{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2930107"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2930107","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η έννοια του “φωτός” στο Μυστήριο του Βαπτίσματος κατά την πατερική και λειτουργική παράδοση","abstract":"Η παρούσα μελέτη επικεντρώνεται στην παρουσίαση της περί φωτός διδασκαλίας και της έννοιας του “φωτός” στο Μυστήριο του Βαπτίσματος, όπως αυτή αναδύεται, αποτυπώνεται και εκφράζεται τόσο στην πατερική, κατά κύριο λόγο, όσο και στη λειτουργική παράδοση. Η προσέγγιση αυτή καθίσταται έκδηλη κυρίως στην Οικονομία, μέσα στην οποία αποκαλύπτεται η άσαρκη και ένσαρκη παρουσία του Θεού, με όρους καταγραφής και ερμηνείας ειλημμένους από την κτιστή πραγματικότητα, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και η έννοια του φωτός, με όλες τις συμπαραδηλώσεις αυτού. Παρατηρείται, μέσα από τη συστηματική μελέτη της πατερικής γραμματείας, ότι τα πάντα στην ορθόδοξη θεολογία και εκκλησία είναι φως. Φως ανέσπερο, θείο, διαυγάζον τη φυσική και πνευματική δημιουργία. Η ακτινοβολία της Τρισηλίου θεότητας διαχέεται σε ολόκληρη τη δημιουργία, από τα πρώτα μέχρι τα έσχατα, χωρίς καμία είδους διαίρεση ή διάσπαση, αλλά διά μιας συνεκτικής πορείας, στην οποία αλλάζει μόνον ο τρόπος πρόσληψης της μίας και κοινής ενεργείας, αναλόγως τα πρόσωπα και τις ιστορικές συνθήκες στις οποίες αυτό εκφέρεται και αποκαλύπτεται. Το φως είναι μία από τις άπειρες μορφές και τους τρόπους έκφρασης της μίας αυτής ενεργείας. Δεν είναι η μόνη. Η παρουσία του φωτός καθ’ όλη την πορεία του ανθρώπου στο ιστορικό γίγνεσθαι από την προ Χριστού εποχή, όπως αυτή προβάλλεται στην Παλαιά Διαθήκη (διά φυσικών φαινομένων αποκαλύπτεται ο Υιός και Λόγος του Θεού, όπως αυτό του πυρός), αλλά και στη μετά Χριστόν εποχή (μέχρι και τη σύγχρονη περίοδο δια μέσου της τελετής αφής του αγίου φωτός στον Πανάγιο Τάφο του Κυρίου, όπου καθίσταται αντιληπτή μία από τις πολλές ιδιότητες του φωτός, όπως η έλλαμψη ή το μη καυστικό της φλόγας), και όπως αυτό εκφράζεται στην αγιογραφική, πατερική, υμνογραφική και λειτουργική παράδοση, αποβλέπει να καταδείξει τη μετοχική σχέση και εξάρτηση του κτιστού όντος από το Δημιουργό Θεό. Η κατάλυση αυτής της σχέσης και η μη αποδοχή της διάκρισης κτιστού-ακτίστου, οικονομίας-θεολογίας, ουσίας-ενεργείας μπορεί να επιφέρει σημαντικές αλλοιώσεις και αρνητικές συνέπειες στη ζωή του ανθρώπου, θέτοντας το σωτηριολογικό χαρακτήρα της πορείας του στα πλαίσια μιας φανταστικής πραγματικότητας. Όλη η ζωή της Εκκλησίας είναι γεμάτη φως και βασική της αποστολή είναι να φωτίσει, αλλά και να σώσει το πιστό πλήρωμά της, καθιστώντας του γνωστό ότι η μία χάρη του Τριαδικού Θεού μπορεί να επιφέρει τη φώτιση και τη σωτηρία, διά της συνεργείας του ανθρώπου που επιλέγει συνειδητά να βαδίσει την οδό της αληθείας, της ζωής και του φωτός. Τη δυνατότητα βίωσης αυτής της πραγματικότητας την παρέχει το Μυστήριο του Βαπτίσματος, το οποίο αποτελεί το «μυστὴριον τῆς φωταγωγίας».","abstract_html":"Η παρούσα μελέτη επικεντρώνεται στην παρουσίαση της περί φωτός διδασκαλίας και της έννοιας του “φωτός” στο Μυστήριο του Βαπτίσματος, όπως αυτή αναδύεται, αποτυπώνεται και εκφράζεται τόσο στην πατερική, κατά κύριο λόγο, όσο και στη λειτουργική παράδοση. Η προσέγγιση αυτή καθίσταται έκδηλη κυρίως στην Οικονομία, μέσα στην οποία αποκαλύπτεται η άσαρκη και ένσαρκη παρουσία του Θεού, με όρους καταγραφής και ερμηνείας ειλημμένους από την κτιστή πραγματικότητα, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και η έννοια του φωτός, με όλες τις συμπαραδηλώσεις αυτού. Παρατηρείται, μέσα από τη συστηματική μελέτη της πατερικής γραμματείας, ότι τα πάντα στην ορθόδοξη θεολογία και εκκλησία είναι φως. Φως ανέσπερο, θείο, διαυγάζον τη φυσική και πνευματική δημιουργία. Η ακτινοβολία της Τρισηλίου θεότητας διαχέεται σε ολόκληρη τη δημιουργία, από τα πρώτα μέχρι τα έσχατα, χωρίς καμία είδους διαίρεση ή διάσπαση, αλλά διά μιας συνεκτικής πορείας, στην οποία αλλάζει μόνον ο τρόπος πρόσληψης της μίας και κοινής ενεργείας, αναλόγως τα πρόσωπα και τις ιστορικές συνθήκες στις οποίες αυτό εκφέρεται και αποκαλύπτεται. Το φως είναι μία από τις άπειρες μορφές και τους τρόπους έκφρασης της μίας αυτής ενεργείας. Δεν είναι η μόνη. Η παρουσία του φωτός καθ’ όλη την πορεία του ανθρώπου στο ιστορικό γίγνεσθαι από την προ Χριστού εποχή, όπως αυτή προβάλλεται στην Παλαιά Διαθήκη (διά φυσικών φαινομένων αποκαλύπτεται ο Υιός και Λόγος του Θεού, όπως αυτό του πυρός), αλλά και στη μετά Χριστόν εποχή (μέχρι και τη σύγχρονη περίοδο δια μέσου της τελετής αφής του αγίου φωτός στον Πανάγιο Τάφο του Κυρίου, όπου καθίσταται αντιληπτή μία από τις πολλές ιδιότητες του φωτός, όπως η έλλαμψη ή το μη καυστικό της φλόγας), και όπως αυτό εκφράζεται στην αγιογραφική, πατερική, υμνογραφική και λειτουργική παράδοση, αποβλέπει να καταδείξει τη μετοχική σχέση και εξάρτηση του κτιστού όντος από το Δημιουργό Θεό. Η κατάλυση αυτής της σχέσης και η μη αποδοχή της διάκρισης κτιστού-ακτίστου, οικονομίας-θεολογίας, ουσίας-ενεργείας μπορεί να επιφέρει σημαντικές αλλοιώσεις και αρνητικές συνέπειες στη ζωή του ανθρώπου, θέτοντας το σωτηριολογικό χαρακτήρα της πορείας του στα πλαίσια μιας φανταστικής πραγματικότητας. Όλη η ζωή της Εκκλησίας είναι γεμάτη φως και βασική της αποστολή είναι να φωτίσει, αλλά και να σώσει το πιστό πλήρωμά της, καθιστώντας του γνωστό ότι η μία χάρη του Τριαδικού Θεού μπορεί να επιφέρει τη φώτιση και τη σωτηρία, διά της συνεργείας του ανθρώπου που επιλέγει συνειδητά να βαδίσει την οδό της αληθείας, της ζωής και του φωτός. Τη δυνατότητα βίωσης αυτής της πραγματικότητας την παρέχει το Μυστήριο του Βαπτίσματος, το οποίο αποτελεί το «μυστὴριον τῆς φωταγωγίας».","abstract_has_math":false,"creators":["Οικονόμου Αργύριος","Oikonomou Argyrios"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2020,"date_issued":"2020","date_published":"2020","updated_at":"2026-11-19T05:41:32Z","subjects":["Θρησκεία","Religion"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2930107"],"render_values":[{"text":"uoadl:2930107","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2930107","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2930107","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2930107","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Οικονόμου Αργύριος","Oikonomou Argyrios"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2020"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θρησκεία","Religion"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2930107","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2930107"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα μελέτη επικεντρώνεται στην παρουσίαση της περί φωτός διδασκαλίας και της έννοιας του “φωτός” στο Μυστήριο του Βαπτίσματος, όπως αυτή αναδύεται, αποτυπώνεται και εκφράζεται τόσο στην πατερική, κατά κύριο λόγο, όσο και στη λειτουργική παράδοση. Η προσέγγιση αυτή καθίσταται έκδηλη κυρίως στην Οικονομία, μέσα στην οποία αποκαλύπτεται η άσαρκη και ένσαρκη παρουσία του Θεού, με όρους καταγραφής και ερμηνείας ειλημμένους από την κτιστή πραγματικότητα, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και η έννοια του φωτός, με όλες τις συμπαραδηλώσεις αυτού. Παρατηρείται, μέσα από τη συστηματική μελέτη της πατερικής γραμματείας, ότι τα πάντα στην ορθόδοξη θεολογία και εκκλησία είναι φως. Φως ανέσπερο, θείο, διαυγάζον τη φυσική και πνευματική δημιουργία. Η ακτινοβολία της Τρισηλίου θεότητας διαχέεται σε ολόκληρη τη δημιουργία, από τα πρώτα μέχρι τα έσχατα, χωρίς καμία είδους διαίρεση ή διάσπαση, αλλά διά μιας συνεκτικής πορείας, στην οποία αλλάζει μόνον ο τρόπος πρόσληψης της μίας και κοινής ενεργείας, αναλόγως τα πρόσωπα και τις ιστορικές συνθήκες στις οποίες αυτό εκφέρεται και αποκαλύπτεται. Το φως είναι μία από τις άπειρες μορφές και τους τρόπους έκφρασης της μίας αυτής ενεργείας. Δεν είναι η μόνη. Η παρουσία του φωτός καθ’ όλη την πορεία του ανθρώπου στο ιστορικό γίγνεσθαι από την προ Χριστού εποχή, όπως αυτή προβάλλεται στην Παλαιά Διαθήκη (διά φυσικών φαινομένων αποκαλύπτεται ο Υιός και Λόγος του Θεού, όπως αυτό του πυρός), αλλά και στη μετά Χριστόν εποχή (μέχρι και τη σύγχρονη περίοδο δια μέσου της τελετής αφής του αγίου φωτός στον Πανάγιο Τάφο του Κυρίου, όπου καθίσταται αντιληπτή μία από τις πολλές ιδιότητες του φωτός, όπως η έλλαμψη ή το μη καυστικό της φλόγας), και όπως αυτό εκφράζεται στην αγιογραφική, πατερική, υμνογραφική και λειτουργική παράδοση, αποβλέπει να καταδείξει τη μετοχική σχέση και εξάρτηση του κτιστού όντος από το Δημιουργό Θεό. Η κατάλυση αυτής της σχέσης και η μη αποδοχή της διάκρισης κτιστού-ακτίστου, οικονομίας-θεολογίας, ουσίας-ενεργείας μπορεί να επιφέρει σημαντικές αλλοιώσεις και αρνητικές συνέπειες στη ζωή του ανθρώπου, θέτοντας το σωτηριολογικό χαρακτήρα της πορείας του στα πλαίσια μιας φανταστικής πραγματικότητας. Όλη η ζωή της Εκκλησίας είναι γεμάτη φως και βασική της αποστολή είναι να φωτίσει, αλλά και να σώσει το πιστό πλήρωμά της, καθιστώντας του γνωστό ότι η μία χάρη του Τριαδικού Θεού μπορεί να επιφέρει τη φώτιση και τη σωτηρία, διά της συνεργείας του ανθρώπου που επιλέγει συνειδητά να βαδίσει την οδό της αληθείας, της ζωής και του φωτός. Τη δυνατότητα βίωσης αυτής της πραγματικότητας την παρέχει το Μυστήριο του Βαπτίσματος, το οποίο αποτελεί το «μυστὴριον τῆς φωταγωγίας».","The present study focuses on the presentation of teaching and meaning about light in the mystery of Baptism, as it emerges, is formulated and expressed both in the patristic, primarily, and in the liturgical tradition, as well. This approach becomes evident mainly in the Creation, in which the non-carnate and incarnate presence of God is revealed, in terms of recording and interpretation taken from the created reality, among which included is the concept of light with all its connotations. Through the systematic study of the Patristic literature, it is remarkable that everything in Orthodox theology and Church is light. Unsetting light, divine, illuminating the natural and the spiritual creation. The radiance of the Trinitarian deity disperses throughout the creation, from the beginnings to the extreme end (eschaton), without any kind of division or fission, but through a coherent course in which only the way of reception of the one-and-common energy changes, depending on the persons and the historical conditions in which it is expressed and revealed. Light is one of the infinite forms and ways of expressing this one and selfsame energy. It is not the only one. Τhe presence of light throughout the course of human history takes place from pre-Christian times, as it is proven in the Old Testament (the Son and Word of God is revealed through natural phenomena, such that of fire), but also in the post-Christian era (up to the modern times, such as the ceremony of ignition of the holy light in the Holy Sepulcher of the Lord, where anyone becomes aware of one of the many properties of light, such as the glowing or non-caustic flame), and as this is expressed in the hagiographic, patristic, hymnographic and liturgical tradition, and it aims to demonstrate the participant relationship and dependence of the created being on the Creator God. The dissolution of this relationship and the non-acceptance of the distinction between created and uncreated, economy - theology, substance - energy can bring about significant alterations and negative consequences in the life of men, setting the salvific character of their courses in the context of an imaginary reality. The whole life of the vessel of Church is full of light allusions and its main mission is to enlighten, but also to save its faithful crew, making it known that the one grace of the Triune God can bring about illumination and salvation, through the synergy of man who consciously chooses to walk the path of truth, life and light. The ability of experiencing this reality is provided by the mystery of baptism, which is the “mystery of enlightenment”."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η έννοια του “φωτός” στο Μυστήριο του Βαπτίσματος κατά την πατερική και λειτουργική παράδοση"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Οικονόμου Αργύριος","Oikonomou Argyrios"],"dc:date":["2020"],"dc:description":["Η παρούσα μελέτη επικεντρώνεται στην παρουσίαση της περί φωτός διδασκαλίας και της έννοιας του “φωτός” στο Μυστήριο του Βαπτίσματος, όπως αυτή αναδύεται, αποτυπώνεται και εκφράζεται τόσο στην πατερική, κατά κύριο λόγο, όσο και στη λειτουργική παράδοση. Η προσέγγιση αυτή καθίσταται έκδηλη κυρίως στην Οικονομία, μέσα στην οποία αποκαλύπτεται η άσαρκη και ένσαρκη παρουσία του Θεού, με όρους καταγραφής και ερμηνείας ειλημμένους από την κτιστή πραγματικότητα, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και η έννοια του φωτός, με όλες τις συμπαραδηλώσεις αυτού. Παρατηρείται, μέσα από τη συστηματική μελέτη της πατερικής γραμματείας, ότι τα πάντα στην ορθόδοξη θεολογία και εκκλησία είναι φως. Φως ανέσπερο, θείο, διαυγάζον τη φυσική και πνευματική δημιουργία. Η ακτινοβολία της Τρισηλίου θεότητας διαχέεται σε ολόκληρη τη δημιουργία, από τα πρώτα μέχρι τα έσχατα, χωρίς καμία είδους διαίρεση ή διάσπαση, αλλά διά μιας συνεκτικής πορείας, στην οποία αλλάζει μόνον ο τρόπος πρόσληψης της μίας και κοινής ενεργείας, αναλόγως τα πρόσωπα και τις ιστορικές συνθήκες στις οποίες αυτό εκφέρεται και αποκαλύπτεται. Το φως είναι μία από τις άπειρες μορφές και τους τρόπους έκφρασης της μίας αυτής ενεργείας. Δεν είναι η μόνη. Η παρουσία του φωτός καθ’ όλη την πορεία του ανθρώπου στο ιστορικό γίγνεσθαι από την προ Χριστού εποχή, όπως αυτή προβάλλεται στην Παλαιά Διαθήκη (διά φυσικών φαινομένων αποκαλύπτεται ο Υιός και Λόγος του Θεού, όπως αυτό του πυρός), αλλά και στη μετά Χριστόν εποχή (μέχρι και τη σύγχρονη περίοδο δια μέσου της τελετής αφής του αγίου φωτός στον Πανάγιο Τάφο του Κυρίου, όπου καθίσταται αντιληπτή μία από τις πολλές ιδιότητες του φωτός, όπως η έλλαμψη ή το μη καυστικό της φλόγας), και όπως αυτό εκφράζεται στην αγιογραφική, πατερική, υμνογραφική και λειτουργική παράδοση, αποβλέπει να καταδείξει τη μετοχική σχέση και εξάρτηση του κτιστού όντος από το Δημιουργό Θεό. Η κατάλυση αυτής της σχέσης και η μη αποδοχή της διάκρισης κτιστού-ακτίστου, οικονομίας-θεολογίας, ουσίας-ενεργείας μπορεί να επιφέρει σημαντικές αλλοιώσεις και αρνητικές συνέπειες στη ζωή του ανθρώπου, θέτοντας το σωτηριολογικό χαρακτήρα της πορείας του στα πλαίσια μιας φανταστικής πραγματικότητας. Όλη η ζωή της Εκκλησίας είναι γεμάτη φως και βασική της αποστολή είναι να φωτίσει, αλλά και να σώσει το πιστό πλήρωμά της, καθιστώντας του γνωστό ότι η μία χάρη του Τριαδικού Θεού μπορεί να επιφέρει τη φώτιση και τη σωτηρία, διά της συνεργείας του ανθρώπου που επιλέγει συνειδητά να βαδίσει την οδό της αληθείας, της ζωής και του φωτός. Τη δυνατότητα βίωσης αυτής της πραγματικότητας την παρέχει το Μυστήριο του Βαπτίσματος, το οποίο αποτελεί το «μυστὴριον τῆς φωταγωγίας».","The present study focuses on the presentation of teaching and meaning about light in the mystery of Baptism, as it emerges, is formulated and expressed both in the patristic, primarily, and in the liturgical tradition, as well. This approach becomes evident mainly in the Creation, in which the non-carnate and incarnate presence of God is revealed, in terms of recording and interpretation taken from the created reality, among which included is the concept of light with all its connotations. Through the systematic study of the Patristic literature, it is remarkable that everything in Orthodox theology and Church is light. Unsetting light, divine, illuminating the natural and the spiritual creation. The radiance of the Trinitarian deity disperses throughout the creation, from the beginnings to the extreme end (eschaton), without any kind of division or fission, but through a coherent course in which only the way of reception of the one-and-common energy changes, depending on the persons and the historical conditions in which it is expressed and revealed. Light is one of the infinite forms and ways of expressing this one and selfsame energy. It is not the only one. Τhe presence of light throughout the course of human history takes place from pre-Christian times, as it is proven in the Old Testament (the Son and Word of God is revealed through natural phenomena, such that of fire), but also in the post-Christian era (up to the modern times, such as the ceremony of ignition of the holy light in the Holy Sepulcher of the Lord, where anyone becomes aware of one of the many properties of light, such as the glowing or non-caustic flame), and as this is expressed in the hagiographic, patristic, hymnographic and liturgical tradition, and it aims to demonstrate the participant relationship and dependence of the created being on the Creator God. The dissolution of this relationship and the non-acceptance of the distinction between created and uncreated, economy - theology, substance - energy can bring about significant alterations and negative consequences in the life of men, setting the salvific character of their courses in the context of an imaginary reality. The whole life of the vessel of Church is full of light allusions and its main mission is to enlighten, but also to save its faithful crew, making it known that the one grace of the Triune God can bring about illumination and salvation, through the synergy of man who consciously chooses to walk the path of truth, life and light. The ability of experiencing this reality is provided by the mystery of baptism, which is the “mystery of enlightenment”."],"dc:identifier":["uoadl:2930107","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2930107"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θρησκεία","Religion"],"dc:title":["Η έννοια του “φωτός” στο Μυστήριο του Βαπτίσματος κατά την πατερική και λειτουργική παράδοση"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:41:32Z"}