{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2887187"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2887187","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Ο ρόλος του σηματοδοτικού μονοπατιού mTOR στην ηπατοκαρκινογένεση","abstract":"Οι περισσότεροι οργανισμοί διαθέτουν εξελιγμένους μηχανισμούς για την αποδοτική μετάβαση ανάμεσα στην αναβολική και καταβολική κατάσταση των κυττάρων τους, γεγονός που τους επιτρέπει να επιβιώνουν και να αναπτύσσονται σε περιβάλλοντα με ποικιλία και ανομοιομορφία διαθεσιμότητας θρεπτικών συστατκών. Σε όλους τους ευκαρυωτικούς οργανισμούς το σηματοδοτικό μονοπάτι mTOR συνδέει την ενεργειακή και θρεπτική αφθονία με την κυτταρική αύξηση και τον πολλαπλασιασμό χάρη στην ικανότητα του TOR που είναι μια μεγάλη πρωτεινική κινάση σερίνης/θρεονίνης, να ανιχνεύει ταυτόχρονα ενέργεια, θρεπτικά και στρες και στα μετάζωα και αυξητικούς παράγοντες. Έτσι ο ρόλος του mTOR είναι να ρυθμίζει την κυτταρική και την οργανισμική ομοιόσταση συντονίζοντας αναβολικές και καταβολικές διεργασίες με τα θρεπτικά, την ενέργεια, τη διαθεσιμότητα οξυγόνου και την σηματοδότηση αυξητικών παραγόντων. Ο mTOR (αρχικά στόχος της Ραπαμυκίνης των θηλαστικών και τώρα επισήμως μηχανιστικός στόχος της Ραπαμυκίνης) αποτελεί τον πυρήνα δύο μεγάλων πρωτεινικών συμπλεγμάτων (mTORC1 και mTORC2) τα οποία αποτελούν σημαντικούς κόμβους στα σηματοδοτικά μονοπάτια που ρυθμίζουν την κυτταρική απόκριση στο στρες και ασκούν τη δράση τους ρυθμίζοντας άλλες σημαντικές κινάσες, όπως την S6 κινάση (S6K) και την Akt. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα στην κατανόηση των μηχανισμών και των λειτουργιών του mTOR και έτσι έχει αποκαλυφθεί ο κρίσιμος ρόλος αυτoύ του σηματοδοτικού μονοπατιού στην έναρξη και εξέλιξη του διαβήτη, του καρκίνου, του εκφυλισμού των νευρικών κυττάρων και της γήρανσης. Ειδικότερα ο mTOR έχει αναδυθεί ως ένας κρίσιμος τελεστής σε κυτταρικά σηματοδοτικά μονοπάτια που είναι απορρυθμισμένα σε ανθρώπινους καρκίνους. Πιο συγκεκριμένα ο mTOR εμφανίζει συνήθως ανοδική ρύθμιση στον καρκίνο συμπεριλαμβανομένου και του ηπατοκυτταρικού καρκινώματος (ΗΚΚ). Η παραπάνω ανακάλυψη έχει οδηγήσει στην πρόβλεψη ότι οι αναστολείς του mTOR μπορούν πιθανώς να είναι χρήσιμοι στην ογκολογία και παράγωγα του μορίου της Ραπαμυκίνης βρίσκονται σε ανάπτυξη στον παρόντα χρόνο με σκοπό την κλινική τους εφαρμογή. Το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ) αποτελεί μία από τις κυρίαρχες αιτίες θανάτου σχετιζόμενες με τον καρκίνο παγκοσμίως, εμφανίζει φτωχή πρόγνωση και έχει πολύ περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές. Το Sorafenib, ένας αναστολέας πολλαπλών κινασών – στόχων, είναι μέχρι σήμερα ο μόνος θεραπευτικός παράγοντας για την διαχείριση του ΗΚΚ, ο οποίος βελτιώνει τη συνολική επιβίωση σε ασθενείς με προχωρημένο ΗΚΚ. Δυστυχώς όμως δεν έχουν προσδιοριστεί και αναπτυχθεί ακόμα παράγοντες δεύτερης γραμμής για την αντιμετώπιση των ΗΚΚ που εμφανίζονται ανθεκτικά στο Sorafenib. Το μονοπάτι mTOR είναι κυρίαρχο μονοπάτι στην ενεργοποίηση της ογκογένεσης στο ΗΚΚ και εμφανίζεται ανοδικά ρυθμισμένο σχεδόν στο 50% των ΗΚΚ. Η μετφορμίνη η οποία καταστέλλει την σηματοδότηση του mTOR μονοπατιού με ενεργοποίηση της MAPK, φαίνεται να μειώνει την ηπατική καρκινογένεση. Άλλοι αναστολείς του mTOR όπως το Everolimus έχουν εκτιμηθεί ως συμπληρωματική θεραπεία με κάποια σχετική επιτυχία, αν και παρουσιάζουν αδυναμία συνολικής καταστολής του μονοπατιού mTOR. Η χρήση της Ραπαμυκίνης και της πρώτης γενιάς αναστολέων του mTOR, των Rapalogs έχει δείξει ενθαρυντικά αποτελέσματα στη μείωση της ανάπτυξης του όγκου στο ΗΚΚ σε προκλινικά μοντέλα. Στον παρόντα χρόνο η Ραπαμυκίνη και τα Rapalogs χρησιμοποιούνται σε αρκετές κλινικές μελέτες για την θεραπεία του προχωρημένου ΗΚΚ και ως συμπληρωματική θεραπεία μετά από ηπατική μεταμόσχευση και TACE. Επιπλέον όμως αναπτύσσονται και mTOR αναστολείς δεύτερης γενιάς οι οποίοι δοκιμάζονται σε κλινικές μελέτες συμπαγών καρκίνων και σε προκλινικά μοντέλα ΗΚΚ. Τα αποτελέσματα όλων αυτών των κλινικών μελετών αναμένονται στο προσεχές μέλλον προκείμενου να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση του ΗΚΚ.","abstract_html":"Οι περισσότεροι οργανισμοί διαθέτουν εξελιγμένους μηχανισμούς για την αποδοτική μετάβαση ανάμεσα στην αναβολική και καταβολική κατάσταση των κυττάρων τους, γεγονός που τους επιτρέπει να επιβιώνουν και να αναπτύσσονται σε περιβάλλοντα με ποικιλία και ανομοιομορφία διαθεσιμότητας θρεπτικών συστατκών. Σε όλους τους ευκαρυωτικούς οργανισμούς το σηματοδοτικό μονοπάτι mTOR συνδέει την ενεργειακή και θρεπτική αφθονία με την κυτταρική αύξηση και τον πολλαπλασιασμό χάρη στην ικανότητα του TOR που είναι μια μεγάλη πρωτεινική κινάση σερίνης/θρεονίνης, να ανιχνεύει ταυτόχρονα ενέργεια, θρεπτικά και στρες και στα μετάζωα και αυξητικούς παράγοντες. Έτσι ο ρόλος του mTOR είναι να ρυθμίζει την κυτταρική και την οργανισμική ομοιόσταση συντονίζοντας αναβολικές και καταβολικές διεργασίες με τα θρεπτικά, την ενέργεια, τη διαθεσιμότητα οξυγόνου και την σηματοδότηση αυξητικών παραγόντων. Ο mTOR (αρχικά στόχος της Ραπαμυκίνης των θηλαστικών και τώρα επισήμως μηχανιστικός στόχος της Ραπαμυκίνης) αποτελεί τον πυρήνα δύο μεγάλων πρωτεινικών συμπλεγμάτων (mTORC1 και mTORC2) τα οποία αποτελούν σημαντικούς κόμβους στα σηματοδοτικά μονοπάτια που ρυθμίζουν την κυτταρική απόκριση στο στρες και ασκούν τη δράση τους ρυθμίζοντας άλλες σημαντικές κινάσες, όπως την S6 κινάση (S6K) και την Akt. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα στην κατανόηση των μηχανισμών και των λειτουργιών του mTOR και έτσι έχει αποκαλυφθεί ο κρίσιμος ρόλος αυτoύ του σηματοδοτικού μονοπατιού στην έναρξη και εξέλιξη του διαβήτη, του καρκίνου, του εκφυλισμού των νευρικών κυττάρων και της γήρανσης. Ειδικότερα ο mTOR έχει αναδυθεί ως ένας κρίσιμος τελεστής σε κυτταρικά σηματοδοτικά μονοπάτια που είναι απορρυθμισμένα σε ανθρώπινους καρκίνους. Πιο συγκεκριμένα ο mTOR εμφανίζει συνήθως ανοδική ρύθμιση στον καρκίνο συμπεριλαμβανομένου και του ηπατοκυτταρικού καρκινώματος (ΗΚΚ). Η παραπάνω ανακάλυψη έχει οδηγήσει στην πρόβλεψη ότι οι αναστολείς του mTOR μπορούν πιθανώς να είναι χρήσιμοι στην ογκολογία και παράγωγα του μορίου της Ραπαμυκίνης βρίσκονται σε ανάπτυξη στον παρόντα χρόνο με σκοπό την κλινική τους εφαρμογή. Το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ) αποτελεί μία από τις κυρίαρχες αιτίες θανάτου σχετιζόμενες με τον καρκίνο παγκοσμίως, εμφανίζει φτωχή πρόγνωση και έχει πολύ περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές. Το Sorafenib, ένας αναστολέας πολλαπλών κινασών – στόχων, είναι μέχρι σήμερα ο μόνος θεραπευτικός παράγοντας για την διαχείριση του ΗΚΚ, ο οποίος βελτιώνει τη συνολική επιβίωση σε ασθενείς με προχωρημένο ΗΚΚ. Δυστυχώς όμως δεν έχουν προσδιοριστεί και αναπτυχθεί ακόμα παράγοντες δεύτερης γραμμής για την αντιμετώπιση των ΗΚΚ που εμφανίζονται ανθεκτικά στο Sorafenib. Το μονοπάτι mTOR είναι κυρίαρχο μονοπάτι στην ενεργοποίηση της ογκογένεσης στο ΗΚΚ και εμφανίζεται ανοδικά ρυθμισμένο σχεδόν στο 50% των ΗΚΚ. Η μετφορμίνη η οποία καταστέλλει την σηματοδότηση του mTOR μονοπατιού με ενεργοποίηση της MAPK, φαίνεται να μειώνει την ηπατική καρκινογένεση. Άλλοι αναστολείς του mTOR όπως το Everolimus έχουν εκτιμηθεί ως συμπληρωματική θεραπεία με κάποια σχετική επιτυχία, αν και παρουσιάζουν αδυναμία συνολικής καταστολής του μονοπατιού mTOR. Η χρήση της Ραπαμυκίνης και της πρώτης γενιάς αναστολέων του mTOR, των Rapalogs έχει δείξει ενθαρυντικά αποτελέσματα στη μείωση της ανάπτυξης του όγκου στο ΗΚΚ σε προκλινικά μοντέλα. Στον παρόντα χρόνο η Ραπαμυκίνη και τα Rapalogs χρησιμοποιούνται σε αρκετές κλινικές μελέτες για την θεραπεία του προχωρημένου ΗΚΚ και ως συμπληρωματική θεραπεία μετά από ηπατική μεταμόσχευση και TACE. Επιπλέον όμως αναπτύσσονται και mTOR αναστολείς δεύτερης γενιάς οι οποίοι δοκιμάζονται σε κλινικές μελέτες συμπαγών καρκίνων και σε προκλινικά μοντέλα ΗΚΚ. Τα αποτελέσματα όλων αυτών των κλινικών μελετών αναμένονται στο προσεχές μέλλον προκείμενου να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση του ΗΚΚ.","abstract_has_math":false,"creators":["Ευαγγελάτου Αναστασία","Evaggelatou Anastasia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2019,"date_issued":"2019","date_published":"2019","updated_at":"2026-11-19T05:36:43Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2887187"],"render_values":[{"text":"uoadl:2887187","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2887187","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2887187","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2887187","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Ευαγγελάτου Αναστασία","Evaggelatou Anastasia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2019"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2887187","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2887187"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Οι περισσότεροι οργανισμοί διαθέτουν εξελιγμένους μηχανισμούς για την αποδοτική μετάβαση ανάμεσα στην αναβολική και καταβολική κατάσταση των κυττάρων τους, γεγονός που τους επιτρέπει να επιβιώνουν και να αναπτύσσονται σε περιβάλλοντα με ποικιλία και ανομοιομορφία διαθεσιμότητας θρεπτικών συστατκών. Σε όλους τους ευκαρυωτικούς οργανισμούς το σηματοδοτικό μονοπάτι mTOR συνδέει την ενεργειακή και θρεπτική αφθονία με την κυτταρική αύξηση και τον πολλαπλασιασμό χάρη στην ικανότητα του TOR που είναι μια μεγάλη πρωτεινική κινάση σερίνης/θρεονίνης, να ανιχνεύει ταυτόχρονα ενέργεια, θρεπτικά και στρες και στα μετάζωα και αυξητικούς παράγοντες. Έτσι ο ρόλος του mTOR είναι να ρυθμίζει την κυτταρική και την οργανισμική ομοιόσταση συντονίζοντας αναβολικές και καταβολικές διεργασίες με τα θρεπτικά, την ενέργεια, τη διαθεσιμότητα οξυγόνου και την σηματοδότηση αυξητικών παραγόντων. Ο mTOR (αρχικά στόχος της Ραπαμυκίνης των θηλαστικών και τώρα επισήμως μηχανιστικός στόχος της Ραπαμυκίνης) αποτελεί τον πυρήνα δύο μεγάλων πρωτεινικών συμπλεγμάτων (mTORC1 και mTORC2) τα οποία αποτελούν σημαντικούς κόμβους στα σηματοδοτικά μονοπάτια που ρυθμίζουν την κυτταρική απόκριση στο στρες και ασκούν τη δράση τους ρυθμίζοντας άλλες σημαντικές κινάσες, όπως την S6 κινάση (S6K) και την Akt. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα στην κατανόηση των μηχανισμών και των λειτουργιών του mTOR και έτσι έχει αποκαλυφθεί ο κρίσιμος ρόλος αυτoύ του σηματοδοτικού μονοπατιού στην έναρξη και εξέλιξη του διαβήτη, του καρκίνου, του εκφυλισμού των νευρικών κυττάρων και της γήρανσης. Ειδικότερα ο mTOR έχει αναδυθεί ως ένας κρίσιμος τελεστής σε κυτταρικά σηματοδοτικά μονοπάτια που είναι απορρυθμισμένα σε ανθρώπινους καρκίνους. Πιο συγκεκριμένα ο mTOR εμφανίζει συνήθως ανοδική ρύθμιση στον καρκίνο συμπεριλαμβανομένου και του ηπατοκυτταρικού καρκινώματος (ΗΚΚ). Η παραπάνω ανακάλυψη έχει οδηγήσει στην πρόβλεψη ότι οι αναστολείς του mTOR μπορούν πιθανώς να είναι χρήσιμοι στην ογκολογία και παράγωγα του μορίου της Ραπαμυκίνης βρίσκονται σε ανάπτυξη στον παρόντα χρόνο με σκοπό την κλινική τους εφαρμογή. Το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ) αποτελεί μία από τις κυρίαρχες αιτίες θανάτου σχετιζόμενες με τον καρκίνο παγκοσμίως, εμφανίζει φτωχή πρόγνωση και έχει πολύ περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές. Το Sorafenib, ένας αναστολέας πολλαπλών κινασών – στόχων, είναι μέχρι σήμερα ο μόνος θεραπευτικός παράγοντας για την διαχείριση του ΗΚΚ, ο οποίος βελτιώνει τη συνολική επιβίωση σε ασθενείς με προχωρημένο ΗΚΚ. Δυστυχώς όμως δεν έχουν προσδιοριστεί και αναπτυχθεί ακόμα παράγοντες δεύτερης γραμμής για την αντιμετώπιση των ΗΚΚ που εμφανίζονται ανθεκτικά στο Sorafenib. Το μονοπάτι mTOR είναι κυρίαρχο μονοπάτι στην ενεργοποίηση της ογκογένεσης στο ΗΚΚ και εμφανίζεται ανοδικά ρυθμισμένο σχεδόν στο 50% των ΗΚΚ. Η μετφορμίνη η οποία καταστέλλει την σηματοδότηση του mTOR μονοπατιού με ενεργοποίηση της MAPK, φαίνεται να μειώνει την ηπατική καρκινογένεση. Άλλοι αναστολείς του mTOR όπως το Everolimus έχουν εκτιμηθεί ως συμπληρωματική θεραπεία με κάποια σχετική επιτυχία, αν και παρουσιάζουν αδυναμία συνολικής καταστολής του μονοπατιού mTOR. Η χρήση της Ραπαμυκίνης και της πρώτης γενιάς αναστολέων του mTOR, των Rapalogs έχει δείξει ενθαρυντικά αποτελέσματα στη μείωση της ανάπτυξης του όγκου στο ΗΚΚ σε προκλινικά μοντέλα. Στον παρόντα χρόνο η Ραπαμυκίνη και τα Rapalogs χρησιμοποιούνται σε αρκετές κλινικές μελέτες για την θεραπεία του προχωρημένου ΗΚΚ και ως συμπληρωματική θεραπεία μετά από ηπατική μεταμόσχευση και TACE. Επιπλέον όμως αναπτύσσονται και mTOR αναστολείς δεύτερης γενιάς οι οποίοι δοκιμάζονται σε κλινικές μελέτες συμπαγών καρκίνων και σε προκλινικά μοντέλα ΗΚΚ. Τα αποτελέσματα όλων αυτών των κλινικών μελετών αναμένονται στο προσεχές μέλλον προκείμενου να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση του ΗΚΚ.","Most organisms have evolved mechanisms for efficiently transitioning between anabolic and catabolic states, allowing them to survive and grow in environments in which nutrient availability is variable. In all eukaryotes, the target of rapamycin (TOR) signalling pathway couples energy and nutrient abundance to the execution of cell growth and division, owing to the ability of TOR, the large serine/threonine protein kinase to simultaneously sense energy, nutrients and stress and, in metazoans, growth factors. So mTOR’s role is to regulate cellular and organismal homeostasis by coordinating anabolic and catabolic processes with nutrient, energy, oxygen availability and growth factor signaling. mTOR (originally ‘mammalian TOR’, but now officially ‘mechanistic TOR’) nucleates two large protein complexes (mTORC1 and mTORC2) that are important nodes in the pathways that help buffer cells from stresses. They exert their actions by regulating other important kinases, such as S6 kinase (S6K) and Akt. In the past few years, a significant advance in our understanding of the regulation and functions of mTOR has revealed the crucial involvement of this signalling pathway in the onset and progression of diabetes, cancer, neurodegeneration and ageing. Particularly the mammalian target of rapamycin (mTOR) has emerged as a critical effector in cell-signaling pathways commonly deregulated in human cancers, in particular mTOR is frequently up-regulated in cancer including hepatocellular carcinoma (HCC). This has led to the prediction that mTOR inhibitors may be useful in oncology, and derivatives of one such molecule, rapamycin (from which mTOR derives its name), are currently in clinical development. Hepatocellular carcinoma (HCC) is one of the leading causes of cancer-related death worldwide. It is associated with a poor prognosis and has limited treatment options. Sorafenib, a multi-targeted kinase inhibitor, is the only available systemic agent for treatment of HCC that improves overall survival for patients with advanced stage disease; unfortunately, an effective second-line agent for the treatment of progressive or sorafenib-resistant HCC has yet to be identified. The mTOR pathway is a major tumor-initiating pathway in hepatocellular carcinoma, with up-regulation seen in up to 50% of tumors. Metformin, which represses mTOR signaling by activating adenosine monophosphate-activated protein kinase, has been shown to decrease liver carcinogenesis in population studies. mTOR inhibitors such as Everolimus have been evaluated as adjunctive chemotherapy with some success, although efficacy has been limited by the lack of complete mTOR pathway inhibition. Blocking mTOR with Rapamycin and first generation mTOR inhibitors, called Rapalogs, has shown promising reduction of HCC tumor growth in preclinical models. Currently, Rapamycin/Rapalogs are used in several clinical trials for the treatment of advanced HCC, and as adjuvant therapy in HCC patients after liver transplantation and TACE. A second generation of mTOR pathway inhibitors has been developed recently, is being tested in various clinical trials of solid cancers, and has been used in preclinical HCC models. The results of series of clinical trials using mTOR inhibitors in HCC treatment will emerge in the near future."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Ο ρόλος του σηματοδοτικού μονοπατιού mTOR στην ηπατοκαρκινογένεση"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Ευαγγελάτου Αναστασία","Evaggelatou Anastasia"],"dc:date":["2019"],"dc:description":["Οι περισσότεροι οργανισμοί διαθέτουν εξελιγμένους μηχανισμούς για την αποδοτική μετάβαση ανάμεσα στην αναβολική και καταβολική κατάσταση των κυττάρων τους, γεγονός που τους επιτρέπει να επιβιώνουν και να αναπτύσσονται σε περιβάλλοντα με ποικιλία και ανομοιομορφία διαθεσιμότητας θρεπτικών συστατκών. Σε όλους τους ευκαρυωτικούς οργανισμούς το σηματοδοτικό μονοπάτι mTOR συνδέει την ενεργειακή και θρεπτική αφθονία με την κυτταρική αύξηση και τον πολλαπλασιασμό χάρη στην ικανότητα του TOR που είναι μια μεγάλη πρωτεινική κινάση σερίνης/θρεονίνης, να ανιχνεύει ταυτόχρονα ενέργεια, θρεπτικά και στρες και στα μετάζωα και αυξητικούς παράγοντες. Έτσι ο ρόλος του mTOR είναι να ρυθμίζει την κυτταρική και την οργανισμική ομοιόσταση συντονίζοντας αναβολικές και καταβολικές διεργασίες με τα θρεπτικά, την ενέργεια, τη διαθεσιμότητα οξυγόνου και την σηματοδότηση αυξητικών παραγόντων. Ο mTOR (αρχικά στόχος της Ραπαμυκίνης των θηλαστικών και τώρα επισήμως μηχανιστικός στόχος της Ραπαμυκίνης) αποτελεί τον πυρήνα δύο μεγάλων πρωτεινικών συμπλεγμάτων (mTORC1 και mTORC2) τα οποία αποτελούν σημαντικούς κόμβους στα σηματοδοτικά μονοπάτια που ρυθμίζουν την κυτταρική απόκριση στο στρες και ασκούν τη δράση τους ρυθμίζοντας άλλες σημαντικές κινάσες, όπως την S6 κινάση (S6K) και την Akt. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα στην κατανόηση των μηχανισμών και των λειτουργιών του mTOR και έτσι έχει αποκαλυφθεί ο κρίσιμος ρόλος αυτoύ του σηματοδοτικού μονοπατιού στην έναρξη και εξέλιξη του διαβήτη, του καρκίνου, του εκφυλισμού των νευρικών κυττάρων και της γήρανσης. Ειδικότερα ο mTOR έχει αναδυθεί ως ένας κρίσιμος τελεστής σε κυτταρικά σηματοδοτικά μονοπάτια που είναι απορρυθμισμένα σε ανθρώπινους καρκίνους. Πιο συγκεκριμένα ο mTOR εμφανίζει συνήθως ανοδική ρύθμιση στον καρκίνο συμπεριλαμβανομένου και του ηπατοκυτταρικού καρκινώματος (ΗΚΚ). Η παραπάνω ανακάλυψη έχει οδηγήσει στην πρόβλεψη ότι οι αναστολείς του mTOR μπορούν πιθανώς να είναι χρήσιμοι στην ογκολογία και παράγωγα του μορίου της Ραπαμυκίνης βρίσκονται σε ανάπτυξη στον παρόντα χρόνο με σκοπό την κλινική τους εφαρμογή. Το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ) αποτελεί μία από τις κυρίαρχες αιτίες θανάτου σχετιζόμενες με τον καρκίνο παγκοσμίως, εμφανίζει φτωχή πρόγνωση και έχει πολύ περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές. Το Sorafenib, ένας αναστολέας πολλαπλών κινασών – στόχων, είναι μέχρι σήμερα ο μόνος θεραπευτικός παράγοντας για την διαχείριση του ΗΚΚ, ο οποίος βελτιώνει τη συνολική επιβίωση σε ασθενείς με προχωρημένο ΗΚΚ. Δυστυχώς όμως δεν έχουν προσδιοριστεί και αναπτυχθεί ακόμα παράγοντες δεύτερης γραμμής για την αντιμετώπιση των ΗΚΚ που εμφανίζονται ανθεκτικά στο Sorafenib. Το μονοπάτι mTOR είναι κυρίαρχο μονοπάτι στην ενεργοποίηση της ογκογένεσης στο ΗΚΚ και εμφανίζεται ανοδικά ρυθμισμένο σχεδόν στο 50% των ΗΚΚ. Η μετφορμίνη η οποία καταστέλλει την σηματοδότηση του mTOR μονοπατιού με ενεργοποίηση της MAPK, φαίνεται να μειώνει την ηπατική καρκινογένεση. Άλλοι αναστολείς του mTOR όπως το Everolimus έχουν εκτιμηθεί ως συμπληρωματική θεραπεία με κάποια σχετική επιτυχία, αν και παρουσιάζουν αδυναμία συνολικής καταστολής του μονοπατιού mTOR. Η χρήση της Ραπαμυκίνης και της πρώτης γενιάς αναστολέων του mTOR, των Rapalogs έχει δείξει ενθαρυντικά αποτελέσματα στη μείωση της ανάπτυξης του όγκου στο ΗΚΚ σε προκλινικά μοντέλα. Στον παρόντα χρόνο η Ραπαμυκίνη και τα Rapalogs χρησιμοποιούνται σε αρκετές κλινικές μελέτες για την θεραπεία του προχωρημένου ΗΚΚ και ως συμπληρωματική θεραπεία μετά από ηπατική μεταμόσχευση και TACE. Επιπλέον όμως αναπτύσσονται και mTOR αναστολείς δεύτερης γενιάς οι οποίοι δοκιμάζονται σε κλινικές μελέτες συμπαγών καρκίνων και σε προκλινικά μοντέλα ΗΚΚ. Τα αποτελέσματα όλων αυτών των κλινικών μελετών αναμένονται στο προσεχές μέλλον προκείμενου να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση του ΗΚΚ.","Most organisms have evolved mechanisms for efficiently transitioning between anabolic and catabolic states, allowing them to survive and grow in environments in which nutrient availability is variable. In all eukaryotes, the target of rapamycin (TOR) signalling pathway couples energy and nutrient abundance to the execution of cell growth and division, owing to the ability of TOR, the large serine/threonine protein kinase to simultaneously sense energy, nutrients and stress and, in metazoans, growth factors. So mTOR’s role is to regulate cellular and organismal homeostasis by coordinating anabolic and catabolic processes with nutrient, energy, oxygen availability and growth factor signaling. mTOR (originally ‘mammalian TOR’, but now officially ‘mechanistic TOR’) nucleates two large protein complexes (mTORC1 and mTORC2) that are important nodes in the pathways that help buffer cells from stresses. They exert their actions by regulating other important kinases, such as S6 kinase (S6K) and Akt. In the past few years, a significant advance in our understanding of the regulation and functions of mTOR has revealed the crucial involvement of this signalling pathway in the onset and progression of diabetes, cancer, neurodegeneration and ageing. Particularly the mammalian target of rapamycin (mTOR) has emerged as a critical effector in cell-signaling pathways commonly deregulated in human cancers, in particular mTOR is frequently up-regulated in cancer including hepatocellular carcinoma (HCC). This has led to the prediction that mTOR inhibitors may be useful in oncology, and derivatives of one such molecule, rapamycin (from which mTOR derives its name), are currently in clinical development. Hepatocellular carcinoma (HCC) is one of the leading causes of cancer-related death worldwide. It is associated with a poor prognosis and has limited treatment options. Sorafenib, a multi-targeted kinase inhibitor, is the only available systemic agent for treatment of HCC that improves overall survival for patients with advanced stage disease; unfortunately, an effective second-line agent for the treatment of progressive or sorafenib-resistant HCC has yet to be identified. The mTOR pathway is a major tumor-initiating pathway in hepatocellular carcinoma, with up-regulation seen in up to 50% of tumors. Metformin, which represses mTOR signaling by activating adenosine monophosphate-activated protein kinase, has been shown to decrease liver carcinogenesis in population studies. mTOR inhibitors such as Everolimus have been evaluated as adjunctive chemotherapy with some success, although efficacy has been limited by the lack of complete mTOR pathway inhibition. Blocking mTOR with Rapamycin and first generation mTOR inhibitors, called Rapalogs, has shown promising reduction of HCC tumor growth in preclinical models. Currently, Rapamycin/Rapalogs are used in several clinical trials for the treatment of advanced HCC, and as adjuvant therapy in HCC patients after liver transplantation and TACE. A second generation of mTOR pathway inhibitors has been developed recently, is being tested in various clinical trials of solid cancers, and has been used in preclinical HCC models. The results of series of clinical trials using mTOR inhibitors in HCC treatment will emerge in the near future."],"dc:identifier":["uoadl:2887187","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2887187"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Ο ρόλος του σηματοδοτικού μονοπατιού mTOR στην ηπατοκαρκινογένεση"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:36:43Z"}