{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2899315"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2899315","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Αρχαιολογία Καταστροφών. Ερμηνεύοντας φυσικές καταστροφές που σημάδεψαν τον αρχαίο κόσμο","abstract":"Η αρχαιολογία καταστροφών αποτελεί ένα νέο σχετικά κλάδο της αρχαιολογίας, ταχέως αναπτυσσόμενο, που δημιουργήθηκε στα πλαίσια εξέλιξης της επιστήμης αυτής. Μάλιστα, φαίνεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο σε επιστημονικά πεδία όπως οι ανθρωπιστικές και περιβαλλοντικές επιστήμες, στην διαχείριση κινδύνων και στις πολιτικές πρόληψης και μετριασμού κατά την διάρκεια των ιστορικών και προϊστορικών χρόνων. Φυσικές καταστροφές όπως ξηρασία, πλημμύρες, επιδημίες, ηφαιστειακές εκρήξεις, πτώση μετεωριτών, τσουνάμι και σεισμοί έπληξαν με τέτοια σφοδρότητα τον αρχαίο κόσμο που οδήγησαν στην κατάρρευση ή ακόμη και τον αφανισμό μεγάλων πολιτισμών. Στα αρχεία της αρχαιολογίας υπάρχουν άφθονες αναφορές για «στρώματα καταστροφής», που μπορεί να μαρτυρούν φυσικές καταστροφές, πολεμικές συγκρούσεις, επιδρομές λαών, πολιτικο-οικονομικές αναταράξεις κλπ. Η αρχαιολογία καταστροφών, με την σύμπραξη και άλλων επιστημονικών κλάδων, συνθέτει την εικόνα των πληγέντων αρχαίων κοινωνιών και παρέχει σημαντικές πληροφορίες για μελλοντικές καταστροφές. Ειδικότερα, η αρχαιολογία καταστροφών, αναδεικνύει τον αντίκτυπο των φυσικών καταστροφών στην εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού, εντοπίζει το είδος των φυσικών καταστροφών και την συχνότητά τους, ερευνά την διαδικασία προσαρμογής των πληγέντων κοινωνιών, εξερευνά τα «άγνωστα» τοπία που δημιουργούνται μετά από φυσικές καταστροφές και ασχολείται με ζητήματα διαχείρισης κινδύνων που αφορούν την πολιτιστική κληρονομιά στις σύγχρονες κοινωνίες. Στην παρούσα εργασία θα απαντηθούν ερωτήματα όπως: τί είναι η αρχαιολογία καταστροφών, ποια η μεθοδολογία της και θα εξεταστεί πως αυτή μπορεί να εφαρμοστεί στο πεδίο των σύγχρονων καταστροφών. Στην συνέχεια θα γίνει αναφορά στην ιστορική σεισμολογία, την περίοδο δηλαδή που ξεκινά από το 550 π.Χ., έως το 1550 μ.Χ., όπου θα αναφερθούν οι πρώτες ερμηνείες που έδωσαν οι έλληνες φιλόσοφοι σχετικά με τα αίτια γένεσης των σεισμών. Θα ακολουθήσουν τρεις μελέτες περιπτώσεων αρχαίων πολιτισμών που επλήγησαν από σεισμούς: α) Ο σεισμός του 365 μ. Χ. και το τσουνάμι που ακολούθησε πλήττοντας πολλές παράκτιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, β) το τσουνάμι του 479 π. Χ. που χτύπησε την περιοχή της Ποτίδαιας και γ) ο σεισμός του 373 π. Χ. και το τσουνάμι που εξαφάνισε την Αρχαία Ελίκη. Κοινό στοιχείο και των τριών περιπτώσεων είναι οι σεισμοί και τα συνοδά φαινόμενα που ακολούθησαν καταστρέφοντας ολόκληρες πόλεις και προκαλώντας χιλιάδες θύματα. Σχετικά με τις περιπτώσεις αυτές θα αναφερθεί το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο χτύπησαν αυτές οι καταστροφές, θα καταγραφούν οι ιστορικές αναφορές και οι ερμηνείες που δόθηκαν για την εξήγηση των φαινομένων αυτών και θα ακολουθήσει η σύγχρονη επιστημονική εξήγηση αυτών.","abstract_html":"Η αρχαιολογία καταστροφών αποτελεί ένα νέο σχετικά κλάδο της αρχαιολογίας, ταχέως αναπτυσσόμενο, που δημιουργήθηκε στα πλαίσια εξέλιξης της επιστήμης αυτής. Μάλιστα, φαίνεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο σε επιστημονικά πεδία όπως οι ανθρωπιστικές και περιβαλλοντικές επιστήμες, στην διαχείριση κινδύνων και στις πολιτικές πρόληψης και μετριασμού κατά την διάρκεια των ιστορικών και προϊστορικών χρόνων. Φυσικές καταστροφές όπως ξηρασία, πλημμύρες, επιδημίες, ηφαιστειακές εκρήξεις, πτώση μετεωριτών, τσουνάμι και σεισμοί έπληξαν με τέτοια σφοδρότητα τον αρχαίο κόσμο που οδήγησαν στην κατάρρευση ή ακόμη και τον αφανισμό μεγάλων πολιτισμών. Στα αρχεία της αρχαιολογίας υπάρχουν άφθονες αναφορές για «στρώματα καταστροφής», που μπορεί να μαρτυρούν φυσικές καταστροφές, πολεμικές συγκρούσεις, επιδρομές λαών, πολιτικο-οικονομικές αναταράξεις κλπ. Η αρχαιολογία καταστροφών, με την σύμπραξη και άλλων επιστημονικών κλάδων, συνθέτει την εικόνα των πληγέντων αρχαίων κοινωνιών και παρέχει σημαντικές πληροφορίες για μελλοντικές καταστροφές. Ειδικότερα, η αρχαιολογία καταστροφών, αναδεικνύει τον αντίκτυπο των φυσικών καταστροφών στην εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού, εντοπίζει το είδος των φυσικών καταστροφών και την συχνότητά τους, ερευνά την διαδικασία προσαρμογής των πληγέντων κοινωνιών, εξερευνά τα «άγνωστα» τοπία που δημιουργούνται μετά από φυσικές καταστροφές και ασχολείται με ζητήματα διαχείρισης κινδύνων που αφορούν την πολιτιστική κληρονομιά στις σύγχρονες κοινωνίες. Στην παρούσα εργασία θα απαντηθούν ερωτήματα όπως: τί είναι η αρχαιολογία καταστροφών, ποια η μεθοδολογία της και θα εξεταστεί πως αυτή μπορεί να εφαρμοστεί στο πεδίο των σύγχρονων καταστροφών. Στην συνέχεια θα γίνει αναφορά στην ιστορική σεισμολογία, την περίοδο δηλαδή που ξεκινά από το 550 π.Χ., έως το 1550 μ.Χ., όπου θα αναφερθούν οι πρώτες ερμηνείες που έδωσαν οι έλληνες φιλόσοφοι σχετικά με τα αίτια γένεσης των σεισμών. Θα ακολουθήσουν τρεις μελέτες περιπτώσεων αρχαίων πολιτισμών που επλήγησαν από σεισμούς: α) Ο σεισμός του 365 μ. Χ. και το τσουνάμι που ακολούθησε πλήττοντας πολλές παράκτιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, β) το τσουνάμι του 479 π. Χ. που χτύπησε την περιοχή της Ποτίδαιας και γ) ο σεισμός του 373 π. Χ. και το τσουνάμι που εξαφάνισε την Αρχαία Ελίκη. Κοινό στοιχείο και των τριών περιπτώσεων είναι οι σεισμοί και τα συνοδά φαινόμενα που ακολούθησαν καταστρέφοντας ολόκληρες πόλεις και προκαλώντας χιλιάδες θύματα. Σχετικά με τις περιπτώσεις αυτές θα αναφερθεί το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο χτύπησαν αυτές οι καταστροφές, θα καταγραφούν οι ιστορικές αναφορές και οι ερμηνείες που δόθηκαν για την εξήγηση των φαινομένων αυτών και θα ακολουθήσει η σύγχρονη επιστημονική εξήγηση αυτών.","abstract_has_math":false,"creators":["Τσακμάκη Αναστασία","Tsakmaki Anastasia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2020,"date_issued":"2020","date_published":"2020","updated_at":"2026-11-19T05:38:01Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2899315"],"render_values":[{"text":"uoadl:2899315","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2899315","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2899315","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2899315","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Τσακμάκη Αναστασία","Tsakmaki Anastasia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2020"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2899315","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2899315"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η αρχαιολογία καταστροφών αποτελεί ένα νέο σχετικά κλάδο της αρχαιολογίας, ταχέως αναπτυσσόμενο, που δημιουργήθηκε στα πλαίσια εξέλιξης της επιστήμης αυτής. Μάλιστα, φαίνεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο σε επιστημονικά πεδία όπως οι ανθρωπιστικές και περιβαλλοντικές επιστήμες, στην διαχείριση κινδύνων και στις πολιτικές πρόληψης και μετριασμού κατά την διάρκεια των ιστορικών και προϊστορικών χρόνων. Φυσικές καταστροφές όπως ξηρασία, πλημμύρες, επιδημίες, ηφαιστειακές εκρήξεις, πτώση μετεωριτών, τσουνάμι και σεισμοί έπληξαν με τέτοια σφοδρότητα τον αρχαίο κόσμο που οδήγησαν στην κατάρρευση ή ακόμη και τον αφανισμό μεγάλων πολιτισμών. Στα αρχεία της αρχαιολογίας υπάρχουν άφθονες αναφορές για «στρώματα καταστροφής», που μπορεί να μαρτυρούν φυσικές καταστροφές, πολεμικές συγκρούσεις, επιδρομές λαών, πολιτικο-οικονομικές αναταράξεις κλπ. Η αρχαιολογία καταστροφών, με την σύμπραξη και άλλων επιστημονικών κλάδων, συνθέτει την εικόνα των πληγέντων αρχαίων κοινωνιών και παρέχει σημαντικές πληροφορίες για μελλοντικές καταστροφές. Ειδικότερα, η αρχαιολογία καταστροφών, αναδεικνύει τον αντίκτυπο των φυσικών καταστροφών στην εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού, εντοπίζει το είδος των φυσικών καταστροφών και την συχνότητά τους, ερευνά την διαδικασία προσαρμογής των πληγέντων κοινωνιών, εξερευνά τα «άγνωστα» τοπία που δημιουργούνται μετά από φυσικές καταστροφές και ασχολείται με ζητήματα διαχείρισης κινδύνων που αφορούν την πολιτιστική κληρονομιά στις σύγχρονες κοινωνίες. Στην παρούσα εργασία θα απαντηθούν ερωτήματα όπως: τί είναι η αρχαιολογία καταστροφών, ποια η μεθοδολογία της και θα εξεταστεί πως αυτή μπορεί να εφαρμοστεί στο πεδίο των σύγχρονων καταστροφών. Στην συνέχεια θα γίνει αναφορά στην ιστορική σεισμολογία, την περίοδο δηλαδή που ξεκινά από το 550 π.Χ., έως το 1550 μ.Χ., όπου θα αναφερθούν οι πρώτες ερμηνείες που έδωσαν οι έλληνες φιλόσοφοι σχετικά με τα αίτια γένεσης των σεισμών. Θα ακολουθήσουν τρεις μελέτες περιπτώσεων αρχαίων πολιτισμών που επλήγησαν από σεισμούς: α) Ο σεισμός του 365 μ. Χ. και το τσουνάμι που ακολούθησε πλήττοντας πολλές παράκτιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, β) το τσουνάμι του 479 π. Χ. που χτύπησε την περιοχή της Ποτίδαιας και γ) ο σεισμός του 373 π. Χ. και το τσουνάμι που εξαφάνισε την Αρχαία Ελίκη. Κοινό στοιχείο και των τριών περιπτώσεων είναι οι σεισμοί και τα συνοδά φαινόμενα που ακολούθησαν καταστρέφοντας ολόκληρες πόλεις και προκαλώντας χιλιάδες θύματα. Σχετικά με τις περιπτώσεις αυτές θα αναφερθεί το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο χτύπησαν αυτές οι καταστροφές, θα καταγραφούν οι ιστορικές αναφορές και οι ερμηνείες που δόθηκαν για την εξήγηση των φαινομένων αυτών και θα ακολουθήσει η σύγχρονη επιστημονική εξήγηση αυτών.","Disaster archeology is a relatively new, rapidly expanding field of archeology created in the context of developing this science. Indeed, it seems to play an important role concerning scientific fields such as human and environmental sciences, risk management, and prevention and mitigation policies during historic and prehistoric times. Natural disasters such as droughts, floods, epidemics, volcanic eruptions, meteor falls, tsunamis and earthquakes had so severely affected the ancient world that led to the collapse or even extinction of large civilizations. Archeology archives have abundant references to \"layers of destruction\", which can refer to natural disasters, war conflicts, peoples' invasions, political and economic turmoil, etc. Disaster archeology, together with other scientific fields, composes the image of ancient societies that suffered from disasters and provides important information on future disasters. More specifically, disaster archeology highlights the impact of natural disasters on the evolution of human civilization, detects the nature and frequency of natural disasters, explores the process of adaptation of societies experienced disasters, explores the \"unknown\" landscapes created by natural disasters, and deals with risk management issues related to cultural heritage in modern societies. In this paper, some questions will be answered such as what disaster archeology is, what its methodology is and how it can be applied in the field of modern disasters. Furthermore, historical seismology dating from 550 BC to 1550 AD will be analyzed and the first interpretations of the causes of the earthquakes by Greek philosophers will be mentioned. Three case studies of ancient civilizations affected by earthquakes will follow: a) The earthquake happened in 365 BC and the tsunami that followed affecting many coastal areas of the Eastern Mediterranean b) The tsunami happened in 479 BC that hit Potidea and c) the earthquake of 373 BC and the tsunami that destroyed Ancient Eliki. The common element of all three cases is the earthquakes and the phenomena that followed, destroying entire cities and having thousands of victims. As far as these cases are concerned, the historical context of these disasters will be mentioned, the historical references and interpretations given to explain these phenomena will be recorded while the modern scientific explanation will follow."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Αρχαιολογία Καταστροφών. Ερμηνεύοντας φυσικές καταστροφές που σημάδεψαν τον αρχαίο κόσμο"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Τσακμάκη Αναστασία","Tsakmaki Anastasia"],"dc:date":["2020"],"dc:description":["Η αρχαιολογία καταστροφών αποτελεί ένα νέο σχετικά κλάδο της αρχαιολογίας, ταχέως αναπτυσσόμενο, που δημιουργήθηκε στα πλαίσια εξέλιξης της επιστήμης αυτής. Μάλιστα, φαίνεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο σε επιστημονικά πεδία όπως οι ανθρωπιστικές και περιβαλλοντικές επιστήμες, στην διαχείριση κινδύνων και στις πολιτικές πρόληψης και μετριασμού κατά την διάρκεια των ιστορικών και προϊστορικών χρόνων. Φυσικές καταστροφές όπως ξηρασία, πλημμύρες, επιδημίες, ηφαιστειακές εκρήξεις, πτώση μετεωριτών, τσουνάμι και σεισμοί έπληξαν με τέτοια σφοδρότητα τον αρχαίο κόσμο που οδήγησαν στην κατάρρευση ή ακόμη και τον αφανισμό μεγάλων πολιτισμών. Στα αρχεία της αρχαιολογίας υπάρχουν άφθονες αναφορές για «στρώματα καταστροφής», που μπορεί να μαρτυρούν φυσικές καταστροφές, πολεμικές συγκρούσεις, επιδρομές λαών, πολιτικο-οικονομικές αναταράξεις κλπ. Η αρχαιολογία καταστροφών, με την σύμπραξη και άλλων επιστημονικών κλάδων, συνθέτει την εικόνα των πληγέντων αρχαίων κοινωνιών και παρέχει σημαντικές πληροφορίες για μελλοντικές καταστροφές. Ειδικότερα, η αρχαιολογία καταστροφών, αναδεικνύει τον αντίκτυπο των φυσικών καταστροφών στην εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού, εντοπίζει το είδος των φυσικών καταστροφών και την συχνότητά τους, ερευνά την διαδικασία προσαρμογής των πληγέντων κοινωνιών, εξερευνά τα «άγνωστα» τοπία που δημιουργούνται μετά από φυσικές καταστροφές και ασχολείται με ζητήματα διαχείρισης κινδύνων που αφορούν την πολιτιστική κληρονομιά στις σύγχρονες κοινωνίες. Στην παρούσα εργασία θα απαντηθούν ερωτήματα όπως: τί είναι η αρχαιολογία καταστροφών, ποια η μεθοδολογία της και θα εξεταστεί πως αυτή μπορεί να εφαρμοστεί στο πεδίο των σύγχρονων καταστροφών. Στην συνέχεια θα γίνει αναφορά στην ιστορική σεισμολογία, την περίοδο δηλαδή που ξεκινά από το 550 π.Χ., έως το 1550 μ.Χ., όπου θα αναφερθούν οι πρώτες ερμηνείες που έδωσαν οι έλληνες φιλόσοφοι σχετικά με τα αίτια γένεσης των σεισμών. Θα ακολουθήσουν τρεις μελέτες περιπτώσεων αρχαίων πολιτισμών που επλήγησαν από σεισμούς: α) Ο σεισμός του 365 μ. Χ. και το τσουνάμι που ακολούθησε πλήττοντας πολλές παράκτιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, β) το τσουνάμι του 479 π. Χ. που χτύπησε την περιοχή της Ποτίδαιας και γ) ο σεισμός του 373 π. Χ. και το τσουνάμι που εξαφάνισε την Αρχαία Ελίκη. Κοινό στοιχείο και των τριών περιπτώσεων είναι οι σεισμοί και τα συνοδά φαινόμενα που ακολούθησαν καταστρέφοντας ολόκληρες πόλεις και προκαλώντας χιλιάδες θύματα. Σχετικά με τις περιπτώσεις αυτές θα αναφερθεί το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο χτύπησαν αυτές οι καταστροφές, θα καταγραφούν οι ιστορικές αναφορές και οι ερμηνείες που δόθηκαν για την εξήγηση των φαινομένων αυτών και θα ακολουθήσει η σύγχρονη επιστημονική εξήγηση αυτών.","Disaster archeology is a relatively new, rapidly expanding field of archeology created in the context of developing this science. Indeed, it seems to play an important role concerning scientific fields such as human and environmental sciences, risk management, and prevention and mitigation policies during historic and prehistoric times. Natural disasters such as droughts, floods, epidemics, volcanic eruptions, meteor falls, tsunamis and earthquakes had so severely affected the ancient world that led to the collapse or even extinction of large civilizations. Archeology archives have abundant references to \"layers of destruction\", which can refer to natural disasters, war conflicts, peoples' invasions, political and economic turmoil, etc. Disaster archeology, together with other scientific fields, composes the image of ancient societies that suffered from disasters and provides important information on future disasters. More specifically, disaster archeology highlights the impact of natural disasters on the evolution of human civilization, detects the nature and frequency of natural disasters, explores the process of adaptation of societies experienced disasters, explores the \"unknown\" landscapes created by natural disasters, and deals with risk management issues related to cultural heritage in modern societies. In this paper, some questions will be answered such as what disaster archeology is, what its methodology is and how it can be applied in the field of modern disasters. Furthermore, historical seismology dating from 550 BC to 1550 AD will be analyzed and the first interpretations of the causes of the earthquakes by Greek philosophers will be mentioned. Three case studies of ancient civilizations affected by earthquakes will follow: a) The earthquake happened in 365 BC and the tsunami that followed affecting many coastal areas of the Eastern Mediterranean b) The tsunami happened in 479 BC that hit Potidea and c) the earthquake of 373 BC and the tsunami that destroyed Ancient Eliki. The common element of all three cases is the earthquakes and the phenomena that followed, destroying entire cities and having thousands of victims. As far as these cases are concerned, the historical context of these disasters will be mentioned, the historical references and interpretations given to explain these phenomena will be recorded while the modern scientific explanation will follow."],"dc:identifier":["uoadl:2899315","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2899315"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Αρχαιολογία Καταστροφών. Ερμηνεύοντας φυσικές καταστροφές που σημάδεψαν τον αρχαίο κόσμο"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:38:01Z"}