{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2882294"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2882294","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Υπολογιστική ανάλυση της δυναμικής της μικρογλοίας του εγκεφάλου σε φυσιολογικές και παθολογικές συνθήκες","abstract":"Τα μικρογλοιακά κύτταρα αποτελούν τα ανοσιακά κύτταρα του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ), που επιτελούν σημαντικούς ρόλους στην ανάπτυξη των νευρικών κυκλωμάτων του αναπτυσσόμενου εγκεφαλικού ιστού αλλά και στην ομοιόσταση του ενήλικου εγκεφάλου. Στον υγιή εγκέφαλο, έχουν μια άκρως διακλαδιζόμενη μορφολογία και βρίσκονται σε διαρκή κίνηση με το να επεκτείνουν και να αποσύρουν τις προεκβολές τους, ένα είδος μικρογλοιακής κινητικότητας που όπως πρόσφατα δείχθηκε, ρυθμίζεται από την τονική δραστικότητα του διαύλου καλίου THIK-1. Υπό παθολογικές καταστάσεις, όπως ιστική βλάβη, νόσο ή μόλυνση του εγκεφαλικού ιστού, η μικρογλοία ρυθμίζει την υπερέκφραση αρκετών επιφανειακών υποδοχέων όπως οι MHCII και A2A και η μορφολογία της γίνεται λιγότερο διακλαδισμένη, με βραχύτερες προεκβολές και μεγαλύτερα σώματα. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η ανάπτυξη υπολογιστικών μεθόδων για την ανάλυση της μορφολογίας και της κινητικότητας της μικρογλοίας στον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό ποντικών με νευροεκφυλιστική ασθένεια. Συγκεκριμένα, διερευνήθηκε η δυναμική της μικρογλοίας σε διαφορετικά στάδια ενός πειραματικού μοντέλου της Σκλήρυνσης Κατά Πλάκας (ΣΚΠ), αυτό της Πειραματικής Αυτοάνοσης Εγκεφαλομυελίτιδας (ΠAE). Η μελέτη επικεντρώθηκε σε τρεις περιοχές της φαιάς ουσίας του εγκεφάλου και πιο συγκεκριμένα στο φλοιό, τον ιππόκαμπο και την παρεγκεφαλίδα αλλά και στην οσφυϊκή περιοχή του νωτιαίου μυελού. Αρχικά, με τη χρήση C57BL/6 ποντικών και συνεστιακής μικροσκοπίας, απεικονίστηκε η μορφολογία και αναλύθηκαν τα χαρακτηριστικά των μικρογλοιακών κυττάρων σε υγιείς εγκεφαλικούς ιστούς αλλά και σε εγκεφαλικούς ιστούς ποντικών που βρίσκονται σε διάφορα στάδια εξέλιξης της ΠΑΕ. Στη συνέχεια, με τη χρήση μικροσκοπίας δύο φωτονίων και τεχνικών κρανιακού παραθύρου σε γονιδιακά σημασμένους ποντικούς αναφοράς (CX3CR1-GFP) καταγράφηκε η κινητικότητα της μικρογλοίας στον υγιή εγκέφαλο αναισθητοποιημένων ποντικών αλλά και κατά τη διάρκεια της εξέλιξης της νόσου. Τα δεδομένα βιο-απεικόνισης αναλύθηκαν χρησιμοποιώντας εργαλεία ανάλυσης εικόνας υψηλής απόδοσης, συμπεριλαμβανομένων των ΙmageJ2/Fiji και Imaris. Σχεδιάστηκαν υπολογιστικά πρωτόκολλα προ-επεξεργασίας και ανάλυσης των εικόνων, για τα οποία αναπτύχθηκαν επιπρόσθετα προγράμματα μακροεντολών (scripts) που ενσωματώθηκαν στα εργαλεία. Τέλος, χρησιμοποιήθηκαν οι γλώσσες προγραμματισμού Java και Matlab για να αναπτυχθεί μια ειδική εφαρμογή (MicroApp) για την επεξεργασία των δεδομένων εικόνας του συνεστιακού μικροσκοπίου που χρησιμοποιήθηκαν για την αυτοματοποιημένη υπολογιστική ανάλυση της μικρογλοιακής μορφολογίας. H αυτόματη υπολογιστική μέθοδος που αναπτύχθηκε επέτρεψε την επεξεργασία πολύ μεγάλου όγκου δεδομένων, παρέχοντας έτσι για πρώτη φορά τη δυνατότητα ανάλυσης της μικρογλοιακής δυναμικής και μορφολογίας για όλα τα χρονικά στάδια της ΠΑΕ και, ταυτόχρονα, για διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. Από τα αποτελέσματα προέκυψε αρχικά ότι η μορφολογία των μικρογλοιακών κυττάρων μεταβάλλεται με διαφορετικό τρόπο και σε διαφορετικά χρονικά σημεία για κάθε περιοχή του εγκεφάλου κατά την ΠΑΕ, δείχνοντας έτσι μια τοπολογική εξειδίκευση της απόκρισης της μικρογλοίας σε παθολογικά ερεθίσματα. Από την μορφολογική εξέταση προέκυψε επίσης ότι η περιοχή του εγκεφάλου όπου η μικρογλοία επηρεάζεται γρηγορότερα κατά την ΠΑΕ είναι η παρεγκεφαλίδα, ήδη από την προκλινική φάση της νόσου. Τα αποτελέσματα αυτά εγείρουν το ενδιαφέρον της συγκεκριμένης περιοχής ως μελλοντικό στόχο έρευνας για τον μηχανισμό λειτουργίας της ΠΑΕ, κάτι που έως τώρα δεν έχει μελετηθεί διεξοδικά. Τέλος, τα αποτελέσματα της εργασίας αυτής δείχνουν μια σαφή μείωση της κινητικότητας των προεκβολών της μικρογλοίας και της επιτήρησης του εγκεφάλου που αυτή επιτελεί στο φλοιό του εγκεφάλου στην κλινική φάση της ΠΑΕ, με μελλοντικό στόχο να πραγματοποιηθεί η αντίστοιχη μελέτη και στην περιοχή της παρεγκεφαλίδας και σε προγενέστερα προ-κλινικά σημεία της νόσου. Η μεταπτυχιακή εργασία διεξήχθη υπό την επίβλεψη της μεταδιδακτορικής ερευνήτριας Δρ. Βασιλικής Κυραργύρη στο πλαίσιο του προγράμματος του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. «Microglia-driven pathology and altered surveillance in demyelination» με κωδικό Πράξης 1156, σε συνεργασία με το Εργαστήριο Μοριακής Γενετικής (επιστημονική υπεύθυνη εργαστηρίου: Δρ. Lesley Probert) στο Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ (ΕΙΠ).","abstract_html":"Τα μικρογλοιακά κύτταρα αποτελούν τα ανοσιακά κύτταρα του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ), που επιτελούν σημαντικούς ρόλους στην ανάπτυξη των νευρικών κυκλωμάτων του αναπτυσσόμενου εγκεφαλικού ιστού αλλά και στην ομοιόσταση του ενήλικου εγκεφάλου. Στον υγιή εγκέφαλο, έχουν μια άκρως διακλαδιζόμενη μορφολογία και βρίσκονται σε διαρκή κίνηση με το να επεκτείνουν και να αποσύρουν τις προεκβολές τους, ένα είδος μικρογλοιακής κινητικότητας που όπως πρόσφατα δείχθηκε, ρυθμίζεται από την τονική δραστικότητα του διαύλου καλίου THIK-1. Υπό παθολογικές καταστάσεις, όπως ιστική βλάβη, νόσο ή μόλυνση του εγκεφαλικού ιστού, η μικρογλοία ρυθμίζει την υπερέκφραση αρκετών επιφανειακών υποδοχέων όπως οι MHCII και A2A και η μορφολογία της γίνεται λιγότερο διακλαδισμένη, με βραχύτερες προεκβολές και μεγαλύτερα σώματα. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η ανάπτυξη υπολογιστικών μεθόδων για την ανάλυση της μορφολογίας και της κινητικότητας της μικρογλοίας στον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό ποντικών με νευροεκφυλιστική ασθένεια. Συγκεκριμένα, διερευνήθηκε η δυναμική της μικρογλοίας σε διαφορετικά στάδια ενός πειραματικού μοντέλου της Σκλήρυνσης Κατά Πλάκας (ΣΚΠ), αυτό της Πειραματικής Αυτοάνοσης Εγκεφαλομυελίτιδας (ΠAE). Η μελέτη επικεντρώθηκε σε τρεις περιοχές της φαιάς ουσίας του εγκεφάλου και πιο συγκεκριμένα στο φλοιό, τον ιππόκαμπο και την παρεγκεφαλίδα αλλά και στην οσφυϊκή περιοχή του νωτιαίου μυελού. Αρχικά, με τη χρήση C57BL/6 ποντικών και συνεστιακής μικροσκοπίας, απεικονίστηκε η μορφολογία και αναλύθηκαν τα χαρακτηριστικά των μικρογλοιακών κυττάρων σε υγιείς εγκεφαλικούς ιστούς αλλά και σε εγκεφαλικούς ιστούς ποντικών που βρίσκονται σε διάφορα στάδια εξέλιξης της ΠΑΕ. Στη συνέχεια, με τη χρήση μικροσκοπίας δύο φωτονίων και τεχνικών κρανιακού παραθύρου σε γονιδιακά σημασμένους ποντικούς αναφοράς (CX3CR1-GFP) καταγράφηκε η κινητικότητα της μικρογλοίας στον υγιή εγκέφαλο αναισθητοποιημένων ποντικών αλλά και κατά τη διάρκεια της εξέλιξης της νόσου. Τα δεδομένα βιο-απεικόνισης αναλύθηκαν χρησιμοποιώντας εργαλεία ανάλυσης εικόνας υψηλής απόδοσης, συμπεριλαμβανομένων των ΙmageJ2/Fiji και Imaris. Σχεδιάστηκαν υπολογιστικά πρωτόκολλα προ-επεξεργασίας και ανάλυσης των εικόνων, για τα οποία αναπτύχθηκαν επιπρόσθετα προγράμματα μακροεντολών (scripts) που ενσωματώθηκαν στα εργαλεία. Τέλος, χρησιμοποιήθηκαν οι γλώσσες προγραμματισμού Java και Matlab για να αναπτυχθεί μια ειδική εφαρμογή (MicroApp) για την επεξεργασία των δεδομένων εικόνας του συνεστιακού μικροσκοπίου που χρησιμοποιήθηκαν για την αυτοματοποιημένη υπολογιστική ανάλυση της μικρογλοιακής μορφολογίας. H αυτόματη υπολογιστική μέθοδος που αναπτύχθηκε επέτρεψε την επεξεργασία πολύ μεγάλου όγκου δεδομένων, παρέχοντας έτσι για πρώτη φορά τη δυνατότητα ανάλυσης της μικρογλοιακής δυναμικής και μορφολογίας για όλα τα χρονικά στάδια της ΠΑΕ και, ταυτόχρονα, για διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. Από τα αποτελέσματα προέκυψε αρχικά ότι η μορφολογία των μικρογλοιακών κυττάρων μεταβάλλεται με διαφορετικό τρόπο και σε διαφορετικά χρονικά σημεία για κάθε περιοχή του εγκεφάλου κατά την ΠΑΕ, δείχνοντας έτσι μια τοπολογική εξειδίκευση της απόκρισης της μικρογλοίας σε παθολογικά ερεθίσματα. Από την μορφολογική εξέταση προέκυψε επίσης ότι η περιοχή του εγκεφάλου όπου η μικρογλοία επηρεάζεται γρηγορότερα κατά την ΠΑΕ είναι η παρεγκεφαλίδα, ήδη από την προκλινική φάση της νόσου. Τα αποτελέσματα αυτά εγείρουν το ενδιαφέρον της συγκεκριμένης περιοχής ως μελλοντικό στόχο έρευνας για τον μηχανισμό λειτουργίας της ΠΑΕ, κάτι που έως τώρα δεν έχει μελετηθεί διεξοδικά. Τέλος, τα αποτελέσματα της εργασίας αυτής δείχνουν μια σαφή μείωση της κινητικότητας των προεκβολών της μικρογλοίας και της επιτήρησης του εγκεφάλου που αυτή επιτελεί στο φλοιό του εγκεφάλου στην κλινική φάση της ΠΑΕ, με μελλοντικό στόχο να πραγματοποιηθεί η αντίστοιχη μελέτη και στην περιοχή της παρεγκεφαλίδας και σε προγενέστερα προ-κλινικά σημεία της νόσου. Η μεταπτυχιακή εργασία διεξήχθη υπό την επίβλεψη της μεταδιδακτορικής ερευνήτριας Δρ. Βασιλικής Κυραργύρη στο πλαίσιο του προγράμματος του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. «Microglia-driven pathology and altered surveillance in demyelination» με κωδικό Πράξης 1156, σε συνεργασία με το Εργαστήριο Μοριακής Γενετικής (επιστημονική υπεύθυνη εργαστηρίου: Δρ. Lesley Probert) στο Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ (ΕΙΠ).","abstract_has_math":false,"creators":["Ρουφαγάλας Ηλίας","Roufagalas Ilias"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2019,"date_issued":"2019","date_published":"2019","updated_at":"2026-11-19T05:36:03Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2882294"],"render_values":[{"text":"uoadl:2882294","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2882294","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2882294","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2882294","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Ρουφαγάλας Ηλίας","Roufagalas Ilias"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2019"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2882294","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2882294"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Τα μικρογλοιακά κύτταρα αποτελούν τα ανοσιακά κύτταρα του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ), που επιτελούν σημαντικούς ρόλους στην ανάπτυξη των νευρικών κυκλωμάτων του αναπτυσσόμενου εγκεφαλικού ιστού αλλά και στην ομοιόσταση του ενήλικου εγκεφάλου. Στον υγιή εγκέφαλο, έχουν μια άκρως διακλαδιζόμενη μορφολογία και βρίσκονται σε διαρκή κίνηση με το να επεκτείνουν και να αποσύρουν τις προεκβολές τους, ένα είδος μικρογλοιακής κινητικότητας που όπως πρόσφατα δείχθηκε, ρυθμίζεται από την τονική δραστικότητα του διαύλου καλίου THIK-1. Υπό παθολογικές καταστάσεις, όπως ιστική βλάβη, νόσο ή μόλυνση του εγκεφαλικού ιστού, η μικρογλοία ρυθμίζει την υπερέκφραση αρκετών επιφανειακών υποδοχέων όπως οι MHCII και A2A και η μορφολογία της γίνεται λιγότερο διακλαδισμένη, με βραχύτερες προεκβολές και μεγαλύτερα σώματα. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η ανάπτυξη υπολογιστικών μεθόδων για την ανάλυση της μορφολογίας και της κινητικότητας της μικρογλοίας στον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό ποντικών με νευροεκφυλιστική ασθένεια. Συγκεκριμένα, διερευνήθηκε η δυναμική της μικρογλοίας σε διαφορετικά στάδια ενός πειραματικού μοντέλου της Σκλήρυνσης Κατά Πλάκας (ΣΚΠ), αυτό της Πειραματικής Αυτοάνοσης Εγκεφαλομυελίτιδας (ΠAE). Η μελέτη επικεντρώθηκε σε τρεις περιοχές της φαιάς ουσίας του εγκεφάλου και πιο συγκεκριμένα στο φλοιό, τον ιππόκαμπο και την παρεγκεφαλίδα αλλά και στην οσφυϊκή περιοχή του νωτιαίου μυελού. Αρχικά, με τη χρήση C57BL/6 ποντικών και συνεστιακής μικροσκοπίας, απεικονίστηκε η μορφολογία και αναλύθηκαν τα χαρακτηριστικά των μικρογλοιακών κυττάρων σε υγιείς εγκεφαλικούς ιστούς αλλά και σε εγκεφαλικούς ιστούς ποντικών που βρίσκονται σε διάφορα στάδια εξέλιξης της ΠΑΕ. Στη συνέχεια, με τη χρήση μικροσκοπίας δύο φωτονίων και τεχνικών κρανιακού παραθύρου σε γονιδιακά σημασμένους ποντικούς αναφοράς (CX3CR1-GFP) καταγράφηκε η κινητικότητα της μικρογλοίας στον υγιή εγκέφαλο αναισθητοποιημένων ποντικών αλλά και κατά τη διάρκεια της εξέλιξης της νόσου. Τα δεδομένα βιο-απεικόνισης αναλύθηκαν χρησιμοποιώντας εργαλεία ανάλυσης εικόνας υψηλής απόδοσης, συμπεριλαμβανομένων των ΙmageJ2/Fiji και Imaris. Σχεδιάστηκαν υπολογιστικά πρωτόκολλα προ-επεξεργασίας και ανάλυσης των εικόνων, για τα οποία αναπτύχθηκαν επιπρόσθετα προγράμματα μακροεντολών (scripts) που ενσωματώθηκαν στα εργαλεία. Τέλος, χρησιμοποιήθηκαν οι γλώσσες προγραμματισμού Java και Matlab για να αναπτυχθεί μια ειδική εφαρμογή (MicroApp) για την επεξεργασία των δεδομένων εικόνας του συνεστιακού μικροσκοπίου που χρησιμοποιήθηκαν για την αυτοματοποιημένη υπολογιστική ανάλυση της μικρογλοιακής μορφολογίας. H αυτόματη υπολογιστική μέθοδος που αναπτύχθηκε επέτρεψε την επεξεργασία πολύ μεγάλου όγκου δεδομένων, παρέχοντας έτσι για πρώτη φορά τη δυνατότητα ανάλυσης της μικρογλοιακής δυναμικής και μορφολογίας για όλα τα χρονικά στάδια της ΠΑΕ και, ταυτόχρονα, για διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. Από τα αποτελέσματα προέκυψε αρχικά ότι η μορφολογία των μικρογλοιακών κυττάρων μεταβάλλεται με διαφορετικό τρόπο και σε διαφορετικά χρονικά σημεία για κάθε περιοχή του εγκεφάλου κατά την ΠΑΕ, δείχνοντας έτσι μια τοπολογική εξειδίκευση της απόκρισης της μικρογλοίας σε παθολογικά ερεθίσματα. Από την μορφολογική εξέταση προέκυψε επίσης ότι η περιοχή του εγκεφάλου όπου η μικρογλοία επηρεάζεται γρηγορότερα κατά την ΠΑΕ είναι η παρεγκεφαλίδα, ήδη από την προκλινική φάση της νόσου. Τα αποτελέσματα αυτά εγείρουν το ενδιαφέρον της συγκεκριμένης περιοχής ως μελλοντικό στόχο έρευνας για τον μηχανισμό λειτουργίας της ΠΑΕ, κάτι που έως τώρα δεν έχει μελετηθεί διεξοδικά. Τέλος, τα αποτελέσματα της εργασίας αυτής δείχνουν μια σαφή μείωση της κινητικότητας των προεκβολών της μικρογλοίας και της επιτήρησης του εγκεφάλου που αυτή επιτελεί στο φλοιό του εγκεφάλου στην κλινική φάση της ΠΑΕ, με μελλοντικό στόχο να πραγματοποιηθεί η αντίστοιχη μελέτη και στην περιοχή της παρεγκεφαλίδας και σε προγενέστερα προ-κλινικά σημεία της νόσου. Η μεταπτυχιακή εργασία διεξήχθη υπό την επίβλεψη της μεταδιδακτορικής ερευνήτριας Δρ. Βασιλικής Κυραργύρη στο πλαίσιο του προγράμματος του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. «Microglia-driven pathology and altered surveillance in demyelination» με κωδικό Πράξης 1156, σε συνεργασία με το Εργαστήριο Μοριακής Γενετικής (επιστημονική υπεύθυνη εργαστηρίου: Δρ. Lesley Probert) στο Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ (ΕΙΠ).","Microglia are the resident immune cells of the Central Nervous System (CNS), with crucial roles in both tissue development and homeostatic maintenance. In the healthy brain, microglia are highly motile ramified cells that constantly extend and retract their processes to survey the CNS parenchyma, a mode of motility that is called microglial surveillance and recently shown to be regulated by the tonic activity of the potassium channel THIK-1. Under pathological conditions, such as brain tissue damage, disease or infection, microglia upregulate several surface receptors such as MHCII and A2A, and their morphology becomes less ramified, with fewer, shorter processes and larger somata. In this project microglial dynamics were investigated in the healthy brain as well as at different stages of an experimental model of Multiple Sclerosis, Experimental Autoimmune Encephalomyelitis (EAE). By using C57BL/6 and genetically-labelled reporter mice (CX3CR1-GFP), confocal, two-photon microscopy and cranial window techniques, we imaged microglial morphology and recorded microglial motility and surveillance in the healthy brain of anaesthetized mice during the progression of the EAE pathology. The imaging data was analyzed by using high-throughput image analysis tools, including Imaris and ImageJ2/Fiji. For the pre-processing of the images, we developed custom programming scripts written in ImageJ2 macro-language, which were integrated in the tools as additional plugins. For the processing of the image data acquired from the confocal microscope, used for the analysis of the microglial morphology, we developed a specific application (MicroApp), written in the programming languages Java and MATLAB. Our newly developed automated computational analysis allowed the processing of a very big volume of data, providing for the first time the circumstances for a longitudinal analysis of the microglial dynamics and their morphology in different regions of the brain and during different disease states. The initial results show that the morphological variations of the microglial cells appear in a different manner and in different timepoints during EAE, indicating a region-dependent microglial response during pathological conditions. The morphological analysis also showed that the cerebellum is the brain region which is affected earlier during the disease course, starting from the pre-onset phase. These results raise the interest for the cerebellum region as a future target for studying the mechanism of EAE, something that hasn’t been extensively studied so far. Finally, the results show a reduction of microglial motility and surveillance during the clinical phase of EAE in the cortex. As a future goal, the same study will be conducted in the cerebellum and at earlier pre-onset timepoints of the disease. The project was held under the supervision of postdoc researcher Dr.Vasiliki Kyrargyri inder the framework of the ELIDEK project «Microglia-driven pathology and altered surveillance in demyelination» (Act 1156), in collaboration with the laboratory of Molecular Genetics (head of the lab: Dr.Lesley Probert) at the Hellenic Pasteur Institute."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Υπολογιστική ανάλυση της δυναμικής της μικρογλοίας του εγκεφάλου σε φυσιολογικές και παθολογικές συνθήκες"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Ρουφαγάλας Ηλίας","Roufagalas Ilias"],"dc:date":["2019"],"dc:description":["Τα μικρογλοιακά κύτταρα αποτελούν τα ανοσιακά κύτταρα του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ), που επιτελούν σημαντικούς ρόλους στην ανάπτυξη των νευρικών κυκλωμάτων του αναπτυσσόμενου εγκεφαλικού ιστού αλλά και στην ομοιόσταση του ενήλικου εγκεφάλου. Στον υγιή εγκέφαλο, έχουν μια άκρως διακλαδιζόμενη μορφολογία και βρίσκονται σε διαρκή κίνηση με το να επεκτείνουν και να αποσύρουν τις προεκβολές τους, ένα είδος μικρογλοιακής κινητικότητας που όπως πρόσφατα δείχθηκε, ρυθμίζεται από την τονική δραστικότητα του διαύλου καλίου THIK-1. Υπό παθολογικές καταστάσεις, όπως ιστική βλάβη, νόσο ή μόλυνση του εγκεφαλικού ιστού, η μικρογλοία ρυθμίζει την υπερέκφραση αρκετών επιφανειακών υποδοχέων όπως οι MHCII και A2A και η μορφολογία της γίνεται λιγότερο διακλαδισμένη, με βραχύτερες προεκβολές και μεγαλύτερα σώματα. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η ανάπτυξη υπολογιστικών μεθόδων για την ανάλυση της μορφολογίας και της κινητικότητας της μικρογλοίας στον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό ποντικών με νευροεκφυλιστική ασθένεια. Συγκεκριμένα, διερευνήθηκε η δυναμική της μικρογλοίας σε διαφορετικά στάδια ενός πειραματικού μοντέλου της Σκλήρυνσης Κατά Πλάκας (ΣΚΠ), αυτό της Πειραματικής Αυτοάνοσης Εγκεφαλομυελίτιδας (ΠAE). Η μελέτη επικεντρώθηκε σε τρεις περιοχές της φαιάς ουσίας του εγκεφάλου και πιο συγκεκριμένα στο φλοιό, τον ιππόκαμπο και την παρεγκεφαλίδα αλλά και στην οσφυϊκή περιοχή του νωτιαίου μυελού. Αρχικά, με τη χρήση C57BL/6 ποντικών και συνεστιακής μικροσκοπίας, απεικονίστηκε η μορφολογία και αναλύθηκαν τα χαρακτηριστικά των μικρογλοιακών κυττάρων σε υγιείς εγκεφαλικούς ιστούς αλλά και σε εγκεφαλικούς ιστούς ποντικών που βρίσκονται σε διάφορα στάδια εξέλιξης της ΠΑΕ. Στη συνέχεια, με τη χρήση μικροσκοπίας δύο φωτονίων και τεχνικών κρανιακού παραθύρου σε γονιδιακά σημασμένους ποντικούς αναφοράς (CX3CR1-GFP) καταγράφηκε η κινητικότητα της μικρογλοίας στον υγιή εγκέφαλο αναισθητοποιημένων ποντικών αλλά και κατά τη διάρκεια της εξέλιξης της νόσου. Τα δεδομένα βιο-απεικόνισης αναλύθηκαν χρησιμοποιώντας εργαλεία ανάλυσης εικόνας υψηλής απόδοσης, συμπεριλαμβανομένων των ΙmageJ2/Fiji και Imaris. Σχεδιάστηκαν υπολογιστικά πρωτόκολλα προ-επεξεργασίας και ανάλυσης των εικόνων, για τα οποία αναπτύχθηκαν επιπρόσθετα προγράμματα μακροεντολών (scripts) που ενσωματώθηκαν στα εργαλεία. Τέλος, χρησιμοποιήθηκαν οι γλώσσες προγραμματισμού Java και Matlab για να αναπτυχθεί μια ειδική εφαρμογή (MicroApp) για την επεξεργασία των δεδομένων εικόνας του συνεστιακού μικροσκοπίου που χρησιμοποιήθηκαν για την αυτοματοποιημένη υπολογιστική ανάλυση της μικρογλοιακής μορφολογίας. H αυτόματη υπολογιστική μέθοδος που αναπτύχθηκε επέτρεψε την επεξεργασία πολύ μεγάλου όγκου δεδομένων, παρέχοντας έτσι για πρώτη φορά τη δυνατότητα ανάλυσης της μικρογλοιακής δυναμικής και μορφολογίας για όλα τα χρονικά στάδια της ΠΑΕ και, ταυτόχρονα, για διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. Από τα αποτελέσματα προέκυψε αρχικά ότι η μορφολογία των μικρογλοιακών κυττάρων μεταβάλλεται με διαφορετικό τρόπο και σε διαφορετικά χρονικά σημεία για κάθε περιοχή του εγκεφάλου κατά την ΠΑΕ, δείχνοντας έτσι μια τοπολογική εξειδίκευση της απόκρισης της μικρογλοίας σε παθολογικά ερεθίσματα. Από την μορφολογική εξέταση προέκυψε επίσης ότι η περιοχή του εγκεφάλου όπου η μικρογλοία επηρεάζεται γρηγορότερα κατά την ΠΑΕ είναι η παρεγκεφαλίδα, ήδη από την προκλινική φάση της νόσου. Τα αποτελέσματα αυτά εγείρουν το ενδιαφέρον της συγκεκριμένης περιοχής ως μελλοντικό στόχο έρευνας για τον μηχανισμό λειτουργίας της ΠΑΕ, κάτι που έως τώρα δεν έχει μελετηθεί διεξοδικά. Τέλος, τα αποτελέσματα της εργασίας αυτής δείχνουν μια σαφή μείωση της κινητικότητας των προεκβολών της μικρογλοίας και της επιτήρησης του εγκεφάλου που αυτή επιτελεί στο φλοιό του εγκεφάλου στην κλινική φάση της ΠΑΕ, με μελλοντικό στόχο να πραγματοποιηθεί η αντίστοιχη μελέτη και στην περιοχή της παρεγκεφαλίδας και σε προγενέστερα προ-κλινικά σημεία της νόσου. Η μεταπτυχιακή εργασία διεξήχθη υπό την επίβλεψη της μεταδιδακτορικής ερευνήτριας Δρ. Βασιλικής Κυραργύρη στο πλαίσιο του προγράμματος του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. «Microglia-driven pathology and altered surveillance in demyelination» με κωδικό Πράξης 1156, σε συνεργασία με το Εργαστήριο Μοριακής Γενετικής (επιστημονική υπεύθυνη εργαστηρίου: Δρ. Lesley Probert) στο Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ (ΕΙΠ).","Microglia are the resident immune cells of the Central Nervous System (CNS), with crucial roles in both tissue development and homeostatic maintenance. In the healthy brain, microglia are highly motile ramified cells that constantly extend and retract their processes to survey the CNS parenchyma, a mode of motility that is called microglial surveillance and recently shown to be regulated by the tonic activity of the potassium channel THIK-1. Under pathological conditions, such as brain tissue damage, disease or infection, microglia upregulate several surface receptors such as MHCII and A2A, and their morphology becomes less ramified, with fewer, shorter processes and larger somata. In this project microglial dynamics were investigated in the healthy brain as well as at different stages of an experimental model of Multiple Sclerosis, Experimental Autoimmune Encephalomyelitis (EAE). By using C57BL/6 and genetically-labelled reporter mice (CX3CR1-GFP), confocal, two-photon microscopy and cranial window techniques, we imaged microglial morphology and recorded microglial motility and surveillance in the healthy brain of anaesthetized mice during the progression of the EAE pathology. The imaging data was analyzed by using high-throughput image analysis tools, including Imaris and ImageJ2/Fiji. For the pre-processing of the images, we developed custom programming scripts written in ImageJ2 macro-language, which were integrated in the tools as additional plugins. For the processing of the image data acquired from the confocal microscope, used for the analysis of the microglial morphology, we developed a specific application (MicroApp), written in the programming languages Java and MATLAB. Our newly developed automated computational analysis allowed the processing of a very big volume of data, providing for the first time the circumstances for a longitudinal analysis of the microglial dynamics and their morphology in different regions of the brain and during different disease states. The initial results show that the morphological variations of the microglial cells appear in a different manner and in different timepoints during EAE, indicating a region-dependent microglial response during pathological conditions. The morphological analysis also showed that the cerebellum is the brain region which is affected earlier during the disease course, starting from the pre-onset phase. These results raise the interest for the cerebellum region as a future target for studying the mechanism of EAE, something that hasn’t been extensively studied so far. Finally, the results show a reduction of microglial motility and surveillance during the clinical phase of EAE in the cortex. As a future goal, the same study will be conducted in the cerebellum and at earlier pre-onset timepoints of the disease. The project was held under the supervision of postdoc researcher Dr.Vasiliki Kyrargyri inder the framework of the ELIDEK project «Microglia-driven pathology and altered surveillance in demyelination» (Act 1156), in collaboration with the laboratory of Molecular Genetics (head of the lab: Dr.Lesley Probert) at the Hellenic Pasteur Institute."],"dc:identifier":["uoadl:2882294","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2882294"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Υπολογιστική ανάλυση της δυναμικής της μικρογλοίας του εγκεφάλου σε φυσιολογικές και παθολογικές συνθήκες"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:36:03Z"}