{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2898413"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2898413","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Διερευνώντας τις δυνατότητες ανάπτυξης της ιστορικής σκέψης μαθητών Γυμνασίου: Προβλήματα και προκλήσεις","abstract":"Η καλλιέργεια της ιστορικής σκέψης των μαθητών θεωρείται άμεσα συνυφασμένη με τη διαμόρφωση κριτικά σκεπτόμενων και δημοκρατικών πολιτών. Για τον σχεδιασμό διδακτικών προσεγγίσεων, που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της ιστορικής σκέψης, όμως, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση η γνώση του τρόπου με τον οποίο οι μαθητές «διαβάζουν» τις ιστορικές πηγές και αντιλαμβάνονται την Ιστορία. Η διερεύνηση αυτών των τρόπων αποτελεί τον σκοπό της παρούσας διπλωματικής εργασίας. Ακολουθώντας τον ποιοτικό τύπο έρευνας, πραγματοποιήσαμε διδακτική παρέμβαση σε τμήμα της Γ’ τάξης ενός Πειραματικού Γυμνασίου Αθηνών. Διαμορφώσαμε τις διδασκαλίες με βάση τις έννοιες, που συνιστούν την ιστορική σκέψη, και τις στρατηγικές ανάγνωσης, που επιστρατεύουν οι ιστορικοί. Τα δεδομένα από την παρακολούθηση των διδασκαλιών και την ανάλυση των γραπτών απαντήσεων των μαθητών παρείχαν σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο, που οι τελευταίοι αντιμετώπισαν τις πηγές. Ακολούθως, πήραμε συνέντευξη από τον εκπαιδευτικό του τμήματος, που εμπλούτισε τις συλλεχθείσες πληροφορίες και παράλληλα προσέφερε την οπτική του διδάσκοντος τόσο για την πορεία της διδακτικής παρέμβασης όσο και γενικώς για την προτεινόμενη προσέγγιση. Παρά τη θετική τους ανταπόκριση κατά τη διάρκεια των διδασκαλιών, διαπιστώθηκε η αδυναμία των μαθητών να εφαρμόσουν τις στρατηγικές ανάγνωσης στις κατ’ οίκον εργασίες. Συγκεκριμένα, αξιοποίησαν συνολικά λίγες πηγές, τις οποίες δεν υπέβαλαν σε ενδελεχή έλεγχο, ενώ δυσκολεύτηκαν να προσδιορίσουν το ιστορικό πλαίσιο και με βάση αυτό να εξετάσουν τα ιστορικά γεγονότα. Εξήγησαν δε τα ιστορικά γεγονότα αναφερόμενοι κυρίως στις δράσεις των ιστορικών υποκειμένων, και μάλιστα ισχυρών ατόμων, ενώ ταύτισαν τις αλλαγές με την πρόοδο. Επιπλέον, ερμήνευσαν και αξιολόγησαν τα γεγονότα χρησιμοποιώντας προσωπικά ή αφηρημένα κριτήρια. Συμπερασματικά, φαίνεται πως οι μαθητές επεξεργάστηκαν τις πηγές με πρόχειρο τρόπο και προσέγγισαν επιφανειακά τις ιστορικές έννοιες. Πιστεύουμε ότι οι αδυναμίες των μαθητών οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στις συνήθεις πρακτικές προσπέλασης των πηγών, που περιορίζονται στην εύρεση συγκεκριμένων πληροφοριών κι όχι την ανάλυσή τους. Πάντως, η σταδιακή εξοικείωση των μαθητών με τις νέες στρατηγικές, δείχνει πως η σε βάθος μελέτη των πηγών με άξονα τις ιστορικές έννοιες παρουσιάζει δυνατότητες καλλιέργειας της ιστορικής τους σκέψης.","abstract_html":"Η καλλιέργεια της ιστορικής σκέψης των μαθητών θεωρείται άμεσα συνυφασμένη με τη διαμόρφωση κριτικά σκεπτόμενων και δημοκρατικών πολιτών. Για τον σχεδιασμό διδακτικών προσεγγίσεων, που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της ιστορικής σκέψης, όμως, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση η γνώση του τρόπου με τον οποίο οι μαθητές «διαβάζουν» τις ιστορικές πηγές και αντιλαμβάνονται την Ιστορία. Η διερεύνηση αυτών των τρόπων αποτελεί τον σκοπό της παρούσας διπλωματικής εργασίας. Ακολουθώντας τον ποιοτικό τύπο έρευνας, πραγματοποιήσαμε διδακτική παρέμβαση σε τμήμα της Γ’ τάξης ενός Πειραματικού Γυμνασίου Αθηνών. Διαμορφώσαμε τις διδασκαλίες με βάση τις έννοιες, που συνιστούν την ιστορική σκέψη, και τις στρατηγικές ανάγνωσης, που επιστρατεύουν οι ιστορικοί. Τα δεδομένα από την παρακολούθηση των διδασκαλιών και την ανάλυση των γραπτών απαντήσεων των μαθητών παρείχαν σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο, που οι τελευταίοι αντιμετώπισαν τις πηγές. Ακολούθως, πήραμε συνέντευξη από τον εκπαιδευτικό του τμήματος, που εμπλούτισε τις συλλεχθείσες πληροφορίες και παράλληλα προσέφερε την οπτική του διδάσκοντος τόσο για την πορεία της διδακτικής παρέμβασης όσο και γενικώς για την προτεινόμενη προσέγγιση. Παρά τη θετική τους ανταπόκριση κατά τη διάρκεια των διδασκαλιών, διαπιστώθηκε η αδυναμία των μαθητών να εφαρμόσουν τις στρατηγικές ανάγνωσης στις κατ’ οίκον εργασίες. Συγκεκριμένα, αξιοποίησαν συνολικά λίγες πηγές, τις οποίες δεν υπέβαλαν σε ενδελεχή έλεγχο, ενώ δυσκολεύτηκαν να προσδιορίσουν το ιστορικό πλαίσιο και με βάση αυτό να εξετάσουν τα ιστορικά γεγονότα. Εξήγησαν δε τα ιστορικά γεγονότα αναφερόμενοι κυρίως στις δράσεις των ιστορικών υποκειμένων, και μάλιστα ισχυρών ατόμων, ενώ ταύτισαν τις αλλαγές με την πρόοδο. Επιπλέον, ερμήνευσαν και αξιολόγησαν τα γεγονότα χρησιμοποιώντας προσωπικά ή αφηρημένα κριτήρια. Συμπερασματικά, φαίνεται πως οι μαθητές επεξεργάστηκαν τις πηγές με πρόχειρο τρόπο και προσέγγισαν επιφανειακά τις ιστορικές έννοιες. Πιστεύουμε ότι οι αδυναμίες των μαθητών οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στις συνήθεις πρακτικές προσπέλασης των πηγών, που περιορίζονται στην εύρεση συγκεκριμένων πληροφοριών κι όχι την ανάλυσή τους. Πάντως, η σταδιακή εξοικείωση των μαθητών με τις νέες στρατηγικές, δείχνει πως η σε βάθος μελέτη των πηγών με άξονα τις ιστορικές έννοιες παρουσιάζει δυνατότητες καλλιέργειας της ιστορικής τους σκέψης.","abstract_has_math":false,"creators":["Νάκο Ίβα","Nako Iva"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2020,"date_issued":"2020","date_published":"2020","updated_at":"2026-11-19T05:37:57Z","subjects":["Εκπαίδευση – Αθλητισμός","Education - Sport science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2898413"],"render_values":[{"text":"uoadl:2898413","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2898413","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2898413","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2898413","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Νάκο Ίβα","Nako Iva"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2020"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Εκπαίδευση – Αθλητισμός","Education - Sport science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2898413","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2898413"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η καλλιέργεια της ιστορικής σκέψης των μαθητών θεωρείται άμεσα συνυφασμένη με τη διαμόρφωση κριτικά σκεπτόμενων και δημοκρατικών πολιτών. Για τον σχεδιασμό διδακτικών προσεγγίσεων, που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της ιστορικής σκέψης, όμως, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση η γνώση του τρόπου με τον οποίο οι μαθητές «διαβάζουν» τις ιστορικές πηγές και αντιλαμβάνονται την Ιστορία. Η διερεύνηση αυτών των τρόπων αποτελεί τον σκοπό της παρούσας διπλωματικής εργασίας. Ακολουθώντας τον ποιοτικό τύπο έρευνας, πραγματοποιήσαμε διδακτική παρέμβαση σε τμήμα της Γ’ τάξης ενός Πειραματικού Γυμνασίου Αθηνών. Διαμορφώσαμε τις διδασκαλίες με βάση τις έννοιες, που συνιστούν την ιστορική σκέψη, και τις στρατηγικές ανάγνωσης, που επιστρατεύουν οι ιστορικοί. Τα δεδομένα από την παρακολούθηση των διδασκαλιών και την ανάλυση των γραπτών απαντήσεων των μαθητών παρείχαν σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο, που οι τελευταίοι αντιμετώπισαν τις πηγές. Ακολούθως, πήραμε συνέντευξη από τον εκπαιδευτικό του τμήματος, που εμπλούτισε τις συλλεχθείσες πληροφορίες και παράλληλα προσέφερε την οπτική του διδάσκοντος τόσο για την πορεία της διδακτικής παρέμβασης όσο και γενικώς για την προτεινόμενη προσέγγιση. Παρά τη θετική τους ανταπόκριση κατά τη διάρκεια των διδασκαλιών, διαπιστώθηκε η αδυναμία των μαθητών να εφαρμόσουν τις στρατηγικές ανάγνωσης στις κατ’ οίκον εργασίες. Συγκεκριμένα, αξιοποίησαν συνολικά λίγες πηγές, τις οποίες δεν υπέβαλαν σε ενδελεχή έλεγχο, ενώ δυσκολεύτηκαν να προσδιορίσουν το ιστορικό πλαίσιο και με βάση αυτό να εξετάσουν τα ιστορικά γεγονότα. Εξήγησαν δε τα ιστορικά γεγονότα αναφερόμενοι κυρίως στις δράσεις των ιστορικών υποκειμένων, και μάλιστα ισχυρών ατόμων, ενώ ταύτισαν τις αλλαγές με την πρόοδο. Επιπλέον, ερμήνευσαν και αξιολόγησαν τα γεγονότα χρησιμοποιώντας προσωπικά ή αφηρημένα κριτήρια. Συμπερασματικά, φαίνεται πως οι μαθητές επεξεργάστηκαν τις πηγές με πρόχειρο τρόπο και προσέγγισαν επιφανειακά τις ιστορικές έννοιες. Πιστεύουμε ότι οι αδυναμίες των μαθητών οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στις συνήθεις πρακτικές προσπέλασης των πηγών, που περιορίζονται στην εύρεση συγκεκριμένων πληροφοριών κι όχι την ανάλυσή τους. Πάντως, η σταδιακή εξοικείωση των μαθητών με τις νέες στρατηγικές, δείχνει πως η σε βάθος μελέτη των πηγών με άξονα τις ιστορικές έννοιες παρουσιάζει δυνατότητες καλλιέργειας της ιστορικής τους σκέψης.","The cultivation of historical thinking is considered to be closely related to the making of critically thinking and democratic citizens. In order to plan teaching approaches which contribute to the development of historical thinking, it is of great significance to know the way students “read” sources and think of history. Exploring these ways constitutes the purpose of the present study. Following the qualitative type of research, we conducted a teaching intervention in a 9th grade class of an Experimental Junior High School of Athens. We designed lesson plans based on the historical concepts and the reading strategies which historians use. The data collected from the observation and the analysis of the students’ written answers provided important information on how they approached the historical sources. Subsequently, we interviewed the teacher of the class, who enriched the collected information and simultaneously offered his perspective as a teacher on both the teaching intervention and the recommended teaching approach. Despite their positive response during the lessons, it was found that the students were unable to apply the reading strategies to their homework. In particular, they appeared to make good use of few sources, which they did not thoroughly check, while they had difficulty in specifying the historical context and using it to examine the historical facts. They explained the historical facts mainly referencing the actions of the historical actors, especially the powerful individuals, while they identified changes with progress. Additionally, they interpreted and evaluated the facts using personal or abstract criteria. In conclusion, it seems that the students processed the sources without much consideration and they approached the historical concepts superficially. We believe that the students’ incapacity is mainly due to the usual teaching practices on source processing, which does not focus on analysis but rather on detection of specific information. In any case, the students’ gradual familiarization with the new strategies shows that the in depth study of sources on the base of historical concepts presents promise for the cultivation of their historical thinking."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Διερευνώντας τις δυνατότητες ανάπτυξης της ιστορικής σκέψης μαθητών Γυμνασίου: Προβλήματα και προκλήσεις"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Νάκο Ίβα","Nako Iva"],"dc:date":["2020"],"dc:description":["Η καλλιέργεια της ιστορικής σκέψης των μαθητών θεωρείται άμεσα συνυφασμένη με τη διαμόρφωση κριτικά σκεπτόμενων και δημοκρατικών πολιτών. Για τον σχεδιασμό διδακτικών προσεγγίσεων, που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της ιστορικής σκέψης, όμως, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση η γνώση του τρόπου με τον οποίο οι μαθητές «διαβάζουν» τις ιστορικές πηγές και αντιλαμβάνονται την Ιστορία. Η διερεύνηση αυτών των τρόπων αποτελεί τον σκοπό της παρούσας διπλωματικής εργασίας. Ακολουθώντας τον ποιοτικό τύπο έρευνας, πραγματοποιήσαμε διδακτική παρέμβαση σε τμήμα της Γ’ τάξης ενός Πειραματικού Γυμνασίου Αθηνών. Διαμορφώσαμε τις διδασκαλίες με βάση τις έννοιες, που συνιστούν την ιστορική σκέψη, και τις στρατηγικές ανάγνωσης, που επιστρατεύουν οι ιστορικοί. Τα δεδομένα από την παρακολούθηση των διδασκαλιών και την ανάλυση των γραπτών απαντήσεων των μαθητών παρείχαν σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο, που οι τελευταίοι αντιμετώπισαν τις πηγές. Ακολούθως, πήραμε συνέντευξη από τον εκπαιδευτικό του τμήματος, που εμπλούτισε τις συλλεχθείσες πληροφορίες και παράλληλα προσέφερε την οπτική του διδάσκοντος τόσο για την πορεία της διδακτικής παρέμβασης όσο και γενικώς για την προτεινόμενη προσέγγιση. Παρά τη θετική τους ανταπόκριση κατά τη διάρκεια των διδασκαλιών, διαπιστώθηκε η αδυναμία των μαθητών να εφαρμόσουν τις στρατηγικές ανάγνωσης στις κατ’ οίκον εργασίες. Συγκεκριμένα, αξιοποίησαν συνολικά λίγες πηγές, τις οποίες δεν υπέβαλαν σε ενδελεχή έλεγχο, ενώ δυσκολεύτηκαν να προσδιορίσουν το ιστορικό πλαίσιο και με βάση αυτό να εξετάσουν τα ιστορικά γεγονότα. Εξήγησαν δε τα ιστορικά γεγονότα αναφερόμενοι κυρίως στις δράσεις των ιστορικών υποκειμένων, και μάλιστα ισχυρών ατόμων, ενώ ταύτισαν τις αλλαγές με την πρόοδο. Επιπλέον, ερμήνευσαν και αξιολόγησαν τα γεγονότα χρησιμοποιώντας προσωπικά ή αφηρημένα κριτήρια. Συμπερασματικά, φαίνεται πως οι μαθητές επεξεργάστηκαν τις πηγές με πρόχειρο τρόπο και προσέγγισαν επιφανειακά τις ιστορικές έννοιες. Πιστεύουμε ότι οι αδυναμίες των μαθητών οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στις συνήθεις πρακτικές προσπέλασης των πηγών, που περιορίζονται στην εύρεση συγκεκριμένων πληροφοριών κι όχι την ανάλυσή τους. Πάντως, η σταδιακή εξοικείωση των μαθητών με τις νέες στρατηγικές, δείχνει πως η σε βάθος μελέτη των πηγών με άξονα τις ιστορικές έννοιες παρουσιάζει δυνατότητες καλλιέργειας της ιστορικής τους σκέψης.","The cultivation of historical thinking is considered to be closely related to the making of critically thinking and democratic citizens. In order to plan teaching approaches which contribute to the development of historical thinking, it is of great significance to know the way students “read” sources and think of history. Exploring these ways constitutes the purpose of the present study. Following the qualitative type of research, we conducted a teaching intervention in a 9th grade class of an Experimental Junior High School of Athens. We designed lesson plans based on the historical concepts and the reading strategies which historians use. The data collected from the observation and the analysis of the students’ written answers provided important information on how they approached the historical sources. Subsequently, we interviewed the teacher of the class, who enriched the collected information and simultaneously offered his perspective as a teacher on both the teaching intervention and the recommended teaching approach. Despite their positive response during the lessons, it was found that the students were unable to apply the reading strategies to their homework. In particular, they appeared to make good use of few sources, which they did not thoroughly check, while they had difficulty in specifying the historical context and using it to examine the historical facts. They explained the historical facts mainly referencing the actions of the historical actors, especially the powerful individuals, while they identified changes with progress. Additionally, they interpreted and evaluated the facts using personal or abstract criteria. In conclusion, it seems that the students processed the sources without much consideration and they approached the historical concepts superficially. We believe that the students’ incapacity is mainly due to the usual teaching practices on source processing, which does not focus on analysis but rather on detection of specific information. In any case, the students’ gradual familiarization with the new strategies shows that the in depth study of sources on the base of historical concepts presents promise for the cultivation of their historical thinking."],"dc:identifier":["uoadl:2898413","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2898413"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Εκπαίδευση – Αθλητισμός","Education - Sport science"],"dc:title":["Διερευνώντας τις δυνατότητες ανάπτυξης της ιστορικής σκέψης μαθητών Γυμνασίου: Προβλήματα και προκλήσεις"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:37:57Z"}