{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2924683"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2924683","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Οικονομική κρίση και επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των εφήβων: Διερεύνηση πιθανών μηχανισμών","abstract":"Η οικονομική ύφεση επιφέρει πολυάριθμες δυσμενείς επιπτώσεις σε ατομικό, συλλογικό, οικογενειακό και κοινωνικό επίπεδο. Το χαμηλό εισόδημα, η εργασιακή ανασφάλεια, η ανεργία, η διαβίωση σε συνθήκες φτώχειας, οι οικονομικές δυσκολίες, η έλλειψη βασικών αγαθών έχουν συσχετισθεί με προβλήματα ψυχικής υγείας τόσο στον ενήλικο πληθυσμό, όσο και στα παιδιά και τους εφήβους. Ομοίως, επηρεάζονται τα δυναμικά, η λειτουργία, η συνοχή της οικογένειας και οι σχέσεις των μελών μεταξύ τους. Στην Ελλάδα η οικονομική κρίση ξεκίνησε στα τέλη του 2007 και τα αρνητικά επακόλουθά της έχουν γίνει εμφανή. Παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση του άγχους, της κατάθλιψης, καθώς και των αυτοκτονιών. Παράλληλα, μελέτες έχουν επισημάνει τον κίνδυνο για την ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων. Η παρούσα μελέτη, πραγματεύεται τις επιπτώσεις της οικονομικής ύφεσης, που βίωσε και συνεχίζει να βιώνει η χώρα μας, σε επίπεδο οικογένειας και τις συνέπειές της στην ψυχική υγεία των εφήβων. Το έναυσμα να οργανωθεί, σχεδιασθεί και εκτελεστεί η έρευνα ήταν να διερευνηθεί η έμμεση ή άμεση επίδραση της οικονομικής κρίσης, όπως για παράδειγμα η ανεργία των γονέων, ο περιορισμός των δραστηριοτήτων των εφήβων και η δυσχέρανση των οικογενειακών σχέσεων, σε σχέση με την πιθανή ύπαρξη συναισθηματικών, συμπεριφορικών προβλημάτων, χαμηλής αυτοεκτίμησης των εφήβων και χαμηλής οικογενειακής συνοχής. Το δείγμα αποτελείται από 791 μαθητές β’ γυμνασίου 20 σχολείων της ευρύτερης περιοχής της πρωτεύουσας, 353 αγόρια και 438 κορίτσια και συλλέχθηκε στα πλαίσια μιας ευρύτερης μελέτης που διεξήχθη από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, Νευροεπιστημών και Ιατρικής Ακριβείας «Κώστας Στεφανής» (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.), σε συνεργασία με την Α’ Ψυχιατρική Κλινική του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Χορηγήθηκε αυτοσυμπληρούμενο ερωτηματολόγιο που περιελάμβανε ερωτήσεις αναφορικά με τα κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά των εφήβων, την εργασιακή κατάσταση των γονέων, ανοιχτού τύπου ερωτήσεις για την αυθόρμητη καταγραφή της νοηματοδότησης της οικονομικής κρίσης, αυτοσχέδιες ερωτήσεις για την καταγραφή των αλλαγών που μπορεί να έχει επιφέρει η οικονομική κρίση στις δραστηριότητες του εφήβου, τις σχέσεις του με τους γονείς και τις σχέσεις των γονέων μεταξύ τους, η Κλίμακα Οικογενειακών Συνηθειών (Family Rituals Scale (FRS)), η Κλίμακα Αυτοεκτίμησης του Rosenberg (Rosenberg Self-Esteem Scale (RSES)) και το Ερωτηματολόγιο Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ)). Από τα αποτελέσματα της μελέτης προέκυψε ο συσχετισμός της μακροχρόνιας ανεργίας του πατέρα με τη συχνότερη εκδήλωση συναισθηματικών προβλημάτων (2,51 ± 2,39, p=0,007), προβλημάτων διαγωγής (3,19 ± 1,88, p=0,011) και χαρακτηριστικών υπερκινητικότητας και ελλειμματικής προσοχής (3,81 ± 2,58, p=0,029) στους εφήβους. Παράλληλα, οι συγκεκριμένοι έφηβοι παρουσίασαν υψηλότερη βαθμολογία στο συνολικό σκορ του Ερωτηματολογίου Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (12,53 ± 6,25, έναντι 9,70 ± 5,71 p<0.001), καθώς και στις κλίμακες εξωτερίκευσης (7,00 ± 3,92, έναντι 5,54 ± 3,15, p<0.007) και εσωτερίκευσης (5,53 ± 3,82, έναντι 4,17 ± 3,52, p< 0,005). Όσον αφορά στην Κλίμακα των Οικογενειακών Συνηθειών, οι οικογένειες των οποίων ο πατέρας είναι μακροχρόνια άνεργος συσχετίστηκαν με χαμηλότερο βαθμό οικογενειακής συνοχής (24,37 ± 5,97) απ’ ότι οι οικογένειες που ο πατέρας εργάζεται (21,85 ± 5,40, p=0,004). Οι έφηβοι των οποίων ο πατέρας είναι άνεργος για λιγότερο από 12 μήνες εμφάνισαν χαμηλότερο αίσθημα αυτοεκτίμησης (18,57 ± 5,72, p=0.014). Η μακροχρόνια, καθώς και η βραχυχρόνια, ανεργία της μητέρας συσχετίστηκαν με κατά μέσο όρο συχνότερα συναισθηματικά προβλήματα (μακροχρόνια άνεργη: 2,98 ± 2,49, p=0,023, άνεργη <12 μήνες: 3,57 ± 3,03, p=0,019), περισσότερα προβλήματα εσωτερίκευσης (μακροχρόνια άνεργη: 4,93 ± 3,93, p=0,038, άνεργη <12 μήνες: 5,37 ± 4,11 p=0,048) και υψηλότερες τιμές στο συνολικό σκορ του Ερωτηματολογίου Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (μακροχρόνια άνεργη: 11,26 ± 6,47, p=0,019, άνεργη <12 μήνες: 11,69 ± 6,40 p=0,036). Επιπλέον, οι έφηβοι των οποίων η μητέρα είναι μακροχρόνια άνεργη παρουσίασαν περισσότερα χαρακτηριστικά υπερκινητικότητας και ελλειμματικής προσοχής (3,57 ± 2,48, p=0,032). Οι οικογένειες των οποίων η μητέρα είναι άνεργη για λιγότερο από 12 μήνες εμφάνισαν χαμηλότερη οικογενειακή συνοχή (24,26 ± 5,86, p=0,008). Ο περιορισμός των δραστηριοτήτων των εφήβων, καθώς και η επιδείνωση των σχέσεων με τους γονείς λόγω της οικονομική κρίσης, συνδέθηκαν με την αύξηση των συναισθηματικών προβλημάτων, των προβλημάτων διαγωγής, των χαρακτηριστικών υπερκινητικότητας και ελλειμματικής προσοχής, των προβλημάτων με συνομηλίκους, των συμπτωμάτων εσωτερίκευσης και εξωτερίκευσης, του συνολικού σκορ του Ερωτηματολόγιου Δυνατοτήτων και Δυσκολιών αλλά και με τη μείωση της αυτοεκτίμησης και της οικογενειακής συνοχής (p<0,001). Συμπεραίνουμε ότι σε περιόδους οικονομικής ύφεσης, ενδέχεται ο ένας ή και οι δύο γονείς να χάσουν την εργασία τους, να μειωθούν οι δραστηριότητες των εφήβων και να επιδεινωθούν οι οικογενειακές σχέσεις, με αποτέλεσμα να πλήττεται η ψυχική υγεία των εφήβων, το αίσθημα αυτοεκτίμησής τους και η οικογενειακή συνοχή. Τα συγκεκριμένα ευρήματα κρίνονται ιδιαίτερης σημασίας, ώστε να δοθεί έμφαση και να γίνει προσπάθεια πρόληψης και αντιμετώπισης των δυσμενών συνεπειών της οικονομικής κρίσης στην ψυχική υγεία των εφήβων, ειδικά στη σύγχρονη εποχή όπου τα περιοριστικά μέτρα, λόγω του νέου κορωνοϊού, οδήγησαν σε επιπρόσθετες σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία.","abstract_html":"Η οικονομική ύφεση επιφέρει πολυάριθμες δυσμενείς επιπτώσεις σε ατομικό, συλλογικό, οικογενειακό και κοινωνικό επίπεδο. Το χαμηλό εισόδημα, η εργασιακή ανασφάλεια, η ανεργία, η διαβίωση σε συνθήκες φτώχειας, οι οικονομικές δυσκολίες, η έλλειψη βασικών αγαθών έχουν συσχετισθεί με προβλήματα ψυχικής υγείας τόσο στον ενήλικο πληθυσμό, όσο και στα παιδιά και τους εφήβους. Ομοίως, επηρεάζονται τα δυναμικά, η λειτουργία, η συνοχή της οικογένειας και οι σχέσεις των μελών μεταξύ τους. Στην Ελλάδα η οικονομική κρίση ξεκίνησε στα τέλη του 2007 και τα αρνητικά επακόλουθά της έχουν γίνει εμφανή. Παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση του άγχους, της κατάθλιψης, καθώς και των αυτοκτονιών. Παράλληλα, μελέτες έχουν επισημάνει τον κίνδυνο για την ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων. Η παρούσα μελέτη, πραγματεύεται τις επιπτώσεις της οικονομικής ύφεσης, που βίωσε και συνεχίζει να βιώνει η χώρα μας, σε επίπεδο οικογένειας και τις συνέπειές της στην ψυχική υγεία των εφήβων. Το έναυσμα να οργανωθεί, σχεδιασθεί και εκτελεστεί η έρευνα ήταν να διερευνηθεί η έμμεση ή άμεση επίδραση της οικονομικής κρίσης, όπως για παράδειγμα η ανεργία των γονέων, ο περιορισμός των δραστηριοτήτων των εφήβων και η δυσχέρανση των οικογενειακών σχέσεων, σε σχέση με την πιθανή ύπαρξη συναισθηματικών, συμπεριφορικών προβλημάτων, χαμηλής αυτοεκτίμησης των εφήβων και χαμηλής οικογενειακής συνοχής. Το δείγμα αποτελείται από 791 μαθητές β’ γυμνασίου 20 σχολείων της ευρύτερης περιοχής της πρωτεύουσας, 353 αγόρια και 438 κορίτσια και συλλέχθηκε στα πλαίσια μιας ευρύτερης μελέτης που διεξήχθη από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, Νευροεπιστημών και Ιατρικής Ακριβείας «Κώστας Στεφανής» (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.), σε συνεργασία με την Α’ Ψυχιατρική Κλινική του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Χορηγήθηκε αυτοσυμπληρούμενο ερωτηματολόγιο που περιελάμβανε ερωτήσεις αναφορικά με τα κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά των εφήβων, την εργασιακή κατάσταση των γονέων, ανοιχτού τύπου ερωτήσεις για την αυθόρμητη καταγραφή της νοηματοδότησης της οικονομικής κρίσης, αυτοσχέδιες ερωτήσεις για την καταγραφή των αλλαγών που μπορεί να έχει επιφέρει η οικονομική κρίση στις δραστηριότητες του εφήβου, τις σχέσεις του με τους γονείς και τις σχέσεις των γονέων μεταξύ τους, η Κλίμακα Οικογενειακών Συνηθειών (Family Rituals Scale (FRS)), η Κλίμακα Αυτοεκτίμησης του Rosenberg (Rosenberg Self-Esteem Scale (RSES)) και το Ερωτηματολόγιο Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ)). Από τα αποτελέσματα της μελέτης προέκυψε ο συσχετισμός της μακροχρόνιας ανεργίας του πατέρα με τη συχνότερη εκδήλωση συναισθηματικών προβλημάτων (2,51 ± 2,39, p=0,007), προβλημάτων διαγωγής (3,19 ± 1,88, p=0,011) και χαρακτηριστικών υπερκινητικότητας και ελλειμματικής προσοχής (3,81 ± 2,58, p=0,029) στους εφήβους. Παράλληλα, οι συγκεκριμένοι έφηβοι παρουσίασαν υψηλότερη βαθμολογία στο συνολικό σκορ του Ερωτηματολογίου Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (12,53 ± 6,25, έναντι 9,70 ± 5,71 p&lt;0.001), καθώς και στις κλίμακες εξωτερίκευσης (7,00 ± 3,92, έναντι 5,54 ± 3,15, p&lt;0.007) και εσωτερίκευσης (5,53 ± 3,82, έναντι 4,17 ± 3,52, p&lt; 0,005). Όσον αφορά στην Κλίμακα των Οικογενειακών Συνηθειών, οι οικογένειες των οποίων ο πατέρας είναι μακροχρόνια άνεργος συσχετίστηκαν με χαμηλότερο βαθμό οικογενειακής συνοχής (24,37 ± 5,97) απ’ ότι οι οικογένειες που ο πατέρας εργάζεται (21,85 ± 5,40, p=0,004). Οι έφηβοι των οποίων ο πατέρας είναι άνεργος για λιγότερο από 12 μήνες εμφάνισαν χαμηλότερο αίσθημα αυτοεκτίμησης (18,57 ± 5,72, p=0.014). Η μακροχρόνια, καθώς και η βραχυχρόνια, ανεργία της μητέρας συσχετίστηκαν με κατά μέσο όρο συχνότερα συναισθηματικά προβλήματα (μακροχρόνια άνεργη: 2,98 ± 2,49, p=0,023, άνεργη &lt;12 μήνες: 3,57 ± 3,03, p=0,019), περισσότερα προβλήματα εσωτερίκευσης (μακροχρόνια άνεργη: 4,93 ± 3,93, p=0,038, άνεργη &lt;12 μήνες: 5,37 ± 4,11 p=0,048) και υψηλότερες τιμές στο συνολικό σκορ του Ερωτηματολογίου Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (μακροχρόνια άνεργη: 11,26 ± 6,47, p=0,019, άνεργη &lt;12 μήνες: 11,69 ± 6,40 p=0,036). Επιπλέον, οι έφηβοι των οποίων η μητέρα είναι μακροχρόνια άνεργη παρουσίασαν περισσότερα χαρακτηριστικά υπερκινητικότητας και ελλειμματικής προσοχής (3,57 ± 2,48, p=0,032). Οι οικογένειες των οποίων η μητέρα είναι άνεργη για λιγότερο από 12 μήνες εμφάνισαν χαμηλότερη οικογενειακή συνοχή (24,26 ± 5,86, p=0,008). Ο περιορισμός των δραστηριοτήτων των εφήβων, καθώς και η επιδείνωση των σχέσεων με τους γονείς λόγω της οικονομική κρίσης, συνδέθηκαν με την αύξηση των συναισθηματικών προβλημάτων, των προβλημάτων διαγωγής, των χαρακτηριστικών υπερκινητικότητας και ελλειμματικής προσοχής, των προβλημάτων με συνομηλίκους, των συμπτωμάτων εσωτερίκευσης και εξωτερίκευσης, του συνολικού σκορ του Ερωτηματολόγιου Δυνατοτήτων και Δυσκολιών αλλά και με τη μείωση της αυτοεκτίμησης και της οικογενειακής συνοχής (p&lt;0,001). Συμπεραίνουμε ότι σε περιόδους οικονομικής ύφεσης, ενδέχεται ο ένας ή και οι δύο γονείς να χάσουν την εργασία τους, να μειωθούν οι δραστηριότητες των εφήβων και να επιδεινωθούν οι οικογενειακές σχέσεις, με αποτέλεσμα να πλήττεται η ψυχική υγεία των εφήβων, το αίσθημα αυτοεκτίμησής τους και η οικογενειακή συνοχή. Τα συγκεκριμένα ευρήματα κρίνονται ιδιαίτερης σημασίας, ώστε να δοθεί έμφαση και να γίνει προσπάθεια πρόληψης και αντιμετώπισης των δυσμενών συνεπειών της οικονομικής κρίσης στην ψυχική υγεία των εφήβων, ειδικά στη σύγχρονη εποχή όπου τα περιοριστικά μέτρα, λόγω του νέου κορωνοϊού, οδήγησαν σε επιπρόσθετες σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία.","abstract_has_math":false,"creators":["Μπεχράκη Άννα","Bechraki Anna"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2020,"date_issued":"2020","date_published":"2020","updated_at":"2026-11-19T05:40:09Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2924683"],"render_values":[{"text":"uoadl:2924683","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2924683","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2924683","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2924683","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μπεχράκη Άννα","Bechraki Anna"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2020"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2924683","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2924683"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η οικονομική ύφεση επιφέρει πολυάριθμες δυσμενείς επιπτώσεις σε ατομικό, συλλογικό, οικογενειακό και κοινωνικό επίπεδο. Το χαμηλό εισόδημα, η εργασιακή ανασφάλεια, η ανεργία, η διαβίωση σε συνθήκες φτώχειας, οι οικονομικές δυσκολίες, η έλλειψη βασικών αγαθών έχουν συσχετισθεί με προβλήματα ψυχικής υγείας τόσο στον ενήλικο πληθυσμό, όσο και στα παιδιά και τους εφήβους. Ομοίως, επηρεάζονται τα δυναμικά, η λειτουργία, η συνοχή της οικογένειας και οι σχέσεις των μελών μεταξύ τους. Στην Ελλάδα η οικονομική κρίση ξεκίνησε στα τέλη του 2007 και τα αρνητικά επακόλουθά της έχουν γίνει εμφανή. Παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση του άγχους, της κατάθλιψης, καθώς και των αυτοκτονιών. Παράλληλα, μελέτες έχουν επισημάνει τον κίνδυνο για την ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων. Η παρούσα μελέτη, πραγματεύεται τις επιπτώσεις της οικονομικής ύφεσης, που βίωσε και συνεχίζει να βιώνει η χώρα μας, σε επίπεδο οικογένειας και τις συνέπειές της στην ψυχική υγεία των εφήβων. Το έναυσμα να οργανωθεί, σχεδιασθεί και εκτελεστεί η έρευνα ήταν να διερευνηθεί η έμμεση ή άμεση επίδραση της οικονομικής κρίσης, όπως για παράδειγμα η ανεργία των γονέων, ο περιορισμός των δραστηριοτήτων των εφήβων και η δυσχέρανση των οικογενειακών σχέσεων, σε σχέση με την πιθανή ύπαρξη συναισθηματικών, συμπεριφορικών προβλημάτων, χαμηλής αυτοεκτίμησης των εφήβων και χαμηλής οικογενειακής συνοχής. Το δείγμα αποτελείται από 791 μαθητές β’ γυμνασίου 20 σχολείων της ευρύτερης περιοχής της πρωτεύουσας, 353 αγόρια και 438 κορίτσια και συλλέχθηκε στα πλαίσια μιας ευρύτερης μελέτης που διεξήχθη από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, Νευροεπιστημών και Ιατρικής Ακριβείας «Κώστας Στεφανής» (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.), σε συνεργασία με την Α’ Ψυχιατρική Κλινική του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Χορηγήθηκε αυτοσυμπληρούμενο ερωτηματολόγιο που περιελάμβανε ερωτήσεις αναφορικά με τα κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά των εφήβων, την εργασιακή κατάσταση των γονέων, ανοιχτού τύπου ερωτήσεις για την αυθόρμητη καταγραφή της νοηματοδότησης της οικονομικής κρίσης, αυτοσχέδιες ερωτήσεις για την καταγραφή των αλλαγών που μπορεί να έχει επιφέρει η οικονομική κρίση στις δραστηριότητες του εφήβου, τις σχέσεις του με τους γονείς και τις σχέσεις των γονέων μεταξύ τους, η Κλίμακα Οικογενειακών Συνηθειών (Family Rituals Scale (FRS)), η Κλίμακα Αυτοεκτίμησης του Rosenberg (Rosenberg Self-Esteem Scale (RSES)) και το Ερωτηματολόγιο Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ)). Από τα αποτελέσματα της μελέτης προέκυψε ο συσχετισμός της μακροχρόνιας ανεργίας του πατέρα με τη συχνότερη εκδήλωση συναισθηματικών προβλημάτων (2,51 ± 2,39, p=0,007), προβλημάτων διαγωγής (3,19 ± 1,88, p=0,011) και χαρακτηριστικών υπερκινητικότητας και ελλειμματικής προσοχής (3,81 ± 2,58, p=0,029) στους εφήβους. Παράλληλα, οι συγκεκριμένοι έφηβοι παρουσίασαν υψηλότερη βαθμολογία στο συνολικό σκορ του Ερωτηματολογίου Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (12,53 ± 6,25, έναντι 9,70 ± 5,71 p<0.001), καθώς και στις κλίμακες εξωτερίκευσης (7,00 ± 3,92, έναντι 5,54 ± 3,15, p<0.007) και εσωτερίκευσης (5,53 ± 3,82, έναντι 4,17 ± 3,52, p< 0,005). Όσον αφορά στην Κλίμακα των Οικογενειακών Συνηθειών, οι οικογένειες των οποίων ο πατέρας είναι μακροχρόνια άνεργος συσχετίστηκαν με χαμηλότερο βαθμό οικογενειακής συνοχής (24,37 ± 5,97) απ’ ότι οι οικογένειες που ο πατέρας εργάζεται (21,85 ± 5,40, p=0,004). Οι έφηβοι των οποίων ο πατέρας είναι άνεργος για λιγότερο από 12 μήνες εμφάνισαν χαμηλότερο αίσθημα αυτοεκτίμησης (18,57 ± 5,72, p=0.014). Η μακροχρόνια, καθώς και η βραχυχρόνια, ανεργία της μητέρας συσχετίστηκαν με κατά μέσο όρο συχνότερα συναισθηματικά προβλήματα (μακροχρόνια άνεργη: 2,98 ± 2,49, p=0,023, άνεργη <12 μήνες: 3,57 ± 3,03, p=0,019), περισσότερα προβλήματα εσωτερίκευσης (μακροχρόνια άνεργη: 4,93 ± 3,93, p=0,038, άνεργη <12 μήνες: 5,37 ± 4,11 p=0,048) και υψηλότερες τιμές στο συνολικό σκορ του Ερωτηματολογίου Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (μακροχρόνια άνεργη: 11,26 ± 6,47, p=0,019, άνεργη <12 μήνες: 11,69 ± 6,40 p=0,036). Επιπλέον, οι έφηβοι των οποίων η μητέρα είναι μακροχρόνια άνεργη παρουσίασαν περισσότερα χαρακτηριστικά υπερκινητικότητας και ελλειμματικής προσοχής (3,57 ± 2,48, p=0,032). Οι οικογένειες των οποίων η μητέρα είναι άνεργη για λιγότερο από 12 μήνες εμφάνισαν χαμηλότερη οικογενειακή συνοχή (24,26 ± 5,86, p=0,008). Ο περιορισμός των δραστηριοτήτων των εφήβων, καθώς και η επιδείνωση των σχέσεων με τους γονείς λόγω της οικονομική κρίσης, συνδέθηκαν με την αύξηση των συναισθηματικών προβλημάτων, των προβλημάτων διαγωγής, των χαρακτηριστικών υπερκινητικότητας και ελλειμματικής προσοχής, των προβλημάτων με συνομηλίκους, των συμπτωμάτων εσωτερίκευσης και εξωτερίκευσης, του συνολικού σκορ του Ερωτηματολόγιου Δυνατοτήτων και Δυσκολιών αλλά και με τη μείωση της αυτοεκτίμησης και της οικογενειακής συνοχής (p<0,001). Συμπεραίνουμε ότι σε περιόδους οικονομικής ύφεσης, ενδέχεται ο ένας ή και οι δύο γονείς να χάσουν την εργασία τους, να μειωθούν οι δραστηριότητες των εφήβων και να επιδεινωθούν οι οικογενειακές σχέσεις, με αποτέλεσμα να πλήττεται η ψυχική υγεία των εφήβων, το αίσθημα αυτοεκτίμησής τους και η οικογενειακή συνοχή. Τα συγκεκριμένα ευρήματα κρίνονται ιδιαίτερης σημασίας, ώστε να δοθεί έμφαση και να γίνει προσπάθεια πρόληψης και αντιμετώπισης των δυσμενών συνεπειών της οικονομικής κρίσης στην ψυχική υγεία των εφήβων, ειδικά στη σύγχρονη εποχή όπου τα περιοριστικά μέτρα, λόγω του νέου κορωνοϊού, οδήγησαν σε επιπρόσθετες σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία.","The economic downturn has many adverse effects on an individual, collective, family, and social level. Low income, job insecurity, unemployment, living in poverty, financial hardship, lack of basic goods have been linked to mental health problems in both the adult, children, and adolescent populations. Likewise, the dynamics, function, cohesion of the family, as well as family member relationships do not remain unaffected. In Greece, the economic crisis began in late 2007 and its negative consequences have become apparent. There has been a significant increase in anxiety, depression, and suicides. At the same time studies have highlighted the risks to children's and adolescents’ mental health. The present study discusses the effects of the economic downturn that our country has experienced and continues to experience, at the family level and its consequences on the mental health of adolescents. The impetus for organizing, designing, and conducting this research was to explore the indirect or direct impact of the economic crisis, such as parental unemployment, restrictions on adolescents’ activities, and worsening in family relationships in relation to possible emotional well-being, behavioral problems, low adolescent self-esteem, and low family cohesion. The sample consists of 791 high school students from 20 schools in the wider area of the capital, 353 boys and 438 girls and was collected as part of a larger study conducted by the University Mental Health, Neurosciences and Precision Medicine Research Institute \"Costas Stefanis\" (U.M.H.R.I.) in collaboration with the First Psychiatric Clinic of the National and Kapodistrian University of Athens. A self-administered questionnaire was provided which included questions regarding adolescents' socio-demographic characteristics, parents' work status, open-ended questions to spontaneously record the meaning of the economic crisis, questions about the economic crisis or the changes it may have brought to the adolescent, his or her relationship with his or her parents and the parental relationships themselves, the Family Rituals Scale (FRS), the Rosenberg Self-esteem Scale (RSES), and the Strengths & Difficulties Questionnaire (SDQ). The results of the study demonstrated that father’s long-term unemployment was associated with a higher amount of emotional problems (2.51 ± 2.39, p = 0.007), behavioral problems (3.19 ± 1.88, p = 0.011), and Attention Deficit Hyperactivity Disorder symptoms (3.81 ± 2.58, p = 0.029) in adolescents. At the same time, these adolescents scored higher on the Strengths and Difficulties Questionnaire overall score (12.53 ± 6.25, compared to 9.70 ± 5.71 p <0.001), as well as on the externalization (7.00 ± 3.92, compared to 5.54 ± 3.15, p <0.007) and internalization scales (5.53 ± 3.82, versus 4.17 ± 3.52, p <0.005). As for the Family Rituals Scale, families whose father is long-term unemployed showed a lower degree of family cohesion (24.37 ± 5.97) than the families where the father works (21.85 ± 5.40, p = 0.004). Adolescents whose father is unemployed for less than 12 months exhibited lower self-esteem (18.57 ± 5.72, p = 0.014). Long-term as well as short-term maternal unemployment were associated with, on average, more frequent emotional problems (long-term unemployed: 2.98 ± 2.49, p = 0.023, unemployed <12 months: 3.57 ± 3.03, p = 0.019), more internalized problems (long-term unemployed: 4.93 ± 3.93, p = 0.038, unemployed <12 months: 5.37 ± 4.11 p = 0.048) and higher scores in the Strengths and Difficulties Questionnaire overall score (long-term unemployed: 11.26 ± 6.47, p = 0.019, unemployed <12 months: 11.69 ± 6.40 p = 0.036). In addition, adolescents whose mothers are long-term unemployed experienced more attention deficit hyperactivity disorder symptoms (3.57 ± 2.48, p = 0.032). Families where the mother is unemployed for less than 12 months showed lower family cohesion (24.26 ± 5.86, p = 0.008). Restrictions on adolescents' activities as well as parent - adolescent relationship deterioration due to the financial crisis have been linked to increased emotional problems, behavioral problems, hyperactivity and attention deficit disorder symptoms, peer problems, internalization and externalization symptoms, higher overall score on the Strengths and Difficulties Questionnaire, as well as self-esteem, and family cohesion worsening (p <0.001). We conclude that during times of economic recession, one or both parents may lose their jobs, there may be a reduction in adolescents’ activities, family relationships could worsen, affecting adolescents' mental health, self-esteem, and family cohesion. These findings are of particular importance in order to emphasize, try to prevent and address the adverse effects of the financial crisis on adolescents' mental health, especially nowadays, where restrictive measures, due to the novel coronavirus, have led to additional serious effects on the economy."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Οικονομική κρίση και επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των εφήβων: Διερεύνηση πιθανών μηχανισμών"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μπεχράκη Άννα","Bechraki Anna"],"dc:date":["2020"],"dc:description":["Η οικονομική ύφεση επιφέρει πολυάριθμες δυσμενείς επιπτώσεις σε ατομικό, συλλογικό, οικογενειακό και κοινωνικό επίπεδο. Το χαμηλό εισόδημα, η εργασιακή ανασφάλεια, η ανεργία, η διαβίωση σε συνθήκες φτώχειας, οι οικονομικές δυσκολίες, η έλλειψη βασικών αγαθών έχουν συσχετισθεί με προβλήματα ψυχικής υγείας τόσο στον ενήλικο πληθυσμό, όσο και στα παιδιά και τους εφήβους. Ομοίως, επηρεάζονται τα δυναμικά, η λειτουργία, η συνοχή της οικογένειας και οι σχέσεις των μελών μεταξύ τους. Στην Ελλάδα η οικονομική κρίση ξεκίνησε στα τέλη του 2007 και τα αρνητικά επακόλουθά της έχουν γίνει εμφανή. Παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση του άγχους, της κατάθλιψης, καθώς και των αυτοκτονιών. Παράλληλα, μελέτες έχουν επισημάνει τον κίνδυνο για την ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων. Η παρούσα μελέτη, πραγματεύεται τις επιπτώσεις της οικονομικής ύφεσης, που βίωσε και συνεχίζει να βιώνει η χώρα μας, σε επίπεδο οικογένειας και τις συνέπειές της στην ψυχική υγεία των εφήβων. Το έναυσμα να οργανωθεί, σχεδιασθεί και εκτελεστεί η έρευνα ήταν να διερευνηθεί η έμμεση ή άμεση επίδραση της οικονομικής κρίσης, όπως για παράδειγμα η ανεργία των γονέων, ο περιορισμός των δραστηριοτήτων των εφήβων και η δυσχέρανση των οικογενειακών σχέσεων, σε σχέση με την πιθανή ύπαρξη συναισθηματικών, συμπεριφορικών προβλημάτων, χαμηλής αυτοεκτίμησης των εφήβων και χαμηλής οικογενειακής συνοχής. Το δείγμα αποτελείται από 791 μαθητές β’ γυμνασίου 20 σχολείων της ευρύτερης περιοχής της πρωτεύουσας, 353 αγόρια και 438 κορίτσια και συλλέχθηκε στα πλαίσια μιας ευρύτερης μελέτης που διεξήχθη από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, Νευροεπιστημών και Ιατρικής Ακριβείας «Κώστας Στεφανής» (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.), σε συνεργασία με την Α’ Ψυχιατρική Κλινική του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Χορηγήθηκε αυτοσυμπληρούμενο ερωτηματολόγιο που περιελάμβανε ερωτήσεις αναφορικά με τα κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά των εφήβων, την εργασιακή κατάσταση των γονέων, ανοιχτού τύπου ερωτήσεις για την αυθόρμητη καταγραφή της νοηματοδότησης της οικονομικής κρίσης, αυτοσχέδιες ερωτήσεις για την καταγραφή των αλλαγών που μπορεί να έχει επιφέρει η οικονομική κρίση στις δραστηριότητες του εφήβου, τις σχέσεις του με τους γονείς και τις σχέσεις των γονέων μεταξύ τους, η Κλίμακα Οικογενειακών Συνηθειών (Family Rituals Scale (FRS)), η Κλίμακα Αυτοεκτίμησης του Rosenberg (Rosenberg Self-Esteem Scale (RSES)) και το Ερωτηματολόγιο Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ)). Από τα αποτελέσματα της μελέτης προέκυψε ο συσχετισμός της μακροχρόνιας ανεργίας του πατέρα με τη συχνότερη εκδήλωση συναισθηματικών προβλημάτων (2,51 ± 2,39, p=0,007), προβλημάτων διαγωγής (3,19 ± 1,88, p=0,011) και χαρακτηριστικών υπερκινητικότητας και ελλειμματικής προσοχής (3,81 ± 2,58, p=0,029) στους εφήβους. Παράλληλα, οι συγκεκριμένοι έφηβοι παρουσίασαν υψηλότερη βαθμολογία στο συνολικό σκορ του Ερωτηματολογίου Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (12,53 ± 6,25, έναντι 9,70 ± 5,71 p<0.001), καθώς και στις κλίμακες εξωτερίκευσης (7,00 ± 3,92, έναντι 5,54 ± 3,15, p<0.007) και εσωτερίκευσης (5,53 ± 3,82, έναντι 4,17 ± 3,52, p< 0,005). Όσον αφορά στην Κλίμακα των Οικογενειακών Συνηθειών, οι οικογένειες των οποίων ο πατέρας είναι μακροχρόνια άνεργος συσχετίστηκαν με χαμηλότερο βαθμό οικογενειακής συνοχής (24,37 ± 5,97) απ’ ότι οι οικογένειες που ο πατέρας εργάζεται (21,85 ± 5,40, p=0,004). Οι έφηβοι των οποίων ο πατέρας είναι άνεργος για λιγότερο από 12 μήνες εμφάνισαν χαμηλότερο αίσθημα αυτοεκτίμησης (18,57 ± 5,72, p=0.014). Η μακροχρόνια, καθώς και η βραχυχρόνια, ανεργία της μητέρας συσχετίστηκαν με κατά μέσο όρο συχνότερα συναισθηματικά προβλήματα (μακροχρόνια άνεργη: 2,98 ± 2,49, p=0,023, άνεργη <12 μήνες: 3,57 ± 3,03, p=0,019), περισσότερα προβλήματα εσωτερίκευσης (μακροχρόνια άνεργη: 4,93 ± 3,93, p=0,038, άνεργη <12 μήνες: 5,37 ± 4,11 p=0,048) και υψηλότερες τιμές στο συνολικό σκορ του Ερωτηματολογίου Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (μακροχρόνια άνεργη: 11,26 ± 6,47, p=0,019, άνεργη <12 μήνες: 11,69 ± 6,40 p=0,036). Επιπλέον, οι έφηβοι των οποίων η μητέρα είναι μακροχρόνια άνεργη παρουσίασαν περισσότερα χαρακτηριστικά υπερκινητικότητας και ελλειμματικής προσοχής (3,57 ± 2,48, p=0,032). Οι οικογένειες των οποίων η μητέρα είναι άνεργη για λιγότερο από 12 μήνες εμφάνισαν χαμηλότερη οικογενειακή συνοχή (24,26 ± 5,86, p=0,008). Ο περιορισμός των δραστηριοτήτων των εφήβων, καθώς και η επιδείνωση των σχέσεων με τους γονείς λόγω της οικονομική κρίσης, συνδέθηκαν με την αύξηση των συναισθηματικών προβλημάτων, των προβλημάτων διαγωγής, των χαρακτηριστικών υπερκινητικότητας και ελλειμματικής προσοχής, των προβλημάτων με συνομηλίκους, των συμπτωμάτων εσωτερίκευσης και εξωτερίκευσης, του συνολικού σκορ του Ερωτηματολόγιου Δυνατοτήτων και Δυσκολιών αλλά και με τη μείωση της αυτοεκτίμησης και της οικογενειακής συνοχής (p<0,001). Συμπεραίνουμε ότι σε περιόδους οικονομικής ύφεσης, ενδέχεται ο ένας ή και οι δύο γονείς να χάσουν την εργασία τους, να μειωθούν οι δραστηριότητες των εφήβων και να επιδεινωθούν οι οικογενειακές σχέσεις, με αποτέλεσμα να πλήττεται η ψυχική υγεία των εφήβων, το αίσθημα αυτοεκτίμησής τους και η οικογενειακή συνοχή. Τα συγκεκριμένα ευρήματα κρίνονται ιδιαίτερης σημασίας, ώστε να δοθεί έμφαση και να γίνει προσπάθεια πρόληψης και αντιμετώπισης των δυσμενών συνεπειών της οικονομικής κρίσης στην ψυχική υγεία των εφήβων, ειδικά στη σύγχρονη εποχή όπου τα περιοριστικά μέτρα, λόγω του νέου κορωνοϊού, οδήγησαν σε επιπρόσθετες σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία.","The economic downturn has many adverse effects on an individual, collective, family, and social level. Low income, job insecurity, unemployment, living in poverty, financial hardship, lack of basic goods have been linked to mental health problems in both the adult, children, and adolescent populations. Likewise, the dynamics, function, cohesion of the family, as well as family member relationships do not remain unaffected. In Greece, the economic crisis began in late 2007 and its negative consequences have become apparent. There has been a significant increase in anxiety, depression, and suicides. At the same time studies have highlighted the risks to children's and adolescents’ mental health. The present study discusses the effects of the economic downturn that our country has experienced and continues to experience, at the family level and its consequences on the mental health of adolescents. The impetus for organizing, designing, and conducting this research was to explore the indirect or direct impact of the economic crisis, such as parental unemployment, restrictions on adolescents’ activities, and worsening in family relationships in relation to possible emotional well-being, behavioral problems, low adolescent self-esteem, and low family cohesion. The sample consists of 791 high school students from 20 schools in the wider area of the capital, 353 boys and 438 girls and was collected as part of a larger study conducted by the University Mental Health, Neurosciences and Precision Medicine Research Institute \"Costas Stefanis\" (U.M.H.R.I.) in collaboration with the First Psychiatric Clinic of the National and Kapodistrian University of Athens. A self-administered questionnaire was provided which included questions regarding adolescents' socio-demographic characteristics, parents' work status, open-ended questions to spontaneously record the meaning of the economic crisis, questions about the economic crisis or the changes it may have brought to the adolescent, his or her relationship with his or her parents and the parental relationships themselves, the Family Rituals Scale (FRS), the Rosenberg Self-esteem Scale (RSES), and the Strengths & Difficulties Questionnaire (SDQ). The results of the study demonstrated that father’s long-term unemployment was associated with a higher amount of emotional problems (2.51 ± 2.39, p = 0.007), behavioral problems (3.19 ± 1.88, p = 0.011), and Attention Deficit Hyperactivity Disorder symptoms (3.81 ± 2.58, p = 0.029) in adolescents. At the same time, these adolescents scored higher on the Strengths and Difficulties Questionnaire overall score (12.53 ± 6.25, compared to 9.70 ± 5.71 p <0.001), as well as on the externalization (7.00 ± 3.92, compared to 5.54 ± 3.15, p <0.007) and internalization scales (5.53 ± 3.82, versus 4.17 ± 3.52, p <0.005). As for the Family Rituals Scale, families whose father is long-term unemployed showed a lower degree of family cohesion (24.37 ± 5.97) than the families where the father works (21.85 ± 5.40, p = 0.004). Adolescents whose father is unemployed for less than 12 months exhibited lower self-esteem (18.57 ± 5.72, p = 0.014). Long-term as well as short-term maternal unemployment were associated with, on average, more frequent emotional problems (long-term unemployed: 2.98 ± 2.49, p = 0.023, unemployed <12 months: 3.57 ± 3.03, p = 0.019), more internalized problems (long-term unemployed: 4.93 ± 3.93, p = 0.038, unemployed <12 months: 5.37 ± 4.11 p = 0.048) and higher scores in the Strengths and Difficulties Questionnaire overall score (long-term unemployed: 11.26 ± 6.47, p = 0.019, unemployed <12 months: 11.69 ± 6.40 p = 0.036). In addition, adolescents whose mothers are long-term unemployed experienced more attention deficit hyperactivity disorder symptoms (3.57 ± 2.48, p = 0.032). Families where the mother is unemployed for less than 12 months showed lower family cohesion (24.26 ± 5.86, p = 0.008). Restrictions on adolescents' activities as well as parent - adolescent relationship deterioration due to the financial crisis have been linked to increased emotional problems, behavioral problems, hyperactivity and attention deficit disorder symptoms, peer problems, internalization and externalization symptoms, higher overall score on the Strengths and Difficulties Questionnaire, as well as self-esteem, and family cohesion worsening (p <0.001). We conclude that during times of economic recession, one or both parents may lose their jobs, there may be a reduction in adolescents’ activities, family relationships could worsen, affecting adolescents' mental health, self-esteem, and family cohesion. These findings are of particular importance in order to emphasize, try to prevent and address the adverse effects of the financial crisis on adolescents' mental health, especially nowadays, where restrictive measures, due to the novel coronavirus, have led to additional serious effects on the economy."],"dc:identifier":["uoadl:2924683","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2924683"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Οικονομική κρίση και επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των εφήβων: Διερεύνηση πιθανών μηχανισμών"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:40:09Z"}