{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2916619"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2916619","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Κλινικές μελέτες σπάνιων παθήσεων: Μεθοδολογικές προκλήσεις","abstract":"H επιστημονική μεθοδολογία, οι οικονομικοί πόροι και η υλικοτεχνική υποστήριξη της κλινικής έρευνας για σπάνιες παθήσεις έχουν βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα την αύξηση της πρόσβασης σε νέες θεραπείες. Ωστόσο, η διενέργεια κλινικών μελετών στη συγκεκριμένη κατηγορία ασθενών εξακολουθεί να παρουσιάζει αρκετές προκλήσεις. Σκοπός της συγκεκριμένης εργασίας είναι η παρουσίαση των μεθοδολογικών ιδιαιτεροτήτων των μελετών αυτών, προκειμένου να επιτευχθεί ο σχεδιασμός και η διεξαγωγή τους βάσει επιστημονικών και ηθικών κριτηρίων. Ο μικρός και συχνά ευάλωτος (παιδιά, ηλικιωμένοι) πληθυσμός αναφοράς, η γεωγραφική διασπορά των ασθενών, ο άγνωστος μηχανισμός των παθήσεων, η αυξημένη τους ετερογένεια, η ανάγκη για ανακάλυψη και επικύρωση νέων μοριακών στόχων, η έλλειψη καθιερωμένων θεραπευτικών επιλογών, η ανάγκη ενεργοποίησης πολλαπλών κέντρων σε διαφορετικές χώρες και το διαφορετικό ρυθμιστικό πλαίσιο δυσχεραίνουν τη δημιουργία αξιόπιστων αποδεικτικών στοιχείων. Υπό τις συνθήκες αυτές, επιβάλλεται η διατήρηση μιας λεπτής ισορροπίας ανάμεσα σε αυτά που πρέπει να γίνουν και σε αυτά που είναι εφικτά, προκειμένου να διασφαλιστεί ένα ικανοποιητικό επίπεδο τεκμηρίωσης. Όταν η παραδοσιακή μεθοδολογική προσέγγιση δεν είναι δυνατή, κρίνεται αναγκαία η αναζήτηση «ευέλικτων» εναλλακτικών σχεδιασμών, που αναπληρώνουν τα μεθοδολογικά κενά και αξιολογούν τη διαδικασία της τυχαιοποίησης, την ποσοτικοποίηση των σφαλμάτων, τη χρήση των ενδιάμεσων καταληκτικών σημείων και τις αναλυτικές - στατιστικές τεχνικές. Απώτερος στόχος είναι η συνεκτίμηση των δεδομένων και των περιορισμών και η αύξηση της ποιότητας και του όγκου της διαθέσιμης πληροφόρησης. Στο πλαίσιο αυτό, η συγκεκριμένη εργασία διερευνά τις νεότερες σχεδιαστικές και αναλυτικές μεθοδολογικές δυνατότητες και παρουσιάζει στο δεύτερο μέρος της παραδείγματα κλινικών μελετών σπάνιων παθήσεων, που οδήγησαν σε εγκρίσεις ορφανών φαρμάκων το 2019, από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων.","abstract_html":"H επιστημονική μεθοδολογία, οι οικονομικοί πόροι και η υλικοτεχνική υποστήριξη της κλινικής έρευνας για σπάνιες παθήσεις έχουν βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα την αύξηση της πρόσβασης σε νέες θεραπείες. Ωστόσο, η διενέργεια κλινικών μελετών στη συγκεκριμένη κατηγορία ασθενών εξακολουθεί να παρουσιάζει αρκετές προκλήσεις. Σκοπός της συγκεκριμένης εργασίας είναι η παρουσίαση των μεθοδολογικών ιδιαιτεροτήτων των μελετών αυτών, προκειμένου να επιτευχθεί ο σχεδιασμός και η διεξαγωγή τους βάσει επιστημονικών και ηθικών κριτηρίων. Ο μικρός και συχνά ευάλωτος (παιδιά, ηλικιωμένοι) πληθυσμός αναφοράς, η γεωγραφική διασπορά των ασθενών, ο άγνωστος μηχανισμός των παθήσεων, η αυξημένη τους ετερογένεια, η ανάγκη για ανακάλυψη και επικύρωση νέων μοριακών στόχων, η έλλειψη καθιερωμένων θεραπευτικών επιλογών, η ανάγκη ενεργοποίησης πολλαπλών κέντρων σε διαφορετικές χώρες και το διαφορετικό ρυθμιστικό πλαίσιο δυσχεραίνουν τη δημιουργία αξιόπιστων αποδεικτικών στοιχείων. Υπό τις συνθήκες αυτές, επιβάλλεται η διατήρηση μιας λεπτής ισορροπίας ανάμεσα σε αυτά που πρέπει να γίνουν και σε αυτά που είναι εφικτά, προκειμένου να διασφαλιστεί ένα ικανοποιητικό επίπεδο τεκμηρίωσης. Όταν η παραδοσιακή μεθοδολογική προσέγγιση δεν είναι δυνατή, κρίνεται αναγκαία η αναζήτηση «ευέλικτων» εναλλακτικών σχεδιασμών, που αναπληρώνουν τα μεθοδολογικά κενά και αξιολογούν τη διαδικασία της τυχαιοποίησης, την ποσοτικοποίηση των σφαλμάτων, τη χρήση των ενδιάμεσων καταληκτικών σημείων και τις αναλυτικές - στατιστικές τεχνικές. Απώτερος στόχος είναι η συνεκτίμηση των δεδομένων και των περιορισμών και η αύξηση της ποιότητας και του όγκου της διαθέσιμης πληροφόρησης. Στο πλαίσιο αυτό, η συγκεκριμένη εργασία διερευνά τις νεότερες σχεδιαστικές και αναλυτικές μεθοδολογικές δυνατότητες και παρουσιάζει στο δεύτερο μέρος της παραδείγματα κλινικών μελετών σπάνιων παθήσεων, που οδήγησαν σε εγκρίσεις ορφανών φαρμάκων το 2019, από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων.","abstract_has_math":false,"creators":["Κασιμάτη Ανθή","Kasimati Anthi"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2020,"date_issued":"2020","date_published":"2020","updated_at":"2026-11-19T05:38:25Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2916619"],"render_values":[{"text":"uoadl:2916619","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2916619","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2916619","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2916619","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Κασιμάτη Ανθή","Kasimati Anthi"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2020"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2916619","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2916619"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["H επιστημονική μεθοδολογία, οι οικονομικοί πόροι και η υλικοτεχνική υποστήριξη της κλινικής έρευνας για σπάνιες παθήσεις έχουν βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα την αύξηση της πρόσβασης σε νέες θεραπείες. Ωστόσο, η διενέργεια κλινικών μελετών στη συγκεκριμένη κατηγορία ασθενών εξακολουθεί να παρουσιάζει αρκετές προκλήσεις. Σκοπός της συγκεκριμένης εργασίας είναι η παρουσίαση των μεθοδολογικών ιδιαιτεροτήτων των μελετών αυτών, προκειμένου να επιτευχθεί ο σχεδιασμός και η διεξαγωγή τους βάσει επιστημονικών και ηθικών κριτηρίων. Ο μικρός και συχνά ευάλωτος (παιδιά, ηλικιωμένοι) πληθυσμός αναφοράς, η γεωγραφική διασπορά των ασθενών, ο άγνωστος μηχανισμός των παθήσεων, η αυξημένη τους ετερογένεια, η ανάγκη για ανακάλυψη και επικύρωση νέων μοριακών στόχων, η έλλειψη καθιερωμένων θεραπευτικών επιλογών, η ανάγκη ενεργοποίησης πολλαπλών κέντρων σε διαφορετικές χώρες και το διαφορετικό ρυθμιστικό πλαίσιο δυσχεραίνουν τη δημιουργία αξιόπιστων αποδεικτικών στοιχείων. Υπό τις συνθήκες αυτές, επιβάλλεται η διατήρηση μιας λεπτής ισορροπίας ανάμεσα σε αυτά που πρέπει να γίνουν και σε αυτά που είναι εφικτά, προκειμένου να διασφαλιστεί ένα ικανοποιητικό επίπεδο τεκμηρίωσης. Όταν η παραδοσιακή μεθοδολογική προσέγγιση δεν είναι δυνατή, κρίνεται αναγκαία η αναζήτηση «ευέλικτων» εναλλακτικών σχεδιασμών, που αναπληρώνουν τα μεθοδολογικά κενά και αξιολογούν τη διαδικασία της τυχαιοποίησης, την ποσοτικοποίηση των σφαλμάτων, τη χρήση των ενδιάμεσων καταληκτικών σημείων και τις αναλυτικές - στατιστικές τεχνικές. Απώτερος στόχος είναι η συνεκτίμηση των δεδομένων και των περιορισμών και η αύξηση της ποιότητας και του όγκου της διαθέσιμης πληροφόρησης. Στο πλαίσιο αυτό, η συγκεκριμένη εργασία διερευνά τις νεότερες σχεδιαστικές και αναλυτικές μεθοδολογικές δυνατότητες και παρουσιάζει στο δεύτερο μέρος της παραδείγματα κλινικών μελετών σπάνιων παθήσεων, που οδήγησαν σε εγκρίσεις ορφανών φαρμάκων το 2019, από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων.","The scientific methodology, the financial resources and the logistical support of clinical research for rare diseases have improved significantly in recent years, resulting in increased access to new therapies. However, conducting clinical trials in this patient category, still presents several challenges. The purpose of this work is to present the methodological specific features of these studies, in order to achieve their design and conduct on the basis of scientific and ethical criteria. The small and often vulnerable (children, elderly) reference population, the geographic distribution of the patients, the unknown mechanism of the diseases, their increased heterogeneity, the need to discover and validate new molecular targets, the lack of standard of care, the need to set up multiple sites in different countries and the divergent landscape of clinical trial regulations are examples of the challenges mentioned above. Under these circumstances, it is essential to maintain a fine balance between what is to be done and what is feasible, in order to ensure a satisfactory level of evidence. When the traditional methodological approach is not possible, it is necessary to look for \"flexible\" alternative designs that fill in the methodological gaps and evaluate the process of randomization, the quantification of errors, the use of surrogate endpoints and the analytical - statistical techniques. The ultimate goal is to increase the quality and the volume of the information gathered, taking into consideration the available data and constraints. In this context, this work explores the latest design-analytical methodologies and presents in its second part examples of clinical trials of rare diseases that led to orphan drug approvals in 2019, by the European Medicines Agency."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Κλινικές μελέτες σπάνιων παθήσεων: Μεθοδολογικές προκλήσεις"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Κασιμάτη Ανθή","Kasimati Anthi"],"dc:date":["2020"],"dc:description":["H επιστημονική μεθοδολογία, οι οικονομικοί πόροι και η υλικοτεχνική υποστήριξη της κλινικής έρευνας για σπάνιες παθήσεις έχουν βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα την αύξηση της πρόσβασης σε νέες θεραπείες. Ωστόσο, η διενέργεια κλινικών μελετών στη συγκεκριμένη κατηγορία ασθενών εξακολουθεί να παρουσιάζει αρκετές προκλήσεις. Σκοπός της συγκεκριμένης εργασίας είναι η παρουσίαση των μεθοδολογικών ιδιαιτεροτήτων των μελετών αυτών, προκειμένου να επιτευχθεί ο σχεδιασμός και η διεξαγωγή τους βάσει επιστημονικών και ηθικών κριτηρίων. Ο μικρός και συχνά ευάλωτος (παιδιά, ηλικιωμένοι) πληθυσμός αναφοράς, η γεωγραφική διασπορά των ασθενών, ο άγνωστος μηχανισμός των παθήσεων, η αυξημένη τους ετερογένεια, η ανάγκη για ανακάλυψη και επικύρωση νέων μοριακών στόχων, η έλλειψη καθιερωμένων θεραπευτικών επιλογών, η ανάγκη ενεργοποίησης πολλαπλών κέντρων σε διαφορετικές χώρες και το διαφορετικό ρυθμιστικό πλαίσιο δυσχεραίνουν τη δημιουργία αξιόπιστων αποδεικτικών στοιχείων. Υπό τις συνθήκες αυτές, επιβάλλεται η διατήρηση μιας λεπτής ισορροπίας ανάμεσα σε αυτά που πρέπει να γίνουν και σε αυτά που είναι εφικτά, προκειμένου να διασφαλιστεί ένα ικανοποιητικό επίπεδο τεκμηρίωσης. Όταν η παραδοσιακή μεθοδολογική προσέγγιση δεν είναι δυνατή, κρίνεται αναγκαία η αναζήτηση «ευέλικτων» εναλλακτικών σχεδιασμών, που αναπληρώνουν τα μεθοδολογικά κενά και αξιολογούν τη διαδικασία της τυχαιοποίησης, την ποσοτικοποίηση των σφαλμάτων, τη χρήση των ενδιάμεσων καταληκτικών σημείων και τις αναλυτικές - στατιστικές τεχνικές. Απώτερος στόχος είναι η συνεκτίμηση των δεδομένων και των περιορισμών και η αύξηση της ποιότητας και του όγκου της διαθέσιμης πληροφόρησης. Στο πλαίσιο αυτό, η συγκεκριμένη εργασία διερευνά τις νεότερες σχεδιαστικές και αναλυτικές μεθοδολογικές δυνατότητες και παρουσιάζει στο δεύτερο μέρος της παραδείγματα κλινικών μελετών σπάνιων παθήσεων, που οδήγησαν σε εγκρίσεις ορφανών φαρμάκων το 2019, από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων.","The scientific methodology, the financial resources and the logistical support of clinical research for rare diseases have improved significantly in recent years, resulting in increased access to new therapies. However, conducting clinical trials in this patient category, still presents several challenges. The purpose of this work is to present the methodological specific features of these studies, in order to achieve their design and conduct on the basis of scientific and ethical criteria. The small and often vulnerable (children, elderly) reference population, the geographic distribution of the patients, the unknown mechanism of the diseases, their increased heterogeneity, the need to discover and validate new molecular targets, the lack of standard of care, the need to set up multiple sites in different countries and the divergent landscape of clinical trial regulations are examples of the challenges mentioned above. Under these circumstances, it is essential to maintain a fine balance between what is to be done and what is feasible, in order to ensure a satisfactory level of evidence. When the traditional methodological approach is not possible, it is necessary to look for \"flexible\" alternative designs that fill in the methodological gaps and evaluate the process of randomization, the quantification of errors, the use of surrogate endpoints and the analytical - statistical techniques. The ultimate goal is to increase the quality and the volume of the information gathered, taking into consideration the available data and constraints. In this context, this work explores the latest design-analytical methodologies and presents in its second part examples of clinical trials of rare diseases that led to orphan drug approvals in 2019, by the European Medicines Agency."],"dc:identifier":["uoadl:2916619","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2916619"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Κλινικές μελέτες σπάνιων παθήσεων: Μεθοδολογικές προκλήσεις"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:38:25Z"}