{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2885142"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2885142","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Λέξις και Τελετουργία στον Ὀρέστη και στην Ἰφιγένεια ἐν Ταύροις του Ευριπίδη","abstract":"Η παρούσα εργασία εξετάζει το μοτίβο της \"διαστροφής της τελετουργίας\" σε δύο τραγωδίες του Ευριπίδη, τον Ορέστη και την Ιφιγένεια εν Ταύροις. Η διαστροφή της τελετουργίας συνιστά ένα δραματικό τέχνασμα που εμφανίζεται για πρώτη φορά στον Αισχύλο και εξελίσσεται περαιτέρω από τον Ευριπίδη. Η διαστροφή αυτή δηλώνει επί της ουσίας τη σημασιολογική αλλοίωση που πραγματοποιείται εσκεμμένα στο τελετουργικό λεξιλόγιο των τραγωδιών –το οποίο απαντάται στην τραγωδία χωρίς μορφολογικές αποκλίσεις από το χώρο της θρησκείας- με σκοπό τη μορφοποίηση ἐλεεινῶν και φοβερῶν πράξεων που απαρτίζουν τον πυρήνα του δράματος και αποτελούν συνάμα το θεμελιώδες ειδολογικό γνώρισμα της τραγικής ποίησης. Συγκεκριμένα, εξετάζεται το πώς η διασάλευση της κυριολεκτικής σημασίας των λέξεων που αφορούν τελετουργικές πράξεις συντείνει εμφανώς στο «τέλος» ενός έργου τραγωδίας, που είναι η επίτευξη της οἰκείας ἡδονῆς, δηλαδή το προϊόν της πρόκλησης και κατόπιν της αποφόρτισης από τα συναισθήματα του ἐλέου και του φόβου προς κάποιον αναξιοπαθούντα ήρωα. Η αξιοποίηση της τελετουργίας στην τραγωδία -στη διεστραμμένη της εκδοχή- συνιστά μια μορφή δραματουργικής καινοτομίας και επιτυγχάνεται μέσω της σύναψης του τελετουργικού λεξιλογίου με συμφραζόμενα ανθρωποκτονίας, που δρομολογούν ή προοιωνίζονται τον φόνο κάποιου τραγικού ήρωα, διαρρηγνύοντας έτσι κατάφωρα και ανίερα το πλαίσιο \"φιλίας\" που στοιχειοθετεί το περιβάλλον δράσης των ηρώων. Τα δύο συγκεκριμένα δράματα επιλέγονται προς εξέταση του μοτίβου αυτού κυρίως για τον λόγο ότι, κρινόμενα αυστηρά με τις δεσπόζουσες ειδολογικές επιταγές της τραγικής ποίησης, τείνουν να απάδουν στους παγιωμένους ηθικοαισθητικούς κανόνες που καθορίζουν την ταυτότητα και προδιαθέτουν τη δράση ενός τραγικού ήρωα. Αυτό οφείλεται εν προκειμένω στο ότι και τα δύο δράματα εμπεριέχουν έκβαση εἰς εὐτυχίαν, δηλαδή ευτυχή λύσιν, χωρίς τη διεκτραγώδηση του θανάτου ή του τραυματισμού κάποιου προσώπου που πάσχει άδικα ή που παραδίδεται στη μανία ενός ακατάσχετου συναισθήματος που τον καθοδηγεί σε παράλογη δράση. Έτσι, η εργασία αυτή εστιάζει στο γεγονός ότι μια τραγωδία χαρακτηρίζεται ως τέτοια πρωτίστως χάρη στην ικανοποιητική διαμόρφωση οικτρών και φοβερών περιστατικών και συμβάντων μεταξύ των ηρώων, τέτοιας ποιότητας και λογής, που επηρεάζουν το θυμικό και την κρίση του ακροατή, διασφαλίζοντας την συναισθηματική και συνάμα έλλογη μέθεξή του στα πάθη των ηρώων. Τα τραγικά πάθη δεν είναι τέτοια λόγω της έμφασης στην καθαυτήν πράξη φόνου, αλλά λόγω της διαμόρφωσης αληθοφανών συμφραζομένων που προαναγγέλλουν κάποιον φόνο, χρωματίζοντας έτσι τα επεισόδια με την αισθητικά τραγική «επίφαση» του φοβεροῦ και ἐλεεινοῦ στοιχείου. Η τελετουργία στην τραγωδία, όπως αξιοποιείται δραματουργικά από τον Ευριπίδη, κλυδωνίζει συθέμελα τους δεσμούς \"φιλίας\" που συνέχουν τη δράση των πρωταγωνιστών, εφόσον ο κλυδωνισμός του \"φιλικού\" πλαισίου πραγματοποιείται με όρους τελετουργικής διαστροφής. Έτσι, εξετάζεται το πώς η χρήση της διεστραμμένης τελετουργικής λέξεως ενδείκνυται καταλλήλως για να περιγράψει επικείμενους φόνους. Η έμφαση στη διαστροφή της θρησκευτικής ευλάβειας, που διαποτίζει εγγενώς όλες τις τελετουργικές πράξεις, γίνεται το μέσον ανάδειξης των φοβερῶν και ἐλεεινῶν συνθηκών που γεννούν ένα τραγικό πάθος. Κάτι τέτοιο εν προκειμένω καθίσταται εφικτό μέσω της δραματικής αξιοποίησης των κινδύνων που εγκυμονεί η πρόκληση \"μιάσματος\", λόγω της ανεξέλεγκτης καταστροφής που μπορεί να προκαλέσει ο φορέας αυτού, ο Ορέστης. Η αναπόδραστη μιασματική του κατάσταση πυροδοτεί μια σειρά από θεατρικά εκτυλισσόμενες –είτε λεκτικά υπαινιγμένες- τελετουργικές πράξεις που διαστρέφονται έμπρακτα, πρωτίστως μέσω της φθοράς και σύγχυσης στη σημασία του τελετουργικού λεξιλογίου, ως ένδειξη της αδυναμίας μιας κοινότητας ανθρώπων να συνυπάρξει με το μολυσμένο μητροκτόνο. Έτσι, η τελετουργία γίνεται ο δίαυλος σύζευξης των τραγικών συμβάσεων και του ιδεολογικού και αξιακού συστήματος της αθηναϊκής κοινωνίας του 5ου αιώνα π.Χ. Είναι ο τρόπος διοχέτευσης του τραγικού πάθους στην ψυχή και τη σκέψη του ακροατή με αμιγώς ρεαλιστικούς όρους. Η \"λέξις\" της τελετουργίας και ο τρόπος μεταφορικής και ειρωνικής αξιοποίησής της στα δύο αυτά έργα ανάγεται σε ένα καινοφανές -πλην όμως αμιγώς τραγικό- αξιολογικό κριτήριο των δραμάτων.","abstract_html":"Η παρούσα εργασία εξετάζει το μοτίβο της &quot;διαστροφής της τελετουργίας&quot; σε δύο τραγωδίες του Ευριπίδη, τον Ορέστη και την Ιφιγένεια εν Ταύροις. Η διαστροφή της τελετουργίας συνιστά ένα δραματικό τέχνασμα που εμφανίζεται για πρώτη φορά στον Αισχύλο και εξελίσσεται περαιτέρω από τον Ευριπίδη. Η διαστροφή αυτή δηλώνει επί της ουσίας τη σημασιολογική αλλοίωση που πραγματοποιείται εσκεμμένα στο τελετουργικό λεξιλόγιο των τραγωδιών –το οποίο απαντάται στην τραγωδία χωρίς μορφολογικές αποκλίσεις από το χώρο της θρησκείας- με σκοπό τη μορφοποίηση ἐλεεινῶν και φοβερῶν πράξεων που απαρτίζουν τον πυρήνα του δράματος και αποτελούν συνάμα το θεμελιώδες ειδολογικό γνώρισμα της τραγικής ποίησης. Συγκεκριμένα, εξετάζεται το πώς η διασάλευση της κυριολεκτικής σημασίας των λέξεων που αφορούν τελετουργικές πράξεις συντείνει εμφανώς στο «τέλος» ενός έργου τραγωδίας, που είναι η επίτευξη της οἰκείας ἡδονῆς, δηλαδή το προϊόν της πρόκλησης και κατόπιν της αποφόρτισης από τα συναισθήματα του ἐλέου και του φόβου προς κάποιον αναξιοπαθούντα ήρωα. Η αξιοποίηση της τελετουργίας στην τραγωδία -στη διεστραμμένη της εκδοχή- συνιστά μια μορφή δραματουργικής καινοτομίας και επιτυγχάνεται μέσω της σύναψης του τελετουργικού λεξιλογίου με συμφραζόμενα ανθρωποκτονίας, που δρομολογούν ή προοιωνίζονται τον φόνο κάποιου τραγικού ήρωα, διαρρηγνύοντας έτσι κατάφωρα και ανίερα το πλαίσιο &quot;φιλίας&quot; που στοιχειοθετεί το περιβάλλον δράσης των ηρώων. Τα δύο συγκεκριμένα δράματα επιλέγονται προς εξέταση του μοτίβου αυτού κυρίως για τον λόγο ότι, κρινόμενα αυστηρά με τις δεσπόζουσες ειδολογικές επιταγές της τραγικής ποίησης, τείνουν να απάδουν στους παγιωμένους ηθικοαισθητικούς κανόνες που καθορίζουν την ταυτότητα και προδιαθέτουν τη δράση ενός τραγικού ήρωα. Αυτό οφείλεται εν προκειμένω στο ότι και τα δύο δράματα εμπεριέχουν έκβαση εἰς εὐτυχίαν, δηλαδή ευτυχή λύσιν, χωρίς τη διεκτραγώδηση του θανάτου ή του τραυματισμού κάποιου προσώπου που πάσχει άδικα ή που παραδίδεται στη μανία ενός ακατάσχετου συναισθήματος που τον καθοδηγεί σε παράλογη δράση. Έτσι, η εργασία αυτή εστιάζει στο γεγονός ότι μια τραγωδία χαρακτηρίζεται ως τέτοια πρωτίστως χάρη στην ικανοποιητική διαμόρφωση οικτρών και φοβερών περιστατικών και συμβάντων μεταξύ των ηρώων, τέτοιας ποιότητας και λογής, που επηρεάζουν το θυμικό και την κρίση του ακροατή, διασφαλίζοντας την συναισθηματική και συνάμα έλλογη μέθεξή του στα πάθη των ηρώων. Τα τραγικά πάθη δεν είναι τέτοια λόγω της έμφασης στην καθαυτήν πράξη φόνου, αλλά λόγω της διαμόρφωσης αληθοφανών συμφραζομένων που προαναγγέλλουν κάποιον φόνο, χρωματίζοντας έτσι τα επεισόδια με την αισθητικά τραγική «επίφαση» του φοβεροῦ και ἐλεεινοῦ στοιχείου. Η τελετουργία στην τραγωδία, όπως αξιοποιείται δραματουργικά από τον Ευριπίδη, κλυδωνίζει συθέμελα τους δεσμούς &quot;φιλίας&quot; που συνέχουν τη δράση των πρωταγωνιστών, εφόσον ο κλυδωνισμός του &quot;φιλικού&quot; πλαισίου πραγματοποιείται με όρους τελετουργικής διαστροφής. Έτσι, εξετάζεται το πώς η χρήση της διεστραμμένης τελετουργικής λέξεως ενδείκνυται καταλλήλως για να περιγράψει επικείμενους φόνους. Η έμφαση στη διαστροφή της θρησκευτικής ευλάβειας, που διαποτίζει εγγενώς όλες τις τελετουργικές πράξεις, γίνεται το μέσον ανάδειξης των φοβερῶν και ἐλεεινῶν συνθηκών που γεννούν ένα τραγικό πάθος. Κάτι τέτοιο εν προκειμένω καθίσταται εφικτό μέσω της δραματικής αξιοποίησης των κινδύνων που εγκυμονεί η πρόκληση &quot;μιάσματος&quot;, λόγω της ανεξέλεγκτης καταστροφής που μπορεί να προκαλέσει ο φορέας αυτού, ο Ορέστης. Η αναπόδραστη μιασματική του κατάσταση πυροδοτεί μια σειρά από θεατρικά εκτυλισσόμενες –είτε λεκτικά υπαινιγμένες- τελετουργικές πράξεις που διαστρέφονται έμπρακτα, πρωτίστως μέσω της φθοράς και σύγχυσης στη σημασία του τελετουργικού λεξιλογίου, ως ένδειξη της αδυναμίας μιας κοινότητας ανθρώπων να συνυπάρξει με το μολυσμένο μητροκτόνο. Έτσι, η τελετουργία γίνεται ο δίαυλος σύζευξης των τραγικών συμβάσεων και του ιδεολογικού και αξιακού συστήματος της αθηναϊκής κοινωνίας του 5ου αιώνα π.Χ. Είναι ο τρόπος διοχέτευσης του τραγικού πάθους στην ψυχή και τη σκέψη του ακροατή με αμιγώς ρεαλιστικούς όρους. Η &quot;λέξις&quot; της τελετουργίας και ο τρόπος μεταφορικής και ειρωνικής αξιοποίησής της στα δύο αυτά έργα ανάγεται σε ένα καινοφανές -πλην όμως αμιγώς τραγικό- αξιολογικό κριτήριο των δραμάτων.","abstract_has_math":false,"creators":["Μπέκος Κωνσταντίνος","Bekos Konstantinos"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2019,"date_issued":"2019","date_published":"2019","updated_at":"2026-11-19T05:36:25Z","subjects":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2885142"],"render_values":[{"text":"uoadl:2885142","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2885142","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2885142","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2885142","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μπέκος Κωνσταντίνος","Bekos Konstantinos"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2019"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2885142","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2885142"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα εργασία εξετάζει το μοτίβο της \"διαστροφής της τελετουργίας\" σε δύο τραγωδίες του Ευριπίδη, τον Ορέστη και την Ιφιγένεια εν Ταύροις. Η διαστροφή της τελετουργίας συνιστά ένα δραματικό τέχνασμα που εμφανίζεται για πρώτη φορά στον Αισχύλο και εξελίσσεται περαιτέρω από τον Ευριπίδη. Η διαστροφή αυτή δηλώνει επί της ουσίας τη σημασιολογική αλλοίωση που πραγματοποιείται εσκεμμένα στο τελετουργικό λεξιλόγιο των τραγωδιών –το οποίο απαντάται στην τραγωδία χωρίς μορφολογικές αποκλίσεις από το χώρο της θρησκείας- με σκοπό τη μορφοποίηση ἐλεεινῶν και φοβερῶν πράξεων που απαρτίζουν τον πυρήνα του δράματος και αποτελούν συνάμα το θεμελιώδες ειδολογικό γνώρισμα της τραγικής ποίησης. Συγκεκριμένα, εξετάζεται το πώς η διασάλευση της κυριολεκτικής σημασίας των λέξεων που αφορούν τελετουργικές πράξεις συντείνει εμφανώς στο «τέλος» ενός έργου τραγωδίας, που είναι η επίτευξη της οἰκείας ἡδονῆς, δηλαδή το προϊόν της πρόκλησης και κατόπιν της αποφόρτισης από τα συναισθήματα του ἐλέου και του φόβου προς κάποιον αναξιοπαθούντα ήρωα. Η αξιοποίηση της τελετουργίας στην τραγωδία -στη διεστραμμένη της εκδοχή- συνιστά μια μορφή δραματουργικής καινοτομίας και επιτυγχάνεται μέσω της σύναψης του τελετουργικού λεξιλογίου με συμφραζόμενα ανθρωποκτονίας, που δρομολογούν ή προοιωνίζονται τον φόνο κάποιου τραγικού ήρωα, διαρρηγνύοντας έτσι κατάφωρα και ανίερα το πλαίσιο \"φιλίας\" που στοιχειοθετεί το περιβάλλον δράσης των ηρώων. Τα δύο συγκεκριμένα δράματα επιλέγονται προς εξέταση του μοτίβου αυτού κυρίως για τον λόγο ότι, κρινόμενα αυστηρά με τις δεσπόζουσες ειδολογικές επιταγές της τραγικής ποίησης, τείνουν να απάδουν στους παγιωμένους ηθικοαισθητικούς κανόνες που καθορίζουν την ταυτότητα και προδιαθέτουν τη δράση ενός τραγικού ήρωα. Αυτό οφείλεται εν προκειμένω στο ότι και τα δύο δράματα εμπεριέχουν έκβαση εἰς εὐτυχίαν, δηλαδή ευτυχή λύσιν, χωρίς τη διεκτραγώδηση του θανάτου ή του τραυματισμού κάποιου προσώπου που πάσχει άδικα ή που παραδίδεται στη μανία ενός ακατάσχετου συναισθήματος που τον καθοδηγεί σε παράλογη δράση. Έτσι, η εργασία αυτή εστιάζει στο γεγονός ότι μια τραγωδία χαρακτηρίζεται ως τέτοια πρωτίστως χάρη στην ικανοποιητική διαμόρφωση οικτρών και φοβερών περιστατικών και συμβάντων μεταξύ των ηρώων, τέτοιας ποιότητας και λογής, που επηρεάζουν το θυμικό και την κρίση του ακροατή, διασφαλίζοντας την συναισθηματική και συνάμα έλλογη μέθεξή του στα πάθη των ηρώων. Τα τραγικά πάθη δεν είναι τέτοια λόγω της έμφασης στην καθαυτήν πράξη φόνου, αλλά λόγω της διαμόρφωσης αληθοφανών συμφραζομένων που προαναγγέλλουν κάποιον φόνο, χρωματίζοντας έτσι τα επεισόδια με την αισθητικά τραγική «επίφαση» του φοβεροῦ και ἐλεεινοῦ στοιχείου. Η τελετουργία στην τραγωδία, όπως αξιοποιείται δραματουργικά από τον Ευριπίδη, κλυδωνίζει συθέμελα τους δεσμούς \"φιλίας\" που συνέχουν τη δράση των πρωταγωνιστών, εφόσον ο κλυδωνισμός του \"φιλικού\" πλαισίου πραγματοποιείται με όρους τελετουργικής διαστροφής. Έτσι, εξετάζεται το πώς η χρήση της διεστραμμένης τελετουργικής λέξεως ενδείκνυται καταλλήλως για να περιγράψει επικείμενους φόνους. Η έμφαση στη διαστροφή της θρησκευτικής ευλάβειας, που διαποτίζει εγγενώς όλες τις τελετουργικές πράξεις, γίνεται το μέσον ανάδειξης των φοβερῶν και ἐλεεινῶν συνθηκών που γεννούν ένα τραγικό πάθος. Κάτι τέτοιο εν προκειμένω καθίσταται εφικτό μέσω της δραματικής αξιοποίησης των κινδύνων που εγκυμονεί η πρόκληση \"μιάσματος\", λόγω της ανεξέλεγκτης καταστροφής που μπορεί να προκαλέσει ο φορέας αυτού, ο Ορέστης. Η αναπόδραστη μιασματική του κατάσταση πυροδοτεί μια σειρά από θεατρικά εκτυλισσόμενες –είτε λεκτικά υπαινιγμένες- τελετουργικές πράξεις που διαστρέφονται έμπρακτα, πρωτίστως μέσω της φθοράς και σύγχυσης στη σημασία του τελετουργικού λεξιλογίου, ως ένδειξη της αδυναμίας μιας κοινότητας ανθρώπων να συνυπάρξει με το μολυσμένο μητροκτόνο. Έτσι, η τελετουργία γίνεται ο δίαυλος σύζευξης των τραγικών συμβάσεων και του ιδεολογικού και αξιακού συστήματος της αθηναϊκής κοινωνίας του 5ου αιώνα π.Χ. Είναι ο τρόπος διοχέτευσης του τραγικού πάθους στην ψυχή και τη σκέψη του ακροατή με αμιγώς ρεαλιστικούς όρους. Η \"λέξις\" της τελετουργίας και ο τρόπος μεταφορικής και ειρωνικής αξιοποίησής της στα δύο αυτά έργα ανάγεται σε ένα καινοφανές -πλην όμως αμιγώς τραγικό- αξιολογικό κριτήριο των δραμάτων.","The present study examines the motif of “ritual corruption” in two Euripides' tragedies, ‘Orestes’ and ‘Iphigenia in Tauris’. The distortion of ritual acts is a dramatic device that first appears in Aeschylus and is further developed by Euripides. This kind of perversion essentially denotes the semantic alteration deliberately carried out in the ritual vocabulary of tragedies - which occurs in tragedy without morphological deviations from the field of religion - with the aim of formulating ἐλεεινά and φοβερά πράγματα, which compose the tragic μῦθος and constitute a fundamental tenet of tragic poetry. Specifically, it is examined how the distortion of the literal meaning of words relating to ritual acts clearly contributes to the \"τέλος\" of a tragedy. Exploiting rituals in tragedy - in its distorted version - is a form of dramatic innovation and is achieved by attaching ritual vocabulary with contextualized homicide acts in tragic verses, thus heralding unexpectedly the death of a tragic hero and thereby severely and unholy breaking the framework of “friendship” that sets the environment of action in a tragedy. The two specific dramas are chosen to be examined in accordance with this motif mainly because, strictly judged by the dominant ideological precepts of tragic poetry, they tend to deviate from the established ethical-aesthetic rules that define the tragic identity and predispose a tragic hero to act in a specific tragic way. This is due to the fact that both dramas end up to an εὐτυχῆ λύσιν, without integrating the death or injury of a person who is unjustly suffering or is being delivered into the frenzy of an unrelenting emotion that guides him to his destruction. Thus, this thesis focuses on the fact that a tragedy is characterized as such primarily by satisfactorily being framed by φοβερές and ἐλεεινές πράξεις between heroes, that are of such quality, that intensely affect the spectator’s sentiment and judgment, ensuring his emotional and logical involvement in a tragic πάθος. Tragic πάθη should not be considered as the outcome of an actual act of killing a hero, but their characterization as such derives from their being a formation of plausible contexts that herald a murder, thereby coloring the episodes with the aesthetically tragic 'appearance' of έλεεινά and φοβερά. Ritual in tragedy, as dramaturgically exploited by Euripides, deeply shakes the bonds of “friendship” that regulate the action of tragic heroes, since the shaking of this “friendly” frame is carried out in terms of ritual perversion. Thus, it is examined how the employment of corrupted ritual words is appropriate to describe an imminent act of killing a “friend”. The emphasis on the distortion of religious veneration -which is inherent in all ritual acts- becomes the means of highlighting the conditions in which the φοβερά and ἐλεεινά give birth to a tragic πάθος. This is made possible through the dramatic exploitation of the dangers posed by the provocation of μίασμα, due to the uncontrolled catastrophe it may cause by its transmitter, Orestes. His irreversible contaminated and infectious situation triggers a series of - theatrically acted or verbally implied - ritual acts that are tangibly perverted, primarily through depravation and confusion in the literal meaning of ritual vocabulary, as an indication of the dysfunction of a community to coexist with a person who bears the “μίασμα” due to the act of matricide. Thus, ritual becomes the way to conjoin all the tragic conventions and the ideological and value system of the Athenian society of the 5th century BC. It is the way to channel the tragic passion into the soul and the mind of a listener or a spectator in purely realistic terms. The vocabulary of ritual and the way it is metaphorically and ironically exploited especially in these two works shapes a new - but entirely tragic - criterion for evaluating drama."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Λέξις και Τελετουργία στον Ὀρέστη και στην Ἰφιγένεια ἐν Ταύροις του Ευριπίδη"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μπέκος Κωνσταντίνος","Bekos Konstantinos"],"dc:date":["2019"],"dc:description":["Η παρούσα εργασία εξετάζει το μοτίβο της \"διαστροφής της τελετουργίας\" σε δύο τραγωδίες του Ευριπίδη, τον Ορέστη και την Ιφιγένεια εν Ταύροις. Η διαστροφή της τελετουργίας συνιστά ένα δραματικό τέχνασμα που εμφανίζεται για πρώτη φορά στον Αισχύλο και εξελίσσεται περαιτέρω από τον Ευριπίδη. Η διαστροφή αυτή δηλώνει επί της ουσίας τη σημασιολογική αλλοίωση που πραγματοποιείται εσκεμμένα στο τελετουργικό λεξιλόγιο των τραγωδιών –το οποίο απαντάται στην τραγωδία χωρίς μορφολογικές αποκλίσεις από το χώρο της θρησκείας- με σκοπό τη μορφοποίηση ἐλεεινῶν και φοβερῶν πράξεων που απαρτίζουν τον πυρήνα του δράματος και αποτελούν συνάμα το θεμελιώδες ειδολογικό γνώρισμα της τραγικής ποίησης. Συγκεκριμένα, εξετάζεται το πώς η διασάλευση της κυριολεκτικής σημασίας των λέξεων που αφορούν τελετουργικές πράξεις συντείνει εμφανώς στο «τέλος» ενός έργου τραγωδίας, που είναι η επίτευξη της οἰκείας ἡδονῆς, δηλαδή το προϊόν της πρόκλησης και κατόπιν της αποφόρτισης από τα συναισθήματα του ἐλέου και του φόβου προς κάποιον αναξιοπαθούντα ήρωα. Η αξιοποίηση της τελετουργίας στην τραγωδία -στη διεστραμμένη της εκδοχή- συνιστά μια μορφή δραματουργικής καινοτομίας και επιτυγχάνεται μέσω της σύναψης του τελετουργικού λεξιλογίου με συμφραζόμενα ανθρωποκτονίας, που δρομολογούν ή προοιωνίζονται τον φόνο κάποιου τραγικού ήρωα, διαρρηγνύοντας έτσι κατάφωρα και ανίερα το πλαίσιο \"φιλίας\" που στοιχειοθετεί το περιβάλλον δράσης των ηρώων. Τα δύο συγκεκριμένα δράματα επιλέγονται προς εξέταση του μοτίβου αυτού κυρίως για τον λόγο ότι, κρινόμενα αυστηρά με τις δεσπόζουσες ειδολογικές επιταγές της τραγικής ποίησης, τείνουν να απάδουν στους παγιωμένους ηθικοαισθητικούς κανόνες που καθορίζουν την ταυτότητα και προδιαθέτουν τη δράση ενός τραγικού ήρωα. Αυτό οφείλεται εν προκειμένω στο ότι και τα δύο δράματα εμπεριέχουν έκβαση εἰς εὐτυχίαν, δηλαδή ευτυχή λύσιν, χωρίς τη διεκτραγώδηση του θανάτου ή του τραυματισμού κάποιου προσώπου που πάσχει άδικα ή που παραδίδεται στη μανία ενός ακατάσχετου συναισθήματος που τον καθοδηγεί σε παράλογη δράση. Έτσι, η εργασία αυτή εστιάζει στο γεγονός ότι μια τραγωδία χαρακτηρίζεται ως τέτοια πρωτίστως χάρη στην ικανοποιητική διαμόρφωση οικτρών και φοβερών περιστατικών και συμβάντων μεταξύ των ηρώων, τέτοιας ποιότητας και λογής, που επηρεάζουν το θυμικό και την κρίση του ακροατή, διασφαλίζοντας την συναισθηματική και συνάμα έλλογη μέθεξή του στα πάθη των ηρώων. Τα τραγικά πάθη δεν είναι τέτοια λόγω της έμφασης στην καθαυτήν πράξη φόνου, αλλά λόγω της διαμόρφωσης αληθοφανών συμφραζομένων που προαναγγέλλουν κάποιον φόνο, χρωματίζοντας έτσι τα επεισόδια με την αισθητικά τραγική «επίφαση» του φοβεροῦ και ἐλεεινοῦ στοιχείου. Η τελετουργία στην τραγωδία, όπως αξιοποιείται δραματουργικά από τον Ευριπίδη, κλυδωνίζει συθέμελα τους δεσμούς \"φιλίας\" που συνέχουν τη δράση των πρωταγωνιστών, εφόσον ο κλυδωνισμός του \"φιλικού\" πλαισίου πραγματοποιείται με όρους τελετουργικής διαστροφής. Έτσι, εξετάζεται το πώς η χρήση της διεστραμμένης τελετουργικής λέξεως ενδείκνυται καταλλήλως για να περιγράψει επικείμενους φόνους. Η έμφαση στη διαστροφή της θρησκευτικής ευλάβειας, που διαποτίζει εγγενώς όλες τις τελετουργικές πράξεις, γίνεται το μέσον ανάδειξης των φοβερῶν και ἐλεεινῶν συνθηκών που γεννούν ένα τραγικό πάθος. Κάτι τέτοιο εν προκειμένω καθίσταται εφικτό μέσω της δραματικής αξιοποίησης των κινδύνων που εγκυμονεί η πρόκληση \"μιάσματος\", λόγω της ανεξέλεγκτης καταστροφής που μπορεί να προκαλέσει ο φορέας αυτού, ο Ορέστης. Η αναπόδραστη μιασματική του κατάσταση πυροδοτεί μια σειρά από θεατρικά εκτυλισσόμενες –είτε λεκτικά υπαινιγμένες- τελετουργικές πράξεις που διαστρέφονται έμπρακτα, πρωτίστως μέσω της φθοράς και σύγχυσης στη σημασία του τελετουργικού λεξιλογίου, ως ένδειξη της αδυναμίας μιας κοινότητας ανθρώπων να συνυπάρξει με το μολυσμένο μητροκτόνο. Έτσι, η τελετουργία γίνεται ο δίαυλος σύζευξης των τραγικών συμβάσεων και του ιδεολογικού και αξιακού συστήματος της αθηναϊκής κοινωνίας του 5ου αιώνα π.Χ. Είναι ο τρόπος διοχέτευσης του τραγικού πάθους στην ψυχή και τη σκέψη του ακροατή με αμιγώς ρεαλιστικούς όρους. Η \"λέξις\" της τελετουργίας και ο τρόπος μεταφορικής και ειρωνικής αξιοποίησής της στα δύο αυτά έργα ανάγεται σε ένα καινοφανές -πλην όμως αμιγώς τραγικό- αξιολογικό κριτήριο των δραμάτων.","The present study examines the motif of “ritual corruption” in two Euripides' tragedies, ‘Orestes’ and ‘Iphigenia in Tauris’. The distortion of ritual acts is a dramatic device that first appears in Aeschylus and is further developed by Euripides. This kind of perversion essentially denotes the semantic alteration deliberately carried out in the ritual vocabulary of tragedies - which occurs in tragedy without morphological deviations from the field of religion - with the aim of formulating ἐλεεινά and φοβερά πράγματα, which compose the tragic μῦθος and constitute a fundamental tenet of tragic poetry. Specifically, it is examined how the distortion of the literal meaning of words relating to ritual acts clearly contributes to the \"τέλος\" of a tragedy. Exploiting rituals in tragedy - in its distorted version - is a form of dramatic innovation and is achieved by attaching ritual vocabulary with contextualized homicide acts in tragic verses, thus heralding unexpectedly the death of a tragic hero and thereby severely and unholy breaking the framework of “friendship” that sets the environment of action in a tragedy. The two specific dramas are chosen to be examined in accordance with this motif mainly because, strictly judged by the dominant ideological precepts of tragic poetry, they tend to deviate from the established ethical-aesthetic rules that define the tragic identity and predispose a tragic hero to act in a specific tragic way. This is due to the fact that both dramas end up to an εὐτυχῆ λύσιν, without integrating the death or injury of a person who is unjustly suffering or is being delivered into the frenzy of an unrelenting emotion that guides him to his destruction. Thus, this thesis focuses on the fact that a tragedy is characterized as such primarily by satisfactorily being framed by φοβερές and ἐλεεινές πράξεις between heroes, that are of such quality, that intensely affect the spectator’s sentiment and judgment, ensuring his emotional and logical involvement in a tragic πάθος. Tragic πάθη should not be considered as the outcome of an actual act of killing a hero, but their characterization as such derives from their being a formation of plausible contexts that herald a murder, thereby coloring the episodes with the aesthetically tragic 'appearance' of έλεεινά and φοβερά. Ritual in tragedy, as dramaturgically exploited by Euripides, deeply shakes the bonds of “friendship” that regulate the action of tragic heroes, since the shaking of this “friendly” frame is carried out in terms of ritual perversion. Thus, it is examined how the employment of corrupted ritual words is appropriate to describe an imminent act of killing a “friend”. The emphasis on the distortion of religious veneration -which is inherent in all ritual acts- becomes the means of highlighting the conditions in which the φοβερά and ἐλεεινά give birth to a tragic πάθος. This is made possible through the dramatic exploitation of the dangers posed by the provocation of μίασμα, due to the uncontrolled catastrophe it may cause by its transmitter, Orestes. His irreversible contaminated and infectious situation triggers a series of - theatrically acted or verbally implied - ritual acts that are tangibly perverted, primarily through depravation and confusion in the literal meaning of ritual vocabulary, as an indication of the dysfunction of a community to coexist with a person who bears the “μίασμα” due to the act of matricide. Thus, ritual becomes the way to conjoin all the tragic conventions and the ideological and value system of the Athenian society of the 5th century BC. It is the way to channel the tragic passion into the soul and the mind of a listener or a spectator in purely realistic terms. The vocabulary of ritual and the way it is metaphorically and ironically exploited especially in these two works shapes a new - but entirely tragic - criterion for evaluating drama."],"dc:identifier":["uoadl:2885142","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2885142"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"dc:title":["Λέξις και Τελετουργία στον Ὀρέστη και στην Ἰφιγένεια ἐν Ταύροις του Ευριπίδη"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:36:25Z"}