{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2925254"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2925254","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Φιλοσοφικές απόπειρες προσέγγισης του μαθηματικού απείρου: η φιλοσοφική αμηχανία","abstract":"Το άπειρο είναι μια έννοια που άσκησε ιδιαίτερη γοητεία και έντονο προβληματισμό καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας της ανθρώπινης σκέψης. Η έννοια του απείρου είχε μια πορεία εξέλιξης με σημαντικούς σταθμούς. Στην παρούσα εργασία έχουν επιλεγεί συγκεκριμένες προσπάθειες φιλοσόφων να κατανοήσουν την έννοια του απείρου με τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν. Ο Αριστοτέλης διέκρινε τις δύο εκδοχές του απείρου: «δυνητικό άπειρο» και «ενεργεία άπειρο». Δέχθηκε μόνον το δυνάμει άπειρο και επηρέασε ως προς αυτή την εκδοχή απείρου τους μεταγενέστερους φιλοσόφους. Διάφοροι διανοητές του μεσαίωνα όπως ο Θωμάς Ακινάτης, ο Νικόλαος Κουζάνος, αποπειράθηκαν διάφορες προσεγγίσεις του απείρου είτε στη βάση της αριστοτελικής σκέψης είτε σε αντιπαράθεση με εκείνη, ενώ κατά τη νεότερη εποχή (17ος -18ος αι.) οι Ρασιοναλιστές και οι Εμπειριστές φιλόσοφοι επιχείρησαν την κατανόηση του απείρου στο πλαίσιο της νεότερης φιλοσοφικής σκέψης. Ο Λογισμός που αναπτύχθηκε από τον Newton και τον Leibniz δέχθηκε την κριτική του Berkeley κυρίως σε ό,τι αφορά τα απειροστά και την χρήση τους που αναδείκνυε αντιφάσεις. Στη συνέχεια η εργασία στρέφεται προς τη μαθηματική διερεύνηση του απείρου η οποία τελικά στέφθηκε με επιτυχία χάρη στη μαθηματική αυστηρότητα και σαφήνεια. Οι μαθηματικοί θεμελίωσαν αυστηρά τις έννοιες του σημείου, των πραγματικών αριθμών και της ολότητας της πραγματικής ευθείας και τελικά αποδέχτηκαν το άπειρο ως ενεργεία μαθηματικό αντικείμενο. πράγμα που φαίνεται ειδικότερα στο έργο του Cantor. O Cantor στα τέλη του 19ου αι. ανέπτυξε τη μαθηματική θεωρία των διατακτικών αριθμών και τον απασχόλησε η γνωστή ως Υπόθεση του Συνεχούς. Τα συνολοθεωρητικά παράδοξα εμφανίστηκαν στις αρχές του 20ου αι. αλλά αντιμετωπίστηκαν κατάλληλα κυρίως με την αξιωματικοποίηση Zermelo – Fraenkel θεωρίας συνόλων. Στόχος: στην διπλωματική αυτή εργασία το ενδιαφέρον εστιάζεται στην κατάδειξη της αμηχανίας που χαρακτηρίζει διάφορες φιλοσοφικές απόπειρες προσέγγισης της έννοιας του απείρου και η οποία αντιμετωπίστηκε εν τέλει και επιτυχώς στο πλαίσιο της μαθηματικής δραστηριότητας. Η εργασία δεν έχει ιστορικό χαρακτήρα σχετικά με την έννοια του απείρου αλλά επιλέγει φιλοσοφικές θεωρήσεις του απείρου μέσα από τη σκέψη μιας σειράς φιλοσόφων για να καταλήξει στον προσδιορισμό του απείρου μέσα από την μαθηματική αυστηρότητα. Επιπλέον, η εργασία αναφέρεται στην κατανόηση της αντιδιαστολής και διάστασης μεταξύ της ανθρώπινης «περατότητας» (το πεπερασμένο της ανθρώπινης φύσης) από τη μια πλευρά και του απείρου από την άλλη πλευρά, ως μιας έννοιας υπέρβασης για την οποία απαιτούνται συγκεκριμένα «νοητικά άλματα».","abstract_html":"Το άπειρο είναι μια έννοια που άσκησε ιδιαίτερη γοητεία και έντονο προβληματισμό καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας της ανθρώπινης σκέψης. Η έννοια του απείρου είχε μια πορεία εξέλιξης με σημαντικούς σταθμούς. Στην παρούσα εργασία έχουν επιλεγεί συγκεκριμένες προσπάθειες φιλοσόφων να κατανοήσουν την έννοια του απείρου με τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν. Ο Αριστοτέλης διέκρινε τις δύο εκδοχές του απείρου: «δυνητικό άπειρο» και «ενεργεία άπειρο». Δέχθηκε μόνον το δυνάμει άπειρο και επηρέασε ως προς αυτή την εκδοχή απείρου τους μεταγενέστερους φιλοσόφους. Διάφοροι διανοητές του μεσαίωνα όπως ο Θωμάς Ακινάτης, ο Νικόλαος Κουζάνος, αποπειράθηκαν διάφορες προσεγγίσεις του απείρου είτε στη βάση της αριστοτελικής σκέψης είτε σε αντιπαράθεση με εκείνη, ενώ κατά τη νεότερη εποχή (17ος -18ος αι.) οι Ρασιοναλιστές και οι Εμπειριστές φιλόσοφοι επιχείρησαν την κατανόηση του απείρου στο πλαίσιο της νεότερης φιλοσοφικής σκέψης. Ο Λογισμός που αναπτύχθηκε από τον Newton και τον Leibniz δέχθηκε την κριτική του Berkeley κυρίως σε ό,τι αφορά τα απειροστά και την χρήση τους που αναδείκνυε αντιφάσεις. Στη συνέχεια η εργασία στρέφεται προς τη μαθηματική διερεύνηση του απείρου η οποία τελικά στέφθηκε με επιτυχία χάρη στη μαθηματική αυστηρότητα και σαφήνεια. Οι μαθηματικοί θεμελίωσαν αυστηρά τις έννοιες του σημείου, των πραγματικών αριθμών και της ολότητας της πραγματικής ευθείας και τελικά αποδέχτηκαν το άπειρο ως ενεργεία μαθηματικό αντικείμενο. πράγμα που φαίνεται ειδικότερα στο έργο του Cantor. O Cantor στα τέλη του 19ου αι. ανέπτυξε τη μαθηματική θεωρία των διατακτικών αριθμών και τον απασχόλησε η γνωστή ως Υπόθεση του Συνεχούς. Τα συνολοθεωρητικά παράδοξα εμφανίστηκαν στις αρχές του 20ου αι. αλλά αντιμετωπίστηκαν κατάλληλα κυρίως με την αξιωματικοποίηση Zermelo – Fraenkel θεωρίας συνόλων. Στόχος: στην διπλωματική αυτή εργασία το ενδιαφέρον εστιάζεται στην κατάδειξη της αμηχανίας που χαρακτηρίζει διάφορες φιλοσοφικές απόπειρες προσέγγισης της έννοιας του απείρου και η οποία αντιμετωπίστηκε εν τέλει και επιτυχώς στο πλαίσιο της μαθηματικής δραστηριότητας. Η εργασία δεν έχει ιστορικό χαρακτήρα σχετικά με την έννοια του απείρου αλλά επιλέγει φιλοσοφικές θεωρήσεις του απείρου μέσα από τη σκέψη μιας σειράς φιλοσόφων για να καταλήξει στον προσδιορισμό του απείρου μέσα από την μαθηματική αυστηρότητα. Επιπλέον, η εργασία αναφέρεται στην κατανόηση της αντιδιαστολής και διάστασης μεταξύ της ανθρώπινης «περατότητας» (το πεπερασμένο της ανθρώπινης φύσης) από τη μια πλευρά και του απείρου από την άλλη πλευρά, ως μιας έννοιας υπέρβασης για την οποία απαιτούνται συγκεκριμένα «νοητικά άλματα».","abstract_has_math":false,"creators":["Ασημένιου Μαρία","Asimeniou Maria"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2020,"date_issued":"2020","date_published":"2020","updated_at":"2026-11-19T05:40:12Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2925254"],"render_values":[{"text":"uoadl:2925254","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2925254","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2925254","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2925254","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Ασημένιου Μαρία","Asimeniou Maria"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2020"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2925254","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2925254"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Το άπειρο είναι μια έννοια που άσκησε ιδιαίτερη γοητεία και έντονο προβληματισμό καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας της ανθρώπινης σκέψης. Η έννοια του απείρου είχε μια πορεία εξέλιξης με σημαντικούς σταθμούς. Στην παρούσα εργασία έχουν επιλεγεί συγκεκριμένες προσπάθειες φιλοσόφων να κατανοήσουν την έννοια του απείρου με τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν. Ο Αριστοτέλης διέκρινε τις δύο εκδοχές του απείρου: «δυνητικό άπειρο» και «ενεργεία άπειρο». Δέχθηκε μόνον το δυνάμει άπειρο και επηρέασε ως προς αυτή την εκδοχή απείρου τους μεταγενέστερους φιλοσόφους. Διάφοροι διανοητές του μεσαίωνα όπως ο Θωμάς Ακινάτης, ο Νικόλαος Κουζάνος, αποπειράθηκαν διάφορες προσεγγίσεις του απείρου είτε στη βάση της αριστοτελικής σκέψης είτε σε αντιπαράθεση με εκείνη, ενώ κατά τη νεότερη εποχή (17ος -18ος αι.) οι Ρασιοναλιστές και οι Εμπειριστές φιλόσοφοι επιχείρησαν την κατανόηση του απείρου στο πλαίσιο της νεότερης φιλοσοφικής σκέψης. Ο Λογισμός που αναπτύχθηκε από τον Newton και τον Leibniz δέχθηκε την κριτική του Berkeley κυρίως σε ό,τι αφορά τα απειροστά και την χρήση τους που αναδείκνυε αντιφάσεις. Στη συνέχεια η εργασία στρέφεται προς τη μαθηματική διερεύνηση του απείρου η οποία τελικά στέφθηκε με επιτυχία χάρη στη μαθηματική αυστηρότητα και σαφήνεια. Οι μαθηματικοί θεμελίωσαν αυστηρά τις έννοιες του σημείου, των πραγματικών αριθμών και της ολότητας της πραγματικής ευθείας και τελικά αποδέχτηκαν το άπειρο ως ενεργεία μαθηματικό αντικείμενο. πράγμα που φαίνεται ειδικότερα στο έργο του Cantor. O Cantor στα τέλη του 19ου αι. ανέπτυξε τη μαθηματική θεωρία των διατακτικών αριθμών και τον απασχόλησε η γνωστή ως Υπόθεση του Συνεχούς. Τα συνολοθεωρητικά παράδοξα εμφανίστηκαν στις αρχές του 20ου αι. αλλά αντιμετωπίστηκαν κατάλληλα κυρίως με την αξιωματικοποίηση Zermelo – Fraenkel θεωρίας συνόλων. Στόχος: στην διπλωματική αυτή εργασία το ενδιαφέρον εστιάζεται στην κατάδειξη της αμηχανίας που χαρακτηρίζει διάφορες φιλοσοφικές απόπειρες προσέγγισης της έννοιας του απείρου και η οποία αντιμετωπίστηκε εν τέλει και επιτυχώς στο πλαίσιο της μαθηματικής δραστηριότητας. Η εργασία δεν έχει ιστορικό χαρακτήρα σχετικά με την έννοια του απείρου αλλά επιλέγει φιλοσοφικές θεωρήσεις του απείρου μέσα από τη σκέψη μιας σειράς φιλοσόφων για να καταλήξει στον προσδιορισμό του απείρου μέσα από την μαθηματική αυστηρότητα. Επιπλέον, η εργασία αναφέρεται στην κατανόηση της αντιδιαστολής και διάστασης μεταξύ της ανθρώπινης «περατότητας» (το πεπερασμένο της ανθρώπινης φύσης) από τη μια πλευρά και του απείρου από την άλλη πλευρά, ως μιας έννοιας υπέρβασης για την οποία απαιτούνται συγκεκριμένα «νοητικά άλματα».","The concept of infinite plays a significant as well as a controversial role in the disciplines both of philosophy and mathematics. Many philosophical questions and disputes rised up from that concept. Mathematicians and philosophers were struggling to define the infinite throughout the history of human thought. This process had a lot of important milestones. This dissertation has selected some philosophical attempts to understand the infinite. One of them is Aristotle’s who distinguished the “potential” infinity from the “actual” infinity. This separation has affected philosophical thinking about the infinite in later centuries. Various Medieval intellectuals like St Thomas Aquinas and Nicholas of Cusa have attempted different approaches towards defining the infinite either in the line of aristotelian thought or contrast/against it. In 17th century the Rationalists and the Empiricists took part in certain debates concerning the philosophical nature of infinite in their effort to approach it. However, it appears that philosophical attempts to grasp the concept of infinite are characterized by a sense of bewilderment. Philosophers’ embarrassment in front of the infinite is a focal point of this dissertation. Some philosophers construed the infinite in theological terms. Τhe dissertation aims to describe various philosophical attempts to grasp the infinite and particularly it shows the “philosophical bewilderment” in front of the actual infinite. The development of calculus that took place in the end of 17th century by Leibniz and Newton, followed by Berkeley’s criticism have made an important mark in this investigation process. After the presentation of the basic efforts and difficulties philosophers had to deal with in order to approach the concept of infinite, my study turned the focus of interest to mathematicians, particularly to Cantor, who developed the mathematic theory of ordinal and cardinal numbers and to Dedekind and the foundation of the reals. Cantor faced successfully the problem of “actual” infinite by endorsing actual infinite sets and ordering them. The dissertation shows that the concept of infinite and especially the actual version of infinite was eventually described not by philosophers but only by mathematicians. Furthermore, the dissertation presents some aspects of the contrast or the divergence between the humans’ finitude and the concept of infinite, as a sense of transgression which requires certain “mental saltations”."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Φιλοσοφικές απόπειρες προσέγγισης του μαθηματικού απείρου: η φιλοσοφική αμηχανία"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Ασημένιου Μαρία","Asimeniou Maria"],"dc:date":["2020"],"dc:description":["Το άπειρο είναι μια έννοια που άσκησε ιδιαίτερη γοητεία και έντονο προβληματισμό καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας της ανθρώπινης σκέψης. Η έννοια του απείρου είχε μια πορεία εξέλιξης με σημαντικούς σταθμούς. Στην παρούσα εργασία έχουν επιλεγεί συγκεκριμένες προσπάθειες φιλοσόφων να κατανοήσουν την έννοια του απείρου με τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν. Ο Αριστοτέλης διέκρινε τις δύο εκδοχές του απείρου: «δυνητικό άπειρο» και «ενεργεία άπειρο». Δέχθηκε μόνον το δυνάμει άπειρο και επηρέασε ως προς αυτή την εκδοχή απείρου τους μεταγενέστερους φιλοσόφους. Διάφοροι διανοητές του μεσαίωνα όπως ο Θωμάς Ακινάτης, ο Νικόλαος Κουζάνος, αποπειράθηκαν διάφορες προσεγγίσεις του απείρου είτε στη βάση της αριστοτελικής σκέψης είτε σε αντιπαράθεση με εκείνη, ενώ κατά τη νεότερη εποχή (17ος -18ος αι.) οι Ρασιοναλιστές και οι Εμπειριστές φιλόσοφοι επιχείρησαν την κατανόηση του απείρου στο πλαίσιο της νεότερης φιλοσοφικής σκέψης. Ο Λογισμός που αναπτύχθηκε από τον Newton και τον Leibniz δέχθηκε την κριτική του Berkeley κυρίως σε ό,τι αφορά τα απειροστά και την χρήση τους που αναδείκνυε αντιφάσεις. Στη συνέχεια η εργασία στρέφεται προς τη μαθηματική διερεύνηση του απείρου η οποία τελικά στέφθηκε με επιτυχία χάρη στη μαθηματική αυστηρότητα και σαφήνεια. Οι μαθηματικοί θεμελίωσαν αυστηρά τις έννοιες του σημείου, των πραγματικών αριθμών και της ολότητας της πραγματικής ευθείας και τελικά αποδέχτηκαν το άπειρο ως ενεργεία μαθηματικό αντικείμενο. πράγμα που φαίνεται ειδικότερα στο έργο του Cantor. O Cantor στα τέλη του 19ου αι. ανέπτυξε τη μαθηματική θεωρία των διατακτικών αριθμών και τον απασχόλησε η γνωστή ως Υπόθεση του Συνεχούς. Τα συνολοθεωρητικά παράδοξα εμφανίστηκαν στις αρχές του 20ου αι. αλλά αντιμετωπίστηκαν κατάλληλα κυρίως με την αξιωματικοποίηση Zermelo – Fraenkel θεωρίας συνόλων. Στόχος: στην διπλωματική αυτή εργασία το ενδιαφέρον εστιάζεται στην κατάδειξη της αμηχανίας που χαρακτηρίζει διάφορες φιλοσοφικές απόπειρες προσέγγισης της έννοιας του απείρου και η οποία αντιμετωπίστηκε εν τέλει και επιτυχώς στο πλαίσιο της μαθηματικής δραστηριότητας. Η εργασία δεν έχει ιστορικό χαρακτήρα σχετικά με την έννοια του απείρου αλλά επιλέγει φιλοσοφικές θεωρήσεις του απείρου μέσα από τη σκέψη μιας σειράς φιλοσόφων για να καταλήξει στον προσδιορισμό του απείρου μέσα από την μαθηματική αυστηρότητα. Επιπλέον, η εργασία αναφέρεται στην κατανόηση της αντιδιαστολής και διάστασης μεταξύ της ανθρώπινης «περατότητας» (το πεπερασμένο της ανθρώπινης φύσης) από τη μια πλευρά και του απείρου από την άλλη πλευρά, ως μιας έννοιας υπέρβασης για την οποία απαιτούνται συγκεκριμένα «νοητικά άλματα».","The concept of infinite plays a significant as well as a controversial role in the disciplines both of philosophy and mathematics. Many philosophical questions and disputes rised up from that concept. Mathematicians and philosophers were struggling to define the infinite throughout the history of human thought. This process had a lot of important milestones. This dissertation has selected some philosophical attempts to understand the infinite. One of them is Aristotle’s who distinguished the “potential” infinity from the “actual” infinity. This separation has affected philosophical thinking about the infinite in later centuries. Various Medieval intellectuals like St Thomas Aquinas and Nicholas of Cusa have attempted different approaches towards defining the infinite either in the line of aristotelian thought or contrast/against it. In 17th century the Rationalists and the Empiricists took part in certain debates concerning the philosophical nature of infinite in their effort to approach it. However, it appears that philosophical attempts to grasp the concept of infinite are characterized by a sense of bewilderment. Philosophers’ embarrassment in front of the infinite is a focal point of this dissertation. Some philosophers construed the infinite in theological terms. Τhe dissertation aims to describe various philosophical attempts to grasp the infinite and particularly it shows the “philosophical bewilderment” in front of the actual infinite. The development of calculus that took place in the end of 17th century by Leibniz and Newton, followed by Berkeley’s criticism have made an important mark in this investigation process. After the presentation of the basic efforts and difficulties philosophers had to deal with in order to approach the concept of infinite, my study turned the focus of interest to mathematicians, particularly to Cantor, who developed the mathematic theory of ordinal and cardinal numbers and to Dedekind and the foundation of the reals. Cantor faced successfully the problem of “actual” infinite by endorsing actual infinite sets and ordering them. The dissertation shows that the concept of infinite and especially the actual version of infinite was eventually described not by philosophers but only by mathematicians. Furthermore, the dissertation presents some aspects of the contrast or the divergence between the humans’ finitude and the concept of infinite, as a sense of transgression which requires certain “mental saltations”."],"dc:identifier":["uoadl:2925254","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2925254"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Φιλοσοφικές απόπειρες προσέγγισης του μαθηματικού απείρου: η φιλοσοφική αμηχανία"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:40:12Z"}