{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2883519"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2883519","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Αλέκος Παναγούλης: η συγκρότηση ενός ήρωα [1968-1981]","abstract":"Το θέμα της παρούσας διπλωματικής εργασίας αφορά την ηρωοποίηση του Αλέκου Παναγούλη, κατά τη διάρκεια της μακράς ελληνικής δεκαετίας του 1970, από το 1967 έως το 1981. Η αντίσταση κατά της στρατιωτικής δικτατορίας (1967-1974) τροφοδότησε το συλλογικό φαντασιακό της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας με ηρωικές μορφές, συλλογικές όσο και ατομικές. Αν στο επίπεδο του συλλογικού ήρωα το «Πολυτεχνείο» κατέχει αδιαμφισβήτητα κυριαρχική θέση, η κεντρική υπόθεση της εργασίας εδράζεται στην πρωτοκαθεδρία του Αλέκου Παναγούλη μεταξύ των ατομικών ηρώων της αντιδικτατορικής πάλης. Με άλλα λόγια, αντιμετωπίζοντας τον Παναγούλη ως τον υποδειγματικό επώνυμο ατομικό ήρωα του αντιδικτατορικού αγώνα, επιχειρώ να ανιχνεύσω ποιες υπήρξαν οι συνθήκες και ποιοι οι μηχανισμοί εντός των οποίων και μέσω των οποίων ηρωοποιήθηκε. Η εργασία παρακολουθεί τις διαδικασίες ηρωοποίησης του Παναγούλη κατά τη διάρκεια της ζωής του όσο και κατά την πρώτη πενταετία μετά το θάνατό του. Αποπειρώμαι να φωτίσω τις συγκροτητικές πρακτικές του συμβόλου «Παναγούλης», τις σημασιολογικές φορτίσεις της ηρωικότητας που του αποδόθηκε, καθώς και το ποιες ήσαν εκείνες οι κοινότητες μνήμης που «ενορχήστρωσαν» την ηρωοποίησή του. Καταβάλλεται, ακόμα, προσπάθεια να δειχθεί πως τα τέσσερα μείζονα διακυβεύματα με τα οποία συνδέθηκε ο Παναγούλης [δυναμικός αντιδικτατορικός αγώνας, άκαμπτα μαχητικό ποιητικό έργο, κάθαρση-αποχουντοποίηση μεταπολιτευτικά και έρευνα για την Κύπρο] αποτέλεσαν τα κεντρικά νήματα, η διαπλοκή των οποίων διαδραμάτισε διαμορφωτικό ρόλο στην ηρωοποίησή του. Στο κεντρικό επιχείρημα, υποστηρίζεται πως μετά τη Μεταπολίτευση του 1974, κατά το ρουν των δεκαετιών της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας, ο Παναγούλης κατέστη σταδιακά ένας κοινώς αποδεκτός ήρωας, το οικουμενικό και ενωτικό σύμβολο μιας περασμένης αυταρχικής όσο και ηρωικής εποχής. Επιστρέφοντας στην πρώτη χρονικά περίοδο της ηρωοποίησης, επιχειρείται να δειχθεί πρώτον, πως τα πράγματα δεν ήταν πάντοτε έτσι και δεύτερον, πως η εν λόγω τελική έκβαση της ιστορίας, η ηρωοποίηση δηλαδή, προέκυψε ως το αποτέλεσμα μιας δέσμης ανομοιογενών και πολύπλοκα διαπλεκόμενων διαδικασιών, γεμάτων ενδεχομενικότητες και απουσία τελεολογιών. Η δομή της εργασίας είναι τριμερής και καθορίζεται εν πολλοίς από την περιοδολόγηση, στην οποία οδήγησε το υλικό. Στο πρώτο κεφάλαιο ερευνώνται οι ηρωοποιητικές διεργασίες που έλαβαν χώρα από τον Αύγουστο του 1968 και τη διάπραξη της απόπειρας κατά του δικτάτορα Γ. Παπαδόπουλου έως την αποφυλάκιση του Παναγούλη, πέντε χρόνια μετά, τον Αύγουστο του 1973. Στη διάρκεια της πρώτης αυτής πενταετίας, η έμφαση τοποθετείται στη γενεσιουργό στιγμή των ηρωοποιητικών διαδικασιών κατά τη διάρκεια της εκστρατείας ευαισθητοποίησης ευρωπαϊκής και διεθνούς κοινής γνώμης για την αποτροπή της εκτέλεσης της θανατικής καταδίκης, στα αντιστικτικά δίπολα που εκδιπλώθηκαν στην περί τον Παναγούλη κειμενογραφία αντιδικτατορικού τύπου όσο και βιβλίων που αναφέρονταν στην απόπειρα, καθώς και στα πρώτα ανιχνεύσιμα μοτίβα της ηρωοποιητικής συμβολοποίησης. Στο δεύτερο κεφάλαιο εξετάζονται οι δυναμικές της ηρωοποίησης κατά την τριετία 1973-1976, κατά τη μοναδική δηλαδή περίοδο μετά τη διάπραξη της ηρωικής πράξης -βλέπε απόπειρα-, που ο Παναγούλης ήταν ταυτόχρονα ζωντανός και ελεύθερος. Εκεί, επιχειρείται να δειχθεί πώς συνυπήρξαν -παράλληλα και συμπληρωματικά- η έξωθεν ηρωοποίηση και η αυτοσκηνοθεσία εκ μέρους του Παναγούλη ή αλλιώς, η αυτοηρωοποίηση. Τέλος, στο τρίτο και εκτενέστερο κεφάλαιο, η εστίαση τοποθετείται στα μοτίβα και τις πρακτικές των διαδικασιών συγκρότησης της ηρωικής μνήμης του Παναγούλη κατά την πρώτη πενταετία μετά το θάνατό του, από το 1976 έως το 1981. Για τον φωτισμό και την κατανόηση των διεργασιών της μεταθανάτιας ηρωοποίησης εξετάζονται τρία σημεία. Πρώτον, ο πολιτικός λόγος που αρθρώθηκε περί του θανάτου του κατά το Μάιο-Ιούνιο 1976, πώς δηλαδή η μυστηριώδης εκδημία του κατέστη πολιτικό διακύβευμα και σημείο τομής στην ηρωοποίηση, καθώς και οι θεματικές και οι τροπικότητες της πρώιμης μεταθανάτιας συμβολοποίησης. Δεύτερον, ερευνώνται οι τρόποι ενθύμησης και οι κατασκευαστικές πρακτικές του ήρωα κατά τις επετείους της πρώτης πενταετίας μετά το θάνατό του. Τρίτον, μελετάται το ερώτημα: «πώς περνά ο ήρωας στη βιβλιογραφία;», μέσα από την επίσκεψη στα έξι βιβλία που γράφτηκαν την πενταετία 1976-1981, με κεντρικό θέμα τον Παναγούλη.","abstract_html":"Το θέμα της παρούσας διπλωματικής εργασίας αφορά την ηρωοποίηση του Αλέκου Παναγούλη, κατά τη διάρκεια της μακράς ελληνικής δεκαετίας του 1970, από το 1967 έως το 1981. Η αντίσταση κατά της στρατιωτικής δικτατορίας (1967-1974) τροφοδότησε το συλλογικό φαντασιακό της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας με ηρωικές μορφές, συλλογικές όσο και ατομικές. Αν στο επίπεδο του συλλογικού ήρωα το «Πολυτεχνείο» κατέχει αδιαμφισβήτητα κυριαρχική θέση, η κεντρική υπόθεση της εργασίας εδράζεται στην πρωτοκαθεδρία του Αλέκου Παναγούλη μεταξύ των ατομικών ηρώων της αντιδικτατορικής πάλης. Με άλλα λόγια, αντιμετωπίζοντας τον Παναγούλη ως τον υποδειγματικό επώνυμο ατομικό ήρωα του αντιδικτατορικού αγώνα, επιχειρώ να ανιχνεύσω ποιες υπήρξαν οι συνθήκες και ποιοι οι μηχανισμοί εντός των οποίων και μέσω των οποίων ηρωοποιήθηκε. Η εργασία παρακολουθεί τις διαδικασίες ηρωοποίησης του Παναγούλη κατά τη διάρκεια της ζωής του όσο και κατά την πρώτη πενταετία μετά το θάνατό του. Αποπειρώμαι να φωτίσω τις συγκροτητικές πρακτικές του συμβόλου «Παναγούλης», τις σημασιολογικές φορτίσεις της ηρωικότητας που του αποδόθηκε, καθώς και το ποιες ήσαν εκείνες οι κοινότητες μνήμης που «ενορχήστρωσαν» την ηρωοποίησή του. Καταβάλλεται, ακόμα, προσπάθεια να δειχθεί πως τα τέσσερα μείζονα διακυβεύματα με τα οποία συνδέθηκε ο Παναγούλης [δυναμικός αντιδικτατορικός αγώνας, άκαμπτα μαχητικό ποιητικό έργο, κάθαρση-αποχουντοποίηση μεταπολιτευτικά και έρευνα για την Κύπρο] αποτέλεσαν τα κεντρικά νήματα, η διαπλοκή των οποίων διαδραμάτισε διαμορφωτικό ρόλο στην ηρωοποίησή του. Στο κεντρικό επιχείρημα, υποστηρίζεται πως μετά τη Μεταπολίτευση του 1974, κατά το ρουν των δεκαετιών της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας, ο Παναγούλης κατέστη σταδιακά ένας κοινώς αποδεκτός ήρωας, το οικουμενικό και ενωτικό σύμβολο μιας περασμένης αυταρχικής όσο και ηρωικής εποχής. Επιστρέφοντας στην πρώτη χρονικά περίοδο της ηρωοποίησης, επιχειρείται να δειχθεί πρώτον, πως τα πράγματα δεν ήταν πάντοτε έτσι και δεύτερον, πως η εν λόγω τελική έκβαση της ιστορίας, η ηρωοποίηση δηλαδή, προέκυψε ως το αποτέλεσμα μιας δέσμης ανομοιογενών και πολύπλοκα διαπλεκόμενων διαδικασιών, γεμάτων ενδεχομενικότητες και απουσία τελεολογιών. Η δομή της εργασίας είναι τριμερής και καθορίζεται εν πολλοίς από την περιοδολόγηση, στην οποία οδήγησε το υλικό. Στο πρώτο κεφάλαιο ερευνώνται οι ηρωοποιητικές διεργασίες που έλαβαν χώρα από τον Αύγουστο του 1968 και τη διάπραξη της απόπειρας κατά του δικτάτορα Γ. Παπαδόπουλου έως την αποφυλάκιση του Παναγούλη, πέντε χρόνια μετά, τον Αύγουστο του 1973. Στη διάρκεια της πρώτης αυτής πενταετίας, η έμφαση τοποθετείται στη γενεσιουργό στιγμή των ηρωοποιητικών διαδικασιών κατά τη διάρκεια της εκστρατείας ευαισθητοποίησης ευρωπαϊκής και διεθνούς κοινής γνώμης για την αποτροπή της εκτέλεσης της θανατικής καταδίκης, στα αντιστικτικά δίπολα που εκδιπλώθηκαν στην περί τον Παναγούλη κειμενογραφία αντιδικτατορικού τύπου όσο και βιβλίων που αναφέρονταν στην απόπειρα, καθώς και στα πρώτα ανιχνεύσιμα μοτίβα της ηρωοποιητικής συμβολοποίησης. Στο δεύτερο κεφάλαιο εξετάζονται οι δυναμικές της ηρωοποίησης κατά την τριετία 1973-1976, κατά τη μοναδική δηλαδή περίοδο μετά τη διάπραξη της ηρωικής πράξης -βλέπε απόπειρα-, που ο Παναγούλης ήταν ταυτόχρονα ζωντανός και ελεύθερος. Εκεί, επιχειρείται να δειχθεί πώς συνυπήρξαν -παράλληλα και συμπληρωματικά- η έξωθεν ηρωοποίηση και η αυτοσκηνοθεσία εκ μέρους του Παναγούλη ή αλλιώς, η αυτοηρωοποίηση. Τέλος, στο τρίτο και εκτενέστερο κεφάλαιο, η εστίαση τοποθετείται στα μοτίβα και τις πρακτικές των διαδικασιών συγκρότησης της ηρωικής μνήμης του Παναγούλη κατά την πρώτη πενταετία μετά το θάνατό του, από το 1976 έως το 1981. Για τον φωτισμό και την κατανόηση των διεργασιών της μεταθανάτιας ηρωοποίησης εξετάζονται τρία σημεία. Πρώτον, ο πολιτικός λόγος που αρθρώθηκε περί του θανάτου του κατά το Μάιο-Ιούνιο 1976, πώς δηλαδή η μυστηριώδης εκδημία του κατέστη πολιτικό διακύβευμα και σημείο τομής στην ηρωοποίηση, καθώς και οι θεματικές και οι τροπικότητες της πρώιμης μεταθανάτιας συμβολοποίησης. Δεύτερον, ερευνώνται οι τρόποι ενθύμησης και οι κατασκευαστικές πρακτικές του ήρωα κατά τις επετείους της πρώτης πενταετίας μετά το θάνατό του. Τρίτον, μελετάται το ερώτημα: «πώς περνά ο ήρωας στη βιβλιογραφία;», μέσα από την επίσκεψη στα έξι βιβλία που γράφτηκαν την πενταετία 1976-1981, με κεντρικό θέμα τον Παναγούλη.","abstract_has_math":false,"creators":["Γαρρής Δημήτριος","Garris Dimitrios"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2019,"date_issued":"2019","date_published":"2019","updated_at":"2026-11-19T05:36:13Z","subjects":["Ιστορία","History"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2883519"],"render_values":[{"text":"uoadl:2883519","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2883519","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2883519","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2883519","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Γαρρής Δημήτριος","Garris Dimitrios"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2019"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Ιστορία","History"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2883519","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2883519"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Το θέμα της παρούσας διπλωματικής εργασίας αφορά την ηρωοποίηση του Αλέκου Παναγούλη, κατά τη διάρκεια της μακράς ελληνικής δεκαετίας του 1970, από το 1967 έως το 1981. Η αντίσταση κατά της στρατιωτικής δικτατορίας (1967-1974) τροφοδότησε το συλλογικό φαντασιακό της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας με ηρωικές μορφές, συλλογικές όσο και ατομικές. Αν στο επίπεδο του συλλογικού ήρωα το «Πολυτεχνείο» κατέχει αδιαμφισβήτητα κυριαρχική θέση, η κεντρική υπόθεση της εργασίας εδράζεται στην πρωτοκαθεδρία του Αλέκου Παναγούλη μεταξύ των ατομικών ηρώων της αντιδικτατορικής πάλης. Με άλλα λόγια, αντιμετωπίζοντας τον Παναγούλη ως τον υποδειγματικό επώνυμο ατομικό ήρωα του αντιδικτατορικού αγώνα, επιχειρώ να ανιχνεύσω ποιες υπήρξαν οι συνθήκες και ποιοι οι μηχανισμοί εντός των οποίων και μέσω των οποίων ηρωοποιήθηκε. Η εργασία παρακολουθεί τις διαδικασίες ηρωοποίησης του Παναγούλη κατά τη διάρκεια της ζωής του όσο και κατά την πρώτη πενταετία μετά το θάνατό του. Αποπειρώμαι να φωτίσω τις συγκροτητικές πρακτικές του συμβόλου «Παναγούλης», τις σημασιολογικές φορτίσεις της ηρωικότητας που του αποδόθηκε, καθώς και το ποιες ήσαν εκείνες οι κοινότητες μνήμης που «ενορχήστρωσαν» την ηρωοποίησή του. Καταβάλλεται, ακόμα, προσπάθεια να δειχθεί πως τα τέσσερα μείζονα διακυβεύματα με τα οποία συνδέθηκε ο Παναγούλης [δυναμικός αντιδικτατορικός αγώνας, άκαμπτα μαχητικό ποιητικό έργο, κάθαρση-αποχουντοποίηση μεταπολιτευτικά και έρευνα για την Κύπρο] αποτέλεσαν τα κεντρικά νήματα, η διαπλοκή των οποίων διαδραμάτισε διαμορφωτικό ρόλο στην ηρωοποίησή του. Στο κεντρικό επιχείρημα, υποστηρίζεται πως μετά τη Μεταπολίτευση του 1974, κατά το ρουν των δεκαετιών της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας, ο Παναγούλης κατέστη σταδιακά ένας κοινώς αποδεκτός ήρωας, το οικουμενικό και ενωτικό σύμβολο μιας περασμένης αυταρχικής όσο και ηρωικής εποχής. Επιστρέφοντας στην πρώτη χρονικά περίοδο της ηρωοποίησης, επιχειρείται να δειχθεί πρώτον, πως τα πράγματα δεν ήταν πάντοτε έτσι και δεύτερον, πως η εν λόγω τελική έκβαση της ιστορίας, η ηρωοποίηση δηλαδή, προέκυψε ως το αποτέλεσμα μιας δέσμης ανομοιογενών και πολύπλοκα διαπλεκόμενων διαδικασιών, γεμάτων ενδεχομενικότητες και απουσία τελεολογιών. Η δομή της εργασίας είναι τριμερής και καθορίζεται εν πολλοίς από την περιοδολόγηση, στην οποία οδήγησε το υλικό. Στο πρώτο κεφάλαιο ερευνώνται οι ηρωοποιητικές διεργασίες που έλαβαν χώρα από τον Αύγουστο του 1968 και τη διάπραξη της απόπειρας κατά του δικτάτορα Γ. Παπαδόπουλου έως την αποφυλάκιση του Παναγούλη, πέντε χρόνια μετά, τον Αύγουστο του 1973. Στη διάρκεια της πρώτης αυτής πενταετίας, η έμφαση τοποθετείται στη γενεσιουργό στιγμή των ηρωοποιητικών διαδικασιών κατά τη διάρκεια της εκστρατείας ευαισθητοποίησης ευρωπαϊκής και διεθνούς κοινής γνώμης για την αποτροπή της εκτέλεσης της θανατικής καταδίκης, στα αντιστικτικά δίπολα που εκδιπλώθηκαν στην περί τον Παναγούλη κειμενογραφία αντιδικτατορικού τύπου όσο και βιβλίων που αναφέρονταν στην απόπειρα, καθώς και στα πρώτα ανιχνεύσιμα μοτίβα της ηρωοποιητικής συμβολοποίησης. Στο δεύτερο κεφάλαιο εξετάζονται οι δυναμικές της ηρωοποίησης κατά την τριετία 1973-1976, κατά τη μοναδική δηλαδή περίοδο μετά τη διάπραξη της ηρωικής πράξης -βλέπε απόπειρα-, που ο Παναγούλης ήταν ταυτόχρονα ζωντανός και ελεύθερος. Εκεί, επιχειρείται να δειχθεί πώς συνυπήρξαν -παράλληλα και συμπληρωματικά- η έξωθεν ηρωοποίηση και η αυτοσκηνοθεσία εκ μέρους του Παναγούλη ή αλλιώς, η αυτοηρωοποίηση. Τέλος, στο τρίτο και εκτενέστερο κεφάλαιο, η εστίαση τοποθετείται στα μοτίβα και τις πρακτικές των διαδικασιών συγκρότησης της ηρωικής μνήμης του Παναγούλη κατά την πρώτη πενταετία μετά το θάνατό του, από το 1976 έως το 1981. Για τον φωτισμό και την κατανόηση των διεργασιών της μεταθανάτιας ηρωοποίησης εξετάζονται τρία σημεία. Πρώτον, ο πολιτικός λόγος που αρθρώθηκε περί του θανάτου του κατά το Μάιο-Ιούνιο 1976, πώς δηλαδή η μυστηριώδης εκδημία του κατέστη πολιτικό διακύβευμα και σημείο τομής στην ηρωοποίηση, καθώς και οι θεματικές και οι τροπικότητες της πρώιμης μεταθανάτιας συμβολοποίησης. Δεύτερον, ερευνώνται οι τρόποι ενθύμησης και οι κατασκευαστικές πρακτικές του ήρωα κατά τις επετείους της πρώτης πενταετίας μετά το θάνατό του. Τρίτον, μελετάται το ερώτημα: «πώς περνά ο ήρωας στη βιβλιογραφία;», μέσα από την επίσκεψη στα έξι βιβλία που γράφτηκαν την πενταετία 1976-1981, με κεντρικό θέμα τον Παναγούλη.","The subject of the present thesis is the formation of a hero in the face of Alekos Panagoulis, during the long greek decade of 1970s, from 1967 to 1981. The resistance against the military dictatorship (1967-1974) supplied the collective fantasies of the 3rd Greek Republic with heroic figures, collectively and individually. If in the level of collective hero, «Politechnio» (polytechnic university) has the unrivaled dominance, the central hypothesis of the thesis focuses on the first place that Panagoulis possess among the individual heroes of the Greeks’ struggle against the dictatorship. In other words, taking Panagoulis as the model eponymous individual hero of the struggle against the dictatorship, I am trying to trace the conditions and mechanisms inside and via which the said hero was formed. The thesis observes the processes of Panagoulis hero-making, both during his life, as well as on the first five years following his death. I am trying to shed light to the composing practices of the symbol “Panagoulis”, the semantics of the hero identity which was attributed to him, as well as which were those memory communities that “orchestrated” the making of this hero. I am also making an effort to show that the four main issues that were connected to Panagoulis [ferocious struggle against the dictatorship, unrelenting fighting poetic works, catharsis-removal of everything related to the military junta and investigations concerning Cyprus] were the main threads, the intermingling of which was the creative force behind the construction of the hero. In the main argument, I am supporting that following the “Metapolitefsi” of 1974, and the next decades of the 3rd Greek Republic, Panagoulis became progressively a mutually accepted hero, the unifying symbol of a past, authoritarian as well as heroic era. Returning to the first period of the hero-making, I am trying to show first, that things were not always the same and second, that the said final outcome of the history, thus the hero-making, came as result of a series of different and complicated intermingled processes, full of contingencies and on the absence of any kind of teleology. The thesis comes in three parts, which are largely defined by periods, and the directions given by the source material itself. In the first chapter we investigate the hero-making processes taking place from August 1968 and the attempt against the life of the dictator G. Papadopoulos until the release of Panagoulis from prison, five years later, on August 1973. During these five first years, emphasis is given to the decisive first moment of hero-making processes, during the campaign to inform the European and international community in order to stop the execution of the death penalty, to opposite poles that were expressed to the relevant anti-dictatorship text-creation about Panagoulis and books that were referring to the attempt, as well as to the first traceable motives of the creation of a heroic symbol. On the second chapter we examine the dynamics of hero-making during the three years, 1973-1976, the only period on which Panagoulis, after his heroic act, thus, the attempt, was both alive and free. There, we are trying to show the coexistence -in parallel and complementary- of the hero construction by others along with the self-making of hero from the Panagoulis himself. Finally, on the third chapter, we are focusing on the motives and practices of heroic memory processes of Panagoulis, the first five years following his death, from 1976 to 1981. In order to shed light to the post mortem hero-making, we examine three points. First, the political ambience expressed around his death May-June 1976, thus, how his controversial death became a political subject and focal point of the hero-making, as well as the themes and methods of the early post mortem symbol creation. Second, we investigate ways of remembrance and the practices of hero-making on the anniversaries of the five years following his death. Third, we study the question: «How a hero passes to bibliography?», through the visit of six books written in the period 1976-1981, having Panagoulis as the main subject."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Αλέκος Παναγούλης: η συγκρότηση ενός ήρωα [1968-1981]"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Γαρρής Δημήτριος","Garris Dimitrios"],"dc:date":["2019"],"dc:description":["Το θέμα της παρούσας διπλωματικής εργασίας αφορά την ηρωοποίηση του Αλέκου Παναγούλη, κατά τη διάρκεια της μακράς ελληνικής δεκαετίας του 1970, από το 1967 έως το 1981. Η αντίσταση κατά της στρατιωτικής δικτατορίας (1967-1974) τροφοδότησε το συλλογικό φαντασιακό της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας με ηρωικές μορφές, συλλογικές όσο και ατομικές. Αν στο επίπεδο του συλλογικού ήρωα το «Πολυτεχνείο» κατέχει αδιαμφισβήτητα κυριαρχική θέση, η κεντρική υπόθεση της εργασίας εδράζεται στην πρωτοκαθεδρία του Αλέκου Παναγούλη μεταξύ των ατομικών ηρώων της αντιδικτατορικής πάλης. Με άλλα λόγια, αντιμετωπίζοντας τον Παναγούλη ως τον υποδειγματικό επώνυμο ατομικό ήρωα του αντιδικτατορικού αγώνα, επιχειρώ να ανιχνεύσω ποιες υπήρξαν οι συνθήκες και ποιοι οι μηχανισμοί εντός των οποίων και μέσω των οποίων ηρωοποιήθηκε. Η εργασία παρακολουθεί τις διαδικασίες ηρωοποίησης του Παναγούλη κατά τη διάρκεια της ζωής του όσο και κατά την πρώτη πενταετία μετά το θάνατό του. Αποπειρώμαι να φωτίσω τις συγκροτητικές πρακτικές του συμβόλου «Παναγούλης», τις σημασιολογικές φορτίσεις της ηρωικότητας που του αποδόθηκε, καθώς και το ποιες ήσαν εκείνες οι κοινότητες μνήμης που «ενορχήστρωσαν» την ηρωοποίησή του. Καταβάλλεται, ακόμα, προσπάθεια να δειχθεί πως τα τέσσερα μείζονα διακυβεύματα με τα οποία συνδέθηκε ο Παναγούλης [δυναμικός αντιδικτατορικός αγώνας, άκαμπτα μαχητικό ποιητικό έργο, κάθαρση-αποχουντοποίηση μεταπολιτευτικά και έρευνα για την Κύπρο] αποτέλεσαν τα κεντρικά νήματα, η διαπλοκή των οποίων διαδραμάτισε διαμορφωτικό ρόλο στην ηρωοποίησή του. Στο κεντρικό επιχείρημα, υποστηρίζεται πως μετά τη Μεταπολίτευση του 1974, κατά το ρουν των δεκαετιών της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας, ο Παναγούλης κατέστη σταδιακά ένας κοινώς αποδεκτός ήρωας, το οικουμενικό και ενωτικό σύμβολο μιας περασμένης αυταρχικής όσο και ηρωικής εποχής. Επιστρέφοντας στην πρώτη χρονικά περίοδο της ηρωοποίησης, επιχειρείται να δειχθεί πρώτον, πως τα πράγματα δεν ήταν πάντοτε έτσι και δεύτερον, πως η εν λόγω τελική έκβαση της ιστορίας, η ηρωοποίηση δηλαδή, προέκυψε ως το αποτέλεσμα μιας δέσμης ανομοιογενών και πολύπλοκα διαπλεκόμενων διαδικασιών, γεμάτων ενδεχομενικότητες και απουσία τελεολογιών. Η δομή της εργασίας είναι τριμερής και καθορίζεται εν πολλοίς από την περιοδολόγηση, στην οποία οδήγησε το υλικό. Στο πρώτο κεφάλαιο ερευνώνται οι ηρωοποιητικές διεργασίες που έλαβαν χώρα από τον Αύγουστο του 1968 και τη διάπραξη της απόπειρας κατά του δικτάτορα Γ. Παπαδόπουλου έως την αποφυλάκιση του Παναγούλη, πέντε χρόνια μετά, τον Αύγουστο του 1973. Στη διάρκεια της πρώτης αυτής πενταετίας, η έμφαση τοποθετείται στη γενεσιουργό στιγμή των ηρωοποιητικών διαδικασιών κατά τη διάρκεια της εκστρατείας ευαισθητοποίησης ευρωπαϊκής και διεθνούς κοινής γνώμης για την αποτροπή της εκτέλεσης της θανατικής καταδίκης, στα αντιστικτικά δίπολα που εκδιπλώθηκαν στην περί τον Παναγούλη κειμενογραφία αντιδικτατορικού τύπου όσο και βιβλίων που αναφέρονταν στην απόπειρα, καθώς και στα πρώτα ανιχνεύσιμα μοτίβα της ηρωοποιητικής συμβολοποίησης. Στο δεύτερο κεφάλαιο εξετάζονται οι δυναμικές της ηρωοποίησης κατά την τριετία 1973-1976, κατά τη μοναδική δηλαδή περίοδο μετά τη διάπραξη της ηρωικής πράξης -βλέπε απόπειρα-, που ο Παναγούλης ήταν ταυτόχρονα ζωντανός και ελεύθερος. Εκεί, επιχειρείται να δειχθεί πώς συνυπήρξαν -παράλληλα και συμπληρωματικά- η έξωθεν ηρωοποίηση και η αυτοσκηνοθεσία εκ μέρους του Παναγούλη ή αλλιώς, η αυτοηρωοποίηση. Τέλος, στο τρίτο και εκτενέστερο κεφάλαιο, η εστίαση τοποθετείται στα μοτίβα και τις πρακτικές των διαδικασιών συγκρότησης της ηρωικής μνήμης του Παναγούλη κατά την πρώτη πενταετία μετά το θάνατό του, από το 1976 έως το 1981. Για τον φωτισμό και την κατανόηση των διεργασιών της μεταθανάτιας ηρωοποίησης εξετάζονται τρία σημεία. Πρώτον, ο πολιτικός λόγος που αρθρώθηκε περί του θανάτου του κατά το Μάιο-Ιούνιο 1976, πώς δηλαδή η μυστηριώδης εκδημία του κατέστη πολιτικό διακύβευμα και σημείο τομής στην ηρωοποίηση, καθώς και οι θεματικές και οι τροπικότητες της πρώιμης μεταθανάτιας συμβολοποίησης. Δεύτερον, ερευνώνται οι τρόποι ενθύμησης και οι κατασκευαστικές πρακτικές του ήρωα κατά τις επετείους της πρώτης πενταετίας μετά το θάνατό του. Τρίτον, μελετάται το ερώτημα: «πώς περνά ο ήρωας στη βιβλιογραφία;», μέσα από την επίσκεψη στα έξι βιβλία που γράφτηκαν την πενταετία 1976-1981, με κεντρικό θέμα τον Παναγούλη.","The subject of the present thesis is the formation of a hero in the face of Alekos Panagoulis, during the long greek decade of 1970s, from 1967 to 1981. The resistance against the military dictatorship (1967-1974) supplied the collective fantasies of the 3rd Greek Republic with heroic figures, collectively and individually. If in the level of collective hero, «Politechnio» (polytechnic university) has the unrivaled dominance, the central hypothesis of the thesis focuses on the first place that Panagoulis possess among the individual heroes of the Greeks’ struggle against the dictatorship. In other words, taking Panagoulis as the model eponymous individual hero of the struggle against the dictatorship, I am trying to trace the conditions and mechanisms inside and via which the said hero was formed. The thesis observes the processes of Panagoulis hero-making, both during his life, as well as on the first five years following his death. I am trying to shed light to the composing practices of the symbol “Panagoulis”, the semantics of the hero identity which was attributed to him, as well as which were those memory communities that “orchestrated” the making of this hero. I am also making an effort to show that the four main issues that were connected to Panagoulis [ferocious struggle against the dictatorship, unrelenting fighting poetic works, catharsis-removal of everything related to the military junta and investigations concerning Cyprus] were the main threads, the intermingling of which was the creative force behind the construction of the hero. In the main argument, I am supporting that following the “Metapolitefsi” of 1974, and the next decades of the 3rd Greek Republic, Panagoulis became progressively a mutually accepted hero, the unifying symbol of a past, authoritarian as well as heroic era. Returning to the first period of the hero-making, I am trying to show first, that things were not always the same and second, that the said final outcome of the history, thus the hero-making, came as result of a series of different and complicated intermingled processes, full of contingencies and on the absence of any kind of teleology. The thesis comes in three parts, which are largely defined by periods, and the directions given by the source material itself. In the first chapter we investigate the hero-making processes taking place from August 1968 and the attempt against the life of the dictator G. Papadopoulos until the release of Panagoulis from prison, five years later, on August 1973. During these five first years, emphasis is given to the decisive first moment of hero-making processes, during the campaign to inform the European and international community in order to stop the execution of the death penalty, to opposite poles that were expressed to the relevant anti-dictatorship text-creation about Panagoulis and books that were referring to the attempt, as well as to the first traceable motives of the creation of a heroic symbol. On the second chapter we examine the dynamics of hero-making during the three years, 1973-1976, the only period on which Panagoulis, after his heroic act, thus, the attempt, was both alive and free. There, we are trying to show the coexistence -in parallel and complementary- of the hero construction by others along with the self-making of hero from the Panagoulis himself. Finally, on the third chapter, we are focusing on the motives and practices of heroic memory processes of Panagoulis, the first five years following his death, from 1976 to 1981. In order to shed light to the post mortem hero-making, we examine three points. First, the political ambience expressed around his death May-June 1976, thus, how his controversial death became a political subject and focal point of the hero-making, as well as the themes and methods of the early post mortem symbol creation. Second, we investigate ways of remembrance and the practices of hero-making on the anniversaries of the five years following his death. Third, we study the question: «How a hero passes to bibliography?», through the visit of six books written in the period 1976-1981, having Panagoulis as the main subject."],"dc:identifier":["uoadl:2883519","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2883519"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Ιστορία","History"],"dc:title":["Αλέκος Παναγούλης: η συγκρότηση ενός ήρωα [1968-1981]"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:36:13Z"}