{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2885246"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2885246","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Ο ρόλος του θεού Ερμή στην αρχαία κωμωδία","abstract":"Περίληψη [Ο ρόλος του θεού Ερμή στην αρχαία κωμωδία] Στην παρούσα εργασία μελετάται ο τρόπος με τον οποίο ο θεός Ερμής, ο κατεξοχήν θεός της γλωσσικής επικοινωνίας, αναπαρίσταται στην αρχαία κωμωδία και συγκεκριμένα σε έργα του Αριστοφάνη και του Πλαύτου. Τα πρώτα δύο έργα είναι η Ειρήνη και ο Πλούτος του Αριστοφάνη, γραμμένα το 421 π.Χ. και το 381 π.Χ αντίστοιχα. Το τρίτο έργο είναι η κωμωδία Αμφιτρύων του Πλαύτου, η οποία γράφτηκε το 214 π.Χ., μια κατεξοχήν κωμωδία παρεξηγήσεων. Ο Ερμής, ο «υπηρέτης» του Δία και φύλακας των ορίων, είναι ένας ιδιαίτερα προσιτός στον άνθρωπο θεός με τα ελαττώματά του, αλλά και φιλ-άνθρωπος. Αυτή η κατωτερότητά του τον κάνει κατάλληλο για κωμικό ρόλο όχι μόνο στην Ειρήνη και στον Πλούτο, αλλά και στον Amphitruo. Στις δύο κωμωδίες του Αριστοφάνη (σε σύνδεση και με την ερμαϊκή στήλη στις Νεφέλες), μελετώνται η μεταθεατρική και κωμική σύνδεση του Ερμή με τον Διόνυσο, η κωμική αξιοποίηση των ιδιοτήτων του Ερμή, ως θεού της επικοινωνίας, υπηρέτη των θεών, πολύτροπου, λαίμαργου και συνεχώς πειναλέου. Στην Ειρήνη ο Ερμής παίζει το ρόλο του δευτεραγωνιστή και ειδικότερα του βωμολόχου, ενώ στον Πλούτο είναι απλώς και μόνο μια καρικατούρα, που προσθέτει χιούμορ στη λίστα όσων επιζημιώνονται από την επιστροφή της Ειρήνης. Στον Αμφιτρύωνα του Πλαύτου, ο Mercurius ήδη στον πρόλογο του έργου γίνεται σύμβολο του ανατρεπτικού κόσμου της κωμωδίας, που προκαλεί γέλιο και ειρωνεία, αφού η ιδιότητα του ηθοποιού αποδίδεται όχι μόνο σε έναν θεό, αλλά σε δύο, τον Δία και τον Ερμή, που θα πάρουν τη μορφή του Αμφιτρύωνα και του δούλου Σωσία αντίστοιχα. H ειδολογική καινοτομία (in novom modum), που φέρει ο Πλαύτος χρησιμοποιώντας «παλαιά υλικά» και εισάγοντας το είδος της tragicomoedia, δηλώνεται διά στόματος του ίδιου του Ερμή, ο οποίος φαίνεται να είναι και σκηνοθέτης του έργου. Τόσο ο αριστοφανικός Ερμής όσο και ο πλαυτιανός Mercurius έχουν άμεση συνάφεια με τα γνωρίσματα του είδους της κωμωδίας, ώστε να θεωρηθούν εμβληματικές φιγούρες της κωμικής ουσίας. Λέξεις – Κλειδιά : Αρχαία Ελληνική Θρησκεία, Κωμωδία, Ερμής / Mercurius, Αριστοφάνης (Ειρήνη, Πλούτος, Νεφέλες), Πλαύτος (Amphitruo), ιλαροτραγωδία / tragicomoedia, μεταθεατρικά στοιχεία","abstract_html":"Περίληψη [Ο ρόλος του θεού Ερμή στην αρχαία κωμωδία] Στην παρούσα εργασία μελετάται ο τρόπος με τον οποίο ο θεός Ερμής, ο κατεξοχήν θεός της γλωσσικής επικοινωνίας, αναπαρίσταται στην αρχαία κωμωδία και συγκεκριμένα σε έργα του Αριστοφάνη και του Πλαύτου. Τα πρώτα δύο έργα είναι η Ειρήνη και ο Πλούτος του Αριστοφάνη, γραμμένα το 421 π.Χ. και το 381 π.Χ αντίστοιχα. Το τρίτο έργο είναι η κωμωδία Αμφιτρύων του Πλαύτου, η οποία γράφτηκε το 214 π.Χ., μια κατεξοχήν κωμωδία παρεξηγήσεων. Ο Ερμής, ο «υπηρέτης» του Δία και φύλακας των ορίων, είναι ένας ιδιαίτερα προσιτός στον άνθρωπο θεός με τα ελαττώματά του, αλλά και φιλ-άνθρωπος. Αυτή η κατωτερότητά του τον κάνει κατάλληλο για κωμικό ρόλο όχι μόνο στην Ειρήνη και στον Πλούτο, αλλά και στον Amphitruo. Στις δύο κωμωδίες του Αριστοφάνη (σε σύνδεση και με την ερμαϊκή στήλη στις Νεφέλες), μελετώνται η μεταθεατρική και κωμική σύνδεση του Ερμή με τον Διόνυσο, η κωμική αξιοποίηση των ιδιοτήτων του Ερμή, ως θεού της επικοινωνίας, υπηρέτη των θεών, πολύτροπου, λαίμαργου και συνεχώς πειναλέου. Στην Ειρήνη ο Ερμής παίζει το ρόλο του δευτεραγωνιστή και ειδικότερα του βωμολόχου, ενώ στον Πλούτο είναι απλώς και μόνο μια καρικατούρα, που προσθέτει χιούμορ στη λίστα όσων επιζημιώνονται από την επιστροφή της Ειρήνης. Στον Αμφιτρύωνα του Πλαύτου, ο Mercurius ήδη στον πρόλογο του έργου γίνεται σύμβολο του ανατρεπτικού κόσμου της κωμωδίας, που προκαλεί γέλιο και ειρωνεία, αφού η ιδιότητα του ηθοποιού αποδίδεται όχι μόνο σε έναν θεό, αλλά σε δύο, τον Δία και τον Ερμή, που θα πάρουν τη μορφή του Αμφιτρύωνα και του δούλου Σωσία αντίστοιχα. H ειδολογική καινοτομία (in novom modum), που φέρει ο Πλαύτος χρησιμοποιώντας «παλαιά υλικά» και εισάγοντας το είδος της tragicomoedia, δηλώνεται διά στόματος του ίδιου του Ερμή, ο οποίος φαίνεται να είναι και σκηνοθέτης του έργου. Τόσο ο αριστοφανικός Ερμής όσο και ο πλαυτιανός Mercurius έχουν άμεση συνάφεια με τα γνωρίσματα του είδους της κωμωδίας, ώστε να θεωρηθούν εμβληματικές φιγούρες της κωμικής ουσίας. Λέξεις – Κλειδιά : Αρχαία Ελληνική Θρησκεία, Κωμωδία, Ερμής / Mercurius, Αριστοφάνης (Ειρήνη, Πλούτος, Νεφέλες), Πλαύτος (Amphitruo), ιλαροτραγωδία / tragicomoedia, μεταθεατρικά στοιχεία","abstract_has_math":false,"creators":["Μπαμπάνα Ελένη","Bampana Eleni"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2019,"date_issued":"2019","date_published":"2019","updated_at":"2026-11-19T05:36:25Z","subjects":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2885246"],"render_values":[{"text":"uoadl:2885246","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2885246","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2885246","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2885246","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μπαμπάνα Ελένη","Bampana Eleni"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2019"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2885246","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2885246"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Περίληψη [Ο ρόλος του θεού Ερμή στην αρχαία κωμωδία] Στην παρούσα εργασία μελετάται ο τρόπος με τον οποίο ο θεός Ερμής, ο κατεξοχήν θεός της γλωσσικής επικοινωνίας, αναπαρίσταται στην αρχαία κωμωδία και συγκεκριμένα σε έργα του Αριστοφάνη και του Πλαύτου. Τα πρώτα δύο έργα είναι η Ειρήνη και ο Πλούτος του Αριστοφάνη, γραμμένα το 421 π.Χ. και το 381 π.Χ αντίστοιχα. Το τρίτο έργο είναι η κωμωδία Αμφιτρύων του Πλαύτου, η οποία γράφτηκε το 214 π.Χ., μια κατεξοχήν κωμωδία παρεξηγήσεων. Ο Ερμής, ο «υπηρέτης» του Δία και φύλακας των ορίων, είναι ένας ιδιαίτερα προσιτός στον άνθρωπο θεός με τα ελαττώματά του, αλλά και φιλ-άνθρωπος. Αυτή η κατωτερότητά του τον κάνει κατάλληλο για κωμικό ρόλο όχι μόνο στην Ειρήνη και στον Πλούτο, αλλά και στον Amphitruo. Στις δύο κωμωδίες του Αριστοφάνη (σε σύνδεση και με την ερμαϊκή στήλη στις Νεφέλες), μελετώνται η μεταθεατρική και κωμική σύνδεση του Ερμή με τον Διόνυσο, η κωμική αξιοποίηση των ιδιοτήτων του Ερμή, ως θεού της επικοινωνίας, υπηρέτη των θεών, πολύτροπου, λαίμαργου και συνεχώς πειναλέου. Στην Ειρήνη ο Ερμής παίζει το ρόλο του δευτεραγωνιστή και ειδικότερα του βωμολόχου, ενώ στον Πλούτο είναι απλώς και μόνο μια καρικατούρα, που προσθέτει χιούμορ στη λίστα όσων επιζημιώνονται από την επιστροφή της Ειρήνης. Στον Αμφιτρύωνα του Πλαύτου, ο Mercurius ήδη στον πρόλογο του έργου γίνεται σύμβολο του ανατρεπτικού κόσμου της κωμωδίας, που προκαλεί γέλιο και ειρωνεία, αφού η ιδιότητα του ηθοποιού αποδίδεται όχι μόνο σε έναν θεό, αλλά σε δύο, τον Δία και τον Ερμή, που θα πάρουν τη μορφή του Αμφιτρύωνα και του δούλου Σωσία αντίστοιχα. H ειδολογική καινοτομία (in novom modum), που φέρει ο Πλαύτος χρησιμοποιώντας «παλαιά υλικά» και εισάγοντας το είδος της tragicomoedia, δηλώνεται διά στόματος του ίδιου του Ερμή, ο οποίος φαίνεται να είναι και σκηνοθέτης του έργου. Τόσο ο αριστοφανικός Ερμής όσο και ο πλαυτιανός Mercurius έχουν άμεση συνάφεια με τα γνωρίσματα του είδους της κωμωδίας, ώστε να θεωρηθούν εμβληματικές φιγούρες της κωμικής ουσίας. Λέξεις – Κλειδιά : Αρχαία Ελληνική Θρησκεία, Κωμωδία, Ερμής / Mercurius, Αριστοφάνης (Ειρήνη, Πλούτος, Νεφέλες), Πλαύτος (Amphitruo), ιλαροτραγωδία / tragicomoedia, μεταθεατρικά στοιχεία","Abstract [The role of god Hermes in ancient Greek and Latin comedy] The main purpose of this thesis is the examination of the various ways of representation of god Hermes, one the most characteristic deities of linguistic communication, in ancient comedy, and more particularly in Aristophanes and Plautus. The three comedies under examination are Aristophanes’ Peace (421 BC) and Wealth (381 BC) as well as Plautus’ Amphitruo (214 BC), the well-known comedy of errors. Hermes, the messenger of Zeus’ boulē and the guard of limits, is approachable to humans and philanthrōpos despite his flaws. His inferiority makes him the most suitable god for comic exploitation both from Aristophanes (in Peace and Wealth) and Plautus (Amphitruo). In the aforementioned Aristophanic comedies (alongside the ancient herm in Aristophanes’ Clouds) are examined the metatheatrical and comic association of Hermes and Dionysus and the former’s comic characteristics: he is the celestial messenger and servant, polutropos (of many devices), and gluttonous, who cannot confine his famine. Furthermore, he acts as a ‘supporting actor’ and an insulting figure in Peace, while in Wealth he is just a humorous caricature mocking those who suffer the consequences of the return of Eirēnē (Peace). What is particularly interesting is that in the prologue of Plautus’ Amphitruo Hermes (lat. Mercurius) constitutes a symbol of laughter and irony representing at the same time the subversive universe of comedy: Mercurius and Iupiter (Zeus) are two actors of the same play, for they are transformed into the servant Sosias and his master Amphitruo respectively. Mercurius, who is considered the ‘director’ of the play, reveals the innovative stylistic features of the plot (in novom modum) since Plautus exploits in Amphitruo ‘previous material’ by combining it with the new genre of tragicomoedia. Overall, both the Aristophanic Hermēs and the Plautine Mercurius are strongly intertwined with the overall characteristics of the genre of comedy, thus they can be considered emblematic figures of comic essence. Keywords: Ancient Greek Religion, Comedy, Hermes / Mercurius, Aristophanes (Peace, Plutus, Clouds), Plautus (Amphitryon), hilarotragedy / tragicomedy, metatheatre"]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Ο ρόλος του θεού Ερμή στην αρχαία κωμωδία"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μπαμπάνα Ελένη","Bampana Eleni"],"dc:date":["2019"],"dc:description":["Περίληψη [Ο ρόλος του θεού Ερμή στην αρχαία κωμωδία] Στην παρούσα εργασία μελετάται ο τρόπος με τον οποίο ο θεός Ερμής, ο κατεξοχήν θεός της γλωσσικής επικοινωνίας, αναπαρίσταται στην αρχαία κωμωδία και συγκεκριμένα σε έργα του Αριστοφάνη και του Πλαύτου. Τα πρώτα δύο έργα είναι η Ειρήνη και ο Πλούτος του Αριστοφάνη, γραμμένα το 421 π.Χ. και το 381 π.Χ αντίστοιχα. Το τρίτο έργο είναι η κωμωδία Αμφιτρύων του Πλαύτου, η οποία γράφτηκε το 214 π.Χ., μια κατεξοχήν κωμωδία παρεξηγήσεων. Ο Ερμής, ο «υπηρέτης» του Δία και φύλακας των ορίων, είναι ένας ιδιαίτερα προσιτός στον άνθρωπο θεός με τα ελαττώματά του, αλλά και φιλ-άνθρωπος. Αυτή η κατωτερότητά του τον κάνει κατάλληλο για κωμικό ρόλο όχι μόνο στην Ειρήνη και στον Πλούτο, αλλά και στον Amphitruo. Στις δύο κωμωδίες του Αριστοφάνη (σε σύνδεση και με την ερμαϊκή στήλη στις Νεφέλες), μελετώνται η μεταθεατρική και κωμική σύνδεση του Ερμή με τον Διόνυσο, η κωμική αξιοποίηση των ιδιοτήτων του Ερμή, ως θεού της επικοινωνίας, υπηρέτη των θεών, πολύτροπου, λαίμαργου και συνεχώς πειναλέου. Στην Ειρήνη ο Ερμής παίζει το ρόλο του δευτεραγωνιστή και ειδικότερα του βωμολόχου, ενώ στον Πλούτο είναι απλώς και μόνο μια καρικατούρα, που προσθέτει χιούμορ στη λίστα όσων επιζημιώνονται από την επιστροφή της Ειρήνης. Στον Αμφιτρύωνα του Πλαύτου, ο Mercurius ήδη στον πρόλογο του έργου γίνεται σύμβολο του ανατρεπτικού κόσμου της κωμωδίας, που προκαλεί γέλιο και ειρωνεία, αφού η ιδιότητα του ηθοποιού αποδίδεται όχι μόνο σε έναν θεό, αλλά σε δύο, τον Δία και τον Ερμή, που θα πάρουν τη μορφή του Αμφιτρύωνα και του δούλου Σωσία αντίστοιχα. H ειδολογική καινοτομία (in novom modum), που φέρει ο Πλαύτος χρησιμοποιώντας «παλαιά υλικά» και εισάγοντας το είδος της tragicomoedia, δηλώνεται διά στόματος του ίδιου του Ερμή, ο οποίος φαίνεται να είναι και σκηνοθέτης του έργου. Τόσο ο αριστοφανικός Ερμής όσο και ο πλαυτιανός Mercurius έχουν άμεση συνάφεια με τα γνωρίσματα του είδους της κωμωδίας, ώστε να θεωρηθούν εμβληματικές φιγούρες της κωμικής ουσίας. Λέξεις – Κλειδιά : Αρχαία Ελληνική Θρησκεία, Κωμωδία, Ερμής / Mercurius, Αριστοφάνης (Ειρήνη, Πλούτος, Νεφέλες), Πλαύτος (Amphitruo), ιλαροτραγωδία / tragicomoedia, μεταθεατρικά στοιχεία","Abstract [The role of god Hermes in ancient Greek and Latin comedy] The main purpose of this thesis is the examination of the various ways of representation of god Hermes, one the most characteristic deities of linguistic communication, in ancient comedy, and more particularly in Aristophanes and Plautus. The three comedies under examination are Aristophanes’ Peace (421 BC) and Wealth (381 BC) as well as Plautus’ Amphitruo (214 BC), the well-known comedy of errors. Hermes, the messenger of Zeus’ boulē and the guard of limits, is approachable to humans and philanthrōpos despite his flaws. His inferiority makes him the most suitable god for comic exploitation both from Aristophanes (in Peace and Wealth) and Plautus (Amphitruo). In the aforementioned Aristophanic comedies (alongside the ancient herm in Aristophanes’ Clouds) are examined the metatheatrical and comic association of Hermes and Dionysus and the former’s comic characteristics: he is the celestial messenger and servant, polutropos (of many devices), and gluttonous, who cannot confine his famine. Furthermore, he acts as a ‘supporting actor’ and an insulting figure in Peace, while in Wealth he is just a humorous caricature mocking those who suffer the consequences of the return of Eirēnē (Peace). What is particularly interesting is that in the prologue of Plautus’ Amphitruo Hermes (lat. Mercurius) constitutes a symbol of laughter and irony representing at the same time the subversive universe of comedy: Mercurius and Iupiter (Zeus) are two actors of the same play, for they are transformed into the servant Sosias and his master Amphitruo respectively. Mercurius, who is considered the ‘director’ of the play, reveals the innovative stylistic features of the plot (in novom modum) since Plautus exploits in Amphitruo ‘previous material’ by combining it with the new genre of tragicomoedia. Overall, both the Aristophanic Hermēs and the Plautine Mercurius are strongly intertwined with the overall characteristics of the genre of comedy, thus they can be considered emblematic figures of comic essence. Keywords: Ancient Greek Religion, Comedy, Hermes / Mercurius, Aristophanes (Peace, Plutus, Clouds), Plautus (Amphitryon), hilarotragedy / tragicomedy, metatheatre"],"dc:identifier":["uoadl:2885246","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2885246"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"dc:title":["Ο ρόλος του θεού Ερμή στην αρχαία κωμωδία"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:36:25Z"}