{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2933264"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2933264","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Ex-Vixo Μοντέλα που προσομοιάζουν το περιβάλλον του Μυελού και προβλέπουν την απόκριση στη Θεραπεία στο Πολλαπλό Μυέλωμα","abstract":"Το πολλαπλούν μυέλωμα (ΠΜ) είναι η δεύτερη πιο συχνή αιματολογική κακοήθεια. Χαρακτηρίζεται από τη διήθηση του μυελού των οστών (ΜΟ) από παθολογικά πλασματοκύτταρα και την παραγωγή μονοκλωνικής ανοσοσφαιρίνης που ονομάζεται παραπρωτεΐνη ή Μ – πρωτεΐνη. Σήμερα, χάριν των νέων και αποτελεσματικότερων θεραπευτικών σχημάτων, στο 80% των νεοδιαγνωσθέντων ασθενών επιτυγχάνεται πλήρης ύφεση. Ωστόσο, το ΠΜ παραμένει μία ανίατη νόσος, με την πλειονότητα των ασθενών να υποτροπιάζουν ύστερα από τη λήψη θεραπείας, λόγω της παραμονής, κυρίως στο ΜΟ, ανθεκτικών πλασματοκυττάρων. Σημαντικό ρόλο στην παθοφυσιολογία της νόσου διαδραματίζει το μικροπεριβάλλον του μυελού των οστών, το οποίο συνδιαμορφώνεται από πολλούς κυτταρικούς τύπους, μεταξύ των οποίων είναι τα ΤΗ17 λεμφοκύτταρα, τα φυσικά φονικά (ΝΚ) κύτταρα, τα μυελωματικά πλασματοκύτταρα, τα κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα, τα κατασταλτικά κύτταρα μυελοειδούς προέλευσης (MDSCs), αλλά και τα ρυθμιστικά Τ λεμφοκύτταρα (Tregs) και τα στρωματικά κύτταρα του μυελού των οστών (MSCs), τα οποία μελετήσαμε στα πλαίσια της παρούσας εργασίας. Έχει δειχθεί ότι τα 3D μοντέλα προσομοιάζουν καλύτερα το περιβάλλον του ΜΟ από τα 2D μοντέλα, αποδίδοντας έτσι ρεαλιστικότερα το ρόλο των θεραπευτικών παραγόντων στο ΠΜ. Σκοπός της συγκεκριμένης μελέτης ήταν κατασκευή 3D μοντέλου προσομοίωσης του μικροπεριβάλλοντος του ΜΟ, βασισμένου σε στερεά ικριώματα από πολυγαλακτικό οξύ (PLA) και ο έλεγχος της βιωσιμότητας των μυελωματικών κυττάρων σε αυτά έπειτα από έκθεση σε Bortezomib. Για την ανάπτυξη του ex vivo μοντέλου που προσομοιώνει το μικροπεριβάλλον του ΜΟ ασθενών με ΠΜ, MSCs απομονώθηκαν από το ΜΟ ασθενών στη φάση διάγνωσης της νόσου. Τα κύτταρα αυτά καλλιεργήθηκαν για τουλάχιστον 20 ημέρες, σημάνθηκαν με τη φθορίζουσα χρωστική CFSE (ως δείκτη κυτταρικού πολλαπλασιασμού) και τοποθετήθηκαν σε σκαρόμορφα τρισδιάστατα (3D) ικριώματα, φτιαγμένα από PLA με τη μέθοδο της τρισδιάστατης εκτύπωσης. Χρησιμοποιήθηκαν ικριώματα με διαφορετικά μεγέθη πόρων, τα οποία ελέγχονταν περιοδικά με χρήση μικροσκοπίας φθορισμού. Η πρώτη ένδειξη ύπαρξης κυττάρων στα ικριώματα παρατηρήθηκε 2 μέρες μετά τον εμβολιασμό του ικριώματος με CFSE-σημασμένα MSCs. Παρατηρήθηκε ότι τα MSCs επιβιώνουν και προσκολλώνται στα ικριώματα, ενώ αναπτύσσονται και πολλαπλασιάζονται πάνω στα ινίδια του ικριώματος, αλλά και στο χώρο που βρίσκεται ανάμεσά τους, γεφυρώνοντας το κενό και καταλαμβάνοντας έτσι τον τρισδιάστατο χώρο του ικριώματος. Χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικών διαμέτρων ικριώματα (π.χ 60 μm, 100 μm, 60-70-80-90 μm & 60-80-100-120 μm). Ωστόσο αρκετά προφανής κατέστη η προτίμηση των κυττάρων να προσκολλώνται, να αναπτύσσονται και να πολλαπλασιάζονται σε ικριώματα με διάμετρο πόρου 60-80-100-120 μm. Συμπερασματικά, η τρισδιάστατη καλλιέργεια των MSCs σε ικριώματα από PLA αποδείχθηκε εφικτή, ενώ προσδιορίστηκε και το βέλτιστο μέγεθος πόρου του ικριώματος για τη βέλτιστη ανάπτυξη και πολλαπλασιασμό των κυττάρων αυτών. Επιπρόσθετα διαπιστώθηκε ο βοηθητικός ρόλος των MSCs στην ανάπτυξη των μυελωματικών κυττάρων μέσα στα ικριώματα και πώς αυτό συνέβαλε στη διατήρηση υψηλού ποσοστού βιωσιμότητας, μετά την χρήση του χημειοθεραπευτικού παράγοντα. Έτσι, δημιουργήσαμε ένα ex vivo 3D σύστημα το οποίο προσομοιάζει στο μικροπεριβάλλον του ΜΟ ασθενών με ΠΜ, και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη των ποικίλων κυτταρικών αλληλεπιδράσεων που συμβαίνουν μέσα στο εν λόγω μικροπεριβάλλον. Το αποτέλεσμα της συγκεκριμένης μελέτης γεννά μια μελλοντική πρόκληση που θα αφορά την κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ MSCs και καρκινικών κυττάρων για τη βελτίωση των θεραπευτικών επιλογών στο ΠΜ.","abstract_html":"Το πολλαπλούν μυέλωμα (ΠΜ) είναι η δεύτερη πιο συχνή αιματολογική κακοήθεια. Χαρακτηρίζεται από τη διήθηση του μυελού των οστών (ΜΟ) από παθολογικά πλασματοκύτταρα και την παραγωγή μονοκλωνικής ανοσοσφαιρίνης που ονομάζεται παραπρωτεΐνη ή Μ – πρωτεΐνη. Σήμερα, χάριν των νέων και αποτελεσματικότερων θεραπευτικών σχημάτων, στο 80% των νεοδιαγνωσθέντων ασθενών επιτυγχάνεται πλήρης ύφεση. Ωστόσο, το ΠΜ παραμένει μία ανίατη νόσος, με την πλειονότητα των ασθενών να υποτροπιάζουν ύστερα από τη λήψη θεραπείας, λόγω της παραμονής, κυρίως στο ΜΟ, ανθεκτικών πλασματοκυττάρων. Σημαντικό ρόλο στην παθοφυσιολογία της νόσου διαδραματίζει το μικροπεριβάλλον του μυελού των οστών, το οποίο συνδιαμορφώνεται από πολλούς κυτταρικούς τύπους, μεταξύ των οποίων είναι τα ΤΗ17 λεμφοκύτταρα, τα φυσικά φονικά (ΝΚ) κύτταρα, τα μυελωματικά πλασματοκύτταρα, τα κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα, τα κατασταλτικά κύτταρα μυελοειδούς προέλευσης (MDSCs), αλλά και τα ρυθμιστικά Τ λεμφοκύτταρα (Tregs) και τα στρωματικά κύτταρα του μυελού των οστών (MSCs), τα οποία μελετήσαμε στα πλαίσια της παρούσας εργασίας. Έχει δειχθεί ότι τα 3D μοντέλα προσομοιάζουν καλύτερα το περιβάλλον του ΜΟ από τα 2D μοντέλα, αποδίδοντας έτσι ρεαλιστικότερα το ρόλο των θεραπευτικών παραγόντων στο ΠΜ. Σκοπός της συγκεκριμένης μελέτης ήταν κατασκευή 3D μοντέλου προσομοίωσης του μικροπεριβάλλοντος του ΜΟ, βασισμένου σε στερεά ικριώματα από πολυγαλακτικό οξύ (PLA) και ο έλεγχος της βιωσιμότητας των μυελωματικών κυττάρων σε αυτά έπειτα από έκθεση σε Bortezomib. Για την ανάπτυξη του ex vivo μοντέλου που προσομοιώνει το μικροπεριβάλλον του ΜΟ ασθενών με ΠΜ, MSCs απομονώθηκαν από το ΜΟ ασθενών στη φάση διάγνωσης της νόσου. Τα κύτταρα αυτά καλλιεργήθηκαν για τουλάχιστον 20 ημέρες, σημάνθηκαν με τη φθορίζουσα χρωστική CFSE (ως δείκτη κυτταρικού πολλαπλασιασμού) και τοποθετήθηκαν σε σκαρόμορφα τρισδιάστατα (3D) ικριώματα, φτιαγμένα από PLA με τη μέθοδο της τρισδιάστατης εκτύπωσης. Χρησιμοποιήθηκαν ικριώματα με διαφορετικά μεγέθη πόρων, τα οποία ελέγχονταν περιοδικά με χρήση μικροσκοπίας φθορισμού. Η πρώτη ένδειξη ύπαρξης κυττάρων στα ικριώματα παρατηρήθηκε 2 μέρες μετά τον εμβολιασμό του ικριώματος με CFSE-σημασμένα MSCs. Παρατηρήθηκε ότι τα MSCs επιβιώνουν και προσκολλώνται στα ικριώματα, ενώ αναπτύσσονται και πολλαπλασιάζονται πάνω στα ινίδια του ικριώματος, αλλά και στο χώρο που βρίσκεται ανάμεσά τους, γεφυρώνοντας το κενό και καταλαμβάνοντας έτσι τον τρισδιάστατο χώρο του ικριώματος. Χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικών διαμέτρων ικριώματα (π.χ 60 μm, 100 μm, 60-70-80-90 μm &amp; 60-80-100-120 μm). Ωστόσο αρκετά προφανής κατέστη η προτίμηση των κυττάρων να προσκολλώνται, να αναπτύσσονται και να πολλαπλασιάζονται σε ικριώματα με διάμετρο πόρου 60-80-100-120 μm. Συμπερασματικά, η τρισδιάστατη καλλιέργεια των MSCs σε ικριώματα από PLA αποδείχθηκε εφικτή, ενώ προσδιορίστηκε και το βέλτιστο μέγεθος πόρου του ικριώματος για τη βέλτιστη ανάπτυξη και πολλαπλασιασμό των κυττάρων αυτών. Επιπρόσθετα διαπιστώθηκε ο βοηθητικός ρόλος των MSCs στην ανάπτυξη των μυελωματικών κυττάρων μέσα στα ικριώματα και πώς αυτό συνέβαλε στη διατήρηση υψηλού ποσοστού βιωσιμότητας, μετά την χρήση του χημειοθεραπευτικού παράγοντα. Έτσι, δημιουργήσαμε ένα ex vivo 3D σύστημα το οποίο προσομοιάζει στο μικροπεριβάλλον του ΜΟ ασθενών με ΠΜ, και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη των ποικίλων κυτταρικών αλληλεπιδράσεων που συμβαίνουν μέσα στο εν λόγω μικροπεριβάλλον. Το αποτέλεσμα της συγκεκριμένης μελέτης γεννά μια μελλοντική πρόκληση που θα αφορά την κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ MSCs και καρκινικών κυττάρων για τη βελτίωση των θεραπευτικών επιλογών στο ΠΜ.","abstract_has_math":false,"creators":["Μακρής Ανέστης","Makris Anestis"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2021,"date_issued":"2021","date_published":"2021","updated_at":"2026-11-19T05:41:47Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2933264"],"render_values":[{"text":"uoadl:2933264","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2933264","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2933264","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2933264","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μακρής Ανέστης","Makris Anestis"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2021"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2933264","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2933264"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Το πολλαπλούν μυέλωμα (ΠΜ) είναι η δεύτερη πιο συχνή αιματολογική κακοήθεια. Χαρακτηρίζεται από τη διήθηση του μυελού των οστών (ΜΟ) από παθολογικά πλασματοκύτταρα και την παραγωγή μονοκλωνικής ανοσοσφαιρίνης που ονομάζεται παραπρωτεΐνη ή Μ – πρωτεΐνη. Σήμερα, χάριν των νέων και αποτελεσματικότερων θεραπευτικών σχημάτων, στο 80% των νεοδιαγνωσθέντων ασθενών επιτυγχάνεται πλήρης ύφεση. Ωστόσο, το ΠΜ παραμένει μία ανίατη νόσος, με την πλειονότητα των ασθενών να υποτροπιάζουν ύστερα από τη λήψη θεραπείας, λόγω της παραμονής, κυρίως στο ΜΟ, ανθεκτικών πλασματοκυττάρων. Σημαντικό ρόλο στην παθοφυσιολογία της νόσου διαδραματίζει το μικροπεριβάλλον του μυελού των οστών, το οποίο συνδιαμορφώνεται από πολλούς κυτταρικούς τύπους, μεταξύ των οποίων είναι τα ΤΗ17 λεμφοκύτταρα, τα φυσικά φονικά (ΝΚ) κύτταρα, τα μυελωματικά πλασματοκύτταρα, τα κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα, τα κατασταλτικά κύτταρα μυελοειδούς προέλευσης (MDSCs), αλλά και τα ρυθμιστικά Τ λεμφοκύτταρα (Tregs) και τα στρωματικά κύτταρα του μυελού των οστών (MSCs), τα οποία μελετήσαμε στα πλαίσια της παρούσας εργασίας. Έχει δειχθεί ότι τα 3D μοντέλα προσομοιάζουν καλύτερα το περιβάλλον του ΜΟ από τα 2D μοντέλα, αποδίδοντας έτσι ρεαλιστικότερα το ρόλο των θεραπευτικών παραγόντων στο ΠΜ. Σκοπός της συγκεκριμένης μελέτης ήταν κατασκευή 3D μοντέλου προσομοίωσης του μικροπεριβάλλοντος του ΜΟ, βασισμένου σε στερεά ικριώματα από πολυγαλακτικό οξύ (PLA) και ο έλεγχος της βιωσιμότητας των μυελωματικών κυττάρων σε αυτά έπειτα από έκθεση σε Bortezomib. Για την ανάπτυξη του ex vivo μοντέλου που προσομοιώνει το μικροπεριβάλλον του ΜΟ ασθενών με ΠΜ, MSCs απομονώθηκαν από το ΜΟ ασθενών στη φάση διάγνωσης της νόσου. Τα κύτταρα αυτά καλλιεργήθηκαν για τουλάχιστον 20 ημέρες, σημάνθηκαν με τη φθορίζουσα χρωστική CFSE (ως δείκτη κυτταρικού πολλαπλασιασμού) και τοποθετήθηκαν σε σκαρόμορφα τρισδιάστατα (3D) ικριώματα, φτιαγμένα από PLA με τη μέθοδο της τρισδιάστατης εκτύπωσης. Χρησιμοποιήθηκαν ικριώματα με διαφορετικά μεγέθη πόρων, τα οποία ελέγχονταν περιοδικά με χρήση μικροσκοπίας φθορισμού. Η πρώτη ένδειξη ύπαρξης κυττάρων στα ικριώματα παρατηρήθηκε 2 μέρες μετά τον εμβολιασμό του ικριώματος με CFSE-σημασμένα MSCs. Παρατηρήθηκε ότι τα MSCs επιβιώνουν και προσκολλώνται στα ικριώματα, ενώ αναπτύσσονται και πολλαπλασιάζονται πάνω στα ινίδια του ικριώματος, αλλά και στο χώρο που βρίσκεται ανάμεσά τους, γεφυρώνοντας το κενό και καταλαμβάνοντας έτσι τον τρισδιάστατο χώρο του ικριώματος. Χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικών διαμέτρων ικριώματα (π.χ 60 μm, 100 μm, 60-70-80-90 μm & 60-80-100-120 μm). Ωστόσο αρκετά προφανής κατέστη η προτίμηση των κυττάρων να προσκολλώνται, να αναπτύσσονται και να πολλαπλασιάζονται σε ικριώματα με διάμετρο πόρου 60-80-100-120 μm. Συμπερασματικά, η τρισδιάστατη καλλιέργεια των MSCs σε ικριώματα από PLA αποδείχθηκε εφικτή, ενώ προσδιορίστηκε και το βέλτιστο μέγεθος πόρου του ικριώματος για τη βέλτιστη ανάπτυξη και πολλαπλασιασμό των κυττάρων αυτών. Επιπρόσθετα διαπιστώθηκε ο βοηθητικός ρόλος των MSCs στην ανάπτυξη των μυελωματικών κυττάρων μέσα στα ικριώματα και πώς αυτό συνέβαλε στη διατήρηση υψηλού ποσοστού βιωσιμότητας, μετά την χρήση του χημειοθεραπευτικού παράγοντα. Έτσι, δημιουργήσαμε ένα ex vivo 3D σύστημα το οποίο προσομοιάζει στο μικροπεριβάλλον του ΜΟ ασθενών με ΠΜ, και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη των ποικίλων κυτταρικών αλληλεπιδράσεων που συμβαίνουν μέσα στο εν λόγω μικροπεριβάλλον. Το αποτέλεσμα της συγκεκριμένης μελέτης γεννά μια μελλοντική πρόκληση που θα αφορά την κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ MSCs και καρκινικών κυττάρων για τη βελτίωση των θεραπευτικών επιλογών στο ΠΜ.","Multiple myeloma (MM) is the second most common hematologic malignancy. It is characterized by infiltration of the bone marrow (BM) by abnormal plasma cells and the production of a monoclonal immunoglobulin called paraprotein or M-protein. Nowadays, due to new treatment options, more than 80% of newly diagnosed patients achieve complete remission. However, MM remains an incurable disease, with the majority of patients relapsing after treatment, due to the persistence, mainly in the BM, of resistant plasma cells. The microenvironment of the BM plays an important role in the pathophysiology of the disease; it comprises many cell types, including TH17 lymphocytes, natural killer (NK) cells, myeloma plasma cells, cytotoxic T lymphocytes (CTLs), but also regulatory T cells (Tregs) and BM stromal cells (MSCs). The latter were studied in the context of the present work. Most of the 3D models have been shown to better reproduce the BM environment compared to 2D models, thus allowing the study of the role of therapeutic agents in MM under more realistic conditions. The aim of this study was to use a 3D model for simulating the BM microenvironment, based on solid polylactic acid (PLA) scaffolds and to test the viability of myeloma cells seeded on the scaffolds, following exposure to Bortezomib. To develop the ex vivo model that simulates the BM microenvironment of patients with MM, MSCs were isolated from patients’ BM at the time of diagnosis. These cells were cultured for at least 20 days, labeled with the fluorescent dye CFSE (as an indicator of cell proliferation) and placed on 3D scaffolds made of PLA by 3D printing. Scaffolds with different pore sizes were used, which were tested using fluorescence microscopy approximately every 2 or 3 days. The first evidence of BM cell presence on the scaffolds was observed 2 days after their seeding with CFSE-labeled cells. It was observed that MSCs survive and adhere to the scaffolds, while they grow and proliferate on the scaffold fibers, but also in the spaces between them, bridging the gap and occupying the three-dimensional space inside the scaffold. We also observed the preference of the cells to attach, grow and proliferate on scaffolds with a pore diameter of 60-80-90-100 μm. Therefore, the three-dimensional culture of MSCs on PLA scaffolds is feasible, while the optimal scaffold pore size was determined for optimal cell growth and proliferation. Furthermore, we show the supportive role of MSCs in the survival of myeloma cells on scaffolds by assessing their viability after the use of the chemotherapeutic agent. In conclusion, we generated an ex-vivo 3D system that imitates the BM microenvironment of patients with MM, which can be used for the study the various cell-to-cell interactions that occur within that microenvironment. The results of this study raise a future challenge in understanding the interactions between MSCs and cancer cells and may facilitate the selection of optimal therapeutic approaches."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Ex-Vixo Μοντέλα που προσομοιάζουν το περιβάλλον του Μυελού και προβλέπουν την απόκριση στη Θεραπεία στο Πολλαπλό Μυέλωμα"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μακρής Ανέστης","Makris Anestis"],"dc:date":["2021"],"dc:description":["Το πολλαπλούν μυέλωμα (ΠΜ) είναι η δεύτερη πιο συχνή αιματολογική κακοήθεια. Χαρακτηρίζεται από τη διήθηση του μυελού των οστών (ΜΟ) από παθολογικά πλασματοκύτταρα και την παραγωγή μονοκλωνικής ανοσοσφαιρίνης που ονομάζεται παραπρωτεΐνη ή Μ – πρωτεΐνη. Σήμερα, χάριν των νέων και αποτελεσματικότερων θεραπευτικών σχημάτων, στο 80% των νεοδιαγνωσθέντων ασθενών επιτυγχάνεται πλήρης ύφεση. Ωστόσο, το ΠΜ παραμένει μία ανίατη νόσος, με την πλειονότητα των ασθενών να υποτροπιάζουν ύστερα από τη λήψη θεραπείας, λόγω της παραμονής, κυρίως στο ΜΟ, ανθεκτικών πλασματοκυττάρων. Σημαντικό ρόλο στην παθοφυσιολογία της νόσου διαδραματίζει το μικροπεριβάλλον του μυελού των οστών, το οποίο συνδιαμορφώνεται από πολλούς κυτταρικούς τύπους, μεταξύ των οποίων είναι τα ΤΗ17 λεμφοκύτταρα, τα φυσικά φονικά (ΝΚ) κύτταρα, τα μυελωματικά πλασματοκύτταρα, τα κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα, τα κατασταλτικά κύτταρα μυελοειδούς προέλευσης (MDSCs), αλλά και τα ρυθμιστικά Τ λεμφοκύτταρα (Tregs) και τα στρωματικά κύτταρα του μυελού των οστών (MSCs), τα οποία μελετήσαμε στα πλαίσια της παρούσας εργασίας. Έχει δειχθεί ότι τα 3D μοντέλα προσομοιάζουν καλύτερα το περιβάλλον του ΜΟ από τα 2D μοντέλα, αποδίδοντας έτσι ρεαλιστικότερα το ρόλο των θεραπευτικών παραγόντων στο ΠΜ. Σκοπός της συγκεκριμένης μελέτης ήταν κατασκευή 3D μοντέλου προσομοίωσης του μικροπεριβάλλοντος του ΜΟ, βασισμένου σε στερεά ικριώματα από πολυγαλακτικό οξύ (PLA) και ο έλεγχος της βιωσιμότητας των μυελωματικών κυττάρων σε αυτά έπειτα από έκθεση σε Bortezomib. Για την ανάπτυξη του ex vivo μοντέλου που προσομοιώνει το μικροπεριβάλλον του ΜΟ ασθενών με ΠΜ, MSCs απομονώθηκαν από το ΜΟ ασθενών στη φάση διάγνωσης της νόσου. Τα κύτταρα αυτά καλλιεργήθηκαν για τουλάχιστον 20 ημέρες, σημάνθηκαν με τη φθορίζουσα χρωστική CFSE (ως δείκτη κυτταρικού πολλαπλασιασμού) και τοποθετήθηκαν σε σκαρόμορφα τρισδιάστατα (3D) ικριώματα, φτιαγμένα από PLA με τη μέθοδο της τρισδιάστατης εκτύπωσης. Χρησιμοποιήθηκαν ικριώματα με διαφορετικά μεγέθη πόρων, τα οποία ελέγχονταν περιοδικά με χρήση μικροσκοπίας φθορισμού. Η πρώτη ένδειξη ύπαρξης κυττάρων στα ικριώματα παρατηρήθηκε 2 μέρες μετά τον εμβολιασμό του ικριώματος με CFSE-σημασμένα MSCs. Παρατηρήθηκε ότι τα MSCs επιβιώνουν και προσκολλώνται στα ικριώματα, ενώ αναπτύσσονται και πολλαπλασιάζονται πάνω στα ινίδια του ικριώματος, αλλά και στο χώρο που βρίσκεται ανάμεσά τους, γεφυρώνοντας το κενό και καταλαμβάνοντας έτσι τον τρισδιάστατο χώρο του ικριώματος. Χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικών διαμέτρων ικριώματα (π.χ 60 μm, 100 μm, 60-70-80-90 μm & 60-80-100-120 μm). Ωστόσο αρκετά προφανής κατέστη η προτίμηση των κυττάρων να προσκολλώνται, να αναπτύσσονται και να πολλαπλασιάζονται σε ικριώματα με διάμετρο πόρου 60-80-100-120 μm. Συμπερασματικά, η τρισδιάστατη καλλιέργεια των MSCs σε ικριώματα από PLA αποδείχθηκε εφικτή, ενώ προσδιορίστηκε και το βέλτιστο μέγεθος πόρου του ικριώματος για τη βέλτιστη ανάπτυξη και πολλαπλασιασμό των κυττάρων αυτών. Επιπρόσθετα διαπιστώθηκε ο βοηθητικός ρόλος των MSCs στην ανάπτυξη των μυελωματικών κυττάρων μέσα στα ικριώματα και πώς αυτό συνέβαλε στη διατήρηση υψηλού ποσοστού βιωσιμότητας, μετά την χρήση του χημειοθεραπευτικού παράγοντα. Έτσι, δημιουργήσαμε ένα ex vivo 3D σύστημα το οποίο προσομοιάζει στο μικροπεριβάλλον του ΜΟ ασθενών με ΠΜ, και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη των ποικίλων κυτταρικών αλληλεπιδράσεων που συμβαίνουν μέσα στο εν λόγω μικροπεριβάλλον. Το αποτέλεσμα της συγκεκριμένης μελέτης γεννά μια μελλοντική πρόκληση που θα αφορά την κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ MSCs και καρκινικών κυττάρων για τη βελτίωση των θεραπευτικών επιλογών στο ΠΜ.","Multiple myeloma (MM) is the second most common hematologic malignancy. It is characterized by infiltration of the bone marrow (BM) by abnormal plasma cells and the production of a monoclonal immunoglobulin called paraprotein or M-protein. Nowadays, due to new treatment options, more than 80% of newly diagnosed patients achieve complete remission. However, MM remains an incurable disease, with the majority of patients relapsing after treatment, due to the persistence, mainly in the BM, of resistant plasma cells. The microenvironment of the BM plays an important role in the pathophysiology of the disease; it comprises many cell types, including TH17 lymphocytes, natural killer (NK) cells, myeloma plasma cells, cytotoxic T lymphocytes (CTLs), but also regulatory T cells (Tregs) and BM stromal cells (MSCs). The latter were studied in the context of the present work. Most of the 3D models have been shown to better reproduce the BM environment compared to 2D models, thus allowing the study of the role of therapeutic agents in MM under more realistic conditions. The aim of this study was to use a 3D model for simulating the BM microenvironment, based on solid polylactic acid (PLA) scaffolds and to test the viability of myeloma cells seeded on the scaffolds, following exposure to Bortezomib. To develop the ex vivo model that simulates the BM microenvironment of patients with MM, MSCs were isolated from patients’ BM at the time of diagnosis. These cells were cultured for at least 20 days, labeled with the fluorescent dye CFSE (as an indicator of cell proliferation) and placed on 3D scaffolds made of PLA by 3D printing. Scaffolds with different pore sizes were used, which were tested using fluorescence microscopy approximately every 2 or 3 days. The first evidence of BM cell presence on the scaffolds was observed 2 days after their seeding with CFSE-labeled cells. It was observed that MSCs survive and adhere to the scaffolds, while they grow and proliferate on the scaffold fibers, but also in the spaces between them, bridging the gap and occupying the three-dimensional space inside the scaffold. We also observed the preference of the cells to attach, grow and proliferate on scaffolds with a pore diameter of 60-80-90-100 μm. Therefore, the three-dimensional culture of MSCs on PLA scaffolds is feasible, while the optimal scaffold pore size was determined for optimal cell growth and proliferation. Furthermore, we show the supportive role of MSCs in the survival of myeloma cells on scaffolds by assessing their viability after the use of the chemotherapeutic agent. In conclusion, we generated an ex-vivo 3D system that imitates the BM microenvironment of patients with MM, which can be used for the study the various cell-to-cell interactions that occur within that microenvironment. The results of this study raise a future challenge in understanding the interactions between MSCs and cancer cells and may facilitate the selection of optimal therapeutic approaches."],"dc:identifier":["uoadl:2933264","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2933264"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Ex-Vixo Μοντέλα που προσομοιάζουν το περιβάλλον του Μυελού και προβλέπουν την απόκριση στη Θεραπεία στο Πολλαπλό Μυέλωμα"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:41:47Z"}