex ferritic steels. The aim of the investigation is to assess possible consequences of carbon/defect interactions to properties of steels under irradiation. The defects are generated during irradiation with a 5 MeV proton beam at cryogenic temperature (T~25K). Defect evolution is observed during post-irradiation thermal annealing of the samples. The physical property used for the observation of defect evolution is the electrical resistivity, which is a sensitive indicator of changes in solute atom and defect concentrations. Samples of pure and C-doped (220 at. ppm) alpha-iron were used in the experiments. A number of samples was irradiated at the 5.5MV TANDEM Accelerator of NCSR “Demokritos”, in the ion irradiation facility IR2, to three dose levels. The irradiations were performed at cryogenic temperature of T=25K, where all defects are nearly immobile. Un-irradiated and irradiated samples were subjected to isochronal annealing by rapid ohmic self-heating in the temperature range 300 < T < 700K. The annealing temperature was increased in steps, ΔΤ, keeping a constant ratio of ΔΤ/Τ~0.03. At the end of each annealing interval, the sample was rapidly quenched in liquid helium (LHe) vapor and the electrical residual resistivity was measured always at the base temperature of T=4K by the standard DC four-probe method. The migration and annihilation of defects, as well as the migration of carbon solute atoms, was observed. The effect of carbon was assessed by comparing the annealing spectra of pure and carbon-doped samples in the un-irradiated and irradiated state, respectively. The un-irradiated Fe-C alloys exhibit two resistivity recovery stages during isochronal annealing: A (440K) and B (540K). These have been also observed by previous authors and are attributed to C migration and precipitation of metastable ε-carbide and cementite, respectively. In the irradiated Fe-C specimens the recovery stages IVΑ and IVΒ are observed at 330K and 550-600K, respectively. The observation of stage IVΑ is attributed to the interaction of C with irradiation defects to form complexes, most probably vacancy-C clusters. The presence of clusters retards the process of ε-carbide formation and this is why the stage A at 440K is not observed in irradiated specimens. On the other hand the stage IVΒ occurs at approximately the same temperature as stage B in un-irradiated Fe-C and thus it has the same origin, i.e., formation of cementite. However, at high irradiation doses this process is also affected by the formation of vacancy-C complexes and IVΒ shifts to higher temperature."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Kinetics of radiation defects and carbon solute atoms in ion irradiated pure Fe"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Συσκάκη Μαρία-Ανδρομάχη","Syskaki Maria-Andromachi"],"dc:date":["2019"],"dc:description":["Τα φερριτικά/μαρτενσιτικά ατσάλια με βάση το σύστημα Fe-Cr-C είναι αυτή τη στιγμή τα επικρατέστερα δομικά υλικά για τα μελλοντικά εργοστάσια παραγωγής ενέργειας μέσω της πυρηνικής σύντηξης. Κύρια χαρακτηριστικά τους είναι η υψηλή αντοχή σε συνθήκες ακτινοβόλησης και οι ικανοποιητικές μηχανικές τους ιδιότητες. Ο άνθρακας αποτελεί κύριο στοιχείο του κράματος στα ατσάλια αυτής της κατηγορίας και επηρεάζει σημαντικά τις επιθυμητές μηχανικές ιδιότητες, ακόμη και κατά την ακτινοβόληση. Αναντίρρητη ανάγκη αποτελεί η περαιτέρω μελέτη των ιδιοτήτων τους, ώστε να υπάρξει βαθύτερη κατανόηση της συμπεριφοράς τους σε συνθήκες ακτινοβόλησης, καθώς προβλήματα όπως η ψαθυροποίηση κατά την ακτινοβόληση σε χαμηλή θερμοκρασία μένουν ακόμη να επιλυθούν, για να καταστεί δυνατή η επιτυχής εφαρμογή τους. Στα πλαίσια της παρούσας διπλωματική εργασίας μελετάται η αλληλεπίδραση μεταξύ των ατόμων άνθρακα και ατελειών από ακτινοβόληση στο κρυσταλλικό πλέγμα του χωροκεντρωμένου σιδήρου, ο οποίος μπορεί να θεωρηθεί ως ένα σύστημα αναφοράς που θα προσεγγίζει σε μεγάλο βαθμό την συμπεριφορά των πιο σύνθετων φερριτικών κραμάτων. Ο σκοπός αυτής της μελέτης αφορά την συσχέτιση των πιθανών επιπτώσεων της αλληλεπίδρασης των ατόμων άνθρακα με τις ατέλειες στις ιδιότητες των ατσαλιών κατά την ακτινοβόληση. Οι ατέλειες δημιουργούνται με ελεγχόμενο τρόπο κατά την ακτινοβόληση των δειγμάτων με πρωτόνια ενέργειας 5 MeV σε κρυογενική θερμοκρασία (Τ~25K). Η κινητική των ατελειών παρατηρείται κατά τη θερμική ανόπτηση των δειγμάτων. Η φυσική ποσότητα που χρησιμοποιείται για την παρατήρηση της εξέλιξης των ατελειών είναι η ηλεκτρική αντίσταση, η οποία αποτελεί ένα εξαιρετικά ευαίσθητο δείκτη των αλλαγών που συμβαίνουν στις συγκεντρώσεις ατελειών και προσμίξεων. Δείγματα καθαρού σιδήρου και σιδήρου εμπλουτισμένου με άνθρακα (220 at. ppm) χρησιμοποιήθηκαν στα πειράματα. Ένας αριθμός δειγμάτων ακτινοβολήθηκε στον επιταχυντή TANDEM 5.5MV του ΕΚΕΦΕ “Δημόκριτος”, στην ειδικά σχεδιασμένη εγκατάσταση για ακτινοβόληση δειγμάτων με ιόντα IR2, σε τρία επίπεδα δόσης. Η ακτινοβόληση των δειγμάτων διεξήχθη σε κρυογενική θερμοκρασία T=25K, όπου όλες οι ατέλειες είναι σχεδόν ακίνητες. Στη συνέχεια, τα δείγματα, ακτινοβολημένα και μη, υποβάλλονται σε ισόχρονες θερμικές ανοπτήσεις μέσω απότομης ωμικής αυτοθέρμανσης στο εύρος θερμοκρασιών 300 <T< 700K. Η θερμοκρασία ανόπτησης αυξανόταν ελεγχόμενα και σταδιακά, σε βήματα ΔΤ, διατηρώντας σταθερό ρυθμό ΔΤ/Τ~0.03. Μετά το πέρας κάθε ανόπτησης, το δείγμα βυθιζόταν ακαριαία σε περιβάλλον υγρού ηλίου (LHe) και μετρούνταν η απομένουσα ηλεκτρική αντίσταση πάντα στη θερμοκρασία των T=4K με την καθιερωμένη μέθοδο των τεσσάρων επαφών. Έτσι, παρατηρούνται η δημιουργία, η μετανάστευση και η εξαφάνιση των ατελειών, αλλά και η μετανάστευση των ατόμων άνθρακα στον κρύσταλλο. Τα διάφορα αυτά στάδια καταγράφονται και η επίδραση του άνθρακα εκτιμάται με σύγκριση των διαγραμμάτων του καθαρού και του εμπλουτισμένου σιδήρου. Τα μη-ακτινοβολημένα δείγματα σιδήρου εμπλουτισμένου με άνθρακα παρουσιάζουν δύο στάδια αποκατάστασης της αντίστασης κατά την ισόθερμη ανόπτηση: Α (440Κ) και Β (540Κ). Αυτά τα στάδια αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία και αποδίδονται στη μετανάστευση του άνθρακα και στη δημιουργία του μετασταθούς καρβιδίου τύπου ε και του σεμεντίτη, αντίστοιχα. Στα ακτινοβολημένα δείγματα σιδήρου εμπλουτισμένου με άνθρακα καταγράφονται τα στάδια IVA και IVB στους 330Κ και στους 550-600Κ, αντίστοιχα. Το στάδιο IVA αποδίδεται στην αλληλεπίδραση του άνθρακα με τις ατέλειες από ακτινοβόληση προς το σχηματισμό συμπλεγμάτων ατελειών, πιθανότατα ζευγών άνθρακα - πλεγματικού κενού. Η παρουσία τέτοιων συμπλεγμάτων καθυστερεί τη δημιουργία του καρβιδίου τύπου ε και έτσι δεν παρατηρείται το στάδιο Α στα ακτινοβολημένα δείγματα. Αντιθέτως, το στάδιο IVB καταγράφεται στην ίδια περίπου θερμοκρασία με το στάδιο Β των μη ακτινοβολημένων δειγμάτων. Έτσι, θεωρούμε ότι έχουν κοινή προέλευση και συγκεκριμένα το σχηματισμό του σεμεντίτη. Ωστόσο, στα ακτινοβολημένα με υψηλή δόση δείγματα, αυτή η διεργασία επηρεάζεται από το σχηματισμό συμπλεγμάτων άνθρακα / πλεγματικών κενών, με αποτέλεσμα το στάδιο IVB να μετατοπίζεται σε υψηλότερες θερμοκρασίες.","Ferritic/martensitic steels, i.e., Fe-rich alloys with bcc structure, based on the Fe-Cr-C system, are candidate structural materials for the construction of future fusion power plants, mainly because of their high resistance to radiation damage accumulation and their desirable mechanical properties. Carbon is a main alloying element in these steels playing a major role for the desirable mechanical properties, also under irradiation. Nevertheless, a deeper understanding of the behaviour of C under irradiation conditions is still required, as issues, such as the embrittlement during low temperature irradiation, need to be resolved for the successful implementation of these steels. The present thesis focuses on the interaction between carbon atoms and radiation defects in alpha-iron, which is considered as a simple model system for the more complex ferritic steels. The aim of the investigation is to assess possible consequences of carbon/defect interactions to properties of steels under irradiation. The defects are generated during irradiation with a 5 MeV proton beam at cryogenic temperature (T~25K). Defect evolution is observed during post-irradiation thermal annealing of the samples. The physical property used for the observation of defect evolution is the electrical resistivity, which is a sensitive indicator of changes in solute atom and defect concentrations. Samples of pure and C-doped (220 at. ppm) alpha-iron were used in the experiments. A number of samples was irradiated at the 5.5MV TANDEM Accelerator of NCSR “Demokritos”, in the ion irradiation facility IR2, to three dose levels. The irradiations were performed at cryogenic temperature of T=25K, where all defects are nearly immobile. Un-irradiated and irradiated samples were subjected to isochronal annealing by rapid ohmic self-heating in the temperature range 300 < T < 700K. The annealing temperature was increased in steps, ΔΤ, keeping a constant ratio of ΔΤ/Τ~0.03. At the end of each annealing interval, the sample was rapidly quenched in liquid helium (LHe) vapor and the electrical residual resistivity was measured always at the base temperature of T=4K by the standard DC four-probe method. The migration and annihilation of defects, as well as the migration of carbon solute atoms, was observed. The effect of carbon was assessed by comparing the annealing spectra of pure and carbon-doped samples in the un-irradiated and irradiated state, respectively. The un-irradiated Fe-C alloys exhibit two resistivity recovery stages during isochronal annealing: A (440K) and B (540K). These have been also observed by previous authors and are attributed to C migration and precipitation of metastable ε-carbide and cementite, respectively. In the irradiated Fe-C specimens the recovery stages IVΑ and IVΒ are observed at 330K and 550-600K, respectively. The observation of stage IVΑ is attributed to the interaction of C with irradiation defects to form complexes, most probably vacancy-C clusters. The presence of clusters retards the process of ε-carbide formation and this is why the stage A at 440K is not observed in irradiated specimens. On the other hand the stage IVΒ occurs at approximately the same temperature as stage B in un-irradiated Fe-C and thus it has the same origin, i.e., formation of cementite. However, at high irradiation doses this process is also affected by the formation of vacancy-C complexes and IVΒ shifts to higher temperature."],"dc:identifier":["uoadl:2877590","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2877590"],"dc:language":["English"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Kinetics of radiation defects and carbon solute atoms in ion irradiated pure Fe"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:35:38Z"}