{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2889717"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2889717","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η επίδραση της περιβαλλοντικής ρύπανσης στις γνωστικές λειτουργίες","abstract":"Ο όρος γνωστική λειτουργία αναφέρεται στην πνευματική δραστηριότητα που εμπεριέχει νοητικές διαδικασίες, όπως η προσοχή, η ταχύτητα επεξεργασίας, η μάθηση και η μνήμη, οι εκτελεστικές λειτουργίες, η λεκτική ευχέρεια και η μνήμη εργασίας. Οι λειτουργίες αυτές είναι απαραίτητες στον άνθρωπο προκειμένου να προσλαμβάνει, να αποθηκεύει, να διαχειρίζεται και να ανακαλεί πληροφορίες. Οι γνωστικές λειτουργίες είναι ζωτικής σημασίας για τις περισσότερες καθημερινές δραστηριότητες στην υγεία, αλλά και στην ασθένεια και εμπλέκονται σε υγιείς καταστάσεις και σε ασθένειες (όπως η άνοια) κατά τη διάρκεια της πορείας ζωής του ανθρώπου ενώ σχετίζονται στενά με το δείκτη νοημοσύνης. Οι γνωστικές λειτουργίες και ικανότητες αναπτύσσονται από τη νεογνική ηλικία μέχρι τη νεαρή ενήλικη ζωή και στη συνέχεια αρχίζουν να εξασθενούν σταδιακά μέχρι την τρίτη ηλικία. Η πορεία αυτή της ανάπτυξης και της εξασθένισης των γνωστικών λειτουργιών επηρεάζεται μεταξύ άλλων από γενετικούς (όπως ο γονότυπος για το αλλήλιο ε4 της Απολιποπρωτεϊνης Ε) και κοινωνικούς παράγοντες (όπως το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο και η επάρκεια περιβαλλοντικών ερεθισμάτων). Νεότερα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι και περιβαλλοντικοί ρύποι επιδρούν με δυσμενή τρόπο πάνω στην ανάπτυξη του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος και ειδικότερα στις γνωστικές λειτουργίες. Η παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρεί μια βιβλιογραφική ανασκόπηση της επίδρασης της περιβαλλοντικής ρύπανσης πάνω στις γνωστικές λειτουργίες του ανθρώπου σε όλα τα αναπτυξιακά στάδια (έκθεση στην ενδομήτριο ζωή, στην παιδική ηλικία, περιβαλλοντική και επαγγελματική έκθεση σε ενήλικο μη ηλικιωμένο πληθυσμό και έκθεση στην τρίτη ηλικία). Παράλληλα παρουσιάζονται δεδομένα σχετικά με την έκθεση πειραματόζωων στους ρύπους και σκιαγραφούνται οι αντίστοιχοι προτεινόμενοι μοριακοί μηχανισμοί δράσης τους σε επίπεδο νευρικών κυττάρων. Γίνεται εκτενής αναφορά σε δεδομένα που αφορούν στην έκθεση σε ατμοσφαιρική ρύπανση (αιωρούμενα σωματίδια, όζον, ΝΟ2, SO2, αιθάλη, ατμοσφαιρική ρύπανση από κυκλοφορούντα οχήματα, πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, καπνός τσιγάρου), στην έκθεση σε βαρέα μέταλλα (μόλυβδος, υδράργυρος, αρσενικό, κάδμιο και μαγγάνιο) και στην έκθεση σε ενδοκρινικούς διαταρράκτες (διοξίνες, PCBs, PBDEs, Δισφαινόλη Α, οργανοφωσφορικά και οργανοχλωριούχα εντομοκτόνα, ζιζανιοκτόνα, πυρεθροειδή και νεονικοτινοειδή εντομοκτόνα) σε σχέση με τη γνωστική λειτουργία. Τέλος, πέραν της διερεύνησης των περιβαλλοντικών παραγόντων κινδύνου για τη γνωστική έκπτωση, αναζητά και προστατευτικούς παράγοντες παρουσιάζοντας στοιχεία που αφορούν στην ευεργετική επίδραση βιταμινών, ορμονών, χημικών, φυτικών και φαρμακευτικών ουσιών καθώς και του φιλικού στον άνθρωπο περιβάλλοντος (χώροι πρασίνου) επί της γνωστικής λειτουργίας.","abstract_html":"Ο όρος γνωστική λειτουργία αναφέρεται στην πνευματική δραστηριότητα που εμπεριέχει νοητικές διαδικασίες, όπως η προσοχή, η ταχύτητα επεξεργασίας, η μάθηση και η μνήμη, οι εκτελεστικές λειτουργίες, η λεκτική ευχέρεια και η μνήμη εργασίας. Οι λειτουργίες αυτές είναι απαραίτητες στον άνθρωπο προκειμένου να προσλαμβάνει, να αποθηκεύει, να διαχειρίζεται και να ανακαλεί πληροφορίες. Οι γνωστικές λειτουργίες είναι ζωτικής σημασίας για τις περισσότερες καθημερινές δραστηριότητες στην υγεία, αλλά και στην ασθένεια και εμπλέκονται σε υγιείς καταστάσεις και σε ασθένειες (όπως η άνοια) κατά τη διάρκεια της πορείας ζωής του ανθρώπου ενώ σχετίζονται στενά με το δείκτη νοημοσύνης. Οι γνωστικές λειτουργίες και ικανότητες αναπτύσσονται από τη νεογνική ηλικία μέχρι τη νεαρή ενήλικη ζωή και στη συνέχεια αρχίζουν να εξασθενούν σταδιακά μέχρι την τρίτη ηλικία. Η πορεία αυτή της ανάπτυξης και της εξασθένισης των γνωστικών λειτουργιών επηρεάζεται μεταξύ άλλων από γενετικούς (όπως ο γονότυπος για το αλλήλιο ε4 της Απολιποπρωτεϊνης Ε) και κοινωνικούς παράγοντες (όπως το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο και η επάρκεια περιβαλλοντικών ερεθισμάτων). Νεότερα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι και περιβαλλοντικοί ρύποι επιδρούν με δυσμενή τρόπο πάνω στην ανάπτυξη του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος και ειδικότερα στις γνωστικές λειτουργίες. Η παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρεί μια βιβλιογραφική ανασκόπηση της επίδρασης της περιβαλλοντικής ρύπανσης πάνω στις γνωστικές λειτουργίες του ανθρώπου σε όλα τα αναπτυξιακά στάδια (έκθεση στην ενδομήτριο ζωή, στην παιδική ηλικία, περιβαλλοντική και επαγγελματική έκθεση σε ενήλικο μη ηλικιωμένο πληθυσμό και έκθεση στην τρίτη ηλικία). Παράλληλα παρουσιάζονται δεδομένα σχετικά με την έκθεση πειραματόζωων στους ρύπους και σκιαγραφούνται οι αντίστοιχοι προτεινόμενοι μοριακοί μηχανισμοί δράσης τους σε επίπεδο νευρικών κυττάρων. Γίνεται εκτενής αναφορά σε δεδομένα που αφορούν στην έκθεση σε ατμοσφαιρική ρύπανση (αιωρούμενα σωματίδια, όζον, ΝΟ2, SO2, αιθάλη, ατμοσφαιρική ρύπανση από κυκλοφορούντα οχήματα, πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, καπνός τσιγάρου), στην έκθεση σε βαρέα μέταλλα (μόλυβδος, υδράργυρος, αρσενικό, κάδμιο και μαγγάνιο) και στην έκθεση σε ενδοκρινικούς διαταρράκτες (διοξίνες, PCBs, PBDEs, Δισφαινόλη Α, οργανοφωσφορικά και οργανοχλωριούχα εντομοκτόνα, ζιζανιοκτόνα, πυρεθροειδή και νεονικοτινοειδή εντομοκτόνα) σε σχέση με τη γνωστική λειτουργία. Τέλος, πέραν της διερεύνησης των περιβαλλοντικών παραγόντων κινδύνου για τη γνωστική έκπτωση, αναζητά και προστατευτικούς παράγοντες παρουσιάζοντας στοιχεία που αφορούν στην ευεργετική επίδραση βιταμινών, ορμονών, χημικών, φυτικών και φαρμακευτικών ουσιών καθώς και του φιλικού στον άνθρωπο περιβάλλοντος (χώροι πρασίνου) επί της γνωστικής λειτουργίας.","abstract_has_math":false,"creators":["Θεοχάρη Ειρήνη","Theochari Eirini"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2019,"date_issued":"2019","date_published":"2019","updated_at":"2026-11-19T05:36:54Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2889717"],"render_values":[{"text":"uoadl:2889717","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2889717","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2889717","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2889717","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Θεοχάρη Ειρήνη","Theochari Eirini"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2019"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2889717","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2889717"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Ο όρος γνωστική λειτουργία αναφέρεται στην πνευματική δραστηριότητα που εμπεριέχει νοητικές διαδικασίες, όπως η προσοχή, η ταχύτητα επεξεργασίας, η μάθηση και η μνήμη, οι εκτελεστικές λειτουργίες, η λεκτική ευχέρεια και η μνήμη εργασίας. Οι λειτουργίες αυτές είναι απαραίτητες στον άνθρωπο προκειμένου να προσλαμβάνει, να αποθηκεύει, να διαχειρίζεται και να ανακαλεί πληροφορίες. Οι γνωστικές λειτουργίες είναι ζωτικής σημασίας για τις περισσότερες καθημερινές δραστηριότητες στην υγεία, αλλά και στην ασθένεια και εμπλέκονται σε υγιείς καταστάσεις και σε ασθένειες (όπως η άνοια) κατά τη διάρκεια της πορείας ζωής του ανθρώπου ενώ σχετίζονται στενά με το δείκτη νοημοσύνης. Οι γνωστικές λειτουργίες και ικανότητες αναπτύσσονται από τη νεογνική ηλικία μέχρι τη νεαρή ενήλικη ζωή και στη συνέχεια αρχίζουν να εξασθενούν σταδιακά μέχρι την τρίτη ηλικία. Η πορεία αυτή της ανάπτυξης και της εξασθένισης των γνωστικών λειτουργιών επηρεάζεται μεταξύ άλλων από γενετικούς (όπως ο γονότυπος για το αλλήλιο ε4 της Απολιποπρωτεϊνης Ε) και κοινωνικούς παράγοντες (όπως το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο και η επάρκεια περιβαλλοντικών ερεθισμάτων). Νεότερα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι και περιβαλλοντικοί ρύποι επιδρούν με δυσμενή τρόπο πάνω στην ανάπτυξη του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος και ειδικότερα στις γνωστικές λειτουργίες. Η παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρεί μια βιβλιογραφική ανασκόπηση της επίδρασης της περιβαλλοντικής ρύπανσης πάνω στις γνωστικές λειτουργίες του ανθρώπου σε όλα τα αναπτυξιακά στάδια (έκθεση στην ενδομήτριο ζωή, στην παιδική ηλικία, περιβαλλοντική και επαγγελματική έκθεση σε ενήλικο μη ηλικιωμένο πληθυσμό και έκθεση στην τρίτη ηλικία). Παράλληλα παρουσιάζονται δεδομένα σχετικά με την έκθεση πειραματόζωων στους ρύπους και σκιαγραφούνται οι αντίστοιχοι προτεινόμενοι μοριακοί μηχανισμοί δράσης τους σε επίπεδο νευρικών κυττάρων. Γίνεται εκτενής αναφορά σε δεδομένα που αφορούν στην έκθεση σε ατμοσφαιρική ρύπανση (αιωρούμενα σωματίδια, όζον, ΝΟ2, SO2, αιθάλη, ατμοσφαιρική ρύπανση από κυκλοφορούντα οχήματα, πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, καπνός τσιγάρου), στην έκθεση σε βαρέα μέταλλα (μόλυβδος, υδράργυρος, αρσενικό, κάδμιο και μαγγάνιο) και στην έκθεση σε ενδοκρινικούς διαταρράκτες (διοξίνες, PCBs, PBDEs, Δισφαινόλη Α, οργανοφωσφορικά και οργανοχλωριούχα εντομοκτόνα, ζιζανιοκτόνα, πυρεθροειδή και νεονικοτινοειδή εντομοκτόνα) σε σχέση με τη γνωστική λειτουργία. Τέλος, πέραν της διερεύνησης των περιβαλλοντικών παραγόντων κινδύνου για τη γνωστική έκπτωση, αναζητά και προστατευτικούς παράγοντες παρουσιάζοντας στοιχεία που αφορούν στην ευεργετική επίδραση βιταμινών, ορμονών, χημικών, φυτικών και φαρμακευτικών ουσιών καθώς και του φιλικού στον άνθρωπο περιβάλλοντος (χώροι πρασίνου) επί της γνωστικής λειτουργίας.","The term cognitive function refers to intellectual activity involving cognitive processes, such as attention, processing speed, learning and memory, executive functions, verbal fluency and working memory. These functions are necessary for humans in order to acquire, store, manage and retrieve information. Cognitive functions are vital to most daily activities in healthy conditions as well as in sickness and are involved in a variety of healthy situations and diseases (such as dementia) through the lifespan of humans. They are also strongly related to the intelligence index. Cognitive functions and abilities develop from infancy to early adulthood and then gradually decline until older age. The course of rise and consequent decline of cognitive functions is influenced, among others, by genetic (such as the apolipoprotein E ε4 allele genotype) and social factors (such as socioeconomic level and adequacy of environmental stimuli). Recent research shows that environmental pollutants also have an adverse effect on the development of the Central Nervous System and in particular on cognitive functions. The present thesis includes a review of published studies relevant to the impact of environmental pollution on human cognitive functions at all developmental stages (prenatal exposure, exposure during childhood, environmental and occupational exposure in adulthood and exposure in older adults). At the same time, evidence on the exposure of experimental animals to pollutants is presented and corresponding proposed molecular mechanisms of action upon the nerve cells are outlined. Data relating to exposure to air pollution (such as suspended particulate matter, ozone, NO2, SO2, black carbon, air pollution related to vehicles exhausts, polycyclic aromatic hydrocarbons, cigarette smoke), exposure to heavy metals (such as lead, mercury, arsenic, cadmium and manganese) and exposure to endocrine disruptors (such as dioxins, PCBs, PBDEs, Bisphenol A, organophosphates and organochloride insecticides, herbicides, pyrethroids and neonicotinoid insecticides) are extensively investigated. Finally, in addition to revealing the environmental risk factors for cognitive decline, the present review illustrates the current knowledge about protective and beneficial effects of vitamins, hormones, chemicals, herbal and pharmaceutical products as well as healthy environments (green spaces) upon the cognitive functions."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η επίδραση της περιβαλλοντικής ρύπανσης στις γνωστικές λειτουργίες"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Θεοχάρη Ειρήνη","Theochari Eirini"],"dc:date":["2019"],"dc:description":["Ο όρος γνωστική λειτουργία αναφέρεται στην πνευματική δραστηριότητα που εμπεριέχει νοητικές διαδικασίες, όπως η προσοχή, η ταχύτητα επεξεργασίας, η μάθηση και η μνήμη, οι εκτελεστικές λειτουργίες, η λεκτική ευχέρεια και η μνήμη εργασίας. Οι λειτουργίες αυτές είναι απαραίτητες στον άνθρωπο προκειμένου να προσλαμβάνει, να αποθηκεύει, να διαχειρίζεται και να ανακαλεί πληροφορίες. Οι γνωστικές λειτουργίες είναι ζωτικής σημασίας για τις περισσότερες καθημερινές δραστηριότητες στην υγεία, αλλά και στην ασθένεια και εμπλέκονται σε υγιείς καταστάσεις και σε ασθένειες (όπως η άνοια) κατά τη διάρκεια της πορείας ζωής του ανθρώπου ενώ σχετίζονται στενά με το δείκτη νοημοσύνης. Οι γνωστικές λειτουργίες και ικανότητες αναπτύσσονται από τη νεογνική ηλικία μέχρι τη νεαρή ενήλικη ζωή και στη συνέχεια αρχίζουν να εξασθενούν σταδιακά μέχρι την τρίτη ηλικία. Η πορεία αυτή της ανάπτυξης και της εξασθένισης των γνωστικών λειτουργιών επηρεάζεται μεταξύ άλλων από γενετικούς (όπως ο γονότυπος για το αλλήλιο ε4 της Απολιποπρωτεϊνης Ε) και κοινωνικούς παράγοντες (όπως το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο και η επάρκεια περιβαλλοντικών ερεθισμάτων). Νεότερα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι και περιβαλλοντικοί ρύποι επιδρούν με δυσμενή τρόπο πάνω στην ανάπτυξη του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος και ειδικότερα στις γνωστικές λειτουργίες. Η παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρεί μια βιβλιογραφική ανασκόπηση της επίδρασης της περιβαλλοντικής ρύπανσης πάνω στις γνωστικές λειτουργίες του ανθρώπου σε όλα τα αναπτυξιακά στάδια (έκθεση στην ενδομήτριο ζωή, στην παιδική ηλικία, περιβαλλοντική και επαγγελματική έκθεση σε ενήλικο μη ηλικιωμένο πληθυσμό και έκθεση στην τρίτη ηλικία). Παράλληλα παρουσιάζονται δεδομένα σχετικά με την έκθεση πειραματόζωων στους ρύπους και σκιαγραφούνται οι αντίστοιχοι προτεινόμενοι μοριακοί μηχανισμοί δράσης τους σε επίπεδο νευρικών κυττάρων. Γίνεται εκτενής αναφορά σε δεδομένα που αφορούν στην έκθεση σε ατμοσφαιρική ρύπανση (αιωρούμενα σωματίδια, όζον, ΝΟ2, SO2, αιθάλη, ατμοσφαιρική ρύπανση από κυκλοφορούντα οχήματα, πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, καπνός τσιγάρου), στην έκθεση σε βαρέα μέταλλα (μόλυβδος, υδράργυρος, αρσενικό, κάδμιο και μαγγάνιο) και στην έκθεση σε ενδοκρινικούς διαταρράκτες (διοξίνες, PCBs, PBDEs, Δισφαινόλη Α, οργανοφωσφορικά και οργανοχλωριούχα εντομοκτόνα, ζιζανιοκτόνα, πυρεθροειδή και νεονικοτινοειδή εντομοκτόνα) σε σχέση με τη γνωστική λειτουργία. Τέλος, πέραν της διερεύνησης των περιβαλλοντικών παραγόντων κινδύνου για τη γνωστική έκπτωση, αναζητά και προστατευτικούς παράγοντες παρουσιάζοντας στοιχεία που αφορούν στην ευεργετική επίδραση βιταμινών, ορμονών, χημικών, φυτικών και φαρμακευτικών ουσιών καθώς και του φιλικού στον άνθρωπο περιβάλλοντος (χώροι πρασίνου) επί της γνωστικής λειτουργίας.","The term cognitive function refers to intellectual activity involving cognitive processes, such as attention, processing speed, learning and memory, executive functions, verbal fluency and working memory. These functions are necessary for humans in order to acquire, store, manage and retrieve information. Cognitive functions are vital to most daily activities in healthy conditions as well as in sickness and are involved in a variety of healthy situations and diseases (such as dementia) through the lifespan of humans. They are also strongly related to the intelligence index. Cognitive functions and abilities develop from infancy to early adulthood and then gradually decline until older age. The course of rise and consequent decline of cognitive functions is influenced, among others, by genetic (such as the apolipoprotein E ε4 allele genotype) and social factors (such as socioeconomic level and adequacy of environmental stimuli). Recent research shows that environmental pollutants also have an adverse effect on the development of the Central Nervous System and in particular on cognitive functions. The present thesis includes a review of published studies relevant to the impact of environmental pollution on human cognitive functions at all developmental stages (prenatal exposure, exposure during childhood, environmental and occupational exposure in adulthood and exposure in older adults). At the same time, evidence on the exposure of experimental animals to pollutants is presented and corresponding proposed molecular mechanisms of action upon the nerve cells are outlined. Data relating to exposure to air pollution (such as suspended particulate matter, ozone, NO2, SO2, black carbon, air pollution related to vehicles exhausts, polycyclic aromatic hydrocarbons, cigarette smoke), exposure to heavy metals (such as lead, mercury, arsenic, cadmium and manganese) and exposure to endocrine disruptors (such as dioxins, PCBs, PBDEs, Bisphenol A, organophosphates and organochloride insecticides, herbicides, pyrethroids and neonicotinoid insecticides) are extensively investigated. Finally, in addition to revealing the environmental risk factors for cognitive decline, the present review illustrates the current knowledge about protective and beneficial effects of vitamins, hormones, chemicals, herbal and pharmaceutical products as well as healthy environments (green spaces) upon the cognitive functions."],"dc:identifier":["uoadl:2889717","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2889717"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Η επίδραση της περιβαλλοντικής ρύπανσης στις γνωστικές λειτουργίες"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:36:54Z"}