{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2895150"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2895150","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Υπερπηκτικότητα στη δρεπανοκυτταρική νόσο","abstract":"Η δρεπανοκυτταρική νόσος (ΔΝ) είναι η συχνότερη γενετική διαταραχή στον κόσμο και προκαλείται από μια μόνο νουκλεοτιδική μετάλλαξη (αδενίνη σε θυμίνη) στο εξόνιο I του γονιδίου της β-σφαιρίνης που έχει ως αποτέλεσμα την αντικατάσταση του γλουταμικού οξέος από τη βαλίνη στην έκτη θέση αμινοξέος [1]. Αυτή η μετάλλαξη προκαλεί τη δημιουργία μιας παθολογικής (δρεπανοειδής) αιμοσφαιρίνης (HbS) και η ομοζυγότητα για το αλλήλιο βs είναι η πιο κοινή και σοβαρή μορφή της ΔΝ. Υπό συνθήκες αποξυγονώσεως, το υδρόφοβο υπόλειμμα της βαλίνης καταλήγει σε σύνδεση μεταξύ τετραμερών αιμοσφαιρίνης παράγοντας ανώμαλα και μεγάλα πολυμερή αιμοσφαιρίνης που μετατρέπουν τα φυσιολογικά ερυθροκύτταρα σε λιγότερο εύκαμπτα, πιο εύθραυστα και παραμορφωμένα ερυθροκύτταρα τα ονομαζόμενα δρεπανοκύτταρα [1]. Οι παθοφυσιολογικές επιπλοκές της ΔΝ είναι πολυάριθμες, με την αιμολυτική αναιμία και τις αγγειοαποφρακτικές κρίσεις να είναι οι κύριες κλινικές εκδηλώσεις της νόσου. Πρόσφατα, αρκετές μελέτες ανέφεραν την ενεργοποίηση της θρόμβωσης ως προεξέχων χαρακτηριστικό της ΔΝ [2, 3, 21]. Αυτή η αποκαλούμενη \"υπερπηκτική κατάσταση\" που παρατηρείται στη ΔΝ χαρακτηρίζεται από αυξημένα επίπεδα πολλών βιολογικών δεικτών δημιουργίας θρομβίνης, αυξημένη λειτουργικότητα αιμοπεταλίων, ανώμαλη ενεργοποίηση του ινοδωλυτικού συστήματος, κατανάλωση των φυσικών ανασταλτών του μηχανισμού της πήξης και αυξημένη έκφραση ιστικού παράγοντα [21]. Επιπλέον, η σημαντική εξωτερίκευση της φωσφατιδυλσερίνης (PS) στην εξωτερική μεμβράνη των δρεπανοκυττάρων, ιδιαίτερα στις προεξοχές της μεμβράνης που ονομάζονται \"spicules\", ενισχύει τον προθρομβωτικό φαινότυπο τους. Τα μικροσωματίδια που απελευθερώνονται από τα κύτταρα κατά τη διάρκεια της απόπτωσης ή της ενεργοποίησης και τα παράγωγα της αιμόλυσης συμπεριλαμβανομένης της ελεύθερης αίμης και της MP είναι επίσης γνωστό ότι ενεργοποιούν την πήξη μέσω μιας ΤF-εξαρτώμενης οδού, της έκθεσης PS και της απελευθέρωσης εξωκυτταρικών παγίδων ουδετερόφιλων (NETs) [21]. Η φλεβική θρομβοεμβολή αναγνωρίστηκε πρόσφατα ως κύρια αιτία θανάτου σε ενήλικες με ΔΝ, επηρεάζοντας μεταξύ 15 και 25% των ασθενών με ΔΝ. Ένας αριθμός παραγόντων συμβάλλουν στην αύξηση του κινδύνου για φλεβική θρομβοεμβολή στη ΔΝ, συμπεριλαμβανομένης της ενεργοποίησης των αιμοπεταλίων, της αυξημένης εναπόθεσης ινώδους και των μεταβολών στην ερυθροκυτταρική μεμβράνη. Τέλος, έχει αποδειχθεί πρόσφατα ο ενεργός ρόλος των ερυθροκυττάρων στη διαδικασία συστολής του θρόμβου [21]. Στην παρούσα εργασία εξετάζουμε τους μοριακούς και κυτταρικούς μηχανισμούς που οδηγούν σε υπερπηκτικότητα στη δρεπανοκυτταρική νόσο.","abstract_html":"Η δρεπανοκυτταρική νόσος (ΔΝ) είναι η συχνότερη γενετική διαταραχή στον κόσμο και προκαλείται από μια μόνο νουκλεοτιδική μετάλλαξη (αδενίνη σε θυμίνη) στο εξόνιο I του γονιδίου της β-σφαιρίνης που έχει ως αποτέλεσμα την αντικατάσταση του γλουταμικού οξέος από τη βαλίνη στην έκτη θέση αμινοξέος [1]. Αυτή η μετάλλαξη προκαλεί τη δημιουργία μιας παθολογικής (δρεπανοειδής) αιμοσφαιρίνης (HbS) και η ομοζυγότητα για το αλλήλιο βs είναι η πιο κοινή και σοβαρή μορφή της ΔΝ. Υπό συνθήκες αποξυγονώσεως, το υδρόφοβο υπόλειμμα της βαλίνης καταλήγει σε σύνδεση μεταξύ τετραμερών αιμοσφαιρίνης παράγοντας ανώμαλα και μεγάλα πολυμερή αιμοσφαιρίνης που μετατρέπουν τα φυσιολογικά ερυθροκύτταρα σε λιγότερο εύκαμπτα, πιο εύθραυστα και παραμορφωμένα ερυθροκύτταρα τα ονομαζόμενα δρεπανοκύτταρα [1]. Οι παθοφυσιολογικές επιπλοκές της ΔΝ είναι πολυάριθμες, με την αιμολυτική αναιμία και τις αγγειοαποφρακτικές κρίσεις να είναι οι κύριες κλινικές εκδηλώσεις της νόσου. Πρόσφατα, αρκετές μελέτες ανέφεραν την ενεργοποίηση της θρόμβωσης ως προεξέχων χαρακτηριστικό της ΔΝ [2, 3, 21]. Αυτή η αποκαλούμενη &quot;υπερπηκτική κατάσταση&quot; που παρατηρείται στη ΔΝ χαρακτηρίζεται από αυξημένα επίπεδα πολλών βιολογικών δεικτών δημιουργίας θρομβίνης, αυξημένη λειτουργικότητα αιμοπεταλίων, ανώμαλη ενεργοποίηση του ινοδωλυτικού συστήματος, κατανάλωση των φυσικών ανασταλτών του μηχανισμού της πήξης και αυξημένη έκφραση ιστικού παράγοντα [21]. Επιπλέον, η σημαντική εξωτερίκευση της φωσφατιδυλσερίνης (PS) στην εξωτερική μεμβράνη των δρεπανοκυττάρων, ιδιαίτερα στις προεξοχές της μεμβράνης που ονομάζονται &quot;spicules&quot;, ενισχύει τον προθρομβωτικό φαινότυπο τους. Τα μικροσωματίδια που απελευθερώνονται από τα κύτταρα κατά τη διάρκεια της απόπτωσης ή της ενεργοποίησης και τα παράγωγα της αιμόλυσης συμπεριλαμβανομένης της ελεύθερης αίμης και της MP είναι επίσης γνωστό ότι ενεργοποιούν την πήξη μέσω μιας ΤF-εξαρτώμενης οδού, της έκθεσης PS και της απελευθέρωσης εξωκυτταρικών παγίδων ουδετερόφιλων (NETs) [21]. Η φλεβική θρομβοεμβολή αναγνωρίστηκε πρόσφατα ως κύρια αιτία θανάτου σε ενήλικες με ΔΝ, επηρεάζοντας μεταξύ 15 και 25% των ασθενών με ΔΝ. Ένας αριθμός παραγόντων συμβάλλουν στην αύξηση του κινδύνου για φλεβική θρομβοεμβολή στη ΔΝ, συμπεριλαμβανομένης της ενεργοποίησης των αιμοπεταλίων, της αυξημένης εναπόθεσης ινώδους και των μεταβολών στην ερυθροκυτταρική μεμβράνη. Τέλος, έχει αποδειχθεί πρόσφατα ο ενεργός ρόλος των ερυθροκυττάρων στη διαδικασία συστολής του θρόμβου [21]. Στην παρούσα εργασία εξετάζουμε τους μοριακούς και κυτταρικούς μηχανισμούς που οδηγούν σε υπερπηκτικότητα στη δρεπανοκυτταρική νόσο.","abstract_has_math":false,"creators":["Τσιούτσιας Παναγιώτης","Tsioutsias Panagiotis"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2020,"date_issued":"2020","date_published":"2020","updated_at":"2026-11-19T05:37:08Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2895150"],"render_values":[{"text":"uoadl:2895150","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2895150","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2895150","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2895150","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Τσιούτσιας Παναγιώτης","Tsioutsias Panagiotis"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2020"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2895150","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2895150"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η δρεπανοκυτταρική νόσος (ΔΝ) είναι η συχνότερη γενετική διαταραχή στον κόσμο και προκαλείται από μια μόνο νουκλεοτιδική μετάλλαξη (αδενίνη σε θυμίνη) στο εξόνιο I του γονιδίου της β-σφαιρίνης που έχει ως αποτέλεσμα την αντικατάσταση του γλουταμικού οξέος από τη βαλίνη στην έκτη θέση αμινοξέος [1]. Αυτή η μετάλλαξη προκαλεί τη δημιουργία μιας παθολογικής (δρεπανοειδής) αιμοσφαιρίνης (HbS) και η ομοζυγότητα για το αλλήλιο βs είναι η πιο κοινή και σοβαρή μορφή της ΔΝ. Υπό συνθήκες αποξυγονώσεως, το υδρόφοβο υπόλειμμα της βαλίνης καταλήγει σε σύνδεση μεταξύ τετραμερών αιμοσφαιρίνης παράγοντας ανώμαλα και μεγάλα πολυμερή αιμοσφαιρίνης που μετατρέπουν τα φυσιολογικά ερυθροκύτταρα σε λιγότερο εύκαμπτα, πιο εύθραυστα και παραμορφωμένα ερυθροκύτταρα τα ονομαζόμενα δρεπανοκύτταρα [1]. Οι παθοφυσιολογικές επιπλοκές της ΔΝ είναι πολυάριθμες, με την αιμολυτική αναιμία και τις αγγειοαποφρακτικές κρίσεις να είναι οι κύριες κλινικές εκδηλώσεις της νόσου. Πρόσφατα, αρκετές μελέτες ανέφεραν την ενεργοποίηση της θρόμβωσης ως προεξέχων χαρακτηριστικό της ΔΝ [2, 3, 21]. Αυτή η αποκαλούμενη \"υπερπηκτική κατάσταση\" που παρατηρείται στη ΔΝ χαρακτηρίζεται από αυξημένα επίπεδα πολλών βιολογικών δεικτών δημιουργίας θρομβίνης, αυξημένη λειτουργικότητα αιμοπεταλίων, ανώμαλη ενεργοποίηση του ινοδωλυτικού συστήματος, κατανάλωση των φυσικών ανασταλτών του μηχανισμού της πήξης και αυξημένη έκφραση ιστικού παράγοντα [21]. Επιπλέον, η σημαντική εξωτερίκευση της φωσφατιδυλσερίνης (PS) στην εξωτερική μεμβράνη των δρεπανοκυττάρων, ιδιαίτερα στις προεξοχές της μεμβράνης που ονομάζονται \"spicules\", ενισχύει τον προθρομβωτικό φαινότυπο τους. Τα μικροσωματίδια που απελευθερώνονται από τα κύτταρα κατά τη διάρκεια της απόπτωσης ή της ενεργοποίησης και τα παράγωγα της αιμόλυσης συμπεριλαμβανομένης της ελεύθερης αίμης και της MP είναι επίσης γνωστό ότι ενεργοποιούν την πήξη μέσω μιας ΤF-εξαρτώμενης οδού, της έκθεσης PS και της απελευθέρωσης εξωκυτταρικών παγίδων ουδετερόφιλων (NETs) [21]. Η φλεβική θρομβοεμβολή αναγνωρίστηκε πρόσφατα ως κύρια αιτία θανάτου σε ενήλικες με ΔΝ, επηρεάζοντας μεταξύ 15 και 25% των ασθενών με ΔΝ. Ένας αριθμός παραγόντων συμβάλλουν στην αύξηση του κινδύνου για φλεβική θρομβοεμβολή στη ΔΝ, συμπεριλαμβανομένης της ενεργοποίησης των αιμοπεταλίων, της αυξημένης εναπόθεσης ινώδους και των μεταβολών στην ερυθροκυτταρική μεμβράνη. Τέλος, έχει αποδειχθεί πρόσφατα ο ενεργός ρόλος των ερυθροκυττάρων στη διαδικασία συστολής του θρόμβου [21]. Στην παρούσα εργασία εξετάζουμε τους μοριακούς και κυτταρικούς μηχανισμούς που οδηγούν σε υπερπηκτικότητα στη δρεπανοκυτταρική νόσο.","Sickle cell disease (SCD) is the most frequent genetic disorder in the world, and is caused by a single nucleotide mutation (adenine to thymine) in exon I of the β-globin gene that results in the substitution of glutamic acid for valine at the sixth amino acid position [1]. This mutation produces abnormal (sickle) hemoglobin (HbS) and homozygosity for the βs allele is the most common and severe form of SCD. Under deoxygenated conditions, the hydrophobic residue of valine results in binding between hemoglobin tetramers and produces abnormal and large hemoglobin polymers that change normal biconcave red blood cells (RBCs) into less ﬂexible, more fragile and irregularly shaped RBCs [1]. The pathophysiological complications of SCD are numerous, with hemolytic anemia and vasoocclusive crises (VOC) being the primary clinical manifestations of the disease. Recently, several studies reported the activation of coagulation as a prominent feature of SCD [2, 3, 21]. This so called “hypercoagulable state” observed in SCD is characterized by elevated levels of many biomarkers of thrombin generation, enhanced platelet function, abnormal activation of the ﬁbrinolytic system, depletion of the natural anticoagulants, and increased tissue factor (TF) expression [21]. Furthermore, the enhanced externalization of phosphatidylserine (PS) on the outer membrane of sickle RBCs, particularly on membrane protrusions called “spicules,” enhances their prothrombotic phenotype. Microparticles (MP) released by cells during apoptosis or activation, and hemolysis by products including free heme and MP are also known to activate coagulation via a TF-dependent pathway, PS exposure and the release of neutrophil extracellular traps (NETs) [21]. Venous thromboembolism (VTE) has recently been recognized as a major cause of death in adults with SCD, affecting between 15 and 25% of SCD patients. A number of factors contribute towards this increased risk for VTE in SCD, including platelet activation, enhanced ﬁbrin deposition and alterations in the RBC membrane. Finally, the active role of RBCs in the clot contraction process has been recently demonstrated [21]. In this paper, we review the molecular and cellular mechanisms leading to hypercoagulability in sickle cell disease."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Υπερπηκτικότητα στη δρεπανοκυτταρική νόσο"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Τσιούτσιας Παναγιώτης","Tsioutsias Panagiotis"],"dc:date":["2020"],"dc:description":["Η δρεπανοκυτταρική νόσος (ΔΝ) είναι η συχνότερη γενετική διαταραχή στον κόσμο και προκαλείται από μια μόνο νουκλεοτιδική μετάλλαξη (αδενίνη σε θυμίνη) στο εξόνιο I του γονιδίου της β-σφαιρίνης που έχει ως αποτέλεσμα την αντικατάσταση του γλουταμικού οξέος από τη βαλίνη στην έκτη θέση αμινοξέος [1]. Αυτή η μετάλλαξη προκαλεί τη δημιουργία μιας παθολογικής (δρεπανοειδής) αιμοσφαιρίνης (HbS) και η ομοζυγότητα για το αλλήλιο βs είναι η πιο κοινή και σοβαρή μορφή της ΔΝ. Υπό συνθήκες αποξυγονώσεως, το υδρόφοβο υπόλειμμα της βαλίνης καταλήγει σε σύνδεση μεταξύ τετραμερών αιμοσφαιρίνης παράγοντας ανώμαλα και μεγάλα πολυμερή αιμοσφαιρίνης που μετατρέπουν τα φυσιολογικά ερυθροκύτταρα σε λιγότερο εύκαμπτα, πιο εύθραυστα και παραμορφωμένα ερυθροκύτταρα τα ονομαζόμενα δρεπανοκύτταρα [1]. Οι παθοφυσιολογικές επιπλοκές της ΔΝ είναι πολυάριθμες, με την αιμολυτική αναιμία και τις αγγειοαποφρακτικές κρίσεις να είναι οι κύριες κλινικές εκδηλώσεις της νόσου. Πρόσφατα, αρκετές μελέτες ανέφεραν την ενεργοποίηση της θρόμβωσης ως προεξέχων χαρακτηριστικό της ΔΝ [2, 3, 21]. Αυτή η αποκαλούμενη \"υπερπηκτική κατάσταση\" που παρατηρείται στη ΔΝ χαρακτηρίζεται από αυξημένα επίπεδα πολλών βιολογικών δεικτών δημιουργίας θρομβίνης, αυξημένη λειτουργικότητα αιμοπεταλίων, ανώμαλη ενεργοποίηση του ινοδωλυτικού συστήματος, κατανάλωση των φυσικών ανασταλτών του μηχανισμού της πήξης και αυξημένη έκφραση ιστικού παράγοντα [21]. Επιπλέον, η σημαντική εξωτερίκευση της φωσφατιδυλσερίνης (PS) στην εξωτερική μεμβράνη των δρεπανοκυττάρων, ιδιαίτερα στις προεξοχές της μεμβράνης που ονομάζονται \"spicules\", ενισχύει τον προθρομβωτικό φαινότυπο τους. Τα μικροσωματίδια που απελευθερώνονται από τα κύτταρα κατά τη διάρκεια της απόπτωσης ή της ενεργοποίησης και τα παράγωγα της αιμόλυσης συμπεριλαμβανομένης της ελεύθερης αίμης και της MP είναι επίσης γνωστό ότι ενεργοποιούν την πήξη μέσω μιας ΤF-εξαρτώμενης οδού, της έκθεσης PS και της απελευθέρωσης εξωκυτταρικών παγίδων ουδετερόφιλων (NETs) [21]. Η φλεβική θρομβοεμβολή αναγνωρίστηκε πρόσφατα ως κύρια αιτία θανάτου σε ενήλικες με ΔΝ, επηρεάζοντας μεταξύ 15 και 25% των ασθενών με ΔΝ. Ένας αριθμός παραγόντων συμβάλλουν στην αύξηση του κινδύνου για φλεβική θρομβοεμβολή στη ΔΝ, συμπεριλαμβανομένης της ενεργοποίησης των αιμοπεταλίων, της αυξημένης εναπόθεσης ινώδους και των μεταβολών στην ερυθροκυτταρική μεμβράνη. Τέλος, έχει αποδειχθεί πρόσφατα ο ενεργός ρόλος των ερυθροκυττάρων στη διαδικασία συστολής του θρόμβου [21]. Στην παρούσα εργασία εξετάζουμε τους μοριακούς και κυτταρικούς μηχανισμούς που οδηγούν σε υπερπηκτικότητα στη δρεπανοκυτταρική νόσο.","Sickle cell disease (SCD) is the most frequent genetic disorder in the world, and is caused by a single nucleotide mutation (adenine to thymine) in exon I of the β-globin gene that results in the substitution of glutamic acid for valine at the sixth amino acid position [1]. This mutation produces abnormal (sickle) hemoglobin (HbS) and homozygosity for the βs allele is the most common and severe form of SCD. Under deoxygenated conditions, the hydrophobic residue of valine results in binding between hemoglobin tetramers and produces abnormal and large hemoglobin polymers that change normal biconcave red blood cells (RBCs) into less ﬂexible, more fragile and irregularly shaped RBCs [1]. The pathophysiological complications of SCD are numerous, with hemolytic anemia and vasoocclusive crises (VOC) being the primary clinical manifestations of the disease. Recently, several studies reported the activation of coagulation as a prominent feature of SCD [2, 3, 21]. This so called “hypercoagulable state” observed in SCD is characterized by elevated levels of many biomarkers of thrombin generation, enhanced platelet function, abnormal activation of the ﬁbrinolytic system, depletion of the natural anticoagulants, and increased tissue factor (TF) expression [21]. Furthermore, the enhanced externalization of phosphatidylserine (PS) on the outer membrane of sickle RBCs, particularly on membrane protrusions called “spicules,” enhances their prothrombotic phenotype. Microparticles (MP) released by cells during apoptosis or activation, and hemolysis by products including free heme and MP are also known to activate coagulation via a TF-dependent pathway, PS exposure and the release of neutrophil extracellular traps (NETs) [21]. Venous thromboembolism (VTE) has recently been recognized as a major cause of death in adults with SCD, affecting between 15 and 25% of SCD patients. A number of factors contribute towards this increased risk for VTE in SCD, including platelet activation, enhanced ﬁbrin deposition and alterations in the RBC membrane. Finally, the active role of RBCs in the clot contraction process has been recently demonstrated [21]. In this paper, we review the molecular and cellular mechanisms leading to hypercoagulability in sickle cell disease."],"dc:identifier":["uoadl:2895150","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2895150"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Υπερπηκτικότητα στη δρεπανοκυτταρική νόσο"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:37:08Z"}